Kthimi i Frymës së Ndyrë (Mateu 12:43–45; Lluka 11:24–26)

Tekstet patristike janë përkthyer nga përkthimet anglisht në zotërim publik; asgjë nuk është parafrazuar. Vargjet e Shkrimit ndjekin Dhiatën e Re të Kostandin Kristoforidhit (Toskërisht, 1879, në zotërim publik); emrat e shenjtorëve ndjekin përdorimin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë.

---

Shën Joan Gojarti (rreth 347–407)

Predikime mbi Ungjillin sipas Mateut, Predikimi 43 (mbi Mateun 12:43–45) Burimi: përkth. në Nicene and Post-Nicene Fathers, Seria e Parë, Vëll. 10. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf110/npnf110.iii.XLIII.html

Mbi dënimin e caktuar për brezin e lig, se ashtu si një i idemonizuar i shëruar që bëhet i shkujdesur e tërheq sërish mundimin e vet më keq se më parë, kështu do të jetë edhe me ta:

Ashtu si i pushtuari nga demoni, thotë Ai, kur çlirohet nga ajo sëmundje, po qe se bëhet aspak i shkujdesur, e tërheq mbi vete mashtrimin e vet më të rëndë se kurrë: pikërisht kështu është edhe me ju. Sepse edhe më parë ju ishit të pushtuar nga një djall, kur adhuronit idhujt dhe u flijonit bijtë tuaj demonëve, duke shfaqur marrëzi të madhe; megjithatë nuk ju braktisa, por e dëbova atë djall me anë të profetëve; dhe përsëri kam ardhur vetë personalisht, i gatshëm t'ju pastroj më plotësisht.

Mbi lënien e tyre të zhveshur nga çdo virtyt, e kështu strehë më e gatshme për demonët:

Por shëmbëlltyra nuk shpall vetëm këtë, por edhe se ata do të mbeteshin krejtësisht të zhveshur nga çdo virtyt dhe më të cenueshëm nga fuqia e demonëve, se atëherë.

---

Shën Kirili i Aleksandrisë (rreth 376–444)

Komente mbi Ungjillin sipas Llukës, Predikimi 81 (mbi Llukën 11:24–26) Burimi: përkth. R. Payne Smith, Library of Fathers, 1859. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.tertullian.org/fathers/cyril_on_luke_08_sermons_81_88.htm

Mbi frymën e ligë që banoi te Izraeli në Egjipt, të dëbuar kur morën Ligjin, dhe që u kthye ngaqë e mohuan Krishtin e lanë zemrën bosh:

Sepse, sa kohë ishin në robëri në Egjipt dhe jetonin sipas zakoneve e ligjeve të egjiptianëve, të cilat ishin plot me çdo ndyrësi, ata bënin jetë të ndotur; një frymë e ligë banonte në ta, sepse ajo banon në zemrat e të ligëve. Por, kur me mëshirën e Perëndisë u çliruan me anë të Moisiut dhe morën ligjin si mësues, që i thërriste në dritën e njohjes së vërtetë të Perëndisë, fryma e papastër dhe e ndotur u dëbua. Por, ngaqë nuk besuan te Krishti, por e mohuan Shpëtimtarin, fryma e papastër i sulmoi sërish; sepse ua gjeti zemrën bosh dhe pa asnjë frikë Perëndie, dhe, si të thuash, të fshirë, dhe zuri vend në ta.

Mbi arsyen pse zemra e fshirë e bosh pushtohet sërish — Fryma e Shenjtë prehet në zemrën e pastër, fryma e papastër te të ligët:

Sepse, ashtu si Fryma e Shenjtë, kur sheh zemrën e ndokujt të lirë nga çdo ndyrësi dhe të pastër, banon e qëndron aty dhe prehet në të; kështu edhe fryma e papastër e ka zakon të banojë në shpirtrat e të ligëve.

---

Origjeni (rreth 185–254)

Mbi Ungjillin sipas Llukës (mbi Llukën 11:24–26) Burimi: siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën, përkth. J. H. Newman, 1841. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://archive.org/details/CatenaAureaNewEdV5

Mbi shtëpinë që u gjet bosh ngaqë Izraeli nuk zotëronte asgjë hyjnore, të shkretuar e të zbrazët për kthimin e frymës:

Domethënë, te ata që janë prej Izraelit, te të cilët ai pa se nuk kishin asgjë hyjnore, po ishin të shkretuar dhe të zbrazët që ai të zinte vend aty; dhe kështu vijon: "Dhe, kur erdhi, e gjeti të fshirë e të zbukuruar."

---

Shën Agustini i Hiponit (354–430)

Pyetje mbi Ungjijtë, Libri 1.8 (mbi Mateun 12:43–45) Burimi: siç ruhet në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.ccel.org/ccel/aquinas/catena1.ii.xii.html

Mbi ata që besojnë, po nuk kanë forcë për vetëpërmbajtje, e kështu kthehen te bota:

Kështu që, me këto fjalë, Zoti tregon se disa do të besojnë në atë mënyrë sa të mos kenë forcë për veprën e vetëpërmbajtjes, dhe do të kthehen te bota.

Mbi strehën e pastruar që pushtohet sërish ngaqë fjala e Perëndisë në mësim të shëndoshë kurrë nuk u soll aty për të banuar:

Sepse epshi i mishit, i dëbuar nga veprat e tij të zakonshme me anë të pendimit, kur nuk gjen asnjë kënaqësi ku të prehet, kthehet edhe më lakmueshëm dhe e pushton sërish qëllimin, po qe se ka pasuar shkujdesja dhe nuk është futur, si banor në strehën e pastruar, fjala e Perëndisë në mësim të shëndoshë.

---

Shën Jeronimi (rreth 347–420)

Komente mbi Mateun (mbi Mateun 12:43–45) Burimi: siç ruhet në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.ccel.org/ccel/aquinas/catena1.ii.xii.html

Mbi arsyen pse kjo shëmbëlltyrë duhet të lidhet me popullin jude, e jo me heretikët a me njerëzit në përgjithësi:

Sepse, nga fjalët përmbyllëse të kësaj, qoftë shëmbëlltyrë a shembull, "Kështu do t'i ndodhë këtij brezi të lig", jemi të shtrënguar ta lidhim jo me heretikët, as me njerëzit në përgjithësi, po me popullin jude.

Mbi tempullin bosh që nuk kishte Krishtin të banonte në të, kështu që djalli u kthye në shtëpinë e tij të mëparshme:

Dhe, kur ata besuan te Zoti, Djalli, duke mos gjetur vend te kombet, tha: "Do të kthehem në shtëpinë time, prej nga dola"; i kam judenjtë prej të cilëve u largova dikur. ... Sepse tempulli i judenjve ishte bosh dhe nuk kishte Krishtin që të banonte aty, ngaqë Ai kishte thënë: "Ngrihuni, le të ikim prej këtej."

Mbi gjendjen e fundit më të keqe se e para, kombin që tani është i pushtuar nga më shumë demonë se në Egjipt:

Dhe gjendja e fundit e atij kombi është më e keqe se e para, sepse tani ata janë të pushtuar nga një numër më i madh demonësh, duke blasfemuar Jisu Krishtin nëpër sinagogat e tyre, se sa ishin të pushtuar në Egjipt para se të kishin njohjen e Ligjit; sepse një gjë është të mos besosh se Ai do të vijë, e tjetër të mos e presësh kur ka ardhur.

---

Shën Grigori i Madh (rreth 540–604)

Moralet mbi Librin e Jobit (mbi Mateun 12:43–45) Burimi: siç ruhet në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.ccel.org/ccel/aquinas/catena1.ii.xii.html

Mbi vendet e thata pa ujë, që janë zemrat e të drejtëve, të thara nga epshi mishor, ku djalli nuk gjen prehje:

Vendet e thata, ku nuk ka ujë, janë zemrat e të drejtëve, të cilat, me fuqinë e disiplinës, thahen nga çdo lëng i epshit mishor. Vendet e lagëta janë mendjet e njerëzve të kësaj bote, të cilat lëngu i epshit mishor i mbush e i bën të ujshme; në to Djalli i ngul gjurmët e veta më thellë, sepse në bredhjet e tij zbret mbi zemra të tilla si mbi tokë të ulët e moçalore.

Mbi shpirtin që ngrihet lart e krenohet për virtytet e veta, i cili i hap një hyrje kundërshtarit që kthehet:

Sepse shpesh ndodh që shpirti, në fillimin e përparimit të vet, ngrihet lart e krenohet për virtytet e veta, saqë i hap një hyrje kundërshtarit që tërbohet kundër tij dhe që tregohet edhe më i dhunshëm në depërtimin brenda tij, aq sa qe hidhëruar që u dëbua, edhe pse vetëm për një kohë të shkurtër.

---

Shën Beda i Nderuar (rreth 673–735)

Shtjellim mbi Ungjillin sipas Llukës (mbi Llukën 11:24–26) Burimi: siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën, përkth. J. H. Newman, 1841. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://archive.org/details/CatenaAureaNewEdV5

Mbi shëmbëlltyrën e zbatuar te dikush i pagëzuar — heretik, skizmatik, ose madje një katolik i keq — prej të cilit doli fryma e ligë, e që pastaj provon zemrat e besimtarëve:

Kjo mund të merret edhe se i referohet disa heretikëve a skizmatikëve, ose madje një katoliku të keq, prej të cilit, në kohën e pagëzimit të tij, kishte dalë fryma e ligë. Dhe ai endet nëpër vende të thata, domethënë, dredhia e tij është të provojë zemrat e besimtarëve, të cilat janë pastruar nga çdo dije e paqëndrueshme e kalimtare, për të parë a mund të mbjellë diku në to gjurmët e paudhësisë së vet.

Mbi fjalët që Zoti ynë shtoi, të cilat tregojnë ndryshimin midis veprës së Tij dhe asaj të Satanait:

Mund të kuptohet edhe thjesht se Zoti ynë i shtoi këto fjalë për të treguar dallimin midis veprave të Satanait dhe të Tijave, se, në të vërtetë, Ai nxiton përherë të pastrojë atë që është ndotur, kurse Satanai të ndotë me ndyrësi edhe më të madhe atë që është pastruar.