Mateu 28:11-14

Për hir të këtyre ushtarëve ndodhi ai tërmet, që t'i trondiste dhe që dëshmia të vinte prej tyre, siç doli vërtet. Sepse kështu rrëfimi mbeti pa asnjë dyshim, ngaqë vinte nga vetë rojtarët. Sepse nga shenjat, disa u shfaqën haptas para botës, të tjera fshehurazi para atyre që ishin aty pranë: haptas para botës qe errësira, fshehurazi qe shfaqja e engjëllit dhe tërmeti. Kur pra erdhën e treguan (sepse e vërteta shndrit, kur shpallet nga vetë armiqtë e saj), ata prapë dhanë para, që të thoshin, siç është shprehur: «se erdhën nxënësit e tij dhe e vodhën».

Si e vodhën? O ju më të marrët ndër gjithë njerëzit! Sepse, për vetë qartësinë dhe dukshmërinë e së vërtetës, ata s'janë as të zotët të trillojnë një gënjeshtër. Sepse vërtet ajo që thanë ishte krejt e pabesueshme, dhe gënjeshtra s'kishte as edhe një hije besueshmërie. Sepse si, pyes unë, e vodhën nxënësit, njerëz të varfër e të pashkolluar, që s'guxonin as të dilnin në sy? Po ç'është kjo? A nuk qe vënë vulë mbi varr? A nuk rrinin rrotull tij aq rojtarë, ushtarë e hebrenj? A nuk e dyshuan pikërisht këtë ata njerëz, a nuk menduan për të, a nuk e humbën gjumin, a nuk mbetën në ankth për të? Dhe përse, veç kësaj, do ta vidhnin? Që të trillonin mësimin e ngjalljes? Po si do t'u shkonte ndër mend të trillonin një gjë të tillë, njerëz që kënaqeshin fare mirë të rrinin të fshehur e të mbeteshin gjallë? Dhe si do ta lëviznin gurin që ishte siguruar? Si do t'u ishin shpëtuar syve të kaq vetave? Jo, edhe po ta kishin përçmuar vdekjen, s'do ta kishin provuar kot e pa asnjë dobi të guxonin përballë kaq rojtarëve që rrinin syçelë. Dhe se ishin frikacakë, e tregoi qartë ajo që kishin bërë më parë: kur e panë atë të zënë, të gjithë ia mbathën larg tij. Në qoftë se, pra, atëherë s'guxuan as të qëndronin në vend kur e panë të gjallë, si do të mund të mos druheshin nga një numër i tillë ushtarësh kur ai ishte i vdekur? Po ç'kishin për të bërë? Të thyenin një derë? Të kalonin pa u vënë re? Një gur i madh rëndonte mbi varr, gur që donte shumë duar për t'u lëvizur.

Me të drejtë thanë: «kështu gabimi i fundit do të jetë më i keq se i pari», duke shqiptuar këtë dënim kundër vetes; sepse, kur pas kaq marrëzie duhej të ishin penduar, ata më fort përpiqen t'i kalojnë veprat e mëparshme, duke trilluar përralla të pakuptimta. Dhe ashtu si ia blenë gjakun kur ishte gjallë, po ashtu, tani që kishte vdekur e ishte ngjallur, prapë përpiqeshin me para të hidhnin poshtë dëshminë e ngjalljes së tij. Por vër re, të lutem, si zihen kudo me veprat e veta. Sepse, po të mos kishin shkuar te Pilati e të mos kishin kërkuar rojën, do të kishin qenë më të zotët të silleshin me kaq paturpësi; por s'ndodhi kështu. Sepse vërtet, sikur të mundoheshin të mbyllnin gojën e vet, ashtu i bënë të gjitha. Sepse, në qoftë se nxënësit s'patën fuqi as të rrinin zgjuar bashkë me të, edhe pse i qortoi për këtë, si do të kishin guxuar për gjëra të tilla? Dhe përse s'e vodhën më parë, po kur erdhët ju? Sepse, po të kishin dashur ta bënin, do ta kishin bërë natën e parë, kur varri ende s'ruhej, kur puna mund të bëhej pa rrezik e me siguri. Sepse të shtunën erdhën e iu lutën Pilatit të kishin rojën, dhe e ruajtën varrin; kurse natën e parë asnjë prej tyre s'ishte pranë varrit.

2. Po ç'kuptim kanë edhe pëlhurat që ishin ngjitur me mirrën, që Pjetri i pa të shtrira? Sepse, po të kishin qëllim të vidhnin, s'do ta kishin vjedhur trupin lakuriq, jo vetëm se do ta çnderonin, po edhe që të mos vonoheshin e të humbnin kohë duke e zhveshur, dhe që të mos u jepnin rojtarëve rast të zgjoheshin e t'i kapnin. Aq më tepër që ishte mirrë, një lëndë që ngjitet kaq fort pas trupit dhe kapet pas rrobave, kështu që s'ishte e lehtë t'i hiqje rrobat trupit, po atyre që e bënin këtë u duhej shumë kohë; prandaj, edhe nga kjo, përralla e vjedhjes del e pabesueshme.

Po ç'është kjo? A nuk e dinin tërbimin e hebrenjve dhe se do të shfryheshin mbi ta? Dhe ç'dobi do të kishin fare, po të mos ishte ngjallur?

Kështu, këta njerëz, të vetëdijshëm se e kishin trilluar krejt këtë përrallë, dhanë para dhe thanë: «Thoni ju këto gjëra, edhe ne do t'ia mbushim mendjen qeveritarit». Sepse duan që rrëfimi të përhapet, duke luftuar kot kundër së vërtetës; dhe, ndërsa përpiqen ta errësojnë, pikërisht me këto, edhe pa dashje, e bënë atë të dukej qartë. Sepse vërtet edhe kjo e vërteton ngjalljen: pikërisht ngaqë thonë se nxënësit e vodhën. Sepse kjo është gjuha e njerëzve që pohojnë se trupi nuk ishte aty. Kur pra pohojnë se trupi nuk ishte aty, kurse vjedhja del e rreme dhe e pabesueshme (nga vetë roja e tyre, nga vulat dhe nga frika e nxënësve), atëherë prova e ngjalljes del prej këtej e pakundërshtueshme.

Megjithatë, këta njerëz të paturp e të pacipë, ndonëse kishte kaq gjëra për t'ua mbyllur gojën, thonë: «Thoni ju» (këto janë fjalët e tyre) «edhe ne do t'ia mbushim mendjen dhe do t'ju sigurojmë». A i sheh të gjithë të prishur? Pilatin, sepse iu mbush mendja? Ushtarët? Popullin hebre? Por mos u mahnit që paraja doli më e fortë se ushtarët. Sepse, po tregoi fuqi kaq të madhe te një nga nxënësit e tij, aq më shumë te këta.

«Edhe kjo fjalë u përhap», thuhet, «deri në ditën e sotme». A e sheh përsëri dashurinë e nxënësve për të vërtetën, si nuk turpërohen të thonë edhe këtë, që një rrëfim i tillë u përhap kundër tyre?

«Atëherë të njëmbëdhjetë nxënësit shkuan në Galile, dhe disa e adhuruan, kurse disa, kur e panë, dyshuan.»

Kjo më duket të jetë shfaqja e fundit në Galile, kur i dërgoi të pagëzonin. Dhe, po qe se «disa dyshuan», mahnitu edhe këtu me çiltërsinë e tyre, si nuk i fshehin as të metat e veta deri në ditën e fundit. Megjithatë, edhe këta binden nga ajo që shohin.

Ç'u thotë, pra, kur i sheh? «M'u dha çdo pushtet në qiell e mbi dhe.» Përsëri u flet më shumë si njeri, sepse ende nuk e kishin marrë Frymën, që ishte në gjendje t'i ngrinte lart. «Shkoni e bëni nxënës të gjithë kombet, duke i pagëzuar në emër të Atit, e të Birit, e të Frymës së Shenjtë, e duke i mësuar të ruajnë gjithçka që ju kam urdhëruar.» Njërën porosi ua dha për mësimin, tjetrën për urdhërimet. Për hebrenjtë s'bën asnjë fjalë, as nuk sjell ndër mend ç'kishte ndodhur, as nuk e qorton Pjetrin për mohimin, as ndonjë nga të tjerët për ikjen; po, pasi u vuri në duar një përmbledhje të mësimit, atë të shprehur me formën e pagëzimit, i urdhëron ta derdhin atë mbi gjithë botën.

Pastaj, meqë u kishte ngarkuar gjëra të mëdha, që t'u jepte zemër, thotë: «Ja, unë jam me ju gjithë ditët, deri në mbarim të botës.» A e sheh përsëri fuqinë e tij të vetën? A e sheh se edhe ato gjërat e tjera u thanë nga përulja ndaj tyre? Dhe premtoi të ishte jo vetëm me ata njerëz, po edhe me të gjithë ata që besojnë pas tyre. Sepse është e qartë që apostujt s'do të rrinin këtu deri në «mbarim të botës»; po ai u flet besimtarëve si një trupi të vetëm. Sepse mos më fol, thotë, për vështirësinë e gjërave, sepse «unë jam me ju», që i bëj të gjitha të lehta. Këtë ua thoshte vazhdimisht edhe profetëve në Dhiatën e Vjetër: si Jeremias, që nxirrte si pengesë rininë e vet, ashtu edhe Moisiut e Ezekielit, që ngurronin para detyrës, «unë jam me ty»; e këtë edhe këtu, këtyre njerëzve. Dhe vër re, të lutem, epërsinë e këtyre: sepse të tjerët, kur dërgoheshin te një komb i vetëm, shpesh gjenin shfajësime, kurse këta s'thanë asgjë të tillë, ndonëse u dërguan në gjithë botën. Dhe u kujton edhe mbarimin e botës, që t'i tërheqë më fort dhe që të mos shohin vetëm rreziqet e tanishme, po edhe të mirat që vijnë, ato që s'kanë fund.

«Sepse gjërat e mundimshme, thotë, që do të pësoni, marrin fund bashkë me jetën e tanishme, sepse së paku edhe kjo botë do të ketë një mbarim; kurse të mirat që do të gëzoni mbeten të pavdekshme, siç jua kam thënë shpesh më parë.» Kështu, pasi ua forcoi e ua ngriti mendjet me kujtimin e asaj dite, i dërgoi. Sepse ajo ditë është e dëshirueshme për ata që jetojnë në vepra të mira, kurse është e tmerrshme për ata që rrojnë në mëkat, si për të dënuarit.

Por le të mos frikësohemi vetëm e të dridhemi, po le të ndryshojmë gjithashtu, sa kemi kohë, dhe le të ngrihemi nga ligësia jonë, sepse mundemi, po të duam. Sepse, në qoftë se para hirit shumë veta e bënë këtë, aq më shumë pas hirit.

3. Sepse ç'gjëra të rënda na urdhërohen? Të çajmë malet më dysh? Të fluturojmë në ajër? A të kalojmë detin Tirren? Aspak, po një mënyrë jetese kaq të lehtë, saqë s'ka nevojë as për ndonjë vegël, po vetëm për një shpirt e një vullnet. Sepse ç'vegla kishin këta apostuj, që kryen gjëra të tilla? A nuk shkonin rreth e rrotull me një rrobë të vetme dhe këmbëzbathur? E megjithatë i mundën të gjithë.

Sepse ç'ka të vështirë në urdhërimet? Mos ki armik. Mos urre asnjeri. Mos fol keq për asnjeri. Përkundrazi, të kundërtat e këtyre janë barra më të rënda. Po ai tha, përgjigjesh ti, «Hidhi paratë e tua». A është, pra, kjo gjëja e rëndë? Së pari, ai nuk e urdhëroi, po e këshilloi. E pastaj, edhe sikur të ishte urdhër, ç'ka të rëndë të mos mbash mbi supe barrë e kujdese të pakohshme?

Po oh, lakmia! Gjithçka është kthyer në para; për këtë arsye gjithçka është përmbysur. Në qoftë se dikush e quan tjetrin të lumtur, e përmend këtë; e po ta quajë të mjerë, prej andej del edhe përshkrimi i mjerimit. Dhe të gjitha llogaritë bëhen për këtë punë: si pasurohet ky, si varfërohet ai. Qoftë shërbimi ushtarak, qoftë martesa, qoftë një zanat, qoftë çdo gjë që merr njeriu në dorë, ai nuk i vihet asaj që ka përpara, derisa të shohë se po i vjen shpejt kjo pasuri. Pas kësaj, a nuk do të mblidhemi bashkë e të mendojmë si ta dëbojmë këtë murtajë? A nuk do të na vinte turp para veprave të mira të etërve tanë, të tre mijëve, të pesë mijëve, që i kishin të gjitha të përbashkëta?

Ç'dobi ka kjo jetë e tanishme, kur nuk e përdorim për fitimin tonë të ardhshëm? Deri kur nuk do ta bëni skllave mamonën që ju ka bërë skllevër? Deri kur do të jeni skllevër të parasë? Deri kur s'do ta doni lirinë e s'do t'i copëtoni pazaret e lakmisë? Sepse, po të ishit bërë skllevër njerëzish, do të bënit gjithçka, sapo dikush t'ju premtonte lirinë; kurse, si robër të lakmisë, as që mendoni si të çliroheni nga kjo skllavëri e hidhur. E megjithatë e para s'do të kishte asgjë të tmerrshme, kurse e dyta është tirania më e hidhur.

Mendoni sa çmim të madh pagoi Krishti për ne. Derdhi gjakun e vet; e dha veten. Po ju, edhe pas gjithë kësaj, jeni bërë të plogët; dhe më e rënda nga të gjitha është që ju gjeni edhe kënaqësi në skllavëri, kënaqeni në çnderim, dhe ajo prej së cilës duhej të ikni, është bërë diçka që ju e dëshironi.

Por, meqë është e drejtë jo vetëm të vajtojmë e të qortojmë, po edhe të ndreqim, le të shohim nga ç'shkak ky pasion e kjo e keqe u bënë diçka që ju e dëshironi. Nga vjen, pra, nga vjen që kjo u bë diçka e dëshirueshme? Sepse, thua ti, më vë në nder e në siguri. Në ç'lloj sigurie, të lutem? Në bindjen se s'do të vuash nga uria, as nga i ftohti, se s'do të dëmtohesh e s'do të përbuzesh. A do të heqësh dorë, pra, nga pasuria, po të ta premtojmë këtë siguri? Sepse, në qoftë se pasuria dëshirohet për këtë, po të kesh mundësi ta gëzosh sigurinë pa të, ç'nevojë ke më për të? «Po si është e mundur», thua ti, «që dikush që s'është i pasur ta arrijë këtë?» Jo, si është e mundur (sepse unë them të kundërtën) kur dikush është i pasur? Sepse duhet të lajkatosh shumë veta, si të parët ashtu edhe të vegjlit, të lutesh me njerëz të panumërt, të jesh një skllav i ulët, të rrosh me frikë e drithërimë, të vështrosh me dyshim sytë e ziliqarëve, të kesh frikë nga gjuhët e shpifësve e nga dëshirat e lakmitarëve të tjerë. Kurse varfëria s'është e tillë, po krejt e kundërta. Është vend strehimi e sigurie, një liman i qetë, një fushë mundjeje dhe një shkollë stërvitjeje për të mësuar vetëpërmbajtjen, një imitim i jetës së engjëjve.

Dëgjoni këto gjëra, ju të gjithë sa jeni të varfër, ose më mirë, ju të gjithë sa dëshironi të pasuroheni. Nuk është varfëria ajo që duhet të trembë, po mosdëshira për të qenë i varfër. Mendoje varfërinë si diçka që s'të bën të trembesh, dhe s'do të jetë për ty diçka e frikshme. Sepse kjo frikë s'qëndron në vetë natyrën e gjësë, po në gjykimin e njerëzve me mendje të dobët. Ose më mirë, kam turp që më duhet të flas kaq shumë për varfërinë, për të treguar se s'ka asgjë për t'u trembur prej saj. Sepse, po të ushtrosh vetëpërmbajtje, ajo bëhet madje një burim bekimesh të panumërta për ty. Dhe, sikur dikush të të ofronte sundimin, pushtetin politik, pasurinë e luksin, dhe pastaj, duke vënë përballë tyre varfërinë, të të linte të zgjidhje cilën të doje, ti do ta rrëmbeje menjëherë varfërinë, po ta njihje bukurinë e saj.

4. E di se shumë veta qeshin, kur thuhen këto gjëra; po ne nuk shqetësohemi, po ju kërkojmë të rrini, dhe së shpejti do të gjykoni bashkë me ne. Sepse mua varfëria më duket si një vajzë e hijshme, e bukur e tërheqëse, kurse lakmia si një grua në trajtë përbindëshi, ndonjë Skilë a Hidër, ose ndonjë përbindësh tjetër i tillë, nga ata që i trilluan shkrimtarët e përrallave.

Sepse mos m'i sill përpara, të lutem, ata që e akuzojnë varfërinë, po ata që shkëlqyen me anë të saj. I ushqyer me këtë, Ilia u rrëmbye lart në atë ngjitje të bekuar. Me këtë shkëlqeu Eliseu; me këtë Joani; me këtë të gjithë apostujt; kurse me tjetrën u dënuan Ahabi, Jezavela, Giezi, Juda, Neroni, Kajafa.

Po, në daçi, le të mos shohim vetëm ata që u lavdëruan në varfëri, po le të vërejmë vetë bukurinë e kësaj vajze. Sepse vërtet syri i saj është i kthjellët e depërtues, pa asgjë të turbullt në të, ndryshe nga syri i lakmisë, që herë është plot zemërim, herë i ngopur me kënaqësi, herë i trazuar nga mospërmbajtja. Po syri i varfërisë s'është i tillë, po i butë, i qetë, që i vështron të gjithë me dashamirësi, i përulur, i ëmbël, që s'urren asnjeri e s'i shmanget asnjeriu. Sepse ku ka pasuri, ka shkak për armiqësi e për luftëra të panumërta. Goja e tjetrës, përkundrazi, është plot fyerje, plot një farë mendjemadhësie, plot mburrje, mallkim e mashtrim; kurse goja dhe gjuha e kësaj janë të shëndosha, plot falënderim të pandërprerë, bekim, fjalë butësie, dashurie, mirësjelljeje, lëvdate e nderimi. Dhe, po të duash të shohësh edhe përpjesëtimin e gjymtyrëve të saj, ajo është e gjatë e hijshme dhe shumë më e lartë se pasuria. Dhe, po të ikin shumë veta prej saj, mos u mahnit, sepse vërtet kështu ikin edhe të marrët nga virtytet e tjera.

Po të varfrin, do të thuash ti, e fyen i pasuri. Përsëri po ma shpall lavdinë e varfërisë. Sepse cili, të lutem, është i lumtur, ai që fyen apo ai që fyhet? Është e qartë se është i fyeri. Por, nga njëra anë, lakmia të shtyn të fyesh, kurse varfëria të bind të durosh. «Po i varfëri vuan nga uria», do të thuash ti. Edhe Pavli vuajti nga uria dhe qe në zi buke. «Po s'ka prehje.» As «Biri i Njeriut nuk kishte ku të mbështeste kryet.»

A e sheh se ku kanë arritur lavdet e varfërisë, ku të vendos, te ç'njerëz të çon dhe si të bën ndjekës të Zotit? Po të ishte gjë e mirë të kishe ar, Krishti, që zotëron të mirat e patregueshme, do t'ua kishte dhënë këtë nxënësve të tij. Po tani, në vend që t'ua jepte, ua ndaloi ta kishin. Prandaj edhe Pjetri, në vend që të turpërohej nga varfëria, madje krenohet me të, kur thotë: «Nuk kam as argjend as ar; po atë që kam, ta jap.» E cili prej jush s'do të kishte dashur t'i thoshte këto fjalë? «Të gjithë do të donim me gjithë shpirt», mund të thotë ndonjëri. Atëherë hidhe argjendin tënd, hidhe arin tënd. «E po ta hedh, do të thuash ti, a do të marr fuqinë e Pjetrit?» Po ç'e bëri Pjetrin të lumtur, më thuaj? Vallë të kishte ngritur në këmbë të çalin? Aspak, po mospasja e kësaj pasurie, kjo i siguroi qiellin. Sepse nga ata që bënë këto mrekulli, shumë ranë në ferr, kurse ata që bënë ato vepra të mira, fituan një mbretëri. Dhe këtë mund ta mësosh edhe nga vetë Pjetri. Sepse dy gjëra tha: «Nuk kam as argjend as ar», dhe «Në emër të Jisu Krishtit, çohu e ec.»

Cila gjë, pra, e bëri të lavdishëm e të lumtur: ngritja në këmbë e të çalit, apo flakja e parasë së tij? Edhe këtë mund ta mësosh nga vetë Mësuesi i këtyre luftimeve. Ç'i thotë, pra, ai vetë të pasurit që kërkonte jetën e përjetshme? Nuk i tha «ngri të çalin», po «Shit pasurinë tënde e jepua të varfërve, edhe eja pas meje, edhe do të kesh thesar në qiell». Dhe Pjetri, përsëri, nuk tha «Ja, në emrin tënd dëbojmë demonë», ndonëse i dëbonte, po «Ja, ne i lamë të gjitha e të ndoqëm; ç'do të kemi pra?». Dhe Krishti, përsëri, kur i përgjigjet këtij apostulli, nuk tha «Në qoftë se ndokush ngre të çalët», po «Kushdo që ka lënë shtëpi a ara, do të marrë njëqindfish në këtë botë dhe do të trashëgojë jetën e përjetshme».

Le ta marrim, pra, shembull edhe ne këtë njeri, që të mos turpërohemi, po të qëndrojmë me guxim para fronit të gjyqit të Krishtit; që ta fitojmë atë të jetë me ne, ashtu si ishte me nxënësit e tij. Sepse ai do të jetë me ne, ashtu si ishte me ata, po të duam t'i ndjekim dhe të bëhemi imitues të jetës e të sjelljes së tyre. Në fakt, për këto gjëra Perëndia i kurorëzon e i lëvdon njerëzit, pa kërkuar prej teje të ngjallësh të vdekurit apo të shërosh të çalët. Sepse jo këto gjëra e bëjnë njeriun të ngjajë me Pjetrin, po flakja e pasurisë së vet, sepse kjo qe arritja e apostujve.

Po ti nuk e gjen dot të mundshme t'i flakësh? Së pari, të them, është e mundur; po nuk të detyroj, po të mos duash, as nuk të shtrëngoj për këtë; vetëm këtë të përgjërohem: të shpenzosh të paktën një pjesë për nevojtarët dhe të mos kërkosh për veten më shumë se ç'të duhet. Sepse kështu do të rrojmë këtu jetën tonë pa mundim e me siguri, dhe do të gëzojmë jetën e përjetshme; të cilën Perëndia na dhëntë ta arrijmë të gjithë, me hirin dhe dashurinë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti, bashkë me Atin dhe Frymën e Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.