Shërimi i Veshit të Malkut (Lluka 22:50–51; Joani 18:10–11)

Komente Patristike në Zotërim Publik

Gjatë arrestimit në kopsht, kur turma doli kundër Jisuit, një nga ata që ishin me të nxori një shpatë, i ra shërbëtorit të kryepriftit dhe ia preu veshin e djathtë. Të katër Ungjijtë e rrëfejnë goditjen, por secili shton diçka që të tjerët e lënë jashtë. Lluka i vetëm e rrëfen shërimin: "Por Jisui, duke u përgjigjur, tha: 'Lëreni, mjaft kështu'. Dhe si e preku veshin e atij njeriu, e shëroi." Joani i vetëm i emërton të dy njerëzit: "Atëherë Simon Pjetri, që kishte një shpatë, e nxori, i ra shërbëtorit të kryepriftit dhe ia preu veshin e djathtë; dhe ai shërbëtor quhej Malk." Dhe Joani i vetëm jep fjalën për kupën: "Por Jisui i tha Pjetrit: 'Fute shpatën tënde në mill; a nuk do ta pi unë kupën që më ka dhënë Ati?'." Mateu rrëfen qortimin më të gjerë: "Ktheje shpatën në vendin e vet, sepse të gjithë ata që rrokin shpatën, prej shpate do të vdesin."

Kjo është mrekullia e fundit para Mundimit, dhe i vetmi shërim që Zoti bën mbi një armik që ka ardhur ta kapë. Etërit e lexojnë veprimin e Pjetrit si zell të zjarrtë, por të gabuar, të qortuar e të frenuar; shpatën e futur në mill si heqjen dorë nga dhuna; dhe kupën si Mundimin e pranuar lirisht prej dorës së Atit. Shërimin e lexojnë si shenjë njëkohësisht të fuqisë së Krishtit, sepse Ai që mund të ngjiste një vesh të prerë, do të kishte mundur lehtë të shpëtonte, dhe të mëshirës së Tij, sepse Ai shëron pikërisht njeriun që erdhi kundër Tij. Agustini shton një lexim të mëtejshëm, se veshi i prerë e i ngjitur përfytyron dëgjimin e vjetër të shkronjës të lënë mënjanë dhe një dëgjim të ri në Frymë. Më poshtë janë mbledhur katër Etër, dy nga Lindja dhe dy nga Perëndimi, secili i marrë nga komentet e tyre mbi rrëfimet përkatëse ungjillore.

Tekstet patristike janë përkthyer nga përkthimet anglisht në zotërim publik; asgjë nuk është parafrazuar. Vargjet e Shkrimit ndjekin Dhiatën e Re të Kostandin Kristoforidhit (Toskërisht, 1879, në zotërim publik); emrat e shenjtorëve ndjekin përdorimin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Një shënim mbi burimet vjen në fund.

---

Shën Joan Gojarti (rreth 347–407)

Nga Predikimet e tij mbi Ungjillin e Mateut (Predikimi 84, mbi Mateun 26:51–54), përkthim NPNF. Në zotërim publik.

Mbi shpatat, qortimin e Pjetrit, dhe mrekullinë e shërimit:

Por nga ishin shpatat aty? Ato kishin ardhur nga darka e nga tryeza. Kishte gjasa edhe që të kishte shpata për shkak të qengjit ... Prandaj edhe Pjetri qortohet që e përdori, dhe me një kërcënim të rëndë. Sepse ai po i kundërvihej shërbëtorit që erdhi, me zjarr vërtet, por jo duke mbrojtur veten, por duke e bërë këtë në mbrojtje të Zotit të vet. Krishti megjithatë nuk lejoi që të vinte ndonjë e keqe. Sepse Ai e shëroi atë dhe bëri një mrekulli të madhe, të mjaftueshme për të treguar njëherazi durimin e fuqinë e Tij, si dhe dashurinë e butësinë e dishepullit të Tij.

Mbi dy gjërat me të cilat Krishti i ngushëlloi:

Dhe me këto dy gjëra Ai i ngushëlloi: së pari, me ndëshkimin e atyre që kurdisnin kundër Tij, sepse të gjithë ata, thotë Ai, që rrokin shpatën, prej shpate do të vdesin; së dyti, ngaqë Ai nuk i pësonte këto gjëra kundër vullnetit të Tij, sepse, thotë Ai, Unë mund t'i lutem Atit tim.

Mbi kujdesin e Tij për armiqtë e Tij deri në orën e fundit:

Shih sesi edhe deri në orën e fundit, dhe në vetë çastin e tradhtimit, Ai i bëri të gjitha për përmirësimin e tyre, duke shëruar, duke profetizuar, duke kërcënuar.

---

Shën Kirili i Aleksandrisë (rreth 376–444)

Komente mbi Ungjillin sipas Llukës, Predikimi CXLVIII (mbi Llukën 22:47–53) Burimi: përkth. R. Payne Smith, 1859. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.tertullian.org/fathers/cyril_on_luke_14_sermons_146_156.htm

Mbi mësimin që synonin të jepnin shpatat e nxjerra të nxënësve rreth zellit të krishterë:

Dhe me këtë na ka dhënë edhe një shembull se si duhet ta ruajmë të paprekur dashurinë tonë ndaj Tij dhe se deri ku mund të arrijë zelli i flaktë i përshpirtërisë sonë. Sepse Ai nuk do që ne të përdorim shpata për t’u kundërvënë armiqve, por më shumë, duke përdorur dashurinë dhe maturinë, kështu duhet të triumfojmë fuqishëm mbi ata që na kundërshtojnë.

Mbi shërimin e veshit si shenjë e vetë dinjitetit të Krishtit, dhënë edhe atyre që kishin ardhur ta zinin:

Dhe kështu, pra, Shpëtimtari e zbut vrullin e pamatur të apostujve të shenjtë, dhe, duke e penguar shembullin e një vepre të tillë, shpall se ata që janë të parët në fenë e Tij s’kanë kurrfarë nevoje për shpata. Dhe me dinjitet hyjnor e shëroi atë që kishte marrë goditjen, e kështu u dha atyre që kishin ardhur ta zinin edhe këtë shenjë hyjnore për dënimin e tyre.

Mbi Mundimin si plotësisht të vullnetshëm — që asnjë forcë s’mbizotëroi mbi Të:

Kjo ndodhi që ata të mësonin se Mundimi i Tij nuk i ndodhi pa vullnetin e Tij, e as që do të mund ta kishin zënë, po të mos kishte pranuar të kapej.

---

Teofilakti i Ohrit (rreth 1055–1107)

Nga Shpjegimi i tij mbi Ungjillin e Llukës, siç përmblidhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi zellin e dishepujve, dhe Pjetrin që godet pa pritur:

Dishepujt ndizen nga zelli, dhe nxjerrin shpatat e tyre. Por nga i kanë shpatat? Sepse kishin therur qengjin, dhe ishin larguar nga festa ... por Pjetri, gjithmonë i zjarrtë në mbrojtje të Zotit të vet, nuk pret leje, por menjëherë i bie shërbëtorit të Kryepriftit.

---

Shën Ambrozi i Milanos (rreth 339–397)

Nga Shtjellimi i tij mbi Ungjillin e Llukës, siç përmblidhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi burimin e veprimit të Pjetrit në zellin e tij për ligjin:

Sepse Pjetri, që e njihte mirë ligjin e ishte plot dashuri të zjarrtë, ngaqë e dinte se Finehasit iu llogarit për drejtësi që kishte vrarë njerëzit përdhosës, i ra shërbëtorit të Kryepriftit.

---

Shën Agustini i Hiponit (354–430)

Nga Traktatet e tij mbi Ungjillin e Joanit, siç përmblidhen në Catena Aurea mbi Joanin. Në zotërim publik.

Mbi veshin e prerë e të shëruar, dhe çfarë shenjon:

Emri Malk do të thotë: ai që do të mbretërojë. Çfarë tjetër, pra, tregon veshi i prerë për Zotin tonë e i shëruar prej Tij, veçse heqjen e të vjetrës dhe krijimin e diçkaje të re: një dëgjim në risinë e Frymës, e jo në vjetërsinë e shkronjës? ... shërimi përfytyron lirinë.

Mbi Krishtin që dënoi veprën dhe kërkoi durim:

Zoti ynë e dënoi veprimin e Pjetrit dhe e ndaloi të vazhdonte më tej: "Atëherë Jisui i tha Pjetrit: 'Fute shpatën tënde në mill'." Ai duhej të këshillohej të kishte durim: dhe kjo u shkrua për mësimin tonë.

Mbi kupën e dhënë prej Atit, Dhënësi e Pirësi i së cilës janë një:

Kupa që iu dha Atij prej Atit, është e njëjta gjë me atë që thotë Apostulli, Ai që nuk e kurseu Birin e Vet, por e dorëzoi për të gjithë ne. Por Dhënësi i kësaj kupe dhe Pirësi i saj janë një e i njëjti, siç thotë po ai Apostull: Krishti na deshi dhe dha Veten për ne.

---

Shënim mbi burimet dhe Etër të tjerë

Meqenëse skena rrëfehet katër herë, Etërit e komentojnë atë nëpërmjet Ungjijve të ndryshëm, dhe të katër më sipër janë mbledhur përkatësisht. Joan Gojarti, mbi rrëfimin e Mateut, shpjegon pse dishepujt kishin fare shpata (kishin ardhur nga tryeza e Pashkës), pse u qortua Pjetri, dhe sesi Krishti "e shëroi atë, dhe tregoi një mrekulli të madhe... si durimin e Tij, ashtu edhe fuqinë e Tij"; fjalën më të gjerë "të gjithë ata që rrokin shpatën, prej shpate do të vdesin" ai e lexon si njërën nga dy ngushëllimet, kurse tjetra ishte se Krishti nuk vuajti kundër vullnetit të Tij. Teofilakti dhe Ambrozi, mbi rrëfimin e Llukës, ndalen te zelli i Pjetrit: Teofilakti se ai "nuk pret leje, por menjëherë godet," dhe Ambrozi se ai veproi nga njohja e tij e ligjit dhe zelli i Finehasit. Agustini, mbi rrëfimin e Joanit, i vetëm ndër të katër e lexon veshin e shëruar si figurë, "heqjen e të vjetrës, dhe krijimin e diçkaje të re, një dëgjim në risinë e Frymës," dhe peshon fjalën për kupën, "Dhënësi i kësaj kupe dhe Pirësi i saj janë i njëjti."

Vetë shërimi qëndron vetëm te Lluka, dhe emërtimi i Pjetrit e i Malkut vetëm te Joani, siç vërejnë edhe Agustini edhe tradita. Komentimi i Kirilit mbi Llukën është i copëzuar nëpër pjesë të Mundimit dhe shënohet këtu në vend që të citohet; të katër të cituarit janë Joan Gojarti fjalë për fjalë nga Predikimi i tij 84, dhe Teofilakti, Ambrozi dhe Agustini nëpërmjet Catena Aurea-s mbi Llukën dhe mbi Joanin, siç shënohet në çdo atribuim.