Ngjallja e Birit të së Vesë në Nain (Lluka 7:11–17)

Komente Patristike në Zotërim Publik

Tekstet patristike janë përkthyer nga përkthimet anglisht në zotërim publik — komentet më vete të Kirilit dhe Agustinit, dhe Etërit e tjerë siç ruhen në Catena Aurea (Shën Thoma Akuini, përkth. J. H. Newman, 1841); asgjë nuk është parafrazuar. Vargjet e Shkrimit ndjekin Dhiatën e Re të Kostandin Kristoforidhit (Toskërisht, 1879, në zotërim publik); emrat e shenjtorëve ndjekin përdorimin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë.

---

Shën Kirili i Aleksandrisë (rreth 376–444)

Komenti mbi Ungjillin sipas Llukës, Predikimi 36 (mbi Llukën 7:11–17) Burimi: përkth. R. Payne Smith, 1859. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.tertullian.org/fathers/cyril_on_luke_03_sermons_26_38.htm

Mbi mënyrën se si, ndryshe nga shtëpia e centurionit, këtu Krishti vjen pa qenë i ftuar:

Por vër re si Jisui e bashkon mrekullinë me mrekullinë: dhe në rastin e mëparshëm, shërimin e shërbëtorit të centurionit, Krishti ishte i pranishëm me ftesë; por këtu Ai afrohet pa qenë i ftuar. Sepse askush nuk e thirri që ta kthente të vdekurin në jetë, por Ai vjen ta bëjë këtë nga vetja e Tij.

Mbi takimin e funeralit me Jetën e të gjithëve, dhe vetë ngjalljen:

Por atij i del përpara Jeta dhe Ringjallja, vetë Krishti: sepse Ai është Shkatërruesi i vdekjes dhe i kalbjes; Krishti është Ai "në të Cilin ne jetojmë, lëvizim dhe jemi"; është Ai që e ka rikthyer natyrën e njeriut në atë që ishte në fillim dhe që e ka çliruar mishin tonë të ngarkuar me vdekje nga prangat e vdekjes. Ai pati mëshirë për gruan, dhe që lotët e saj të pushonin, urdhëroi, duke thënë: "Mos qaj." Dhe menjëherë shkaku i të qarit të saj u hoq: si, apo me ç'mjet? Ai preku arkivolin dhe, me shqiptimin e fjalës së Tij hyjnore, e bëri që personi që rrinte shtrirë në arkivol të kthehej përsëri në jetë. Sepse Krishti tha: "Djalosh, unë të them, çohu!" — dhe menjëherë u krye ajo që ishte urdhëruar; vetë përmbushja erdhi bashkë me fjalët: "Dhe i vdekuri, thuhet, u çua, nisi të flasë, dhe Krishti ia dha së ëmës."

Mbi këto ngjallje si premtim të ringjalljes sonë:

Prandaj ata persona që u rikthyen në jetë me fuqinë e Krishtit, ne i marrim si premtim të shpresës që na është përgatitur për një ringjallje të të vdekurve; dhe këta ishin: ky djalosh, Llazari i Betanisë dhe e bija e kryetarit të sinagogës.

Mbi arsyen pse Krishti preku arkivolin në vend që të shëronte vetëm me një fjalë:

E megjithatë, si nuk mjaftonte një fjalë për të ngjallur atë që rrinte shtrirë atje? Sepse çfarë është e vështirë për të, ose e pakryeshme për të? Çfarë është më e fuqishme se Fjala e Perëndisë? Përse atëherë Krishti nuk e bëri mrekullinë vetëm me një fjalë, por preku edhe arkivolin? Ishte, o të dashurit e mi, që ju të mësonit se trupi i shenjtë i Krishtit është i frytshëm për shpëtimin e njeriut. Sepse mishi i Fjalës së Plotfuqishme është trupi i jetës, dhe ishte i veshur me fuqinë e Tij.

Kirili vazhdon ta krahasojë këtë fuqi jetëdhënëse me hekurin e vënë në zjarr: ashtu si hekuri, kur vihet në kontakt me zjarrin, merr veprimin e zjarrit, kështu edhe mishi i Krishtit ka fuqinë të japë jetë dhe e zhduk sundimin e vdekjes e të kalbjes, sepse është mishi i Fjalës që i jep jetë gjithçkaje.

---

Shën Joan Gojarti (rreth 349–407)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi ngushëllimin që vjen nga shpresa e ringjalljes:

Por kur Krishti na urdhëron të reshtim së qari, Ai që ngushëllon të pikëlluarit, na thotë të marrim ngushëllim nga ata që tani kanë vdekur, duke shpresuar ringjalljen e tyre.

---

Shën Grigori i Nisës (rreth 335–395)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi provën e ringjalljes që merret nga veprat e Krishtit:

Tani provën e ringjalljes e mësojmë jo aq nga fjalët sesa nga veprat e Shpëtimtarit tonë, i cili, duke i filluar mrekullitë e Tij me ato që janë më pak të mahnitshme, e pajtoi besimin tonë me ato që janë shumë më të mëdha.

Mbi thellësinë e humbjes që pësoi nëna e ve:

Ai na e ka treguar tërë mjerimin me pak fjalë. Nëna ishte e ve ... ajo nuk kishte njeri që t'i hidhte sytë, në vend të atij që kishte vdekur. Vetëm atë e kishte ushqyer me gji, vetëm ai ia bënte shtëpinë të gëzuar. Gjithçka që është e ëmbël dhe e çmuar për një nënë, ishte vetëm djali për të.

Mbi fjalën "Djalosh":

Kur tha "Djalosh", Krishti tregoi se djali ishte në lulen e rinisë, sapo po piqej në burrëri, ai që pak më parë ishte drita e syve të së ëmës, sapo po hynte në kohën e martesës, fidani i fisit të saj, dega e trashëgimisë, shkopi i pleqërisë së saj.

---

Titi i Bostrës (vd. rreth 378)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi Atë që ngjall jo si profetët, por me fjalën e vet:

Por Shpëtimtari nuk është si Elia që vajtonte mbi të birin e së vesë së Sareptës, as si Eliseu që shtriu trupin e vet mbi trupin e të vdekurit, as si Pjetri që u lut për Tabithën, por nuk është askush tjetër veçse Ai që i thërret ato gjëra që nuk janë, sikur të ishin, Ai që mund t'u flasë të vdekurve si të gjallëve.

Mbi shenjat e një ringjalljeje të vërtetë:

Por menjëherë u çua djali të cilit iu dha urdhri. Sepse fuqia Hyjnore është e papërballueshme; nuk ka vonesë, nuk ka nevojë për lutje ngulmuese ... Këto janë shenjat e një ringjalljeje të vërtetë, sepse trupi pa jetë nuk mund të flasë, as nuk do ta kishte rikthyer nëna në shtëpinë e saj të birin e vet të vdekur e pa jetë.

---

Teofilakti i Ohrit (rreth 1050–1107)

Nga Shpjegimi i tij i Ungjillit sipas Llukës, siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi kuptimin shpirtëror të së vesë dhe të birit të saj:

Me të venë gjithashtu mund të kuptosh një shpirt që ka humbur burrin e vet, fjalën hyjnore. I biri i saj është mendja, që nxirret jashtë qytetit të të gjallëve. Arkivoli i tij është trupi, të cilin disa e kanë quajtur varr. Por Zoti, duke e prekur, e ngre lart, duke bërë që ai të bëhet i ri, dhe, duke u ngritur nga mëkati, ai nis të flasë dhe t'u mësojë të tjerëve.

---

Shën Agustini i Hiponit (354–430)

Predikime mbi Leksione të Zgjedhura të Dhiatës së Re, Predikimi 48 (mbi Llukën 7:11 e tutje; "Mbi të tre të vdekurit që Zoti ngjalli") Burimi: përkth. te Nicene and Post-Nicene Fathers, Seria e Parë, Vëll. 6. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.newadvent.org/fathers/160348.htm

Mbi skenën te porta, dhe dhembshurinë që e lëvizi Krishtin:

Zoti iu afrua qytetit; dhe ja, një i vdekur po çohej tashmë përtej portës. I prekur nga dhembshuria, sepse e ëma, e ve dhe e lënë pa të vetmin bir, po qante, Ai bëri atë që keni dëgjuar, duke thënë: Djalosh, unë të them, çohu. Ai që ishte i vdekur u çua, dhe filloi të fliste, dhe Krishti ia ktheu së ëmës.

Mbi tri ngjalljet si tri lloje mëkatarësh:

Këto tri lloje të vdekurish, janë tri lloje mëkatarësh që Krishti i ngjall edhe sot e kësaj dite.

Mbi atë që përfaqëson djaloshi i Nainit, i nxjerrë përtej portës: mëkatari, mëkati i të cilit ka kaluar nga zemra në vepër, por ende nuk është ngurtësuar në zakon:

Por i dyti nuk ishte tani në shtëpi, por akoma as në varr; ai ishte nxjerrë jashtë mureve, por akoma nuk ishte vënë në dhe. Ai që ngjalli vajzën e vdekur që akoma nuk e kishin nxjerrë, ngjalli këtë të vdekur që tashmë ishte nxjerrë, por jo ende i varrosur. Mbetej një rast i tretë, që Krishti të ngjallte një që ishte edhe i varrosur; dhe këtë e bëri te Llazari.

Mbi thirrjen për t'u penduar para se mëkati të bëhet zakon i ngulitur:

I vdekuri përbrenda nuk u ngjall; le të ngjallet kur të nxirret jashtë. Le të pendohet për veprën e tij, le të kthehet menjëherë në jetë; le të mos zbresë në thellësi të varrit, le të mos marrë mbi vete barrën e zakonit.

---

Shën Ambrozi i Milanos (rreth 339–397)

Nga Shtjellimi i tij i Ungjillit sipas Llukës, siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi të venë si Kisha, që i ngjall të rinjtë e saj me lot:

Sepse kjo e ve, e rrethuar nga një turmë e madhe njerëzish, duket se është më shumë se një grua që u çmua e denjë me lotët e saj të fitonte ringjalljen e të birit të vetëm, sepse Kisha i rithërret në jetë njerëzit e rinj nga funerali me anë të soditjes së lotëve të saj, ajo që i ndalohet të qajë për atë të cilit i qe premtuar ringjallja.

Mbi arkivolin prej druri si figurë e Kryqit:

Ky i vdekur u mbart mbi arkivol nga të katër elementet materiale drejt varrit, por kishte një shpresë të ngjalljes së tij, sepse u mbart mbi dru, i cili, ndonëse më parë nuk na sillte dobi, megjithatë, pasi Krishti e preku, nisi të sillte dobi për jetën, që të ishte një shenjë se shpëtimi do t'i shtrihej popullit me anë të drurit të kryqit.

---

Beda i Nderuari (rreth 672–735)

Nga Komenti i tij mbi Ungjillin sipas Llukës, siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi dëshmitarët e mbledhur për mrekullinë:

Naini është një qytet i Galilesë, brenda dy miljeve nga mali Tabor. Por me këshillën hyjnore kishte turma të mëdha që e shoqëronin Zotin, që të kishte shumë dëshmitarë të një mrekullie kaq të madhe.

Mbi dhembshurinë e treguar së pari, e pastaj ngjalljen:

Por mirë e dëshmon Ungjillori se Zoti së pari preket nga dhembshuria për nënën, dhe pastaj ngjall të birin e saj, që në rastin e parë të na vërë përpara, për ta imituar, një shembull devotshmërie, e në tjetrin të na forcojë besimin në fuqinë e Tij të mrekullueshme.

Mbi të vdekurin e mbartur jashtë portës si mëkatari i hapur:

Por i vdekuri që u mbart jashtë portës së qytetit ... përfaqëson një njeri të bërë të pandjeshëm nga fuqia vdekjeprurëse e mëkatit të rëndë, dhe që nuk e fsheh më vdekjen e shpirtit të tij brenda palëve të zemrës, por e shpall atë në dijeninë e botës, me anë të dëshmisë së fjalëve a të veprave, si me anë të portës së qytetit.

---

Shënim mbi burimet dhe Etër të tjerë

Zinxhiri mbi këtë pjesë është jashtëzakonisht i pasur. Kirili citohet nga Komenti i tij mbi Llukën (Predikimi 36) dhe Agustini nga Predikimi i tij 48 mbi Dhiatën e Re; të tjerët ruhen në Catena Aurea mbi Llukën. Midis tyre, Grigori i Nisës, Titi i Bostrës dhe Teofilakti janë në zotërim publik në anglisht vetëm nëpërmjet Catena-s, sikurse edhe leximi i Ambrozit i së vesë si Kishë dhe i arkivolit prej druri si figurë e Kryqit — material që dikur mendohej se gjendej vetëm në botime moderne nën të drejtën e autorit. Catena shënon gjithashtu Maksimin mbi tetë ngjalljet e Shkrimit, që kulmojnë në atë të vetë Krishtit, të cilën këtu po e përmendim në vend që ta citojmë.