← Të gjitha leximetshëmbëlltyrë

Fiku i shterpë

Luke 13:6–9 · Udhëtimi për në Jerusalem

Draft në shqip, në pritje të rishikimit.

Shkrimi i Shenjtë

Luke 13:6–9

e spake also this parable; A certain man had a fig tree planted in his vineyard; and he came and sought fruit thereon, and found none. 7Then said he unto the dresser of his vineyard, Behold, these three years I come seeking fruit on this fig tree, and find none: cut it down; why cumbereth it the ground? 8And he answering said unto him, Lord, let it alone this year also, till I shall dig about it, and dung it: 9And if it bear fruit, well: and if not, then after that thou shalt cut it down.

King James Version · public domain

Lluka 13:6–9

dhe thoshte këtë paravoli: Një njeri kishte mbjellë një dru fiku ndë vreshtët të ti; edhe erdhi të marë pemë prej ati, po nukë gjeti. 7Edhe i tha Vreshtarit, Na tek po vinj tre vjet të marr pemë prej këti druri të fikut, edhe nukë gjenj; pre-e; përse të zërë edhe vëndinë mbë kot? 8Po ay upërgjeq e i tha, zot, lër-e edhe këtë mot, gjersa të rëmih rrotull’ ati, e t’i shtie plehë; 9Edhe ndë bëftë pemë, mirë; po ndë mos bëftë, dot’e preç pastaj.

Kristoforidhi, Dhiata e Re Toskërisht 1879 · zotërim publik

Përmbledhje

Tre vjet zotëria ka kërkuar fryt e nuk ka gjetur, e megjithatë kopshtari lutet edhe për një vit tjetër rrëmihjeje e plehu; Etërit e lexojnë durimin e gjatë të Perëndisë, i cili e shtyn gjyqin për t'i lënë vend pendimit, dhe ndëshkimin (rrëmihjen) e hirin (plehun) me të cilët Ai mundohet ta bëjë frytdhënës shpirtin e shterpë. Fiku është herë Izraeli e herë i krishteri pa fryt; paralajmërimi është i vërtetë, por mëshira ende e mban sëpatën.

Shëmbëlltyra e Fikut të Pafrytshëm (Lluka 13:6–9)

Komente Patristike në Zotërim Publik

"Një njeri kishte një fik të mbjellë në vreshtin e tij; ai erdhi e kërkoi fryte, por nuk gjeti." Prej tre vjetësh i zoti vjen e kërkon fryt, por nuk gjen; prandaj i thotë vreshtarit ta presë: "pse të zërë kot tokën?" Por vreshtari ndërmjetëson: "Zot, lëre edhe këtë vit, që ta punoj përreth dhe t'i hedh pleh dhe, po dha fryt, mirë; përndryshe, pastaj do ta presësh." Jisui e thotë këtë shëmbëlltyrë menjëherë pas thirrjes së Tij të dyfishtë për pendim — për Galileasit, të cilëve Pilati u kishte përzier gjakun me flijimet, dhe për të tetëmbëdhjetët që i zuri poshtë kulla e Siloamit. Është shëmbëlltyra e durimit të Perëndisë dhe e thirrjes për të dhënë fryt, dhe gjendet vetëm te Lluka.

Zërat e mbledhur më poshtë janë marrë nga përkthime në zotërim publik, kryesisht nga Catena Aurea mbi Llukën (Shën Thoma Akuini, përkth. J. H. Newman, 1841). Të gjitha tekstet janë cituar fjalë për fjalë.

Tekstet patristike janë përkthyer nga përkthimet anglisht në zotërim publik; asgjë nuk është parafrazuar. Vargjet e Shkrimit ndjekin Dhiatën e Re të Kostandin Kristoforidhit (Toskërisht, 1879, në zotërim publik); emrat e shenjtorëve ndjekin përdorimin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Një shënim mbi burimet vjen në fund.

Shën Kirili i Aleksandrisë (rreth 376–444)

Nga Komentet e tij mbi Llukën (mbi "sëpatën te rrënja," Lluka 3:9), ku shtjellon shëmbëlltyrën e fikut, përkth. R. Payne Smith, 1859. Në zotërim publik.

Mbi pemën e pafrytshme që u pre nga Perëndia, megjithatë jo krejtësisht, sepse një mbetje u shpëtua:

Dhe kësaj mund t'i shtosh edhe shëmbëlltyrën në Ungjijtë për fikun. Duke qenë pra një bimë e pafrytshme, dhe jo më e fisme, ajo u pre nga Perëndia. Megjithatë, ai nuk thotë se sëpata u vu në rrënjë, por te rrënja, domethënë afër rrënjës. Sepse degët u prenë, por bima nuk u shkul nga rrënja, ngaqë mbetja e Izraelit u shpëtua dhe nuk humbi krejtësisht.

Titi i Bostrës (vdiq rreth 378)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi rastin e shëmbëlltyrës, mburrjen e atyre që mendonin se ishin kursyer:

Judenjtë mburreshin se, ndërsa të tetëmbëdhjetët kishin vdekur, ata të gjithë mbetën të padëmtuar. Prandaj ai u vë përpara shëmbëlltyrën e fikut.

Teofilakti i Ohrit (rreth 1050–1108)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi fikun si secili prej nesh, i mbjellë në Kishë ose në botë:

Por edhe secili prej nesh është një fik i mbjellë në vreshtin e Perëndisë, domethënë në Kishë, ose në botë.

Mbi tri herët kur natyra jonë u kërkua më kot, dhe tri epokat e jetës njerëzore:

Natyra jonë nuk jep fryt, megjithëse kërkohet tri herë; herën e parë kur shkelëm urdhërimin në parajsë; herën e dytë, kur bënë viçin e derdhur nën Ligjin; herën e tretë, kur e refuzuan Shpëtimtarin. Por ajo kohë prej tre vjetësh duhet kuptuar gjithashtu si tri moshat e jetës: fëmijëria, burrëria, dhe pleqëria.

Mbi Atin si i zoti i shtëpisë dhe Krishtin si vreshtarin që ndërmjetëson me mundimet e Tij:

Ose i zoti i shtëpisë është Perëndia Atë, vreshtari është Krishti, i cili nuk do që fiku të pritet si i pafrytshëm, sikur t'i thoshte Atit: Megjithëse përmes Ligjit dhe Profetëve nuk dhanë fryt pendimi, unë do t'i ujis me mundimet dhe mësimin Tim, dhe ndoshta do të na japin fryte bindjeje.

Shën Grigori Nazianzen (rreth 329–390)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi mposhtjen me butësi në vend që të godasim befas:

Le të mos godasim, pra, befas, por le të mposhtim me butësi, që të mos e presim fikun që ende mund të japë fryt, të cilin ndoshta kujdesi i një vreshtari të zoti do ta rikthejë.

Shën Ambrozi i Milanos (rreth 339–397)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi fikun si sinagoga, plot me gjethe e megjithatë e shterpë në fryt:

Ishte një vresht i Zotit të ushtrive, të cilin Ai ia dha si plaçkë johebrenjve. ... Ashtu si ajo pemë mbushet plot me gjethe të gjera e të shtrira dhe ua mashtron shpresat të zotërve me pritjen e kotë të frytit të premtuar, kështu ndodh edhe me sinagogën. Mësuesit e saj janë të pafrytshëm në vepra të mira, e megjithatë lartësojnë veten me fjalë si me gjethe të bollshme, ndërsa hija e zbrazët e ligjit shtrihet larg e gjerë.

Mbi ardhjen e trefishtë të Zotit, dhe dhuratat e pastrimit, shenjtërimit, dhe drejtësimit:

Por Zoti ynë kërkoi, jo sepse nuk e dinte se fiku nuk kishte fryt, por që të tregonte me figurë se sinagoga duhej që tashmë të kishte fryt. ... Ai erdhi te Abrahami, Ai erdhi te Moisiu, Ai erdhi te Maria, domethënë, Ai erdhi në vulën e besëlidhjes, Ai erdhi në ligj, Ai erdhi në trup. Ardhjen e Tij e njohim nga dhuratat e Tij: herë pastrimi, herë shenjtërimi, herë drejtësimi. Rrethprerja pastroi, ligji shenjtëroi, hiri drejtësoi.

Mbi vreshtarin e mëshirshëm që ndërmjetëson, që edhe populli jude të shpëtohet përmes Kishës:

Por vreshtari i mëshirshëm — ndoshta ai mbi të cilin është themeluar Kisha — ndërmjetëson me përkushtim që pema të mos pritet, sepse parashikon se një tjetër do të dërgohej te johebrenjtë, kurse ai vetë te ata të rrethprerjes. I beson thirrjes së vet, që edhe populli jude të shpëtohet përmes Kishës.

Shën Agustini i Hiponit (354–430)

Nga Predikimi 60 mbi Dhiatën e Re (mbi Llukën 13:6 e vijim), Nicene and Post-Nicene Fathers, Seria e Parë, Vëll. 6, bot. Philip Schaff, 1888. Në zotërim publik.

Mbi fikun si raca njerëzore, dhe tre vjetët si tri epokat e kohës:

Fiku është raca njerëzore. Dhe tre vjetët janë tri kohërat: njëra para Ligjit, e dyta nën Ligjin, e treta nën hir ... Sepse, kur mëkatoi njeriu i parë, ai mbuloi lakuriqësinë e tij me gjethe fiku; mbuloi ato gjymtyrë, nga të cilat e marrim lindjen tonë. Sepse ajo që para mëkatit të tij duhej të kishte qenë lavdia e tij, pas mëkatit u bë turpi i tij.

Mbi kopshtarin që ndërmjetëson, shenjtin që lutet për ata jashtë Kishës:

Kopshtari ndërmjetëson për të, ndëshkimi shtyhet, që të jepet ndihmë. Tani kopshtari që ndërmjetëson është çdo shenjt që brenda Kishës lutet për ata që janë jashtë Kishës. Dhe çfarë lutet? "Zot, lëre edhe këtë vit;" domethënë, në këtë kohë hiri, kurseji mëkatarët, kurseji mosbesimtarët, kurseji të pafrytshmit, kurseji të shterpët.

Mbi kuptimin e punimit dhe të plehut, përuljen dhe dhembjet e mëkatarit që prapëseprapë japin fryt:

Por çfarë është "punimi"? Çfarë është "të punuarit përreth tij," veçse mësimi i përuljes dhe i pendimit? Sepse një hendek është tokë e ulët. Plehun kuptoje nga frytet e mira që sjell. Është i ndyrë, por jep fryt. Ndyrësia e kopshtarit është dhembjet e mëkatarit. Ata që pendohen, pendohen me rroba të ndyra; nëse, domethënë, e kuptojnë drejt, dhe pendohen me të vërtetë.

Mbi paralajmërimin për të mos u mbështetur te vonesa, dhe thirrjen për të dhënë fryt:

Ah! pemë e pafrytshme, mos u tall, sepse je ende e kursyer; sëpata është vonuar, mos u ndje e sigurt; Ai do të vijë dhe ti do të pritesh. Beso se Ai do të vijë ... Le të pendohet, pra, ai që është i shterpë, dhe le të japë "fryt të denjë pendimi."

Shën Grigori i Madh (rreth 540–604)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi ardhjen e trefishtë të Zotit te natyra njerëzore, dhe zemrat që asnjë pritje nuk i ndreq:

Por Zoti ynë erdhi tri herë te fiku, sepse e kërkoi natyrën e njeriut para ligjit, nën ligjin, dhe nën hir, duke pritur, duke këshilluar, duke vizituar; megjithatë Ai ankohet se për tre vjet nuk gjeti fryt, sepse ka disa njerëz të ligj, zemrat e të cilëve as nuk ndreqen nga ligji i natyrës i frymëzuar në ta, as nuk mësohen nga urdhërimet, as nuk kthehen nga mrekullitë e mishërimit të Tij.

Mbi fjalën e tmerrshme "preje," dhe se si njeriu pa fryt zë kot tokën për të tjerët:

Por me frikë e dridhje të madhe duhet të dëgjojmë fjalën që vijon, Preje, pse të zërë kot tokën. Sepse secili sipas masës së tij, në çfarëdo gjendjeje jete që të jetë, po qe se nuk i tregon frytet e veprave të mira, si një pemë e pafrytshme, zë kot tokën; sepse kudo që është vendosur ai vetë, ai i mohon një tjetri mundësinë e punimit.

Mbi vreshtarin si rendi i Peshkopëve:

Me vreshtarin përfaqësohet rendi i Peshkopëve, të cilët, duke sunduar mbi Kishën, kujdesen për vreshtin e Zotit tonë.

Mbi plehun si mëkatet e mishit, nga kujtimi i të cilave shpirti gjallërohet për vepra të mira:

Ose, mëkatet e mishit quhen pleh. Prej kësaj, pra, pema rigjallërohet për të dhënë sërish fryt, sepse nga kujtimi i mëkatit shpirti e gjallëron veten për vepra të mira.

Beda i Nderuari (rreth 673–735)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Llukën. Në zotërim publik.

Mbi Zotin që kërkon frytet e besimit në sinagogë dhe nuk gjen asnjë:

Vetë Zoti, i cili e themeloi sinagogën përmes Moisiut, erdhi i lindur në mish, dhe duke mësuar shpesh në sinagogë, kërkoi frytet e besimit, por në zemrat e Farisenjve nuk gjeti asnjë.

Mbi prerjen e përmbushur nën Romakët:

Kjo vërtet ndodhi nën Romakët, nga të cilët kombi jude u pre dhe u dëbua nga toka e premtimit.

Shënim mbi burimet dhe Etër të tjerë

Leximet plotësojnë njëri-tjetrin. Kirili e lexon fikun në dritën e "sëpatës te rrënja" të Joan Pagëzorit, dhe gjen mëshirë edhe brenda gjyqit: pema "u pre nga Perëndia," megjithatë "nuk u shkul nga rrënja," sepse "mbetja e Izraelit u shpëtua, dhe nuk humbi krejtësisht." Titi i Bostrës e vendos shëmbëlltyrën përballë mburrjes së atyre që mendonin se ishin kursyer ndërsa të tetëmbëdhjetët vdiqën. Ambrozi dhe Beda e lexojnë fikun si sinagogën, plot me gjethe të gjera e të shtrira e megjithatë të shterpë në vepra, prerjen e së cilës e vendosin "nën Romakët"; Ambrozi gjithashtu shpalos ardhjen e trefishtë të Zotit "te Abrahami ... te Moisiu ... te Maria," me dhuratat e saj të pastrimit, shenjtërimit, dhe drejtësimit, dhe e lexon vreshtarin e mëshirshëm si ndërmjetës "që edhe populli jude të shpëtohej përmes Kishës." Teofilakti e kthen shëmbëlltyrën nga brenda, "edhe secili prej nesh është një fik i mbjellë në vreshtin e Perëndisë," dhe e quan të zotin e shtëpisë Atin dhe vreshtarin Krishtin, i cili e ujit pemën "me mundimet dhe mësimin Tim." Grigori Nazianzen nxjerr mësimin baritor për të "mposhtur me butësi" në vend që të godasim befas, ndërsa Grigori i Madh shtjellon ardhjen e trefishtë "para ligjit, nën ligjin, dhe nën hir," e lexon vreshtarin si "rendin e Peshkopëve," dhe paralajmëron me "frikë e dridhje të madhe" se njeriu pa fryt "zë kot tokën," duke ua mohuar të tjerëve mundësinë për të punuar. Agustini zhvillon alegorinë më të plotë që Etërit i dhanë kësaj shëmbëlltyre: fiku është gjithë raca njerëzore (duke kujtuar gjethet e fikut të Edenit), tre vjetët janë epokat para Ligjit, nën Ligjin, dhe nën hir, kopshtari ndërmjetës është "çdo shenjt që brenda Kishës lutet për ata që janë jashtë," dhe madje edhe shporta e plehut lexohet me shpresë, "ndyrësia e kopshtarit është dhembjet e mëkatarit," përulja e pendimit të vërtetë që e vetme e bën pemën e shterpë të japë fryt. Në gjithë traditën, i zoti është Perëndia, që vjen e kërkon fryt; vreshtari lexohet si Krishti, si shenjtorët, ose si peshkopët që ndërmjetësojnë; dhe pema lexohet edhe si Izraeli, edhe si çdo shpirt që ka dëgjuar Ungjillin dhe duhet tani të "japë fryt të denjë pendimi."

Vendosja e shëmbëlltyrës, pas thirrjes për pendim mbi Galileasit dhe kullën e Siloamit, çohet në episodin pasues te Lluka, shërimi i gruas së kërrusur prej tetëmbëdhjetë vjetësh, të cilin Agustini e trajton në të njëjtin predikim. Catena Aurea ruan edhe zëra të tjerë mbi këtë pasazh, mes tyre Grigorin e Nisës dhe Vasilin, jo të gjithë të cituar këtu.

Burimet patristike