← Të gjitha leximetshëmbëlltyrë

Mbjellësi dhe tokat

Matt 13:1–23; Mark 4:1–20; Luke 8:4–15 · Shërbesa e mëvonshme në Galile

Draft në shqip, në pritje të rishikimit.

Shkrimi i Shenjtë

Matthew 13:1–23

he same day went Jesus out of the house, and sat by the sea side. 2And great multitudes were gathered together unto him, so that he went into a ship, and sat; and the whole multitude stood on the shore. 3And he spake many things unto them in parables, saying, Behold, a sower went forth to sow; 4And when he sowed, some seeds fell by the way side, and the fowls came and devoured them up: 5Some fell upon stony places, where they had not much earth: and forthwith they sprung up, because they had no deepness of earth: 6And when the sun was up, they were scorched; and because they had no root, they withered away. 7And some fell among thorns; and the thorns sprung up, and choked them: 8But other fell into good ground, and brought forth fruit, some an hundredfold, some sixtyfold, some thirtyfold. 9Who hath ears to hear, let him hear. 10And the disciples came, and said unto him, Why speakest thou unto them in parables? 11He answered and said unto them, Because it is given unto you to know the mysteries of the kingdom of heaven, but to them it is not given. 12For whosoever hath, to him shall be given, and he shall have more abundance: but whosoever hath not, from him shall be taken away even that he hath. 13Therefore speak I to them in parables: because they seeing see not; and hearing they hear not, neither do they understand. 14And in them is fulfilled the prophecy of Esaias, which saith, By hearing ye shall hear, and shall not understand; and seeing ye shall see, and shall not perceive: 15For this people’s heart is waxed gross, and their ears are dull of hearing, and their eyes they have closed; lest at any time they should see with their eyes and hear with their ears, and should understand with their heart, and should be converted, and I should heal them. 16But blessed are your eyes, for they see: and your ears, for they hear. 17For verily I say unto you, That many prophets and righteous men have desired to see those things which ye see, and have not seen them; and to hear those things which ye hear, and have not heard them. 18Hear ye therefore the parable of the sower. 19When any one heareth the word of the kingdom, and understandeth it not, then cometh the wicked one, and catcheth away that which was sown in his heart. This is he which received seed by the way side. 20But he that received the seed into stony places, the same is he that heareth the word, and anon with joy receiveth it; 21Yet hath he not root in himself, but dureth for a while: for when tribulation or persecution ariseth because of the word, by and by he is offended. 22He also that received seed among the thorns is he that heareth the word; and the care of this world, and the deceitfulness of riches, choke the word, and he becometh unfruitful. 23But he that received seed into the good ground is he that heareth the word, and understandeth it; which also beareth fruit, and bringeth forth, some an hundredfold, some sixty, some thirty.

King James Version · public domain

Mateu 13:1–23

dhe mb’atë ditë si dolli Jisuj nga shtëpia, rrinte përanë detit. 2Edhe umblothnë tek ay shumë gjindje, kaqë sa ay hyri ndë lundrët e rrinte; edhe gjithë gjindja rrinte buzë detit. 3Edhe u foli atyre shumë me paravoli, dyke thënë, Ja mbjellësi tek dolli të mbjellë. 4Edhe ay tek po mbillte, ca ranë përanë udhësë; edhe erthnë shpestë e i hëngrrë të-gjitha. 5Edhe të tjera ranë mbë gurishtet, tek s’kishte dhe shumë; edhe për-një-herë mbinë, sepse s’kishte dhe të-thellë; 6Po kur lindi djelli, udoqnë, edhe passi nukë kishinë rrënjë, uthanë. 7Edhe të-tjera ranë mbë drizat, edhe urritnë drizatë, e i mbytn’ ato. 8Edhe të-tjera ranë mbë dhe të-mirë; edhe epninë pemë, njëra një-qint, e tjatëra gjashtë-dhjetë, e tjatëra tri-dhjetë. 9Kush ka veshë për të dëgjuarë letë dëgjonjë. 10Edhe nxënësit’ erthnë përan’ e i than’ ati, Përse u flet atyre me paravoli? 11Edhe ay upër-gjeq e u tha atyre, Sepse mbë ju është dhënë të merrni vesh të-fshehurat’ e mbretëris’ së qiejvet, po mb’ata nuk është dhënë. 12Sepse ati që ka dot’i epetë edhe më edhe dotë tepëronjë; po ay që nukë ka, edhe ç’të ketë dotë merretë nga ay. 13Përandaj u flas atyre me paravoli, sepse dyke parë nukë shohënë, edhe dyke dëgjuarë nukë dëgjojnë, as nukë kupëtojnë. 14Edhe mbushetë mb’ata profiti’ e Isaisë, që thotë, “Me të-dëgjuarë dotë dëgjoni, po nukë dotë merrni vesh; edhe dyke parë dotë shihni, po nukë dotë kupëtoni. 15Sepse utrash zëmër’ e këti llauzi, edhe dëgjuanë rëndë me veshët’ e tyre, edhe mbyllnë syt’ e tyre, semos shohënë ndonjë herë me sytë, edhe dëgjojnë me veshëtë, edhe kupëtojnë me zëmërënë, edhe kthenenë, e i shëron ata.” 16Po juve u janë të-lumurë sytë, se shohënë; edhe veshëtë t’uaj, se dëgjojnë. 17Sepse me të-vërtetë po u them juve, se shumë profitër edhe të-drejtë dëshëruanë të shohënë sa shihni ju, edhe nukë panë; edhe të dëgjojnë sa dëgjoni ju, edhe nukë dëgjuanë. 18Ju pra dëgjoni paravolin’ e mbjellësit. 19Kujdo që dëgjon fjalën’ e Perëndisë, edhe nuk’ e kupëton, vjen i-ligu edhe rrëmben atë që është mbjellë ndë zëmërët t’ati; ky është si ajo fara që umbuall përan’ udhësë. 20Edhe ç’umbuall mbë gurishtet, ky ësht’ ay që dëgjon fjalënë, edhe për-një-herë e merr me gëzim; 21Po s’ka rrënjë ndë vetëhet të ti, andaj është për pak kohë; sepse kur të bënetë shtrëngim a të-ndjekurë për fjalënë, për-një-herë skandhalisetë. 22Edhe ç’umbuall ndër drizat, ky ësht’ ay që dëgjon fjalënë; po kujdesi i kësaj bote, edhe gënjimi i gjësë mbyt fjalënë, edhe bënetë i-papemshim. 23Edhe ç’u mbuall mbë dhet të-mirë, ky ësht’ ay që dëgjon fjalënë, edhe e kupëton; përandaj ay bije pemë, edhe bën njeri një-qint, edhe tjatëri gjashtë-dhjetë, e tjatëri tri-dhjetë.

Kristoforidhi, Dhiata e Re Toskërisht 1879 · zotërim publik

Me fjalët e tyre

Atëherë, më thuaj, ku humbi pjesa më e madhe e farës? Jo nga mbjellësi, por nga toka që e priti; domethënë, shpirti që nuk dëgjoi.

Shën Joan Gojarti, Predikime mbi Ungjillin sipas Mateut, Predikimi 44, seksioni 4 (mbi Mateun 13:3) (NPNF1, Vëll. 10)

Shëmbëlltyra e Mbjellësit (Mateu 13:1–23; Marku 4:1–20; Lluka 8:4–15)

Tekstet patristike janë përkthyer nga përkthimet anglisht në zotërim publik; asgjë nuk është parafrazuar. Vargjet e Shkrimit ndjekin Dhiatën e Re të Kostandin Kristoforidhit (Toskërisht, 1879, në zotërim publik); emrat e shenjtorëve ndjekin përdorimin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë.

Shën Joan Gojarti (rreth 347–407)

Predikime mbi Ungjillin sipas Mateut, Predikimi 44 (mbi Mateun 13:3–9) Burimi: përkth. te Nicene and Post-Nicene Fathers, Seria e Parë, Vëll. 10. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.newadvent.org/fathers/200144.htm

Mbi atë kush është mbjellësi, dhe çfarë janë fara e toka:

Nga doli ai që është kudo i pranishëm, që i mbush të gjitha? Ose si doli? Jo për nga vendi, po për nga gjendja e ikonomia ndaj nesh, kur na u afrua më pranë duke u veshur me mish. ... E pse doli? ... po që ta punonte e të kujdesej për të, e të mbillte fjalën e perëndishmërisë. Sepse me farën këtu nënkupton mësimin e tij, me tokën shpirtrat e njerëzve, e me mbjellësin veten e tij.

Mbi paanësinë e të mbjellit:

ashtu si mbjellësi nuk bën dallim në tokën që ka përpara, po e hedh farën thjesht e njësoj, kështu edhe ai vetë nuk bën dallim mes të pasurve e të varfërve, të diturve e të paditurve, të përtacëve e të zellshmëve, të trimave e të frikacakëve, po u flet të gjithëve, duke e kryer pjesën e vet, ndonëse i dinte që më parë përfundimet

Mbi atë ku qëndron faji, dhe pse Krishti e lë të pathënë:

Nga erdhi, pra, më thuaj, që pjesa më e madhe e farës humbi? Jo për fajin e mbjellësit, po për fajin e tokës që e priti; domethënë, të shpirtit që nuk dëgjoi. ... E pse nuk thotë: Disa i pritën të shkujdesurit dhe i humbën; disa të pasurit dhe i mbytën; e disa të cekëtit dhe i tradhtuan? Nuk do t'i qortojë ashpër, që të mos i hedhë në dëshpërim, po ia lë qortimin ndërgjegjes së dëgjuesve të tij.

Mbi ndryshimin e madh mes dheut dhe shpirtrave, se shpirtrat mund të ndryshojnë:

Për sa u përket farave e tokës, s'mund të jetë e arsyeshme; po kur bëhet fjalë për shpirtrat e njerëzve e për mësimin e tyre, ka lëvdatën e vet, e me shumicë. Sepse bujku, vërtet, me arsye do të fajësohej po ta bënte këtë, ngaqë është e pamundur që shkëmbi të bëhet dhe, ose udha të mos jetë udhë, ose ferrat, ferra; po te gjërat që kanë arsye, s'është kështu. Ka mundësi që shkëmbi të ndryshojë e të bëhet tokë pjellore; edhe udha të mos shkelet më, as të mos rrijë e hapur për këdo që kalon, po të bëhet arë e frytshme; edhe ferrat të shkatërrohen, e fara të gëzojë siguri të plotë. Sepse, po të kishte qenë e pamundur, ky Mbjellës nuk do të kishte mbjellë. E po të mos ndodhi ndryshimi te të gjithë, kjo s'është faj i Mbjellësit, po i atyre që s'duan të ndryshojnë

Mbi fajin që qëndron te ne, jo te vetë gjërat:

edhe pse djalli i rrëmben, prapë varet nga ne nëse rrëmbehen; edhe pse bimët thahen, kjo nuk vjen nga vapa ... edhe pse fjalët e tij mbyten, kjo s'ndodh për shkak të ferrave, po për shkak të atyre që i lënë të mbijnë ... Prandaj ai nuk tha «botën», po «kujdesin e botës»; as «pasurinë», po «mashtrimin e pasurisë».

Shën Kirili i Aleksandrisë (rreth 376–444)

Komentet mbi Ungjillin sipas Llukës, Predikimi 41 (mbi Llukën 8:4–15) Burimi: përkth. R. Payne Smith, 1859. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.tertullian.org/fathers/cyril_on_luke_04_sermons_39_46.htm

Mbi mbjellësin si vetë Krishti:

«Mbjellësi», thotë, doli të «mbjellë farën e vet», e kështu me radhë. Për cilin, pra, foli kështu? Sigurisht, për Veten e Tij. Sepse Ai është vërtet Mbjellësi i çdo të mire, dhe ne jemi ara e Tij; dhe prej Tij e nga Ai vjen gjithë korrja e fryteve shpirtërore. Këtë na e mësoi kur tha: «Pa mua nuk mund të bëni asgjë.»

Mbi udhën, zemrën e fortë e të papunuar:

Sa për shkakun pse u rrëmbye fara buzë udhës, e shohim menjëherë se është ngurtësia e tokës. Udha është përherë e fortë dhe e palëruar, sepse është e shkelur nga këmbët e gjithkujt; asnjë farë nuk pranohet brenda saj ... Të gjithë, pra, që e kanë mendjen të fortë e kokëfortë dhe, si të thuash, të ngjeshur, nuk e marrin farën hyjnore ... Le të zgjohen, pra, ata që e kanë zemrën shterpe e të pafrytshme. Hapni mendjen, prisni farën e shenjtë, bëhuni si tokë pjellore dhe e lëruar mirë ... Ruani mendjen tuaj, mbyllni hyrjen para vjedhësit, dëboni nga zemrat tuaja tufat e zogjve, që fara të mbetet me ju

Mbi gurishten, besimin pa rrënjë që dështon në sprovë:

Sepse ka vërtet njerëz, besimi i të cilëve nuk është vënë në provë, që mbështeten thjesht te fjalët e nuk e vënë mendjen të shqyrtojnë misterin; te këta përshpirtëria është pa lëng e pa rrënjë. Sepse, kur hyjnë në kishë, shpesh ndiejnë kënaqësi kur shohin kaq shumë njerëz të mbledhur ... Por këtë e bëjnë pa asnjë maturi a gjykim, me vullnet të papastruar. Dhe, kur dalin nga kisha, harrojnë menjëherë mësimet e shenjta ... Por, në qoftë se i mundon përndjekja dhe armiqtë e së vërtetës sulmojnë kishat e Shpëtimtarit, zemra e tyre nuk e do luftën, dhe mendja e tyre hedh mburojën e merr arratinë

Mbi ferrat, shqetësimet e pasurinë që ia zënë frymën fjalës:

«Ajo që ra ndër ferra janë ata që dëgjuan, por prej shqetësimeve, pasurisë e kënaqësive të botës ecin e mbyten dhe nuk japin fryt.» ... Pra, që fara hyjnore të lulëzojë mirë tek ne, le t'i nxjerrim më parë nga mendja shqetësimet e botës dhe ankthin e padobishëm që na shtyn të lakmojmë pasurinë, «sepse asgjë nuk sollëm në botë, as nuk mund të marrim gjë me vete».

Mbi tokën e mirë, mendjen e pastër që jep fryt njëqindfish:

Kjo është fara e mirë e për t'u admiruar: toka e pasur dhe e frytshme, që jep fryt njëqindfish. ... Sepse, kur fjala hyjnore bie mbi një mendje të pastër e të zonjë ta pastrojë veten nga gjërat e dëmshme, atëherë ngul rrënjë thellë, mbin si kalli i grurit dhe, si të thuash, e fortë në fije e me lule të bukura, e çon frytin e vet gjer në pjekuri.

Shën Agustini i Hiponit (354–430)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik.

Mbi shëmbëlltyrën si shëmbëlltyrë, se ngjarjet e saj s'është nevoja të kenë ndodhur fjalë për fjalë:

Është e sigurt që Zoti i tha gjërat që Ungjillori i ka shënuar; por ajo që foli Zoti ishte një shëmbëlltyrë, në të cilën kurrë nuk kërkohet që gjërat e përmbajtura të kenë ndodhur vërtet.

Mbi verbërimin e jobesimtarëve, dhe mëshirën e fshehur brenda gjykimit të tyre:

Prej kësaj mësojmë se, për shkak të mëkateve të tyre, nuk merituan të kuptojnë; e megjithatë kjo iu lejua atyre prej mëshire, që të rrëfejnë mëkatet e tyre, dhe të kthehen, e kështu të meritojnë të falen.

Shën Jeronimi (rreth 347–420)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik.

Mbi mbjellësin si Biri i Perëndisë:

Me këtë mbjellës parafigurohet Biri i Perëndisë, që mbjell ndër popullin fjalën e Atit.

Mbi nderimin përpara shpjegimit që Zoti vetë jep:

Vër re se kjo është shëmbëlltyra e parë që është dhënë me shpjegimin e saj, dhe duhet të ruhemi, atje ku Zoti e shtjellon vetë mësimin e Tij ... të mos guxojmë të kuptojmë gjë as më shumë as më pak, as në ndonjë mënyrë tjetër veçse ashtu siç u shtjellua prej Tij.

Mbi mashtrimin e pasurisë që ia zë frymën fjalës:

Sepse pasuritë janë tradhtare, duke premtuar një gjë dhe duke bërë një tjetër. Zotërimi i tyre është i rrëshqitshëm, ngaqë sillen andej-këtej, dhe me hap të pasigurt i braktisin ata që i kanë, ose i ringjallin ata që s'i kanë. Prandaj Zoti pohon se të pasurit me vështirësi hyjnë në mbretërinë e qiejve, sepse pasuritë e tyre ia zënë frymën fjalës së Perëndisë, dhe ia ligështojnë fuqinë virtyteve të tyre.

Mbi radhën e të dëgjuarit, të kuptuarit dhe të dhënit fryt:

Prandaj ne duhet së pari të dëgjojmë, pastaj të kuptojmë, dhe pasi të kuptojmë të japim frytet e mësimit, ose njëqindfish, ose gjashtëdhjetë, ose tridhjetë.

Shën Hilari i Puatjesë (rreth 310–367)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik.

Mbi anijen si figurë e Kishës:

Ka veç kësaj një arsye në vetë lëndën e fjalimit të Tij pse Zoti duhej të rrinte ulur në anije, dhe turma të qëndronte në breg. Sepse Ai po gatitej të fliste me shëmbëlltyra, dhe me këtë veprim tregon se ata që ishin jashtë Kishës nuk mund të kishin kurrfarë kuptimi të Fjalës Hyjnore. Anija paraqet një figurë të Kishës, brenda së cilës vendoset fjala e jetës, dhe u predikohet atyre që janë jashtë, të cilët, duke qenë rërë shterpë, nuk mund ta kuptojnë.

Mbi judenjtë që humbën Ligjin, dhe dhuratën e përsosur të besimit ungjillor:

Sepse judenjtë, duke mos pasur besim, humbën edhe Ligjin që kishin; dhe besimi ungjillor ka dhuratën e përsosur, ngaqë, po të pritet, pasuron me fryt të ri, ndërsa po të ... refuzohet, ia heq pasuritë e zotërimit të lashtë.

Burimet patristike

Lexo burimet: Chrysostom on Matthew (CCEL)