Dhjetë Virgjëreshat (Mateu 25:1–13)

Komente Patristike në Zotërim Publik

Mbretëria e qiejve i ngjan dhjetë virgjëreshave që marrin llambat e tyre dhe dalin për të pritur dhëndrin. Pesë janë të mençura dhe pesë budallaçka: budallaçkat marrin llambat e tyre por jo vajin, kurse të mençurat marrin vaj në enët e tyre bashkë me llambat. Dhëndri vonon, dhe ato dremitin të gjitha dhe i zë gjumi. Aty nga mesnata dëgjohet një britmë: "Ja, po vjen dhëndri, i dilni para!" Të gjitha virgjëreshat zgjohen dhe përgatitin llambat e tyre, por budallaçkat i gjejnë të fikura dhe u thonë të mençurave: "Na jepni nga vaji juaj." Të mençurat përgjigjen: "Jo, sepse nuk do të mjaftonte as për ne e as për ju; më mirë shkoni te tregtarët dhe e blini." Ndërsa ato shkojnë ta blejnë, vjen dhëndri; ato që janë gati hyjnë bashkë me të në dasmë, dhe dera mbyllet. Më pas vijnë virgjëreshat e tjera dhe thonë: "Zot, Zot, hapna!" Por ai përgjigjet: "Në të vërtetë po ju them se nuk ju njoh." "Prandaj rrini zgjuar, sepse nuk e dini as ditën as orën në të cilat do të vijë Biri i njeriut."

Kjo shëmbëlltyrë gjendet vetëm te Mateu. Etërit e lexojnë dhëndrin si Krishtin dhe dhjetë virgjëreshat si tërë shoqërinë e atyre që rrëfejnë besimin, Kishën e përzier ku të mirët e të këqijtë janë mbledhur bashkë. Llambat janë vetë rrëfimi, pastërtia e shenjtërisë, aftësitë e natyrshme të kthyera nga Perëndia; dhe vaji është ajo që duhet t'i mbushë ato përbrenda: veprat e mira, dhe mbi të gjitha, siç ngul këmbë Joan Gojarti, mëshira dhe lëmosha. Të mençurat janë ato që rrëfimin e mbështetin me vepra; budallaçkat janë ato që kanë llambën e rrëfimit, por jo vajin për ta mbajtur ndezur. Vonesa e dhëndrit është koha e gjatë para ardhjes; dera e mbyllur është fundi i pakthyeshëm i gjykimit; "nuk ju njoh" është mospranimi i atyre që gjenden të zbrazëta; dhe "rrini zgjuar" është paralajmërimi që e mbyll. Më poshtë janë mbledhur pesë Etër, dy nga Lindja dhe tre nga Perëndimi.

Tekstet patristike janë përkthyer nga përkthimet anglisht në zotërim publik; asgjë nuk është parafrazuar. Vargjet e Shkrimit ndjekin Dhiatën e Re të Kostandin Kristoforidhit (Toskërisht, 1879, në zotërim publik); emrat e shenjtorëve ndjekin përdorimin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Një shënim mbi burimet vjen në fund.

---

Shën Joan Gojarti (rreth 347–407)

Nga Predikimet e tij mbi Ungjillin e Mateut (Predikimi 78, mbi Mateun 25:1–30), përkthim NPNF. Në zotërim publik.

Mbi atë që shenjojnë llambat dhe vaji:

Por me llamba këtu, Ai nënkupton vetë dhuratën e virgjërisë, pastërtinë e shenjtërisë; dhe me vaj, njerëzinë, lëmoshën, ndihmën për ata që janë në nevojë.

Mbi virgjërinë e zhveshur nga mëshira:

Ai e parashtron këtë shëmbëlltyrë, që mjafton për t'i bindur se virgjëria, ndonëse të ketë gjithçka tjetër, po të jetë e zhveshur nga të mirat që burojnë prej lëmoshës, flaket jashtë bashkë me laviret.

Mbi vonesën, dhe se vdekja është një gjumë:

"Atëherë, ndërsa dhëndri vonohej, dremitën të gjitha dhe i zuri gjumi." Ai tregon se koha ndërmjet nuk do të jetë e shkurtër, duke i larguar dishepujt e Tij nga pritja se mbretëria e Tij do të dukej menjëherë ... Dhe njëkohësisht Ai lë të kuptohet edhe kjo, se vdekja është një gjumë. Sepse ato flenë, thotë Ai.

Mbi marrëzinë e kërkimit të vajit jashtë kohe:

Përsëri Ai i quan budallaçka, duke treguar se asgjë nuk mund të jetë më budallaqe sesa ata që janë të pasur këtu, dhe nisen të zhveshur atje, ku më shumë se kudo na duhet njerëzia, ku na duhet shumë vaj. Por jo vetëm për këtë ishin budallaçka, por edhe sepse menduan ta merrnin atje, dhe e kërkuan jashtë kohe.

Mbi pse askush nuk mund të na japë vaj në atë orë:

Se asnjë njeri nuk mund të na mbrojë atje, nëse na tradhtojnë veprat tona, jo se nuk do, por se nuk mundet ... Këtë e tregoi edhe Abrahami i bekuar, duke thënë: "Midis nesh dhe jush ka një humnerë të madhe."

Mbi atë që e shet vajin:

"Por shkoni te ata që shesin, dhe blini." E kush janë ata që shesin? Të varfrit. Dhe ku janë këta? Këtu, dhe atëherë duhej t'i kishin kërkuar, jo në atë kohë ... Prandaj këtu duhet ta mbledhim vajin, që të na hyjë në punë atje.

Mbi derën e mbyllur dhe fjalën e tmerrshme:

Sepse asgjë nuk është më e ndotur sesa virgjëria që nuk ka mëshirë ... Dhe as kur trokitën nuk fituan, por dëgjuan atë fjalë të tmerrshme: "Ikni, nuk ju njoh."

---

Origjeni (rreth 185–254)

Nga Komentet e tij mbi Mateun, siç përmblidhen në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik.

Mbi virgjëreshat dhe llambat e tyre:

Mendjet e të gjithë atyre që kanë marrë fjalën e Perëndisë janë virgjëresha ... Ato marrin "llambat e tyre," domethënë aftësitë e tyre të natyrshme, dalin prej botës e gabimeve të saj dhe i dalin para Shpëtimtarit, që është gjithnjë gati të vijë.

Pse të gjitha duhet të jenë të mençura ose të gjitha budallaçka:

Dhe meqenëse virtytet janë aq të lidhura bashkë, sa ai që ka njërin i ka të gjithë, kështu të gjitha shqisat ndjekin njëra-tjetrën, sa të gjitha duhet të jenë të mençura, ose të gjitha budallaçka.

---

Shën Grigori i Madh (rreth 540–604)

Nga Predikimet e tij mbi Ungjijtë, siç përmblidhen në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik.

Mbi të vetmen gjë që u mungon budallaçkave:

Duhet vënë re, se të gjitha kanë llamba, por jo të gjitha kanë vaj.

Mbi pse fiken llambat e budallaçkave:

Llambat e virgjëreshave budallaçka fiken, sepse veprat që dukeshin nga jashtë të ndritshme para njerëzve, zbehen përbrenda në ardhjen e Gjykatësit. Që ato pastaj u lypin vaj virgjëreshave të mençura, ç'është kjo veçse që, në ardhjen e Gjykatësit, kur e gjejnë veten të zbrazëta përbrenda, kërkojnë dëshmi nga jashtë?

---

Shën Jeronimi (rreth 347–420)

Nga Komentet e tij mbi Mateun, siç përmblidhen në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik.

Cilat janë virgjëreshat me vaj:

Virgjëreshat që kanë vaj janë ato që, përveç besimit, kanë stolinë e veprave të mira; ato që nuk kanë vaj, janë ato që duket sikur rrëfejnë me të njëjtin besim, por i lënë pas dore veprat e virtytit.

Mbi pse të mençurat përgjigjen prej frike, dhe pse asnjë virtyt nuk mund të huazohet:

Sepse këto virgjëresha të mençura nuk përgjigjen kështu prej lakmie, por prej frike. Prandaj, secili do të marrë shpërblimin e veprave të veta, dhe virtytet e njërit nuk mund të shlyejnë veset e tjetrit në ditën e gjykimit.

---

Shën Agustini i Hiponit (354–430)

Nga Pyetjet mbi Ungjijtë, siç përmblidhen në Catena Aurea mbi Mateun. Në zotërim publik.

Mbi pse të mençurat dhe budallaçkat të dyja quhen virgjëresha:

Dhe meqenëse kjo vetëpërmbajtje mund të ushtrohet përpara Perëndisë, për t'i pëlqyer Atij në gëzimin e brendshëm të ndërgjegjes, ose përpara njerëzve vetëm për të fituar duartrokitjet, pesë quhen të mençura e pesë budallaçka. Të dyja janë virgjëresha, sepse të dyja ushtrojnë vetëpërmbajtje, ndonëse prej motivesh të ndryshme.

Mbi zakonin që i tradhton budallaçkat:

Prej zakonit, mendja kërkon atë që e ka zakon t'i japë kënaqësi. Dhe këto tani kërkojnë prej njerëzve, që nuk e shohin zemrën, dëshmi përpara Perëndisë, që e sheh zemrën.

---

Shënim mbi burimet dhe Etër të tjerë

Etërit pajtohen ngushtë këtu, dhe ndryshimet e tyre janë ndryshime theksi mbi një pikë të vetme: vajin. Joan Gojarti jep leximin më të guximshëm, se vaji është mëshira dhe lëmosha, kështu që vetë virgjëria, po t'i mungojë ai, "flaket jashtë bashkë me laviret," dhe të varfrit janë pikërisht tregtarët prej të cilëve duhet blerë vaji, këtu e jo në botën tjetër. Origjeni i lexon llambat si aftësitë e natyrshme të çuara jashtë botës për të takuar Shpëtimtarin, dhe vëren se virtytet janë aq të lidhura sa duhet të jesh tërësisht i mençur ose tërësisht budalla. Grigori vëren se të gjitha kanë llamba por jo të gjitha kanë vaj, dhe se veprat e budallaçkave, të ndritshme nga jashtë, zbehen përbrenda në ardhjen e Gjykatësit. Jeronimi e quan vajin veprat e mira të shtuara mbi besimin dhe nxjerr përfundimin shqetësues se virtyti i askujt nuk mund t'i huazohet tjetrit në gjykim, "sepse secili do të marrë shpërblimin e veprave të veta." Agustini shton përmasën e brendshme: e njëjta vetëpërmbajtje mund të mbahet për t'i pëlqyer Perëndisë në gëzimin e një ndërgjegjeje të mirë, ose vetëm për të fituar duartrokitjet e njerëzve, kurse budallaçkat janë ato që e kërkuan dëshminë prej njerëzve e jo prej Perëndisë.

Edhe Ilari i Puatiesë e lexoi vajin po ashtu si "frytin e veprave të mira" të ruajtur në enët e trupit, dhe i identifikoi shitësit me të varfrit; fjalët e tij shënohen këtu në vend që të citohen, ashtu si qëndrimi lindor i Teofilaktit mbi këtë tekst të Mateut. Joan Gojarti, Origjeni, Grigori, Jeronimi dhe Agustini janë të pestët e cituar, me Joan Gojartin fjalë për fjalë nga Predikimi i tij i 78-të dhe të tjerët nëpërmjet Catena Aurea-s, siç shënohet te çdo burim.