Dasma në Kana (Joani 2:1–11)

Tekstet patristike janë përkthyer nga përkthimet anglisht në zotërim publik; asgjë nuk është parafrazuar. Vargjet e Shkrimit ndjekin Dhiatën e Re të Kostandin Kristoforidhit (Toskërisht, 1879, në zotërim publik); emrat e shenjtorëve ndjekin përdorimin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë.

---

Shën Joan Gojarti (rreth 349–407)lexo homilinë e plotë ›

Homili mbi Ungjillin sipas Joanit, Homilia XXII (mbi Joanin 2:4–10) Burimi: përkth. Charles Marriott, Nicene and Post-Nicene Fathers, Seria e Parë, Vëll. 14, red. Philip Schaff, 1889. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.newadvent.org/fathers/240122.htm

Mbi "Grua, ç'ke me mua? Ora ime ende nuk ka ardhur":

Krishti nuk e tha «Ora ime ende nuk ka ardhur» sikur t'i nënshtrohej domosdoshmërisë së kohëve, a sikur të duhej të ruante ndonjë «orë». Si mund të jetë i tillë ai që është Bërësi i kohëve dhe Krijuesi i epokave e i shekujve? Atëherë, për çfarë tjetër e kishte fjalën? Dëshiron të tregojë këtë: se i kryen të gjitha në kohën e vet të përshtatshme, pa i bërë të tëra përnjëherësh; sepse do të kishte lindur njëfarë hutimi e çrregullimi, po t'i kishte përzier të gjitha bashkë, Lindjen, Ngjalljen e Ardhjen për Gjyq, në vend që të kryente secilën në kohën e vet.

Dhe kjo do të thotë se ende nuk u ishte shfaqur të shumtëve, as e kishte ende tërë çetën e nxënësve ... As ata në dasmë nuk e njihnin; sepse, po ta njihnin, në nevojën e tyre patjetër do t'i ishin afruar e do t'i luteshin. Prandaj thotë: «Ora ime ende nuk ka ardhur»; domethënë: «Ende nuk më njeh shoqëria, as e kanë vënë re se u mbarua vera; le ta ndiejnë më parë këtë. Nuk duhej të ma thoshe ti këtë; ti je nëna ime, dhe e bën çudinë të dyshimtë. Ata që kishin nevojë për verë, duhej të vinin e të më luteshin, jo se më duhet kjo, po që ta pranonin çudinë me pëlqim të plotë.

Përse megjithatë veproi:

Kryesisht, që ata që i dilnin kundër dhe pandehnin se ishte nën sundimin e «orës», të kishin prova të mjaftueshme se s'i nënshtrohej asnjë ore; sepse, po të ishte i tillë, si do të mund ta bënte atë që bëri, para se të vinte «ora» e duhur? E mandej, e bëri për të nderuar të ëmën, që të mos dukej se e kundërshtonte krejt e se turpëronte atë që e lindi përpara kaq vetësh

Mbi "Çfarëdo që t'ju thotë, bëjeni":

Sepse ajo e dinte se refuzimi i tij nuk vinte nga mungesa e fuqisë, po nga përulësia, dhe që të mos dukej se po nxitonte pa shkak drejt çudisë; prandaj i solli shërbëtorët.

Mbi gjashtë enët dhe "sipas zakonit të pastrimit të hebrenjve":

Jo më kot thotë Ungjillori «sipas zakonit të pastrimit të hebrenjve», por që asnjë prej mosbesimtarëve të mos dyshonte se në enët kishin mbetur bërsi dhe se, pasi u hodh e u përzie ujë me to, u bë një verë tepër e dobët. Prandaj thotë «sipas zakonit të pastrimit të hebrenjve», për të treguar se ato enë kurrë s'kishin mbajtur verë.

Përse e shndërroi lëndën ekzistuese në vend që të krijonte nga hiçi:

«E përse nuk e bëri çudinë para se t'i mbushnin enët, gjë që do të kishte qenë shumë më e mrekullueshme? Sepse është një gjë të ndryshosh një lëndë të dhënë në një cilësi tjetër, e krejt tjetër të krijosh lëndë nga hiçi.» Kjo e dyta, vërtet, do të kishte qenë më e mrekullueshme, po nuk do t'u dukej aq e besueshme të shumtëve. Prandaj ai shpesh, me qëllim, e zvogëlon madhështinë e çudirave të tij, që të pranohet më lehtë.

Sepse, meqë ka disa që thonë se Krijuesi i botës është dikush tjetër, dhe se gjërat që shihen nuk janë vepra të tij, po të një perëndie tjetër që i kundërvihet, ai, për t'i vënë fre marrëzisë së këtyre njerëzve, i bën shumicën e çudirave mbi lëndë që gjendet aty pranë. Sepse, po të ishte krijuesi i tyre armik i tij, ai nuk do të kishte përdorur atë që ishte e tjetërkujt për të treguar fuqinë e vet. Po tani, për të treguar se është ai që e shndërron ujin brenda hardhive dhe që e kthen shiun në verë kur ai kalon nëpër rrënjë, atë që te bima kërkon kohë të gjatë, ai e kreu për një çast në dasmë.

Mbi kryetarin e gostisë si dëshmitar esëll:

Sepse ai nuk thotë se të ftuarit dhanë mendimin për këtë punë, po «kryetari i gostisë», që ishte esëll dhe ende s'kishte shijuar asgjë. ... Prandaj Zoti thirri shqisat esëll të një njeriu të tillë, që të dëshmonin për atë që u bë.

Sepse të tilla janë veprat e mrekullueshme të Krishtit: janë shumë më të përsosura e më të mira se veprimet e natyrës. Kjo duket edhe në raste të tjera: kur shëronte ndonjë gjymtyrë të sëmurë të trupit, e bënte më të mirë se atë të shëndoshën.

Zbatimi:

Atëherë, pra, Jisui e bëri ujin verë, dhe, si atëherë ashtu edhe tani, nuk resht së shndërruari vullnetet tona të dobëta e të paqëndrueshme. Sepse ka, po, ka njerëz që s'ndryshojnë aspak nga uji, aq të ftohtë, të dobët e të luhatshëm. Po ata me një natyrë të tillë le t'i sjellim te Zoti, që ai t'ua kthejë vullnetin në cilësinë e verës, që të mos jenë më të ujshëm, po të kenë trup, e të bëhen shkak gëzimi për veten e për të tjerët.

(Homilia vazhdon me një thirrje të gjerë kundër dehjes e luksit, që gjendet e plotë te lidhja më sipër.)

---

Shën Kirili i Aleksandrisë (rreth 376–444)lexo homilinë e plotë ›

Komente mbi Ungjillin sipas Joanit, Libri II (mbi Joanin 2) Burimi: përkth. për Library of Fathers (P. E. Pusey / T. Randell), LFC 43, 48, 1874/1885. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.tertullian.org/fathers/cyril_on_john_02_book2.htm

Mbi "Edhe ditën e tretë u bë një dasmë në Kana të Galilesë":

Në kohën e duhur vjen së fundmi te fillimi i çudirave, edhe pse duket sikur u ftua në të pa ndonjë qëllim të caktuar. Sepse, ndërsa po mbahej një dasmë (është e qartë se gjithçka atje ishte fare e shenjtë), e ëma e Shpëtimtarit është e pranishme, edhe vetë Ai, i ftuar, vjen bashkë me nxënësit e tij, jo aq për të ndenjur në gosti me ta, sa për të bërë çudira, dhe, aq më tepër, për të shenjtëruar vetë fillimin e lindjes së njeriut, dua të them, për sa i përket mishit.

Sepse ishte e udhës që Ai, i cili po e ripërtërinte vetë natyrën e njeriut dhe po e riformësonte të tërën për më mirë, jo vetëm t'ua jepte bekimin atyre që tashmë ishin sjellë në jetë, por edhe të përgatiste që më parë hirin për ata që së shpejti do të lindnin, e të shenjtëronte hyrjen e tyre në jetë.

Mbi shndërrimin e ujit:

Shërbëtorët kryejnë atë që urdhërohet, dhe me fuqi të patregueshme uji u shndërrua në verë. Sepse ç'është e vështirë për Atë që mund të bëjë gjithçka? Ai që i thërret në jetë gjërat që nuk janë, si do të lodhej t'i shndërronte sipas vullnetit të tij gjërat që janë bërë tashmë?

(Kirili vazhdon me leximin shpirtëror të ditës së tretë, të Kanës së Galilesë, të verës që u mbarua dhe të kryetarit të gostisë; tërë pjesa mund të lexohet më sipër.)

---

Shën Agustini i Hiponit (354–430)lexo homilinë e plotë ›

Traktate mbi Ungjillin sipas Joanit, Traktati VIII (mbi Joanin 2:1–4) dhe Traktati IX (mbi Joanin 2:1–11) Burimi: përkth. John Gibb, Nicene and Post-Nicene Fathers, Seria e Parë, Vëll. 7, bot. Philip Schaff, 1888. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.newadvent.org/fathers/1701008.htm dhe https://www.newadvent.org/fathers/1701009.htm

Nga Traktati VIII, mbi mrekullinë si vepra e përditshme e Perëndisë:

Çudia e Zotit tonë Jisu Krisht, me të cilën e bëri ujin verë, nuk u duket e mahnitshme atyre që e dinë se ishte vepër e Perëndisë. Sepse ai që atë ditë bëri verë në gostinë e dasmës, në ato gjashtë enë që urdhëroi t'i mbushnin me ujë, po ai e bën këtë çdo vit në hardhi. Sepse, ashtu si ajo që shërbëtorët hodhën në enë u kthye në verë me veprën e Zotit, po ashtu edhe ajo që derdhin retë kthehet në verë me veprën e po atij Zoti. Po me këtë të dytën nuk çuditemi, sepse ndodh çdo vit: e ka humbur çudinë e vet nga përsëritja e pandërprerë.

Mbi misterin e fjalëve drejtuar nënës së Tij:

Pa asnjë dyshim, vëllezër, këtu fshihet ndonjë mister ... Edhe shihni, vëllezër, si na ka treguar se Jisui iu përgjigj nënës së vet, pasi tha më parë: «E ëma i tha atij», që ju të ruani të paprekur virgjërinë e zemrës suaj përballë gjuhës së gjarprit.

Ka një ndryshim të madh midis atij që thotë «Do të doja të dija përse Krishti ia dha këtë përgjigje nënës së vet», dhe atij që thotë «E di se nuk ishte nënës së vet që Krishti ia dha këtë përgjigje». Është një gjë të duash të kuptosh atë që është e mbyllur, e tjetër gjë të mos duash të besosh atë që është e hapur.

Nga Traktati IX, mbi gjashtë enët si gjashtë epokat e botës:

Prandaj «ishin atje gjashtë enë», të cilat urdhëroi t'i mbushnin me ujë. Tani gjashtë enët tregojnë gjashtë epokat, që nuk qenë pa profeci. Edhe ato gjashtë epoka, të ndara e të shkëputura si me nyje, do të ishin si enë të zbrazëta, po të mos mbusheshin nga Krishti.

Epoka e parë llogaritet nga Adami te Noeja; e dyta, nga Noeja te Abrahami; edhe, siç i ndjek dhe i dallon me radhë Mateu Ungjillori, e treta, nga Abrahami te Davidi; e katërta, nga Davidi te mërgimi në Vavilon; e pesta, nga mërgimi në Vavilon te Joan Pagëzori; e gjashta, nga Joan Pagëzori te fundi i botës. Për më tepër, Perëndia e bëri njeriun sipas shëmbëlltyrës së tij ditën e gjashtë, sepse në këtë epokë të gjashtë shfaqet përtëritja e mendjes sonë me anë të Ungjillit, sipas shëmbëlltyrës së atij që na krijoi; edhe uji kthehet në verë, që të shijojmë Krishtin, tashmë të shfaqur në ligjin dhe te profetët.

Profecitë përmbushen, enët janë plot; por, që uji të kthehet në verë, duhet të kuptohet Krishti në gjithë atë profeci.

---

Shën Hilari i Puatjesë (rreth 310–367)lexo homilinë e plotë ›

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Joanin. Në zotërim publik.

Mbi krijimin e verës, dëshmuar nga vetë mosmarrëveshja e atyre që derdhën e atyre që nxorën:

Uji derdhet në enët; vera nxirret në potirat; ndjesitë e atij që nxjerr nuk përputhen me dijen e atij që derdh. Ai që derdh mendon se nxirret ujë; ai që nxjerr mendon se u derdh verë.

Se nuk ishte thjesht përzierje, por krijim i vërtetë:

«Nuk ishte përzierje, po krijim»: natyra e thjeshtë e ujit u zhduk dhe lindi shija e verës. Nuk u përftua një hollim i dobët me ndonjë lëng të fortë të shtuar, por ajo që ishte u asgjësua, kurse ajo që nuk ishte u bë.

---

Shën Irineu i Lionit (rreth 130–202)lexo homilinë e plotë ›

Kundër Herezive, Libri III, Kapitulli 11, §5 Burimi: përkth. Alexander Roberts dhe William Rambaut, Ante-Nicene Fathers, Vëll. 1, bot. Roberts, Donaldson dhe Coxe, 1885. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://ccel.org/ccel/irenaeus/against_heresies_iii/anf01.ix.iv.xii.html

Mbi verën e Kanës dhe Perëndinë Krijues:

Ajo verë, që Perëndia e prodhoi në vresht dhe që u pi më parë, ishte e mirë. Askush nga ata që e pinë nuk i gjeti asnjë të metë; edhe Zoti piu prej saj. Por më e mirë ishte ajo verë që Fjala e bëri në çast prej uji, thjesht që t'u shërbente atyre që ishin thirrur në dasmë.

Sepse Zoti, ndonëse kishte fuqinë t'u jepte verë atyre që ishin në gosti pa u mbështetur në ndonjë lëndë të krijuar, dhe të ngopte me ushqim ata që kishin uri, nuk e ndoqi këtë rrugë. Por mori bukët që kishte prodhuar toka dhe falënderoi; në rastin tjetër, ujin e bëri verë; kështu ngopi ata që rrinin në tryezë dhe u dha të pinin atyre që ishin ftuar në dasmë. Me këtë tregoi se Perëndia që bëri tokën dhe e urdhëroi të nxjerrë fryte, që vendosi ujërat dhe nxori burimet, ishte po ai që në këto kohë të fundit, me anë të Birit të tij, i fali njerëzimit bekimin e ushqimit dhe dhuratën e pijes: i Pakuptueshmi nëpërmjet të kuptueshmes e i Padukshmi nëpërmjet të dukshmes. Sepse nuk ka asnjë përtej tij, por ai qëndron në gjirin e Atit.

---

Shën Beda i Nderuari (rreth 673–735)lexo homilinë e plotë ›

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Joanin. Në zotërim publik.

Mbi përse Zoti erdhi në një dasmë, dhe kundër atyre që i ulin nderin dasmës:

Përulja e tij për të ardhur në dasmë, si edhe çudia që bëri atje, janë një përforcim i fortë i besimit, edhe po t'i marrim vetëm sipas shkronjës. Aty dënohen edhe lajthitjet e Tatianit, e Markionit dhe e të tjerëve që ulin nderin e martesës. Sepse, po të kishin marrë pjesë në mëkat, qoftë edhe pak, shtrati i papërlyer dhe martesa e kremtuar me dëlirësinë e duhur, Zoti ynë nuk do të kishte ardhur kurrë në ndonjë të tillë. Kurse tani dëlirësia martesore është e mirë, përmbajtja e vejushave më e mirë dhe përsosmëria e gjendjes së virgjërisë më e mira; prandaj Ai, për t'i përligjur të gjitha këto shkallë, por për të dalluar meritën e secilës, denjoi të lindte prej barkut të pastër të Virgjëreshës dhe u bekua pas lindjes prej zërit profetik të së vesë Anës. E tani, i ftuar në moshën e burrërisë të marrë pjesë në kremtimin e një dasme, e nderon edhe atë me praninë e mirësisë së tij.

Mbi misterin e ditës së tretë:

As nuk është pa ndonjë kuptim të fshehtë që tregohet se dasma u bë ditën e tretë. Mosha e parë e botës, para dhënies së Ligjit, u ndriçua nga shembulli i Patriarkëve; e dyta, nën Ligjin, nga shkrimet e Profetëve; e treta, nën hir, nga predikimi i Ungjillorëve, sikur nga drita e ditës së tretë, sepse Zoti ynë tashmë ishte shfaqur në mish.

Mbi Ligjin e dobësuar nga interpretimi mishor:

Në kohën kur Zoti ynë u shfaq në mish, shijen e ëmbël të Ligjit, e ngjashme me atë të verës, e kishin dobësuar interpretimet mishtore të farisenjve.