Dasma në Kana (Joani 2:1–11)

Komente Patristike në Zotërim Publik

Tekstet patristike janë përkthyer nga përkthimet anglisht në zotërim publik të cituara në çdo pjesë (përfshirë Catena Aurea mbi Joanin, Shën Thoma Akuini, përkth. J. H. Newman, 1841). Vargjet e Shkrimit ndjekin Dhiatën e Re të Kostandin Kristoforidhit (Toskërisht, 1879, në zotërim publik); emrat e shenjtorëve ndjekin përdorimin e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë.

---

Shën Joan Gojarti (rreth 349–407)

Predikime mbi Ungjillin sipas Joanit, Predikimi XXII (mbi Joanin 2:4–10) Burimi: përkth. Charles Marriott, Nicene and Post-Nicene Fathers, Seria e Parë, Vëll. 14, bot. Philip Schaff, 1889. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.newadvent.org/fathers/240122.htm (Predikimi 21, mbi Joanin 1:49–2:4: https://www.newadvent.org/fathers/240121.htm)

Mbi: "Ç'ke me mua, o grua? Ora ime s'ka ardhur akoma.":

Krishti nuk tha "Ora ime s'ka ardhur akoma" sikur t'i nënshtrohej domosdoshmërisë së stinëve ose ruajtjes së një "ore"; si mund të jetë i tillë Ai që është Bërësi i stinëve dhe Krijuesi i kohërave dhe i epokave? Atëherë te çfarë tjetër e kishte fjalën? Ai dëshiron të tregojë këtë: se i punon të gjitha gjërat në kohën e tyre të përshtatshme, duke mos i bërë të gjitha menjëherë; sepse do të kishte lindur njëfarë ngatërrese e çrregullimi, po të kishte përzier bashkë të gjitha — Lindjen, Ngjalljen dhe ardhjen e Tij për Gjykim — në vend që t'i kryente secilën në kohën e duhur.

Dhe kuptimi i Tij është se Ai ende nuk ishte i shfaqur te shumica, e as kishte ende tërë shoqërinë e dishepujve të Tij... Edhe ata që ishin në dasmë nuk e njihnin Atë, sepse për nevojën e tyre sigurisht që do të kishin ardhur dhe do ta kishin lutur. Prandaj thotë "Ora ime s'ka ardhur akoma"; domethënë, "Unë ende nuk jam i njohur te shoqëria, as ata nuk e dinë se vera ka mbaruar; le ta ndiejnë së pari këtë. Nuk duhej të ma kishe thënë ti; ti je nëna Ime dhe e bën mrekullinë të dyshimtë. Ata që donin verën duhej të kishin ardhur e të më kishin lutur, jo se kam nevojë për këtë, por që ta pranonin mrekullinë me pëlqim të plotë."

Përse veproi gjithsesi:

Kryesisht për këtë: që ata të cilët i kundërviheshin Atij dhe mendonin se Ai i nënshtrohej "orës", të kishin prova të mjaftueshme se Ai nuk i nënshtrohej asnjë ore; sepse po t'i ishte nënshtruar, si do të kishte mundur të bënte, para se të vinte "ora" e duhur, atë që bëri? Dhe pastaj, e bëri për të nderuar nënën e Tij, që të mos dukej se e kundërshtonte dhe e turpëronte krejtësisht atë që e lindi, përpara kaq shumë vetëve.

Mbi: "Bëni gjithçka që ai t'ju thotë!":

Sepse ajo e dinte se refuzimi i Tij nuk vinte nga mungesa e fuqisë, por nga përulësia, dhe se Ai nuk donte të dukej sikur po nxitonte pa shkak drejt mrekullisë. Prandaj ajo i solli shërbëtorët.

Mbi: gjashtë enët dhe "për pastrimin e judenjve":

Nuk është pa arsye që Ungjillori thotë "për pastrimin e judenjve", që asnjë nga jobesimtarët të mos dyshonte se, ngaqë kishte mbetur llum në enët dhe mbi to ishte derdhur ujë e ishte përzier me to, ishte bërë një verë shumë e dobët. Prandaj thotë "për pastrimin e judenjve", për të treguar se ato enë kurrë nuk kishin qenë enë për verë.

Mbi: përse e shndërroi gjënë ekzistuese e nuk krijoi nga asgjëja:

"Dhe përse nuk e bëri mrekullinë para se t'i mbushnin, gjë që do të kishte qenë shumë më e mahnitshme? Sepse një gjë është të ndryshosh një lëndë të dhënë në një cilësi tjetër, e tjetër të krijosh lëndë nga asgjëja." E dyta do të kishte qenë vërtet më e mrekullueshme, por nuk do të dukej aq e besueshme te shumica. Dhe prandaj Ai shpesh me qëllim e pakëson madhështinë e mrekullive të Tij, që ajo të pranohet më lehtë.

Sepse, meqenëse ka disa që thonë se Krijuesi i botës është një tjetër, dhe se gjërat që shihen nuk janë veprat e Tij, por të një perëndie tjetër kundërshtare, për të frenuar marrëzinë e këtyre njerëzve Ai i bën shumicën e mrekullive të Tij mbi lëndën që gjendet pranë. Sepse, po të kishte qenë krijuesi i këtyre gjërave i kundërt me Të, Ai nuk do të kishte përdorur atë që ishte e tjetërkujt për të paraqitur fuqinë e Vet. Por tani, për të treguar se është Ai që e shndërron ujin brenda bimëve të hardhisë, dhe që e kthen shiun në verë gjatë kalimit të tij nëpër rrënjë, Ai e bëri në çast në dasmë atë që në bimë kërkon kohë të gjatë.

Mbi: të parin e festës si dëshmitar esëll:

Sepse ai nuk thotë se mysafirët dhanë mendimin e tyre mbi çështjen, por "i pari i festës", i cili ishte esëll dhe ende nuk kishte shijuar asgjë... dhe prandaj Zoti i thirri shqisat e esëlla të një njeriu të tillë për të dëshmuar atë që u bë.

Sepse të tilla janë veprat e mrekullueshme të Krishtit, ato janë shumë më të përsosura dhe më të mira se veprimet e natyrës. Kjo shihet edhe në raste të tjera; kur shëronte ndonjë gjymtyrë të sëmurë të trupit, e bënte më të mirë se gjymtyrën e shëndoshë.

Zbatimi:

Atëherë, pra, Jisui e bëri ujin verë, dhe si atëherë edhe tani Ai nuk reshtë së ndryshuari vullnetet tona të dobëta e të paqëndrueshme. Sepse ka, po, ka njerëz që në asgjë nuk ndryshojnë nga uji — kaq të ftohtë, të dobët e të paqëndrueshëm. Por le t'i sjellim ata me një prirje të tillë te Zoti, që Ai t'ua ndryshojë vullnetin në cilësinë e verës, që ata të mos jenë më të ujshëm, por të kenë trup, dhe të jenë shkak gëzimi për veten dhe për të tjerët.

---

Shën Kirili i Aleksandrisë (rreth 376–444)

Komente mbi Ungjillin sipas Joanit, Libri II (mbi Joanin 2) Burimi: përkth. për Library of Fathers (P. E. Pusey / T. Randell), LFC 43, 48, 1874/1885. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.tertullian.org/fathers/cyril_on_john_02_book2.htm

Mbi: "Të tretën ditë po bëhej një dasmë në Kana të Galilesë":

Ai vjen më në fund, në kohën e duhur, te fillimi i mrekullive, edhe pse duket se u thirr atje pa ndonjë qëllim të caktuar. Sepse, duke u mbajtur një dasmë (është e qartë se ishte krejtësisht e shenjtë), nëna e Shpëtimtarit është e pranishme, dhe Ai vetë, duke qenë i ftuar, vjen bashkë me dishepujt e Vet, për të bërë mrekulli më shumë se për të festuar me ta, e akoma më tepër për të shenjtëruar vetë fillimin e lindjes së njeriut: dua të them për sa i përket mishit.

Sepse ishte e përshtatshme që Ai — i Cili po e ripërtërinte vetë natyrën e njeriut dhe po e risillte gjithçka drejt së mirës — jo vetëm t'u jepte bekimin e Tij atyre që ishin thirrur tashmë në jetë, por edhe të përgatiste që më parë hir për ata që do të lindeshin së shpejti, dhe ta bënte të shenjtë hyrjen e tyre në jetë.

Mbi: shndërrimin e ujit:

Shërbëtorët kryejnë atë që u urdhërohet, dhe me fuqi të patregueshme uji u ndryshua në verë. Sepse çfarë është e vështirë për Atë që mund t'i bëjë të gjitha? Ai që i thërret në ekzistencë gjërat që nuk janë, si do të lodhet duke i rirenditur gjërat të bëra tashmë sipas dëshirës së Vet?

(Kirili vazhdon gjatë me kuptimin shpirtëror të ditës së tretë, të Kanës, të verës që mbaroi, dhe të të parit të festës, në tekstin e plotë te lidhja më sipër.)

---

Shën Agustini i Hiponit (354–430)

Traktate mbi Ungjillin sipas Joanit, Traktati VIII (mbi Joanin 2:1–4) dhe Traktati IX (mbi Joanin 2:1–11) Burimi: përkth. John Gibb, Nicene and Post-Nicene Fathers, Seria e Parë, Vëll. 7, bot. Philip Schaff, 1888. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://www.newadvent.org/fathers/1701008.htm dhe https://www.newadvent.org/fathers/1701009.htm

Nga Traktati VIII, mbi mrekullinë si vepra e përditshme e Perëndisë:

Mrekullia e Zotit tonë Jisu Krisht, me të cilën e bëri ujin verë, nuk është e mahnitshme për ata që e dinë se ishte vepër e Perëndisë. Sepse Ai që bëri verë atë ditë në festën e dasmës, në ato gjashtë enë guri, të cilat urdhëroi të mbusheshin me ujë, po Ai vetë e bën këtë çdo vit në hardhi. Sepse, ashtu si ajo që shërbëtorët vunë në enët u kthye në verë me veprën e Zotit, po ashtu edhe ajo që retë derdhin ndryshohet në verë me veprën e po atij Zoti. Por ne nuk çuditemi për këtë të dytën, sepse ndodh çdo vit: e ka humbur çuditshmërinë e saj nga përsëritja e vazhdueshme.

Mbi: misterin e fjalëve drejtuar nënës së Tij:

Pa asnjë dyshim, o vëllezër, këtu fshihet ndonjë mister... Dhe shikoni, o vëllezër, si ai na ka treguar se Jisui iu përgjigj nënës së Tij, duke thënë së pari "nëna e Tij i tha", që ta ruani të paprekur virgjërinë e zemrës suaj kundër gjuhës së gjarprit.

Ka një ndryshim të madh midis atij që thotë: do të doja të dija përse Krishti ia dha këtë përgjigje nënës së Tij, dhe atij që thotë: e di se nuk ishte nënës së Tij që Krishti ia dha këtë përgjigje. Një gjë është të duash të kuptosh atë që është e mbyllur, e tjetër të mos duash të besosh atë që është e hapur.

Nga Traktati IX, mbi gjashtë enët si gjashtë epokat e botës:

Prandaj ishin atje gjashtë enë guri, të cilat urdhëroi të mbusheshin me ujë. Tani gjashtë enët tregojnë gjashtë epokat, të cilat nuk ishin pa profeci. Dhe ato gjashtë periudha, të ndara e të veçuara si me nyje, do të ishin si enë të zbrazëta po të mos mbusheshin nga Krishti.

Epoka e parë llogaritet nga Adami te Noeu; e dyta, nga Noeu te Abrahami; dhe, siç ndjek e dallon me radhë Ungjillori Mateu, e treta, nga Abrahami te Davidi; e katërta, nga Davidi te mërgimi në Babiloni; e pesta, nga mërgimi në Babiloni te Joan Pagëzori; e gjashta, nga Joan Pagëzori te fundi i botës. Për më tepër, Perëndia e bëri njeriun sipas shëmbëlltyrës së Vet ditën e gjashtë, sepse në këtë epokë të gjashtë shfaqet përtëritja e mendjes sonë nëpërmjet ungjillit, sipas shëmbëlltyrës së Atij që na krijoi; dhe uji kthehet në verë, që të shijojmë Krishtin, tashmë të shfaqur në ligj dhe te profetët.

Profecitë janë përmbushur, enët janë plot; por që uji të kthehet në verë, Krishti duhet kuptuar në tërë atë profeci.

---

Shën Hilari i Puatjesë (rreth 310–367)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Joanin. Në zotërim publik.

Mbi: krijimin e verës, dëshmuar nga vetë mosmarrëveshja e atyre që derdhën e atyre që nxorën:

Uji derdhet në enët; vera nxirret në kupat; shqisat e atij që nxjerr nuk pajtohen me dijen e atij që derdh brenda. Ai që derdh brenda mendon se nxirret ujë; ai që nxjerr mendon se u derdh verë.

Se nuk ishte thjesht përzierje, por krijim i vërtetë:

Nuk ishte përzierje, por krijim: natyra e thjeshtë e ujit u zhduk, dhe u prodhua shija e verës; jo se u arrit një hollim i dobët, nëpërmjet ndonjë infuzioni të fortë, por ajo që ishte u shua; dhe ajo që nuk ishte, erdhi në ekzistencë.

---

Shën Irineu i Lionit (rreth 130–202)

Kundër Herezive, Libri III, Kapitulli 11, §5 Burimi: përkth. Alexander Roberts dhe William Rambaut, Ante-Nicene Fathers, Vëll. 1, bot. Roberts, Donaldson dhe Coxe, 1885. Në zotërim publik. Teksti i plotë: https://ccel.org/ccel/irenaeus/against_heresies_iii/anf01.ix.iv.xii.html

Mbi: verën e Kanës dhe Perëndinë Krijues:

Ajo verë, që Perëndia e prodhoi në një vresht dhe që u pi e para, ishte e mirë. Asnjë nga ata që e pinë nuk e qortoi; dhe Zoti gjithashtu mori prej saj. Por më e mirë ishte ajo verë që Fjala e bëri nga uji, në çast, vetëm për përdorimin e atyre që ishin ftuar në dasmë.

Sepse, ndonëse Zoti kishte fuqinë t'u jepte verë atyre që ishin në festë, pavarësisht nga çdo lëndë e krijuar, dhe t'i ngopte me ushqim ata që ishin të uritur, Ai nuk e ndoqi këtë rrugë; por mori bukët që toka kishte prodhuar, falënderoi dhe, në rastin tjetër, e bëri ujin verë; kështu i ngopi ata që ishin shtrirë në tryezë dhe u dha të pinin atyre që ishin ftuar në dasmë. Me këtë tregoi se Perëndia që bëri tokën dhe e urdhëroi të jepte fryt, që vendosi ujërat dhe nxori burimet, ishte po Ai që në këto kohë të fundit i dha njerëzimit, nëpërmjet Birit të Tij, bekimin e ushqimit dhe hirin e pijes — i Pakuptueshmi që vepron kështu nëpërmjet të kuptueshmes dhe i Padukshmi nëpërmjet të dukshmes.

---

Beda i Nderuari (rreth 673–735)

Siç ruhet në Catena Aurea mbi Joanin. Në zotërim publik.

Mbi: përse Zoti erdhi në një dasmë, dhe kundër atyre që i ulin nderin dasmës:

Përulësia e Tij që pranoi të vinte në dasmë, dhe mrekullia që bëri atje, janë, edhe po t'i marrim vetëm sipas shkronjës, një vërtetim i fortë i besimit. Aty dënohen gjithashtu gabimet e Tatianit, të Markionit dhe të të tjerëve që i ulin nderin martesës. Sepse, po të kishte marrë pjesë sadopak në mëkat shtrati i panjollë dhe martesa e kremtuar me dëlirësinë e duhur, Zoti ynë kurrë nuk do të kishte ardhur në një të tillë. Ndërsa tani, kur dëlirësia bashkëshortore është e mirë, përmbajtja e të vejave më e mirë dhe përsosja e gjendjes virgjërore më e mira, Ai deshi t'i miratonte të gjitha këto shkallë, por edhe të dallonte meritën e secilës. Prandaj denjoi të lindte nga gjiri i pastër i Virgjëreshës; pas lindjes u bekua nga zëri profetik i së vejës Anës; e tani, i ftuar si burrë në kremtimin e një dasme, e nderon edhe atë me praninë e mirësisë së Tij.

Mbi: misterin e ditës së tretë:

As nuk është pa ndonjë aluzion misterioz, që dasma tregohet të ndodhë në ditën e tretë. Epoka e parë e botës, para dhënies së Ligjit, u ndriçua nga shembulli i Patriarkëve; e dyta, nën Ligjin, nga shkrimet e Profetëve; e treta, nën hir, nga predikimi i Ungjillorëve, si me dritën e ditës së tretë; sepse Zoti ynë tani ishte shfaqur në mish.

Mbi: Ligjin e dobësuar nga interpretimi mishor:

Në kohën e shfaqjes së Zotit tonë në mish, shija e ëmbël si verë e ligjit ishte dobësuar nga interpretimet mishore të Farisenjve.

---

Shënim mbi Etër të tjerë

Pjesët më sipër mbështeten te komentet e mëdha mbi Joanin të Shën Joan Gojartit, të Kirilit dhe të Agustinit, bashkë me dëshminë e Irineut, dhe te pasazhe të mbledhura në Catena Aurea mbi Joanin, ku po këta Etër shfaqen krahas Hilarit të Puatjesë dhe Bedës së Nderuar. Catena ruan gjithashtu fjalë të Origjenit dhe të hartuesve mesjetarë perëndimorë (Alkuini dhe Glosa) mbi këtë pasazh, që nuk riprodhohen këtu. Disa Etër të tjerë e trajtojnë gjithashtu Kanën, por përkthimet e tyre standarde në anglisht mbeten moderne dhe nën të drejta autori; mes tyre janë Shën Efrem Siriani (Komente mbi Diatessaron-in), si dhe Maksimi i Torinos dhe Gaudenci i Breshias në predikimet e tyre.