Joani 1:3

[1.] Moisiu, në krye të historisë e të shkrimeve të Dhiatës së Vjetër, na flet për gjërat që kapen me shqisa, edhe na i rendit gjatë e gjatë. Sepse «Në fillim, thotë, Perëndia bëri qiellin dhe dheun», e pastaj shton se u krijua drita, edhe një qiell i dytë e yjet, llojet e ndryshme të gjallesave, edhe, që të mos vonohemi duke i rrëfyer imtësisht, gjithçka tjetër. Kurse ky Ungjillor, duke i shkurtuar të gjitha, i përfshin edhe këto gjëra edhe ato që janë përmbi to në një fjali të vetme. Edhe me arsye: sepse ato u ishin të njohura dëgjuesve të tij, sepse nxiton drejt një teme më të madhe, dhe sepse e ka ndërtuar tërë veprën e tij që të flasë jo për veprat, po për Krijuesin, për Atë që i prodhoi të gjitha. Prandaj Moisiu, ndonëse zgjodhi pjesën më të vogël të krijimit (sepse s'na foli asgjë për fuqitë e padukshme), ndalet te këto gjëra; kurse Joani, duke nxituar të ngjitet te vetë Krijuesi, kalon me vrap edhe përmbi këto, edhe përmbi ato për të cilat Moisiu heshti, duke i përmbledhur në një thënie të vogël: «Të gjitha u bënë me anë të tij». Edhe, që të mos mendosh se ai flet vetëm për gjërat që përmendi Moisiu, shton se «pa atë nuk u bë asnjë nga ato që janë bërë». Domethënë se nga gjërat e krijuara, asnjë, qoftë e dukshme a e mendueshme, nuk u soll në qenie pa fuqinë e Birit.

Sepse ne s'do ta vëmë pikën pas fjalës «asnjë», siç bëjnë heretikët. Ata, ngaqë duan ta bëjnë Frymën të krijuar, thonë: «Ajo që u bë, tek ai ishte Jeta»; po kështu ajo që thuhet bëhet e pakuptueshme. Së pari, këtu s'ishte koha të përmendej Fryma; e po të kishte dashur ta bënte këtë, përse e tha kaq errët? Sepse si duket qartë se kjo thënie ka të bëjë me Frymën? Për më tepër, me këtë arsyetim do të gjejmë se jo Fryma, po vetë Biri është i krijuar prej vetes së tij. Po zgjohuni, që të mos ju shpëtojë ajo që thuhet; edhe ejani, le të lexojmë për pak sipas mënyrës së tyre, sepse kështu marrëzia e saj do të na bëhet më e qartë. «Ajo që u bë, tek ai ishte Jeta.» Thonë se Fryma quhet «Jetë». Po kjo «Jetë» del të jetë edhe «Dritë», sepse ai shton: «Edhe jeta ishte drita e njerëzve» (vargu 4). Pra, sipas tyre, «drita e njerëzve» këtu do të thotë Fryma. Mirë, po kur ai vazhdon e thotë se «Qe një njeri i dërguar prej Perëndisë, që të dëshmojë për atë Dritë» (vargjet 6, 7), ata doemos duhet të pohojnë se edhe kjo thuhet për Frymën; sepse Atë që më lart e quajti «Fjalë», ndërsa vazhdon, e quan «Perëndi», edhe «Jetë», edhe «Dritë». Kjo «Fjalë», thotë, ishte «Jetë», edhe kjo «Jetë» ishte «Dritë». Në qoftë se tani kjo Fjalë ishte Jetë, edhe në qoftë se kjo Fjalë e kjo Jetë u bënë mish, atëherë Jeta, domethënë Fjala, «u bë mish, edhe pamë lavdinë» e saj, «lavdi si të Vetëmlindurit prej Atit». Në qoftë se, pra, thonë se Fryma quhet këtu «Jetë», shiko ç'përfundime të çuditshme do të vijnë. Do të jetë Fryma, jo Biri, ajo që u bë mish; Fryma do të jetë Biri i Vetëmlindur.

Edhe ata që e lexojnë kështu këtë fjali, po të mos bien në këtë, prapë, duke iu shmangur atij, do të bien në një përfundim tjetër fort të çuditshëm. Në qoftë se pranojnë se fjalët thuhen për Birin, e prapë s'ndalen a s'lexojnë siç lexojmë ne, atëherë do të pohojnë se Biri është i krijuar prej vetes së tij. Sepse, po qe se «Fjala ishte Jetë», edhe «ajo që u bë në të ishte jetë», sipas këtij leximi Ai është i krijuar në vetvete edhe me anë të vetvetes. Pastaj, pas ca fjalësh ndërmjet, ai ka shtuar: «Edhe pamë lavdinë e tij, lavdi si të Vetëmlindurit prej Atit» (vargu 14). Ja, del se Fryma e Shenjtë, sipas leximit të atyre që i pohojnë këto, është edhe ajo një Bir i Vetëmlindur, sepse është për Atë që shpallet prej tij gjithë kjo thënie. Shiko, kur fjala është shmangur nga e vërteta, ku shkon e prishet, edhe ç'përfundime të çuditshme sjell!

Ç'të themi, pra, thotë dikush? A nuk është Fryma «Dritë»? Është Dritë; po në këtë vend s'bëhet fjalë për Frymën. Sepse edhe Perëndia (Ati) quhet «Frymë», domethënë i patrupshëm; e megjithatë s'kuptohet doemos Perëndia (Ati) kudo që përmendet fjala «Frymë». Edhe përse çuditesh po të themi këtë për Atin? As për Ngushëlluesin s'do të mund të thoshim se, kudo që përmendet «Frymë», nënkuptohet doemos Ngushëlluesi, ndonëse ky është emri i Tij më i veçantë; prapë jo kudo që përmendet «Frymë», nënkuptohet Ngushëlluesi. Kështu, Krishti quhet «fuqia e Perëndisë» (1 Kor. 1:24), edhe «urtësia e Perëndisë»; e prapë jo kudo që përmenden «fuqia» edhe «urtësia e Perëndisë» nënkuptohet Krishti; po kështu edhe në këtë fragment, ndonëse Fryma jep vërtet «Dritë», Ungjillori tani s'po flet për Frymën.

Kur t'i kemi nxjerrë jashtë nga këto mendime të çuditshme, ata që përpiqen me çdo mënyrë t'i kundërvihen së vërtetës thonë (duke u kapur ende pas po atij leximi): «Gjithçka që u bë me anë të tij ishte jetë, sepse, thotë njëri, gjithçka që u bë ishte jetë.» Ç'thua, pra, për ndëshkimin e njerëzve të Sodomës, për përmbytjen, për zjarrin e ferrit, edhe për dhjetë mijë gjëra të tjera të tilla? «Po ne, thotë njëri, po flasim për krijimin lëndor.» Mirë, po edhe këto i përkasin tërësisht krijimit lëndor. Por, që ta hedhim poshtë argumentin e tyre nga bollëku ynë, do t'i pyesim: «A është dru jetë, më thuaj? A është gur jetë?», këto gjëra që s'kanë jetë e s'lëvizin? Madje, a është vetë njeriu jetë? Kush do ta thoshte këtë? Ai s'është jetë e kulluar, po është i aftë të marrë jetë.

[2.] Ja edhe një herë një marrëzi; me po atë varg përfundimesh do ta çojmë argumentin në një pikë të tillë, sa edhe prej saj të mësoni marrëzinë e tyre. Në këtë mënyrë ata pohojnë gjëra që kurrsesi s'i shkojnë Frymës. Të shtyrë tej nga baza e tyre e mëparshme, ua veshin njerëzve ato gjëra që më parë i mendonin si të thëna denjësisht për Frymën. Sido që të jetë, le ta shqyrtojmë edhe kështu vetë leximin. Krijesa tani quhet «jetë», pra e njëjta është «dritë», edhe Joani erdhi të dëshmojë për të. Përse, pra, s'është edhe ai «dritë»? Vetë thotë se «ai nuk ishte ajo dritë» (vargu 8), e prapë i përkiste gjërave të krijuara? Si, pra, s'është «dritë»? Si ishte «në botë, edhe bota u bë me anë të tij» (vargu 10)? Ishte krijesa brenda krijesës, edhe u bë krijesa me anë të krijesës? Po si «bota nuk e njohu»? Si nuk e njohu krijesa krijesën? «Por sa e pritën, u dha pushtet të bëhen bij të Perëndisë» (vargu 12). Po mjaft me të qeshura. Për pjesën tjetër, jua lë juve t'u suleni këtyre arsyetimeve të përbindshme, që të mos duket sikur zgjodhëm të ngremë të qeshura sa për të qeshur, e të harxhojmë kohën më kot. Sepse, në qoftë se këto gjëra as për Frymën s'thuhen (edhe u tregua se s'thuhen), as për ndonjë gjë të krijuar, e prapë ata mbahen pas po atij leximi, do të vijë ai përfundim edhe më i çuditshëm se gjithë sa përmendëm më parë: se Biri u bë prej vetes së tij. Sepse, në qoftë se Biri është Drita e vërtetë, edhe kjo Dritë ishte Jetë, edhe kjo Jetë u bë në Të, kjo doemos del si përfundim sipas leximit të tyre. Le ta lëmë, pra, këtë lexim, edhe le të vijmë te leximi e shpjegimi i njohur.

Edhe cili është ai? Është ky: fjalinë ta mbyllim te «nga ato që janë bërë», edhe fjalinë tjetër ta nisim me «Tek ai ishte jeta». Ja ç'thotë Ungjillori: «pa atë nuk u bë asnjë nga ato që janë bërë»; çdo gjë e krijuar që u bë, thotë ai, nuk u bë pa atë. E sheh se si, me këtë shtesë të vogël, i ndreqi të gjitha vështirësitë që na dilnin përpara? Sepse thënia «pa atë nuk u bë asnjë», edhe pastaj shtesa «nga ato që janë bërë», përfshin gjërat që kapen me mendje, po e përjashton Frymën. Sepse, pasi tha se «Të gjitha u bënë me anë të tij» edhe se «pa atë nuk u bë asnjë», iu desh kjo shtesë, që të mos thoshte dikush: «Në qoftë se të gjitha u bënë me anë të tij, atëherë edhe Fryma u bë.» «Unë, përgjigjet ai, pohova se çdo gjë që u bë, u bë me anë të tij, qoftë e padukshme, qoftë e patrupshme, qoftë në qiej. Prandaj s'thashë thjesht ‹të gjitha›, po ‹çdo gjë që u bë›, domethënë ‹gjërat e krijuara›; po Fryma është e pakrijuar.»

E sheh saktësinë e mësimit të tij? Ka përmendur tërthorazi krijimin e gjërave lëndore (sepse për këto kishte mësuar Moisiu para tij), edhe, pasi na bën të ngjitemi që andej te gjërat më të larta, dua të them te ato jolëndore e të padukshme, e përjashton Frymën e Shenjtë nga çdo krijim. Kështu edhe Pavli, i frymëzuar nga i njëjti hir, tha: «Sepse me anë të tij u krijuan të gjitha» (Kol. 1:16). Vër re edhe këtu përsëri po atë përpikëri. Sepse po ajo Frymë e nxiti edhe këtë shpirt. Që askush të mos përjashtojë ndonjë gjë të krijuar nga veprat e Perëndisë ngaqë është e padukshme, e as të mos e ngatërrojë Ngushëlluesin me to, pasi kalon nëpër gjërat që kapen me shqisa e që i njohin të gjithë, numëron edhe gjërat në qiej, kur thotë: «qoftë frone, qoftë zotërime, qoftë principata, qoftë pushtete»; sepse fjala «qoftë», e shtuar pas secilës, s'na tregon gjë tjetër, veçse këtë: se «Të gjitha u bënë me anë të tij, edhe pa atë nuk u bë asnjë nga ato që janë bërë».

Po në qoftë se mendon se shprehja «me anë të» është shenjë vartësie (sikur ta bënte Krishtin një mjet), dëgjoje kur thotë: «Ti, o Zot, në fillim vure themelet e dheut, edhe qiejt janë vepër e duarve të tua» (Ps. 102:25). Për Birin thotë atë që thuhet për Atin si Krijues; e këtë s'do ta kishte thënë, po të mos e kishte quajtur Atë Krijues, e aspak të nënshtruar ndaj askujt. Edhe në qoftë se këtu përdoret shprehja «me anë të tij», ajo vihet vetëm për një arsye: që askush të mos e pandehte Birin të palindur. Sepse, sa i përket titullit të Krijuesit, Ai s'është aspak më i ulët se Ati; dëgjoje prej Tij vetë, kur thotë: «Sikurse Ati i ngjall të vdekurit dhe u jep jetë, kështu edhe Biri i jep jetë kujt të dojë» (Joani 5:21). Në qoftë se, pra, në Dhiatën e Vjetër thuhet për Birin «Ti, o Zot, në fillim vure themelet e dheut», titulli i Tij i Krijuesit është i qartë. Po në qoftë se thua se Profeti e tha këtë për Atin, edhe se Pavli ia veshi Birit atë që u tha për Atin, prapë përfundimi është i njëjtë. Sepse Pavli s'do të vendoste se e njëjta shprehje i shkon Birit, po të mos ishte fort i sigurt se midis Atit e Birit ka barazi nderi; sepse do të ishte marrëzia më e skajshme t'i vishje një natyre më të ulët e që qëndron poshtë saj atë që i shkon një Natyre të pakrahasueshme. Po Biri as është më i ulët, as qëndron poshtë thelbit të Atit; edhe prandaj Pavli jo vetëm guxoi t'i përdorë këto shprehje për Të, po edhe të tjera si këto. Sepse shprehjen «prej të cilit», që ti vendos se i përket vetëm Atit, e përdor edhe për Birin, kur thotë: «prej të cilit gjithë trupi, i ushqyer e i lidhur bashkë me anë të nyjeve e të lidhjeve, rritet me rritjen e Perëndisë» (Kol. 2:19).

[3.] Edhe s'kënaqet vetëm me kaq, po jua mbyll gojën edhe në një mënyrë tjetër, duke ia veshur Atit shprehjen «me anë të të cilit», që ju e quani shenjë vartësie. Sepse thotë: «Besnik është Perëndia, me anë të të cilit u thirrët në bashkësinë e Birit të tij» (1 Kor. 1:9); edhe përsëri: «Me anë të vullnetit të tij» (1 Kor. 1:1); edhe në një vend tjetër: «Sepse prej tij, edhe me anë të tij, edhe për të janë të gjitha» (Rom. 11:26). As shprehja «prej të cilit» s'i jepet vetëm Birit, po edhe Frymës; sepse engjëlli i tha Josifit: «Mos ki frikë ta marrësh Marinë, gruan tënde, sepse ç'është ngjizur në të është prej Frymës së Shenjtë» (Mat. 1:20). Po ashtu Profeti s'e quan të pahijshme t'ia vishë Atit shprehjen «në të cilin», që i përket Frymës, kur thotë: «Në Perëndinë do të tregojmë trimëri» (Ps. 60:12). Edhe Pavli: «duke u lutur që, në se disi më në fund të kem një udhëtim të mbarë, në vullnetin e Perëndisë, për të ardhur te ju» (Rom. 1:10). Edhe përsëri e përdor për Krishtin, kur thotë: «Në Krishtin Jisu» (Rom. 6:11). Me pak fjalë, mund t'i gjejmë shpesh e vazhdimisht këto shprehje të këmbyera; e kjo s'do të kishte ndodhur, po të mos ishte në çdo rast i njëjti thelb subjekti i tyre. Edhe, që të mos përfytyrosh se fjalët «Të gjitha u bënë me anë të tij» janë përdorur këtu për mrekullitë e Tij (sepse për këto kanë folur Ungjillorët e tjerë), ai vazhdon më tej e thotë: «Ai ishte në botë, edhe bota u bë me anë të tij»; (po jo Fryma, sepse Kjo s'është nga numri i gjërave të krijuara, po nga ato përmbi çdo krijim.)

Le t'i vëmë tani veshin asaj që vjen më pas. Joani, pasi foli për veprën e krijimit, se «Të gjitha u bënë me anë të tij, edhe pa atë nuk u bë asnjë nga ato që janë bërë», kalon të flasë për providencën e Tij, kur thotë: «Tek ai ishte jeta». Që askush të mos dyshojë se si u bënë «me anë të tij» kaq shumë e kaq të mëdha gjëra, shton se «Tek ai ishte jeta». Sepse, ashtu si me burimin që është nëna e humnerave të mëdha, sado të marrësh prej tij, s'e pakëson aspak burimin, po kështu me veprimtarinë e të Vetëmlindurit: sado të besosh se u prodhua e u bë prej saj, ajo s'është bërë aspak më e vogël. Ose, po të marr një shembull më të njohur, do të sjell atë të dritës, që vetë Apostulli e shtoi menjëherë, kur tha: «Edhe jeta ishte drita». Ashtu, pra, si drita, sado mijëra që të ndriçojë, s'pëson asnjë pakësim të shkëlqimit të vet, po kështu edhe Perëndia, para se të nisë veprën e Tij e pasi ta ketë mbaruar, mbetet njëlloj i pacenuar, aspak i pakësuar, as i lodhur nga madhështia e krijimit. Madje, edhe sikur të duhej të krijoheshin dhjetë mijë, a qoftë edhe një numër i pafund botësh të tilla, Ai mbetet po ai, i mjaftueshëm për të gjitha, jo vetëm për t'i prodhuar, po edhe për t'i qeverisur pas krijimit. Sepse fjala «Jetë» këtu s'i drejtohet vetëm veprimit të krijimit, po edhe providencës që kujdeset për qëndrueshmërinë e gjërave të krijuara; ajo vë që më parë themelin e mësimit për ngjalljen, edhe është fillimi i këtij lajmi të mrekullueshëm e të gëzuar. Sepse, kur «jeta» ka ardhur te ne, fuqia e vdekjes shpërbëhet; edhe kur «drita» ka shndritur mbi ne, s'ka më errësirë, po jeta mbetet përgjithnjë brenda nesh, edhe vdekja s'mund ta mundë. Kështu që ajo që pohohet për Atin mund të pohohet plotësisht edhe për Të (Krishtin): se «Në të jetojmë e lëvizim e jemi» (Kol. 1:16, 17). Siç e ka treguar Pavli, kur thotë: «Me anë të tij u krijuan të gjitha», edhe «me anë të tij qëndrojnë të gjitha»; për këtë arsye është quajtur edhe «Rrënjë» edhe «Themel».

Po kur dëgjon se «Tek ai ishte jeta», mos e përfytyro Atë si Qenie të përbërë, sepse më tej thotë edhe për Atin: «Sikurse Ati ka jetë në vetvete, kështu i ka dhënë edhe Birit të ketë jetë» (Joani 5:26); e ashtu si për shkak të kësaj shprehjeje s'do të thoshe se Ati është i përbërë, po kështu s'mund ta thuash as për Birin. Kështu, në një vend tjetër thotë se «Perëndia është Dritë» (1 Joani 1:5), e diku tjetër, se Ai «banon në dritë të paafrueshme» (1 Tim. 6:16); e prapë këto shprehje s'përdoren që të mendojmë një natyrë të përbërë, po që pak nga pak të ngjitemi te mësimet më të larta. Sepse, ngaqë dikush nga turma s'do të kishte kuptuar lehtë se si jeta e Tij ishte Jetë e vetëqenëshme, ai përdori më parë atë shprehje më të thjeshtë, e pastaj i çon të stërvitur kështu drejt mësimit më të lartë. Sepse Ai që tha se «I ka dhënë Atij (Birit) të ketë jetë» (Joani 5:26), po Ai thotë në një vend tjetër: «Unë jam Jeta» (Joani 14:6); e në një tjetër: «Unë jam Drita» (Joani 8:12). Edhe ç'është, më thuaj, natyra e kësaj «drite»? Kjo lloj drite nuk kapet me shqisa, po me mendje, edhe ndriçon vetë shpirtin. Edhe, meqë Krishti do të thoshte më vonë se «Askush s'mund të vijë tek unë, po të mos e tërheqë Ati» (Joani 6:44), Apostulli këtu i ka dalë përpara një kundërshtimi, edhe ka shpallur se është Ai (Biri) që «jep dritë» (vargu 9); që, ndonëse dëgjon një thënie të tillë për Atin, të mos thuash se i përket vetëm Atit, po edhe Birit. Sepse «Të gjitha, thotë Ai, ç'ka Ati, janë të miat» (Joani 16:15).

Së pari, pra, Ungjillori na mësoi për krijimin, e pastaj na flet për të mirat që i përkasin shpirtit, të cilat Ai na i dha me ardhjen e Tij; edhe këto i ka përshkruar errët në një fjali të vetme, kur thotë: «Edhe jeta ishte drita e njerëzve» (vargu 4). Nuk thotë «drita e hebrenjve», po përgjithësisht «e njerëzve»; edhe jo vetëm hebrenjtë, po edhe grekët erdhën në këtë njohje, edhe kjo dritë iu ofrua të gjithëve njësoj. «Përse nuk shtoi ‹engjëj›, po tha ‹të njerëzve›?» Sepse tani fjala e tij është për natyrën e njerëzve, edhe atyre u erdhi duke sjellë lajmin e mirë të gjërave të bekuara.

«Edhe drita ndriçon në errësirë» (vargu 5). Vdekjen edhe lajthitjen i quan «errësirë». Sepse drita që kapet me shqisat tona nuk ndriçon në errësirë, po larg saj; kurse predikimi i Krishtit shndriti në mes të lajthitjes që mbizotëronte, edhe e bëri të zhduket. Edhe Ai, duke duruar vdekjen, e mundi vdekjen aq sa i mori përsëri ata që ajo i mbante tashmë. Meqë, pra, as vdekja s'e mundi, as lajthitja, sepse është e ndritshme kudo edhe shndrit me fuqinë e vet, prandaj thotë:

«Edhe errësira nuk e kuptoi.» Sepse s'mund të mundet, edhe s'do të banojë në shpirtra që s'duan të ndriçohen.

[4.] Po mos të të shqetësojë që ajo nuk i mori të gjithë, sepse jo me detyrim e me forcë, po me vullnet e me pëlqim na sjell Perëndia te Vetja. Prandaj mos i mbyll dyert e tua para kësaj drite, edhe do të gëzosh lumturi të madhe. Po kjo dritë vjen me anë të besimit, edhe, kur vjen, e ndriçon me bollëk atë që e ka pritur; edhe, në qoftë se tregon një jetë të pastër të denjë për të, mbetet duke banuar brenda teje vazhdimisht. Sepse «ai që më do, thotë Ai, do të mbajë urdhërimet e mia; edhe unë e Ati im do të vijmë tek ai, edhe do të bëjmë banesën tonë tek ai» (Joani 14:23; pak i ndryshuar). Ashtu, pra, si s'mund ta gëzojë njeriu drejt dritën e diellit, po të mos i hapë sytë, po kështu s'mund ta ndajë gjerësisht këtë shkëlqim, po të mos e ketë zgjeruar syrin e shpirtit e ta ketë bërë në çdo mënyrë të mprehtë në të parë.

Po si arrihet kjo? Atëherë, kur ta kemi pastruar shpirtin nga të gjitha pasionet. Sepse mëkati është errësirë, edhe errësirë e thellë; siç duket qartë, ngaqë njerëzit e bëjnë pa e ndier edhe fshehtas. Sepse «kushdo që bën të keqen, e urren dritën, edhe nuk vjen te drita» (Joani 3:20). Edhe: «Është turp edhe të flasësh për ato që bëhen fshehtas prej tyre» (Ef. 5:12). Sepse, sikurse në errësirë njeriu s'njeh as mik as armik, edhe s'dallon dot asnjë veti të sendeve, kështu është edhe në mëkat. Sepse ai që lakmon fitim më të madh, s'bën dallim midis mikut e armikut; ziliqari shikon me sy armiqësor atë me të cilin është fort i afërt; edhe ai që kurdis dredhi rri në armiqësi për vdekje me të gjithë njësoj. Me pak fjalë, sa i përket dallimit të natyrës së sendeve, ai që bën mëkat s'është më i mirë se njerëzit e dehur a të marrë. Edhe, ashtu si natën druri, plumbi, hekuri, argjendi, ari, gurët e çmuar na duken të gjitha njësoj, ngaqë mungon drita që tregon dallimet e tyre, kështu ai që bën jetë të papastër s'njeh as vlerën e vetëpërmbajtjes, as bukurinë e jetës së urtë. Sepse në errësirë, siç e thashë më parë, edhe gurët e çmuar, po t'i nxjerrësh në pah, s'e tregojnë shkëlqimin e tyre, jo për shkak të natyrës së vet, po ngaqë u mungon aftësia dalluese atyre që i shohin. Edhe s'është kjo e vetmja e keqe që na ndodh neve që jemi në mëkat, po edhe kjo: që rrojmë në frikë të vazhdueshme. Edhe, ashtu si ata që ecin në një natë pa hënë dridhen, ndonëse s'ka njeri pranë t'i trembë, kështu ata që bëjnë paudhësi s'mund të kenë siguri, ndonëse s'ka kush t'i paditë; po kanë frikë nga çdo gjë, edhe janë dyshues, sepse i ther ndërgjegjja; gjithçka për ta është plot frikë e ankth, vështrojnë rreth e qark për çdo gjë, tmerrohen nga çdo gjë. Le t'i ikim, pra, një jete kaq të dhimbshme, aq më tepër që pas kësaj dhimbjeje do të vijë vdekja, një vdekje e pavdekshme, sepse ndëshkimi atje s'do të ketë fund; edhe në këtë jetë ata (që mëkatojnë) s'janë më të mirë se të marrët, sepse ëndërrojnë gjëra që s'kanë fare qenie. Pandehin se janë të pasur, kur s'janë të pasur, se kënaqen, kur s'po kënaqen, edhe nuk e kuptojnë si duhet mashtrimin, gjersa të çlirohen nga marrëzia e të shkundin gjumin. Prandaj Pavli i nxit të gjithë të jenë esëll e të rrinë zgjuar; edhe Krishti urdhëron po atë. Sepse ai që është esëll e zgjuar, edhe po të zihet rob nga mëkati, shpejt e shkund; kurse ai që fle e s'është në vete, s'e kupton se si e mban rob mëkati.

Le të mos flemë, pra. Kjo s'është koha e natës, po e ditës. Le të ecim, prandaj, «hijshëm si gjatë ditës» (Rom. 13:13); edhe asgjë s'është më e pahijshme se mëkati. Për nga pahijshmëria, s'është aq keq të ecësh lakuriq sa të jetosh në mëkat e në padrejtësi. Ajo s'është faj aq i madh, sepse mund të vijë edhe nga varfëria; po asgjë s'ka më shumë turp e më pak nder se mëkatari. Le të mendojmë për ata që vijnë në gjykatore për ndonjë çështje zhvatjeje a mashtrimi; sa të ulët e qesharakë duken para të gjithëve nga paturpësia e tyre e plotë, nga gënjeshtrat e nga guximi i pacipë. Po ne jemi qenie kaq për të ardhur keq e të mjera, sa s'durojmë të veshim një rrobë shtrembër a mbrapsht; madje, po të shohim një tjetër në këtë gjendje, ia ndreqim; e prapë, ndonëse edhe ne edhe gjithë të afërmit tanë ecim me kokë poshtë, as që e vëmë re fare. Sepse ç'mund të jetë, thuaj, më e turpshme se një njeri që shkon te një lavire? Ç'më e përbuzshme se një njeri i paturpshëm, me gojë të ndyrë a ziliqar? Nga vjen, pra, që këto gjëra s'na duken aq të turpshme sa të ecësh lakuriq? Vetëm nga zakoni. Të ecësh lakuriq askush s'e ka duruar kurrë me dëshirë; po të gjithë guxojnë vazhdimisht të tjerat pa asnjë frikë. Megjithatë, po të hynte dikush në një kuvend engjëjsh, ku kurrë s'ka ndodhur gjë e tillë, atje do ta shihte qartë sa qesharake është një sjellje e tillë. Edhe përse them një kuvend engjëjsh? Edhe në vetë pallatet tona, po të fuste dikush një lavire e të kënaqej me të, a të mbytej nga teprica e verës, a të bënte ndonjë pahijshmëri tjetër të tillë, do të pësonte ndëshkimin më të rëndë. Po në qoftë se s'durohet që njerëzit të guxojnë të tilla gjëra në pallate, aq më tepër, kur Mbreti është i pranishëm kudo edhe vështron ç'bëhet, do të pësojmë ndëshkimin më të ashpër, po t'i guxojmë. Prandaj, ju nxit, le të tregojmë në jetën tonë shumë butësi, shumë dëlirësi, sepse kemi një Mbret që sheh vazhdimisht të gjitha veprat tona. Që, pra, kjo dritë të na ndriçojë përherë me bollëk, le t'i presim me gëzim këto rreze të ndritshme, sepse kështu do të gëzojmë edhe të mirat e tanishme edhe ato që vijnë, me anë të hirit e të njerëzdashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit edhe bashkë me të, Atit edhe Frymës së Shenjtë i qoftë lavdia, në jetë të jetëve. Amin.