Mateu 4:12

1. Përse largohet? Përsëri, për të na mësuar që të mos u dalim përpara ngasjeve, por t'u lëmë vend dhe të tërhiqemi. Sepse nuk është turp të mos e hedhësh veten në rrezik; turp është të mos qëndrosh burrërisht kur ke rënë në të. Pra, që të na e mësojë këtë dhe që të qetësojë smirën e hebrenjve, ai tërhiqet në Kapernaum: kështu përmbush njëkohësisht profecinë dhe nxiton të kapë mësuesit e botës; sepse ata, siç e dini, rrinin atje, të zënë me zanatin e tyre.

Por vër re, të lutem, se sa herë që ai është gati të shkojë te johebrenjtë, rastin ia japin vetë hebrenjtë. Kështu ndodhi edhe këtu: kurdisën kurthe kundër Pararendësit të tij, e futën në burg dhe kështu e shtynë Krishtin drejt Galilesë së johebrenjve. Sepse, për të treguar se profeti nuk flet për kombin hebre duke përmendur vetëm një pjesë të tij, as nuk i nënkupton tërthorazi të gjitha fiset, vër re si e veçon ai atë vend, kur thotë: «Dheu i Neftalimit, në udhën e detit, përtej Jordanit, Galilea e johebrenjve; populli që rrinte në errësirë, pa dritë të madhe.» Këtu, me errësirë, nuk nënkupton atë që kapet me shqisa, por gabimet dhe paudhësinë e njerëzve. Prandaj ai shtoi edhe: «Atyre që rrinin në vendin dhe në hijen e vdekjes, u lindi drita.» Sepse, që të mësoje se as drita as errësira për të cilat flet nuk kapen me shqisa, kur foli për dritën, nuk e quajti thjesht dritë, por «dritë të madhe», atë që diku tjetër e shpreh me fjalën «e vërtetë»; dhe kur përshkroi errësirën, e quajti «hije vdekjeje».

Pastaj, për të lënë të kuptohet se ata nuk kërkuan e gjetën vetë, por se Perëndia iu shfaq atyre nga lart, u thotë: «Lindi drita»; domethënë, drita vetvetiu lindi dhe shkëlqeu; nuk qenë ata që vrapuan të parët drejt dritës. Sepse, me të vërtetë, gjendja e njerëzve ishte më e keqja para se të vinte Krishti. Ata nuk «ecnin» thjesht «në errësirë», por «rrinin në errësirë», një lloj shenje se as nuk shpresonin të shpëtonin. Sepse, si njerëz që nuk dinë as ku ta hedhin këmbën përpara, kështu rrinin ulur, të zënë nga errësira, të paaftë madje edhe për të qëndruar në këmbë.

2. «Që nga ajo kohë Jisui filloi të predikojë e të thotë: ‹Pendohuni, sepse mbretëria e qiejve është afër›.»

«Që nga ajo kohë»: nga cila kohë? Pasi Joani u hodh në burg. Po përse nuk u predikoi që në fillim? Madje, ç'nevojë kishte fare për Joanin, kur dëshmia e veprave të tij po e shpallte atë?

Që edhe prej kësaj të mësoje dinjitetin e tij, domethënë se, ashtu si etërit, edhe ai ka profetë; për këtë foli edhe Zaharia: «Edhe ti, o fëmijë, do të quhesh profet i Më të Lartit.» Dhe që të mos u linte asnjë shkas hebrenjve të paturpshëm, arsyen e paraqiti ai vetë, kur tha: «Erdhi Joani, që as hante e as pinte, dhe thonë: ‹Ka një demon›. Erdhi Biri i Njeriut, që ha e pi, dhe thonë: ‹Ja një njeri grykës dhe pijanec, mik i tagrambledhësve dhe i mëkatarëve›. Po urtësia u vërtetua nga bijtë e saj.»

Për më tepër, ishte e nevojshme që ato që kishin të bënin me të t'i thoshte më parë një tjetër, e jo ai vetë. Sepse, në qoftë se edhe pas kaq shumë e kaq të mëdha dëshmish e provash ata thanë: «Ti dëshmon për veten tënde; dëshmia jote nuk është e vërtetë», po të kishte dalë ai në mes, pa folur fare Joani, e të kishte dëshmuar i pari për veten, çfarë nuk do të thoshin? Për këtë arsye, as predikoi para Joanit, as bëri mrekulli, derisa Joani u hodh në burg, që të mos ndahej kështu turma. Prandaj edhe Joani nuk bëri asnjë mrekulli, që kështu t'ia dorëzonte turmën Jisuit: mrekullitë e Jisuit do ta tërhiqnin turmën drejt tij.

Përsëri: në qoftë se, edhe pas kaq shumë masash hyjnore, nxënësit e Joanit, si para se ai të burgosej ashtu edhe pas, ishin xhelozë ndaj Jisuit, dhe vetë populli dyshonte se Krishti ishte jo ai, por Joani, çfarë nuk do të kishte ndodhur, po të mos qe bërë asgjë nga këto? Për këtë arsye Mateu e shënon qartë se «që nga ajo kohë ai filloi të predikojë»; dhe, kur nisi predikimin, edhe ai vetë mësoi po atë mësim që predikonte tjetri; dhe mësimi që predikonte nuk thoshte ende asnjë fjalë për vetveten e tij. Sepse, për atë kohë, ishte gjë e madhe qoftë edhe kjo të pranohej, meqë ata nuk kishin ende mendimin e duhur për të. Prandaj edhe në fillim ai nuk vë asgjë të ashpër a të rëndë, siç bëri tjetri, që përmendi një sëpatë e një pemë të prerë, një lopatë e një lëmë, dhe zjarr të pashuar; por fillimet e tij janë plot hir: qielli dhe mbretëria atje, ky është lajmi i mirë që u shpall dëgjuesve të tij.

3. «Dhe, duke ecur buzë Detit të Galilesë, pa dy vëllezër, Simonin, të mbiquajtur Pjetër, dhe Andrean, të vëllanë, që hidhnin rrjetën në det, sepse ishin peshkatarë. Dhe u thotë: ‹Ejani pas meje, edhe do t'ju bëj peshkatarë njerëzish›. Edhe ata lanë rrjetat dhe e ndoqën.»

E megjithatë Joani thotë se ata u thirrën në një mënyrë tjetër. Prej kësaj duket qartë se kjo ishte një thirrje e dytë, dhe kjo kuptohet nga shumë gjëra. Sepse atje thuhet se ata erdhën tek ai «kur Joani nuk ishte hedhur ende në burg», kurse këtu, pasi ai ishte tashmë i mbyllur. Dhe atje Andrea e thërret Pjetrin, kurse këtu Jisui i thërret të dy. Dhe Joani thotë se Jisui, kur pa Simonin duke ardhur, i tha: «Ti je Simoni, biri i Jonait; do të quhesh Kefa» (që në përkthim do të thotë gur). Kurse Mateu thotë se ai tashmë quhej me atë emër, sepse fjalët e tij janë: «kur pa Simonin që quhej Pjetër». Edhe kjo kuptohet nga vendi prej nga u thirrën, si dhe nga shumë gjëra të tjera: nga bindja e tyre e gatshme dhe nga braktisja e gjithçkaje. Sepse tani ata ishin përgatitur mirë që më parë. Kështu, në rastin tjetër, Andrea shihet duke hyrë në shtëpinë e tij dhe duke dëgjuar shumë gjëra; kurse këtu, sapo dëgjuan një fjalë të vetme, e ndoqën menjëherë. Sepse nuk ishte gjë e panatyrshme që ata ta ndiqnin në fillim, pastaj ta linin përsëri e të ktheheshin sërish te zanati i tyre, kur panë se Joani ishte hedhur në burg dhe se vetë ai po largohej. Prandaj e sheh se ai i gjen pikërisht duke peshkuar. Por ai as nuk i ndaloi në fillim, kur deshën të tërhiqeshin, as, pasi u tërhoqën, nuk i la të iknin krejt; përkundrazi, u dha vend kur u shmangën prej tij dhe vjen sërish për t'i fituar, gjë që përbën vetë mjeshtërinë e madhe të peshkimit.

Por vër re si besimin, ashtu edhe bindjen e tyre. Sepse, ndonëse ishin në mes të punës (dhe ju e dini sa fort të mban peshkimi), kur dëgjuan urdhrin e tij, nuk vonuan, nuk e shtynë për më vonë, nuk thanë: «Le të kthehemi në shtëpi e të bisedojmë me të afërmit», por «lanë gjithçka dhe e ndoqën», ashtu si bëri Eliseu me Ilian. Sepse e tillë është bindja që Krishti kërkon prej nesh: të mos vonojmë as edhe një çast, edhe sikur diçka krejt e domosdoshme të na shtrëngonte me forcë. Prandaj edhe, kur një tjetër erdhi tek ai dhe i kërkoi leje të varroste të atin, as këtë nuk e lejoi, për të treguar se mbi gjithçka duhet ta çmojmë ndjekjen pas tij.

Por, sikur të thoshe: «Premtimi është shumë i madh», pikërisht për këtë i admiroj më së shumti: sepse, edhe pa parë ende asnjë shenjë, ata i besuan një premtimi kaq të gjerë dhe gjithçka tjetër e quajtën të dorës së dytë përpara asaj ndjekjeje. Dhe kjo, sepse besuan se me ato fjalë me të cilat u kapën vetë, me po ato do të mund të kapnin edhe të tjerët.

Këtyre, pra, u dha një premtim të tillë; kurse Jakovit dhe Joanit nuk u thotë asgjë të këtillë. Sepse bindja e atyre që kishin shkuar përpara ua kishte hapur tashmë udhën këtyre. Dhe përveç kësaj, ata kishin dëgjuar edhe më parë shumë gjëra për të.

Dhe shih me ç'kujdes të hollë na e tregon edhe varfërinë e tyre: se i gjeti duke arnuar rrjetat. Aq e madhe ishte varfëria e tyre, sa ndreqnin çka ishte vjetruar, pa mundur të blinin të reja. Edhe kjo, për atë kohë, ishte provë jo e vogël virtyti: që e përballonin lehtë varfërinë, që mbaheshin me punë të ndershme, që ishin lidhur njëri me tjetrin me fuqinë e dashurisë, që e kishin të atin pranë vetes, i cili kujdesej për ta.

4. Pra, pasi i kapi, nis atëherë të bëjë mrekulli para syve të tyre, duke vërtetuar me veprat e veta fjalët e Joanit për të. Dhe vazhdimisht shkonte nëpër sinagogat e tyre, duke i mësuar edhe me këtë se ai nuk ishte ndonjë kundërshtar i Perëndisë dhe mashtrues, por se kishte ardhur në pajtim me Atin.

Dhe, ndërsa i vizitonte, nuk predikonte vetëm, por edhe tregonte mrekulli. Dhe kjo, sepse në çdo rast, sa herë që bëhet diçka e çuditshme e befasuese dhe kur futet një rregull i ri jete, Perëndia e ka zakon të bëjë mrekulli si pengje të fuqisë së tij, të cilën ua jep atyre që do të marrin ligjet e tij. Kështu, për shembull, kur do të krijonte njeriun, krijoi një botë të tërë, dhe pastaj i dha atij ligjin që pati në parajsë. Dhe kur do t'i jepte ligje Noeut, tregoi sërish mrekulli të mëdha: e ktheu përsëri gjithë krijimin në elementet e tij, bëri që ai det i tmerrshëm të mbizotëronte një vit të plotë, dhe, mes një stuhie kaq të madhe, e ruajti atë njeri të drejtë. Edhe në kohën e Abrahamit dha shumë shenja: fitoren e tij në luftë, plagën mbi Faraonin, shpëtimin e tij nga rreziqet. Dhe kur do t'u jepte ligje hebrenjve, tregoi ato mrekulli të mëdha e të mahnitshme, dhe pastaj dha ligjin. Po ashtu edhe këtu: duke qenë se do të fuste një rregull të lartë jete dhe do t'u thoshte atë që kurrë nuk e kishin dëgjuar, me shfaqjen e mrekullive vërteton atë që thotë.

Kështu, meqë mbretëria që predikonte nuk dukej, me anë të gjërave që duken, ai e bën të dukshme atë, ndonëse është e padukshme.

Dhe vër re kujdesin e ungjillorit që të shmangë fjalët e tepërta: si nuk na tregon për secilin nga ata që shërohen, por me pak fjalë kalon me vrap mbi reshjet e mrekullive.

Sepse «i prunë», thotë ai, «të gjithë ata që vuanin nga sëmundje e mundime të ndryshme, të demonizuarit, të çmendurit dhe të paralizuarit, dhe ai i shëroi».

Por pyetja jonë është kjo: përse vallë nuk i kërkoi besim asnjërit prej tyre? Sepse nuk tha atë që e gjejmë të thotë më pas: «A besoni se mund ta bëj këtë?», ngaqë nuk kishte dhënë ende provë të fuqisë së tij. Dhe përveç kësaj, vetë fakti që i afroheshin dhe sillnin të tjerë tek ai tregonte një besim jo të zakonshëm. Sepse i sillnin qoftë edhe nga larg; kurse kurrë nuk do t'i kishin sjellë, po të mos ishin bindur për gjëra të mëdha rreth tij.

Tani, pra, le ta ndjekim edhe ne; sepse edhe ne kemi shumë sëmundje të shpirtit, dhe pikërisht këto do të donte t'i shëronte. Sepse me këtë qëllim i ndreq ato të tjerat, që t'i dëbojë këto nga shpirti ynë.

5. Le t'i afrohemi, pra, atij dhe le të mos kërkojmë asgjë nga kjo jetë, por përkundrazi faljen e mëkateve. Sepse ai na e jep atë qoftë edhe tani, po të jemi vërtet të vendosur. Sepse, ashtu si atëherë «emri i tij u përhap nëpër Siri», po ashtu tani përhapet në gjithë botën. Dhe ata vërtet vraponin tok, sapo dëgjonin se ai shëronte të demonizuarit; kurse ti, që e ke përjetuar shumë më gjerë e më fort fuqinë e tij, a nuk shkundesh e nuk vrapon?

Por, ndërsa ata lanë atdheun, miqtë dhe të afërmit, ti nuk duron as të dalësh nga shtëpia jote, që të afrohesh e të fitosh gjëra shumë më të mëdha? Ose, më mirë, nuk kërkojmë prej teje as edhe kaq, por vetëm lëri zakonet e tua të këqija, dhe mund të shërohesh lehtë, duke qëndruar në shtëpi me miqtë e tu.

Por, siç ndodh, po të kemi ndonjë sëmundje trupore, bëjmë e sajojmë gjithçka për të shpëtuar nga ajo që na dhemb; kurse, kur na sëmuret shpirti, vonojmë e tërhiqemi prapa. Për këtë arsye, as nga ato të tjerat nuk çlirohemi, sepse gjërat e domosdoshme na bëhen dytësore, dhe dytësoret të domosdoshme; dhe, duke e lënë pas dore burimin e të këqijave tona, duam gjoja të pastrojmë rrjedhat.

Sepse të këqijat tona trupore vijnë nga ligësia e shpirtit, dhe këtë e tregojnë si ai që qe tridhjetë e tetë vjet i paralizuar, ashtu edhe ai që e zbritën nga çatia, dhe para tyre edhe Kaini; e po kështu kjo kuptohet nga shumë gjëra të tjera. Le ta heqim, pra, burimin e të këqijave tona, dhe do të ndalen të gjitha rrjedhat e sëmundjeve tona. Sepse sëmundje nuk është vetëm paraliza, por edhe mëkati ynë; madje ky më shumë se ajo, aq sa shpirti është më i mirë se trupi.

Le t'i afrohemi, pra, edhe tani atij; le t'i lutemi që të forcojë shpirtin tonë të paralizuar, dhe, duke lënë të gjitha ato që i përkasin kësaj jete, le të kujdesemi vetëm për gjërat shpirtërore. Ose, në qoftë se je i lidhur edhe pas këtyre, mendo për to pasi të mendosh për të tjerat.

As duhet ta marrësh lehtë, ngase nuk ndien dhembje kur mëkaton; përkundrazi, pikërisht për këtë vajto më së shumti, sepse nuk e ndien ankthin e fajeve të tua. Sepse kjo nuk ndodh se mëkati nuk të kafshon, por sepse shpirti që mëkaton është i pandjeshëm. Vështroji në këtë dritë ata që e ndiejnë mëkatin e vet: si vajtojnë më hidhur se ata që i presin a i djegin; sa gjëra bëjnë, sa vuajnë, sa shumë pikëllohen e vajtojnë, që të çlirohen nga ndërgjegjja e keqe. Nuk do të bënin asgjë të tillë, po të mos ishin tejet të munduar në shpirt.

Gjëja më e mirë, pra, është që së pari të shmangim mëkatin; e dyta pas saj, të ndiejmë se mëkatojmë dhe të ndreqim veten plotësisht. Por, në qoftë se s'e kemi as këtë, si do t'i lutemi Perëndisë e do të kërkojmë faljen e mëkateve tona, ne që nuk i marrim fare parasysh këto gjëra? Sepse, kur ti vetë, që ke rënë në faj, nuk do të pranosh të dish as edhe vetëm këtë, se ke mëkatuar, për ç'faje do t'i lutesh Perëndisë të të falë? Për ato që s'i njeh? Dhe si do ta kuptosh sa e madhe është mirësia që merr? Prandaj rrëfeji një nga një fajet e tua, që të mësosh se për ç'gjë merr falje, dhe kështu të bëhesh mirënjohës ndaj Bamirësit tënd.

Por ti, kur ke zemëruar një njeri, u lutesh miqve, fqinjëve e derëtarëve, harxhon para dhe shpenzon shumë ditë duke i bërë vizita e lutje; dhe, ndonëse ai që ke zemëruar të refuzon krejt një herë, dy herë, dhjetë mijë herë, ti nuk e humb shpresën, por, duke u bërë më i ngulmët, i lutesh edhe më. Kurse, kur zemërohet Perëndia i gjithçkaje, ne rrimë gojëhapur, zgjatemi prapa, jetojmë të llastuar e të dehur, dhe i bëjmë të gjitha si zakonisht. Dhe kur do të mund ta pajtojmë atë? Dhe si nuk do ta zemërojmë edhe më, pikërisht me këtë? Sepse jo aq të mëkatuarit, sa të mëkatuarit pa asnjë dhembje, i ngjall atij pakënaqësi e zemërim. Prandaj do të ishte e udhës që pas gjithë kësaj të zhyteshim në dhe, të mos e shihnim as këtë diell, as të merrnim frymë fare, sepse, ndonëse kemi një Zotëri kaq të gatshëm për të falur, ne e zemërojmë së pari, e pastaj nuk ndiejmë asnjë pendim që e zemëruam. E megjithatë ai, edhe kur zemërohet, sigurisht nuk e bën këtë ngaqë na urren e na kthen shpinën, por që të paktën në këtë mënyrë të na afrojë pas vetes. Sepse, po të vazhdonte të të tregohej mik edhe pas fyerjes, ti do ta përçmoje edhe më. Prandaj, që të mos ndodhë kjo, ai largohet për pak, që të mbetesh përgjithmonë pranë tij.

6. Le të marrim tani zemër, ju lutem, nga dashuria e tij për njeriun, dhe le të tregojmë një pendim të zellshëm, para se të vijë ajo ditë që nuk na lejon më të nxjerrim dobi prej tij. Sepse tani për tani gjithçka varet nga ne, kurse atëherë vetëm ai që gjykon do ta ketë në dorë vendimin. «Le të dalim, pra, para fytyrës së tij me rrëfim»; le të qajmë, le të vajtojmë. Sepse, po të mund ta bindnim Gjykatësin para ditës së caktuar që të na i falë mëkatet, atëherë as nuk do të kishte nevojë të hynim fare në gjyq; kurse, përkundrazi, në qoftë se kjo nuk bëhet, ai do të na dëgjojë botërisht, para gjithë botës, dhe nuk do të kemi më asnjë shpresë faljeje. Sepse askush nga ata që nuk i kanë zhdukur mëkatet e tyre këtu, kur të shkojë atje, nuk do të mund t'i shpëtojë llogarisë për to; por, ashtu si ata që i nxjerrin nga këto burgje tokësore i çojnë me pranga në vendin e gjyqit, po ashtu të gjithë shpirtrat, kur të kenë ikur së këndejmi të lidhur me prangat e shumta të mëkateve të tyre, çohen përpara fronit të tmerrshëm të gjyqit. Sepse, në të vërtetë, jeta jonë e tashme s'është aspak më e mirë se një burg. Por, ashtu si, kur hyjmë në atë dhomë, i shohim të gjithë të lidhur me zinxhirë, po ashtu tani, në qoftë se heqim dorë nga pamja e jashtme dhe hyjmë në jetën e secilit, në shpirtin e secilit, do ta shohim të lidhur me zinxhirë më të rëndë se hekuri; dhe kjo, sidomos, në qoftë se hyn në shpirtrat e të pasurve. Sepse, sa më shumë të kenë njerëzit rreth vetes, aq më shumë janë të lidhur. Ashtu, pra, si me të burgosurin: kur e sheh me hekura në kurriz, në duar, dhe shpesh edhe në këmbë, pikërisht atëherë e quan më të mjerin; po ashtu edhe me të pasurin: kur e sheh të rrethuar nga punë të panumërta, mos e quaj të pasur për këtë, por përkundrazi, pikërisht për këto gjëra, të mjerë në sytë e tu. Sepse, bashkë me këto pranga, ai ka edhe një rojtar mizor burgu: dashurinë e ligë për pasurinë; e cila nuk e lë të dalë nga ky burg, por i përgatit mijëra hekura, roje, dyer e shula; dhe, pasi e ka hedhur në burgun e brendshëm, e bind madje të ndiejë kënaqësi nga këto pranga, që të mos gjejë as edhe një shpresë çlirimi nga të këqijat që e mundojnë.

Dhe, po të hapje me mendje shpirtin e atij njeriu, do ta shihje jo vetëm të lidhur, por edhe të ndyrë, të pistë e plot krimba. Sepse kënaqësitë e jetës së llastuar s'janë aspak më të mira se krimbat, madje janë edhe më të neveritshme: e shkatërrojnë trupin më shumë, e bashkë me të edhe shpirtin; dhe mbi njërin e mbi tjetrin sjellin dhjetë mijë fshikullima sëmundjesh.

Për të gjitha këto, pra, le t'i lutemi Shpëtimtarit të shpirtrave tanë që të na i këpusë prangat, të na e heqë këtë rojtar mizor, dhe, pasi të na ketë çliruar nga barra e atyre zinxhirëve prej hekuri, t'i bëjë shpirtrat tanë më të lehtë se çdo krah. Dhe, ndërsa i lutemi, le të japim edhe pjesën tonë: vendosmërinë, kujdesin dhe një zell të shkëlqyer. Sepse kështu do të mundim që brenda pak kohe të çlirohemi nga të këqijat që na shtypin tani, të mësojmë në ç'gjendje ishim më parë, dhe të kapim lirinë që na përket; të cilën Perëndia na dhëntë ta arrijmë të gjithë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun, të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.