Mateu 1:1

A e mbani vërtet mend porosinë që ju dhamë së fundi, kur ju lutëm t'i dëgjoni të gjitha ato që thuhen me heshtje të plotë e me qetësi mistike? Sepse sot do të shkelim brenda parahyrjes së shenjtë, prandaj ju kujtova edhe atë porosi.

Sepse, në qoftë se hebrenjtë, kur duhej t'i afroheshin «një mali që digjej, me zjarr, me zezësi, me errësirë e me stuhi», ose më saktë, kur nuk duhej as t'i afroheshin fare, po vetëm t'i shihnin e t'i dëgjonin këto gjëra prej së largu, u urdhëruan tri ditë më parë të përmbaheshin nga gratë e tyre e të lanin rrobat, dhe ishin plot drithërimë e frikë, si ata vetë, ashtu edhe Moisiu bashkë me ta; sa më tepër, pra, ne duhet të tregojmë një vetëmohim më të madh, kur do të dëgjojmë fjalë të tilla dhe kur s'do të rrimë larg një mali që nxjerr tym, po do të hyjmë në vetë Qiellin: jo duke larë rrobat tona, po duke pastruar petkun e shpirtit tonë dhe duke u çliruar nga çdo përzierje me gjërat e kësaj bote. Sepse nuk do të shihni zezësi, as tym, as stuhi, po vetë Mbretin që rri mbi fronin e asaj lavdie të patregueshme, edhe engjëj e kryeengjëj që rrinë pranë tij, edhe fiset e shenjtorëve, bashkë me ato mori të panumërta.

Sepse i tillë është qyteti i Perëndisë, që ka «Kishën e të parëlindurve, frymët e të drejtëve, kuvendin e përgjithshëm të engjëjve, gjakun e spërkatjes», me të cilin të gjithë lidhen në një. Qielli i priti gjërat e dheut, kurse dheu gjërat e Qiellit, dhe erdhi ajo paqe që engjëjt e shenjtorët e kishin dëshiruar qëmoti.

Këtu qëndron trofeu i kryqit, i lavdishëm e i dukshëm, plaçka e fituar nga Krishti, frytet e para të natyrës sonë, preja e Mbretit tonë. Të gjitha këto, po ju them, do t'i njohim përsosmërisht prej Ungjijve. Po të na ndjekësh me heshtjen që i ka hije, do të mund të të shpiem kudo dhe të të tregojmë ku vdekja rri e kryqëzuar, ku mëkati rri i varur, dhe ku janë dhuratat e shumta e të mrekullueshme prej kësaj lufte, prej kësaj beteje.

Do të shohësh gjithashtu tiranin këtu të lidhur, turmën e robërve që e ndjekin pas dhe kalanë prej së cilës ai demon i pafé plaçkiste gjithçka në kohët e shkuara. Do të shohësh strofkat dhe guvat e kusarit, tashmë të thyera e të zbuluara, sepse edhe atje qe i pranishëm Mbreti ynë.

Po mos u lodh, i dashur, sepse, po të përshkruante dikush një luftë të dukshme, me trofe e me fitore, aspak s'do të ngopeshe; madje, s'do ta këmbeje këtë rrëfim as me pije as me ushqim. Po nëse ai lloj rrëfimi është i mirëpritur, aq më tepër ky. Sepse mendo ç'gjë është të dëgjosh se si, nga njëra anë, Perëndia prej Qiellit, «u ngrit prej froneve mbretërore dhe u hodh poshtë» mbi dhé, madje deri në vetë ferrin, dhe zuri vend në radhët e betejës; kurse djalli, nga ana tjetër, u rreshtua kundër tij, ose më saktë, jo kundër Perëndisë të zbuluar, po kundër Perëndisë të fshehur në natyrën e njeriut.

Dhe ç'është e mrekullueshme, do të shohësh vdekjen shkatërruar prej vdekjes, mallkimin shuar prej mallkimit, dhe sundimin e djallit rrëzuar pikërisht me ato gjëra me të cilat kishte mbizotëruar. Le të zgjohemi, pra, plotësisht, dhe le të mos flemë, sepse ja, po i shoh portat që po na hapen; po le të hyjmë me çdo rregull të hijshëm dhe me drithërimë, duke shkelur menjëherë brenda vetë parahyrjes.

2. Po cila është kjo parahyrje? «Libri i gjenealogjisë së Jisu Krishtit, birit të Davidit, birit të Abrahamit».

«Ç'thua? A nuk premtove të flisje për Birin e Vetëmlindur të Perëndisë? E ja që përmend Davidin, një njeri të lindur pas një mijë brezash, dhe thua se ai është edhe atë edhe paraardhës?» Prit, mos kërko t'i mësosh të gjitha përnjëherësh, po butësisht e pak nga pak. Ende po rri te parahyrja, pranë vetë portikut; pse pra nxiton drejt faltores së brendshme? Ende nuk i ke vështruar mirë gjërat përjashta. Sepse tani për tani nuk po të tregoj atë lindjen tjetër, madje as këtë që vjen pas saj, sepse është e patregueshme dhe e pashprehshme. Dhe para meje, profeti Isaia ta ka thënë këtë: kur shpallte pësimin e tij dhe kujdesin e tij të madh për botën, dhe kur mrekullohej se kush ishte, se ç'u bë e ku zbriti, thirri me zë të lartë e të qartë: «Kush do ta tregojë lindjen e tij?»

Pra, nuk do të flasim tani për atë, po për këtë të poshtme, për këtë që ndodhi mbi dhé, përpara dhjetë mijë dëshmitarëve. Edhe për këtë do të flasim ashtu si të mundemi, pasi kemi marrë hirin e Frymës. Sepse as këtë s'mund ta shtjellojë njeri krejt qartë, ngaqë edhe kjo është tejet e frikshme. Prandaj mos mendo se po dëgjon gjëra të vogla kur dëgjon për këtë lindje, po zgjoje mendjen dhe drithërohu menjëherë, kur të thonë se Perëndia erdhi mbi dhé. Sepse kjo qe aq e mrekullueshme e përtej çdo pritjeje, sa për këto gjëra vetë engjëjt formuan një kor dhe, në emër të botës, ngritën lavdërimin e tyre për to; edhe profetët që në fillim u mahnitën me këtë: «Ai u pa mbi dhé dhe bisedoi me njerëzit.» Po, sepse është shumë përtej çdo mendimi të dëgjosh se Perëndia i pashprehshëm, i patregueshëm, i pakapshëm, ai që është i barabartë me Atin, kaloi nëpër barkun e një virgjëreshe dhe denjoi të lindte prej një gruaje e të kishte Abrahamin dhe Davidin si paraardhës. Po pse them Abrahamin dhe Davidin? Sepse, ç'është edhe më e mahnitshme, janë ato gra që i përmendëm së fundi.

3. Kur i dëgjon këto, ngrihu lart e mos mendo asgjë të ulët; përkundrazi, pikërisht për këtë gjë duhet të mrekullohesh më së shumti: që, ndonëse është Bir i Perëndisë pa fillim dhe Biri i tij i vërtetë, pranoi të quhej edhe bir i Davidit, që të të bënte ty bir të Perëndisë. Lejoi që një skllav t'i ishte atë, që Zotin të ta bënte Atë ty, një skllavi.

A e sheh që në fillim ç'natyrë kanë Ungjijtë? Nëse dyshon për gjërat që të përkasin ty, beso edhe këto duke u nisur nga ato që i përkasin atij. Sepse, po ta gjykosh me arsyen njerëzore, është shumë më e vështirë që Perëndia të bëhet njeri, sesa që një njeri të shpallet bir i Perëndisë. Prandaj, kur të thonë se Biri i Perëndisë është bir i Davidit dhe i Abrahamit, mos dysho më se edhe ti, biri i Adamit, do të bëhesh bir i Perëndisë. Sepse jo më kot e as pa qëllim u përul kaq shumë, po vetëm sepse deshi të na lartësonte. Kështu, ai lindi sipas mishit, që ti të lindësh sipas Frymës; lindi prej një gruaje, që ti të pushoje së qeni bir i një gruaje.

Prandaj lindja qe e dyfishtë: edhe e ngjashme me tonën, edhe përmbi tonën. Sepse të lindësh prej një gruaje, kjo qe pjesa jonë; por të lindësh «jo prej gjaku, as prej vullnetit të mishit, as prej njeriu», po prej Frymës së Shenjtë, kjo shpallte që më parë lindjen që na tejkalon, lindjen që do të vinte, të cilën ai do të na e jepte lirisht prej Frymës. Edhe çdo gjë tjetër qe e tillë. Kështu edhe pagëzimi i tij qe i po asaj natyre, sepse merrte pjesë nga e vjetra dhe merrte pjesë edhe nga e reja. Të pagëzohej prej profetit, kjo shënonte të vjetrën; kurse zbritja e Frymës parafytyronte të renë. Dhe ashtu si dikush që vendoset midis dy vetave që rrinë larg njëri-tjetrit dhe, duke shtrirë të dyja duart, kap secilën anë e i lidh bashkë, po kështu bëri edhe ai: bashkoi besëlidhjen e vjetër me të renë, natyrën e Perëndisë me atë të njeriut, gjërat e tij me tonat.

A e sheh shkëlqimin vetëtues të qytetit, me sa madhështi të ka verbuar që në fillim? Si ta ka treguar menjëherë Mbretin në trajtën tënde, thua se në një fushim ushtarak? Sepse as atje mbreti nuk shfaqet gjithnjë me dinjitetin që i takon, po, duke lënë mënjanë purpurin dhe diademën, shpesh vishet fshehurazi si një ushtar i thjeshtë. Po atje e bën këtë që të mos e njohin dhe të mos e tërheqë armikun kundër vetes; kurse këtu, përkundrazi, që, po të njihej, të mos e bënte armikun të ikte nga përleshja me të, dhe që të mos i trëmbte të gjithë njerëzit e vet; sepse qëllimi i tij ishte të shpëtonte, jo të tmerronte.

4. Për këtë arsye edhe e quajti menjëherë me këtë titull, duke e emërtuar Jisu. Sepse ky emër, Jisu, nuk është greqisht, po në gjuhën hebraike shqiptohet kështu, Jisu, i cili, kur përkthehet në gjuhën greke, do të thotë «Shpëtimtar». Dhe quhet Shpëtimtar, sepse e shpëton popullin e tij.

A e sheh si i ka dhënë krahë dëgjuesit, duke folur njëkohësisht gjëra të njohura dhe, me anë të tyre, duke na treguar gjëra përtej çdo shprese? Dua të them se të dy këta emra ishin të njohur mirë për hebrenjtë. Sepse, meqë gjërat që do të ndodhnin ishin përtej çdo pritjeje, edhe parafigurat e emrave shkuan përpara, me qëllim që t'i hiqej që në fillim çdo fuqi shqetësuese e risisë. Kështu, Jisu quhet edhe ai që, pas Moisiut, e futi popullin në tokën e premtimit. A e pe parafigurën? Ja e vërteta. Ai e çoi popullin në tokën e premtimit, ky në qiell dhe te të mirat e qiejve; ai, pasi vdiq Moisiu, ky, pasi pushoi ligji; ai si prijës, ky si Mbret.

Megjithatë, ai shtoi «Jisu Krishti, biri i Davidit», që, kur të dëgjosh fjalën Jisu, të mos hutohesh nga njëjtësia e emrit. Po ai tjetri nuk qe prej Davidit, po prej një fisi tjetër.

5. Po pse e quan «libër i gjenealogjisë së Jisu Krishtit», ndonëse ky libër nuk ka vetëm lindjen, po gjithë ikonominë hyjnore? Sepse kjo është përmbledhja e gjithë ikonomisë dhe bëhet fillim e rrënjë e të gjitha të mirave tona. Ashtu si Moisiu e quan «libri i qiellit dhe i dheut», ndonëse nuk foli vetëm për qiellin e dheun, po edhe për të gjitha gjërat që janë në mes tyre, po kështu edhe ky e emërtoi librin e tij nga ajo që është përmbledhja e të gjitha gjërave të mëdha të bëra. Sepse ajo që është plot mahnitje dhe përtej çdo shprese e çdo pritjeje, është që Perëndia të bëhet njeri. Po, pasi kjo ndodhi, gjithçka tjetër vjen më pas si pasojë e arsyeshme.

6. Po pse nuk tha «biri i Abrahamit» e pastaj «biri i Davidit»? Nuk është, siç mendojnë disa, se do të ngjitej lart duke nisur nga pika më e ulët, sepse atëherë do të kishte bërë njësoj si Lluka; po ai bën të kundërtën. Pse, pra, e përmendi Davidin? Ky njeri ishte në gojën e të gjithëve, si për shkak të shquarsisë së tij, ashtu edhe për shkak të kohës, sepse nuk kishte vdekur prej shumë kohësh, si Abrahami. Dhe ndonëse Perëndia u kishte dhënë premtime të dyve, njëri, si i vjetër, kalohej në heshtje, kurse tjetri, si i freskët e i afërt, përsëritej nga të gjithë. Ata vetë, për shembull, thonë: «A nuk vjen Krishti prej farës së Davidit dhe nga Betlehemi, qyteti ku ishte Davidi?» Dhe askush nuk e quajti Bir të Abrahamit, po të gjithë Bir të Davidit; dhe kjo, sepse ky i fundit ishte më i pranishëm në kujtesën e të gjithëve, si për shkak të kohës, siç e thashë, ashtu edhe për shkak të mbretërimit të tij. Për këtë arsye, edhe të gjithë mbretërit që i pati në nder pas kohës së tij u quajtën me emrin e tij, si nga vetë populli, ashtu edhe nga Perëndia. Sepse edhe Ezekieli edhe profetë të tjerë flasin për Davidin si për një që vjen dhe ngrihet përsëri, duke mos nënkuptuar atë që kishte vdekur, po ata që ndiqnin virtytin e tij. Dhe Ezekisë i thotë: «Do ta mbroj këtë qytet për hirin tim dhe për hir të Davidit, shërbëtorit tim.» Edhe Solomonit i tha se për hir të Davidit nuk ia grisi mbretërinë sa qe gjallë. Sepse e madhe qe lavdia e këtij njeriu, si përpara Perëndisë, ashtu edhe përpara njerëzve.

Prandaj e nis menjëherë nga ai që ishte më i njohur, dhe pastaj ngjitet te paraardhësi i tij, duke e quajtur të tepërt, për sa u përket hebrenjve, ta çonte gjenealogjinë më lart. Sepse këta ishin kryesisht njerëzit që admiroheshin: njëri si profet e mbret, tjetri si patriark e profet.

7. «Po nga duket se ai është prej Davidit?», mund të thotë dikush. Sepse, po të mos ketë lindur prej një burri, po vetëm prej një gruaje, dhe Virgjëreshës nuk i jepet gjenealogjia, si do ta dimë se ishte prej fisit të Davidit? Kështu, hetohen dy gjëra: pse nuk përmendet gjenealogjia e nënës së tij, dhe pse përmendet Josifi, që s'ka pjesë në lindje; sepse e dyta duket e tepërt, kurse e para një e metë.

Për cilën, pra, duhet folur më parë? Se si Virgjëresha është prej Davidit. Si do ta dimë, pra, se ajo është prej Davidit? Dëgjo Perëndinë, që i thotë Gabrielit të shkojë te «një virgjëreshë e fejuar me një burrë (që quhej Josif), prej shtëpisë dhe fisit të Davidit». Ç'do të doje më të qartë se kjo, kur ke dëgjuar se Virgjëresha ishte prej shtëpisë dhe fisit të Davidit?

Prej kësaj është e qartë se edhe Josifi ishte prej po atij fisi. Po, sepse kishte një ligj që urdhëronte se nuk ishte e lejueshme të merrje grua prej ndonjë fisi tjetër, po vetëm prej po atij fisi. Edhe patriarku Jakob parathotë se ai do të dilte prej fisit të Judës, duke thënë kështu: «Nuk do të mungojë sundimtar prej Judës, as udhëheqës prej ijëve të tij, derisa të vijë ai për të cilin është caktuar, dhe ai është shpresa e johebrenjve.»

«Mirë; kjo profeci vërtet e bën të qartë se ai ishte prej fisit të Judës, po jo edhe se ishte prej familjes së Davidit. A kishte, pra, në fisin e Judës vetëm një familje, atë të Davidit, apo s'kishte edhe shumë të tjera? Dhe a s'mund të ndodhte që dikush të ishte prej fisit të Judës, po jo edhe prej familjes së Davidit?»

Jo, por, që të mos e thoshe këtë, Ungjillori e hoqi këtë dyshim tëndin, duke thënë se ai ishte «prej shtëpisë dhe fisit të Davidit».

Dhe po të duash ta mësosh këtë edhe nga një arsye tjetër, s'do të na mungojë as një provë tjetër. Sepse jo vetëm që nuk lejohej të merrje grua prej një fisi tjetër, po as prej një soji tjetër, domethënë prej një farefisi tjetër. Kështu që, ose po t'i lidhim me Virgjëreshën fjalët «prej shtëpisë dhe fisit të Davidit», ajo që u tha qëndron; ose po t'i lidhim me Josifin, edhe kjo provohet me atë fakt. Sepse, po të ishte Josifi prej shtëpisë dhe fisit të Davidit, s'do të kishte marrë grua prej një fisi tjetër nga ai prej të cilit rridhte edhe vetë.

«Po ç'ndodh, mund të thotë dikush, po të kishte shkelur ligjin?» Pikërisht për këtë arsye ka dëshmuar që më parë se Josifi ishte i drejtë, me qëllim që të mos e thoshe këtë, po, pasi të mësoje virtytin e tij, të ishe i sigurt edhe se ai s'do ta kishte shkelur ligjin. Sepse ai që ishte kaq zemërmirë e i çliruar nga pasioni, sa nuk deshi, edhe kur e shtynte dyshimi, të përpiqej t'i jepte ndëshkim Virgjëreshës, si do ta kishte shkelur ligjin nga epshi? Ai që tregoi urtësi e vetëpërmbajtje përtej ligjit (sepse ta linte atë, dhe këtë fshehurazi, ishte të vepronte me vetëpërmbajtje përtej ligjit), si do të kishte bërë ndonjë gjë kundër ligjit, dhe këtë kur s'kishte asnjë shkak që ta shtynte?

8. Që Virgjëresha ishte prej fisit të Davidit, kjo vërtet duket qartë prej këtyre gjërave; po pse nuk e dha gjenealogjinë e saj, po të Josifit, kjo kërkon shpjegim. Për ç'shkak, pra? Nuk ishte ligj te hebrenjtë që të gjurmohej gjenealogjia e grave. Kështu, ai i kaloi në heshtje paraardhësit e saj dhe gjurmoi gjenealogjinë e Josifit, që të ruante zakonin dhe të mos dukej se bënte ndryshime që në fillim, e megjithatë të na e bënte të njohur Virgjëreshën. Sepse, po ta kishte bërë këtë për Virgjëreshën, do të dukej se fuste risi; dhe, po ta kishte kaluar Josifin në heshtje, s'do t'i kishim njohur paraardhësit e Virgjëreshës. Prandaj, që të mësonim, për sa i përket Marisë, se kush ishte dhe prej ç'prejardhjeje, dhe që ligjet të mbeteshin të paprekura, ai gjurmoi gjenealogjinë e burrit të saj të fejuar dhe tregoi se ai ishte prej shtëpisë së Davidit. Sepse, kur kjo është provuar qartë, bashkë me të vërtetohet edhe ai fakt tjetër, domethënë se edhe Virgjëresha rrjedh prej andej, për arsye se ky njeri i drejtë, siç e thashë, s'do të kishte duruar të merrte grua prej një fisi tjetër.

Ka edhe një arsye tjetër, që mund të përmendet, të një natyre më të fshehtë, për shkak të së cilës paraardhësit e Virgjëreshës u kaluan në heshtje; po s'është koha e përshtatshme tani për ta thënë, sepse tashmë u tha shumë.

9. Prandaj, le ta ndalim këtu fjalimin tonë për këto pyetje, dhe ndërkohë le ta mbajmë me saktësi atë që na u zbulua: si, për shembull, pse e përmendi Davidin të parin; pse e quajti librin «libër i gjenealogjisë»; për ç'arsye tha «i Jisu Krishtit»; si është lindja e përbashkët dhe jo e përbashkët; nga u tregua se Maria ishte prej Davidit; dhe pse gjurmohet gjenealogjia e Josifit, kurse paraardhësit e saj kalohen në heshtje.

Sepse, po t'i mbani këto gjëra, do të na nxisni më shumë për sa i përket asaj që do të vijë; por, po t'i hidhni tej e t'i largoni nga mendja, ne do të jemi më të ngathët për pjesën tjetër. Ashtu si asnjë bujk s'do të kujdesej t'i kushtonte vëmendje një toke që kishte prishur farën e mëparshme.

Prandaj ju lutem t'i rrihni në mendje këto gjëra. Sepse, prej të menduarit për çështje të tilla, lind në shpirt një e mirë e madhe, që të çon drejt shpëtimit. Sepse me këto soditje do të mund t'i pëlqejmë vetë Perëndisë; gojët tona do të jenë të pastra nga fyerjet, nga të folurat e ndyra e nga sharjet, ndërsa stërviten në thëniet frymërore; do të jemi të frikshëm për demonët, duke e armatosur gjuhën tonë me fjalë të tilla; do të tërheqim mbi vete gjithnjë e më shumë hirin e Perëndisë, dhe ai do ta bëjë syrin tonë më shpues. Sepse edhe sytë edhe gojën edhe të dëgjuarit i vuri tek ne për këtë qëllim: që të gjitha gjymtyrët tona t'i shërbejnë atij, që të flasim fjalët e tij e të bëjmë veprat e tij, që t'i këndojmë atij himne të pandërprera, që t'i ngremë flijime falënderimi dhe me këto ta pastrojmë krejt ndërgjegjen tonë.

Sepse, ashtu si trupi do të jetë më i shëndetshëm kur gëzon të mirat e një ajri të pastër, po kështu shpirti do të jetë më i pajisur me urtësi kur ushqehet me stërvitje të tilla. A nuk i sheh edhe sytë e trupit, se kur qëndrojnë në tym lotojnë gjithmonë, kurse kur janë në ajër të kthjellët, në lëndinë, në burime e në kopshte, bëhen më largpamës e më të shëndetshëm? I tillë është edhe syri i shpirtit: po të kullotë në lëndinën e fjalëve frymërore, do të jetë i kthjellët, i mprehtë e syhapët; po të shkojë në tymin e gjërave të kësaj jete, do të lotojë pa fund dhe do të vajtojë edhe tani edhe më pas. Sepse vërtet gjërat e kësaj jete janë si tym. Për këtë arsye edhe dikush ka thënë: «Ditët e mia u shuan si tym.» Ai vërtet e kishte fjalën për kohëzgjatjen e tyre të shkurtër dhe për natyrën e tyre pa lëndë, po unë do të thosha se ç'është thënë duhet marrë jo vetëm në këtë kuptim, po edhe për natyrën e tyre të turbullt.

Sepse asgjë nuk e lëndon dhe nuk e errëson kaq shumë syrin e shpirtit sa turma e shqetësimeve të kësaj bote dhe mizëria e dëshirave. Sepse këto janë drutë që e ushqejnë këtë tym. Dhe, ashtu si zjarri, kur kap ndonjë lëndë të lagësht e të mbytur në ujë, nxit shumë tym, po kështu edhe kjo dëshirë, kaq e furishme e flakëruese, kur kap një shpirt që është (si të thuash) i lagësht e i shthurur, prodhon edhe ajo, në mënyrën e vet, tym me shumicë. Për këtë arsye ka nevojë për vesën e Frymës dhe për atë ajër, që të shuajë zjarrin, të shpërndajë tymin dhe t'u japë krahë mendimeve tona. Sepse s'mund të ndodhë, s'mund të ndodhë kurrsesi që dikush i rënduar me kaq të këqija të fluturojë lart në qiell; mirë është po të mundemi, pa asnjë pengesë, t'i çajmë rrugën drejt andej; ose më mirë, s'është e mundur as kështu, po të mos e fitojmë krahun e Frymës.

Tani, po të jetë nevoja edhe për një mendje të çliruar, edhe për hirin frymëror, që të ngjitemi në atë lartësi, ç'do të ndodhë po të mos kemi asnjë prej këtyre, po të tërheqim mbi vete gjithçka që u kundërvihet atyre, madje një peshë djallëzore? Si do të mundemi të fluturojmë lart, kur na tërheq poshtë një barrë kaq e madhe? Sepse, po të provonte dikush t'i peshonte fjalët tona sikur në një peshore të drejtë, në dhjetë mijë talenta të folurash të kësaj bote mezi do të gjente njëqind grosh fjalësh frymërore, ose më mirë, do të thosha, as edhe dhjetë qindarka. A s'është, pra, turp dhe përqeshje e skajshme, që, po të kemi një shërbëtor, e përdorim kryesisht për gjëra të nevojshme, kurse, ndonëse kemi një gjuhë, nuk sillemi me këtë gjymtyrë tonën as aq mirë sa me një skllav, po, përkundrazi, e përdorim për gjëra pa dobi dhe krejt të tepërta? Ah, sikur të ishte vetëm për gjëra të tepërta! Po tani është për gjëra që janë të dëmshme e të kundërta, dhe në asnjë pikë të dobishme për ne. Sepse, po të ishin të dobishme për ne gjërat që flasim, do t'i pëlqenin pa dyshim edhe Perëndisë. Po siç është puna, çdo gjë që na sugjeron djalli, e flasim të gjithën: herë duke qeshur, herë duke bërë shaka; herë duke mallkuar e fyer, herë duke u betuar, duke gënjyer e duke bërë betime të rreme; herë duke murmuritur, herë duke llomotitur kot e duke folur gjëra të kota më shumë se plakat; duke thënë gjithçka që s'na hyn fare në punë.

Sepse, ma thoni, kush prej jush që rrini këtu, po t'i kërkohej, do të mund të thoshte përmendsh një Psalm, a ndonjë pjesë tjetër të Shkrimeve hyjnore? S'ka asnjë.

Dhe nuk është vetëm kjo gjëja e rëndë, po që, ndërsa jeni bërë kaq të ngathët për gjërat frymërore, për sa i përket asaj që i takon Satanait jeni më të zjarrtë se zjarri. Kështu, po të donte dikush t'ju kërkonte këngë demonësh e melodi të ndyra e të llastuara, do të gjente shumë veta që i dinë këto për mrekulli dhe i thonë me shumë kënaqësi.

10. Po cila është përgjigjja për këto qortime? «Unë nuk jam, do të thoni, prej murgjve, po kam edhe grua edhe fëmijë dhe kujdesin e një shtëpie.» Ja, pikërisht kjo i ka prishur të gjitha: të menduarit tuaj se leximi i Shkrimeve hyjnore u përket vetëm atyre, kur ju keni shumë më tepër nevojë për të se ata. Sepse ata që jetojnë në botë dhe përditë marrin plagë, këta kanë më shumë nevojë për ilaçe. Kështu që është shumë më keq se të mos lexosh, ta quash këtë gjë madje «të tepërt»; sepse këto janë fjalë të shpikura nga djalli. A nuk e dëgjoni Pavlin që thotë se «të gjitha këto janë shkruar për këshillimin tonë»?

Dhe ti, po të kishe për të marrë në dorë një Ungjill, s'do të doje ta bëje me duar të palara; po gjërat që ruhen brenda tij, a nuk mendon se janë tejet të nevojshme? Pikërisht për këtë janë përmbysur të gjitha.

Sepse, po të duash të mësosh sa e madhe është dobia e Shkrimeve, shqyrto veten: ç'bëhesh kur dëgjon Psalme, dhe ç'bëhesh kur dëgjon një këngë të Satanait; si je i prirur kur qëndron në kishë, dhe si kur rri në teatër; dhe do të shohësh sa i madh është ndryshimi midis këtij shpirti dhe atij, ndonëse të dy janë një. Prandaj Pavli tha: «Shoqëritë e këqija prishin zakonet e mira.» Për këtë arsye kemi vazhdimisht nevojë për ato këngë që na vijnë si këngë shëruese prej Frymës. Po, sepse pikërisht me këtë i tejkalojmë krijesat e paarsyeshme, kurse për sa u përket të gjitha gjërave të tjera, jemi madje shumë më poshtë se ato.

Ky është ushqimi i shpirtit, kjo është stolia e tij, kjo është siguria e tij; ashtu si të mos dëgjosh është uri dhe shterim; sepse «do t'u dërgoj atyre, thotë ai, jo uri për bukë, as etje për ujë, po uri për të dëgjuar fjalën e Zotit.»

Ç'mund të jetë, pra, më e mjerë se kjo? Kur pikërisht atë të keqe që Perëndia e kanos si ndëshkim, ti po e tërheq mbi kokën tënde me dëshirën tënde, duke futur në shpirtin tënd një lloj urie të rëndë dhe duke e bërë atë gjënë më të dobët në botë? Sepse është në natyrën e tij edhe të shteret edhe të shpëtohet me fjalë. Po, kjo e shtyn drejt zemërimit, dhe po kjo gjë sërish e bën të butë; një shprehje e ndyrë e ndez zakonisht drejt epshit, kurse me një të folur plot dinjitet stërvitet drejt vetëpërmbajtjes.

Po nëse thjesht një fjalë ka kaq fuqi të madhe, ma thuaj, si ka mundësi që ti i përçmon Shkrimet? Dhe, nëse një këshillë mund të bëjë gjëra kaq të mëdha, aq më tepër kur këshillat janë me Frymën. Po, sepse një fjalë prej Shkrimeve hyjnore, kur bëhet të kumbojë në vesh, e zbut shpirtin e ngurtësuar më shumë se zjarri, dhe e bën të aftë për çdo gjë të mirë.

11. Kështu bëri edhe Pavli: kur i gjeti korinthasit të fryrë e të ndezur, i qetësoi dhe i bëri më të matur. Sepse ata krenoheshin pikërisht për ato gjëra për të cilat duhej të ishin turpëruar dhe të kishin fshehur fytyrën. Po, pasi morën letrën, dëgjo ndryshimin që u bë tek ata, për të cilin vetë Mësuesi ka dëshmuar, duke thënë kështu: «pikërisht kjo, që u trishtuat sipas Perëndisë, ç'kujdes solli tek ju, ç'shfajësim, ç'indinjatë, ç'zell, ç'ndëshkim!» Kështu i vëmë në rregull shërbëtorët e fëmijët, gratë e miqtë, dhe i bëjmë miq armiqtë tanë.

Kështu edhe njerëzit e mëdhenj, ata që ishin të dashur për Perëndinë, u bënë më të mirë. Davidi, për shembull, pas mëkatit të tij, kur pati dobinë e disa fjalëve, atëherë erdhi te ai pendim kaq i shkëlqyer; edhe apostujt gjithashtu me anë të kësaj u bënë ç'u bënë, dhe tërhoqën pas vetes gjithë botën.

«Po ç'dobi ka, mund të thotë dikush, kur dikush dëgjon, po nuk bën atë që thuhet?» Jo e vogël do të jetë dobia edhe vetëm nga të dëgjuarit. Sepse ai do të vazhdojë ta dënojë veten dhe të rënkojë përbrenda, dhe me kohë do të vijë edhe t'i bëjë gjërat për të cilat flitet. Kurse ai që as nuk e di se ka mëkatuar, kur do të pushojë nga shkujdesja e tij? Kur do ta dënojë veten?

Prandaj le të mos e përçmojmë të dëgjuarit e Shkrimeve hyjnore. Sepse kjo është shpikje e Satanait, që nuk na lë ta shohim thesarin, që të mos fitojmë pasurinë. Prandaj thotë se të dëgjuarit e ligjeve hyjnore s'është asgjë, që të mos na shohë të fitojmë prej të dëgjuarit edhe zbatimin.

Duke e ditur, pra, këtë mjeshtëri të tij të keqe, le të mbrohemi kundër tij nga çdo anë, që, të mbrojtur me këtë armaturë, edhe të mbetemi vetë të pamposhtur, edhe ta godasim atë në kokë; dhe kështu, pasi të kurorëzohemi me kurorat e lavdishme të fitores, të arrijmë te të mirat që do të vijnë, me hirin dhe njerëzdashjen e Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.