Mateu 6:28-29

Pasi foli për ushqimin që na duhet e pasi tregoi se as për këtë nuk duhet të shqetësohemi, kalon më tej te diçka edhe më e lehtë. Sepse veshja nuk është aq e nevojshme sa ushqimi.

Po pse, atëherë, nuk përdori edhe këtu të njëjtin shembull, atë të zogjve? Pse nuk na përmendi pallonjtë, mjellmat dhe delet? Sepse me siguri kishte shumë shembuj të tillë për të marrë prej andej. Ai deshi të tregojë se sa larg mund të shpjerë arsyetimi nga të dyja anët: si nga ultësia e gjërave që marrin një hijeshi të tillë, ashtu edhe nga bujaria që u fal zambakëve në stolinë e tyre. Prandaj, pasi i zbukuron, nuk i quan më as zambakë, por «bar i fushës». Dhe nuk mjaftohet as me këtë emër, por i shton edhe një shenjë tjetër ultësie, duke thënë «që sot është». Dhe nuk tha «dhe nesër nuk është», por diçka shumë më të ulët: «hidhet në furrë». Dhe nuk tha «i vesh», por «kështu i vesh».

A e sheh se si kudo Ai i mbush fjalët me përforcime dhe theksime? Këtë e bën që t'ua ngulë thellë në zemër. Prandaj shtoi edhe: «a nuk do t'ju veshë ju shumë më tepër?» Sepse edhe kjo ka peshë të madhe: fuqia e fjalës «ju» nuk tregon gjë tjetër, veçse fsheh brenda saj vlerën e madhe të fisit tonë njerëzor dhe kujdesin që tregohet për të. Është sikur të kishte thënë: «ju, që ju dha një shpirt, për ju gatoi një trup, për ju bëri gjithçka që shihet, për ju dërgoi profetët, dha ligjin dhe kreu ato mirësi të panumërta, për ju dorëzoi Birin e tij të vetëmlindur».

Dhe vetëm pasi e bën provën e tij të qartë, kalon edhe te qortimi, duke thënë: «O ju besëpakë». Sepse ky është tipari i një këshilltari: nuk këshillon vetëm, por edhe qorton, që t'i zgjojë njerëzit edhe më shumë ndaj fuqisë bindëse të fjalëve të tij.

Me këtë Ai na mëson jo vetëm të mos shqetësohemi, por as të mos verbohemi para veshjeve të shtrenjta të njerëzve. Sepse ajo hijeshi është hijeshi bari, ajo bukuri është bukuri bime të gjelbër. Madje, bari është më i çmuar se ato veshje. Përse, pra, të krenohesh me gjëra ku çmimi i takon thjesht bimës, e kjo me një epërsi kaq të madhe në anën e saj?

Dhe shih se si që në fillim Ai e tregon urdhërin si të lehtë, përsëri përmes të kundërtave dhe gjërave nga të cilat kishin frikë, duke i larguar prej këtyre shqetësimeve. Kështu, pasi tha «Vështroni zambakët e fushës», shtoi «nuk mundohen». Pra, nga dëshira për të na çliruar nga mundimet, i dha këto porosi. Në të vërtetë, mundimi nuk qëndron te mosshqetësimi, por te shqetësimi për këto gjëra. Ashtu si, kur tha «nuk mbjellin», nuk e hoqi të mbjellët, por shqetësimin plot ankth; po ashtu, kur tha «nuk mundohen dhe nuk tjerrin», nuk i dha fund punës, por shqetësimit.

Por Solomoni u kalua nga bukuria e tyre, dhe kjo jo një herë a dy herë, por gjatë gjithë mbretërimit të tij. Sepse askush nuk mund të thotë se një herë u vesh me veshje të tilla, kurse pastaj nuk u vesh më. Përkundrazi, as edhe një ditë të vetme nuk u stolis kaq bukur, sepse këtë e dëftoi Krishti kur tha «në gjithë mbretërimin e tij». Dhe nuk ishte thjesht se u kalua nga njëra lule, sikur të matej me të, por ua lëshoi vendin të gjithave njësoj. Prandaj tha edhe «si njëra prej këtyre», sepse ashtu si midis së vërtetës dhe së rremes, po aq e madhe është largësia midis atyre rrobave dhe këtyre luleve. Në qoftë se, pra, e pranoi ultësinë e vet ai që ishte më i lavdishëm se të gjithë mbretërit që kanë qenë ndonjëherë, kur do të mund të kalosh ti, ose më mirë, të afrohesh qoftë edhe pak, në një përsosuri të tillë forme?

Pas kësaj Ai na mëson të mos synojmë aspak një stoli të tillë. Shih të paktën fundin e saj: pas gjithë madhështisë, «hidhet në furrë». Dhe në qoftë se për gjëra të ulëta, të pavlera dhe pa ndonjë dobi të madhe, Perëndia tregoi kaq shumë kujdes, si do të të lërë pas dore ty, më të rëndësishmen nga të gjitha krijesat e gjalla?

Po përse, atëherë, i bëri kaq të bukura? Që të tregojë urtësinë e tij dhe madhështinë e fuqisë së tij, që nga çdo gjë ne të mësojmë lavdinë e tij. Sepse jo vetëm «qiejt tregojnë lavdinë e Perëndisë», por edhe toka. Këtë e dëftoi Davidi kur tha «Lëvdojeni Zotin, o pemë frytore dhe gjithë ju kedra». Sepse disa me frytet e tyre, disa me madhësinë, disa me bukurinë i ngrenë lart lavdërim atij që i bëri. Edhe kjo është shenjë e një urtësie shumë të lartë: kur edhe mbi gjëra fare të ulëta (e ç'mund të jetë më e ulët se ajo që sot është dhe nesër nuk është?) Ai derdh një bukuri kaq të madhe. Në qoftë se, pra, barit i dha atë që nuk i duhet (sepse ç'i vlen bukuria për të ushqyer zjarrin?), si nuk do të të japë ty atë që të duhet? Në qoftë se më të ulëtën nga të gjitha gjërat e stolisi me aq bujari, dhe këtë duke e bërë jo nga nevoja, por nga zemërgjerësia, sa më shumë do të të nderojë ty, më të nderuarën nga të gjitha, në gjërat që janë të nevojshme?

2. Tani, siç e sheh, pasi tregoi madhështinë e kujdesit providencial të Perëndisë, dhe ndonëse në vijim ata do të qortoheshin, edhe këtu Ai u tregua i kursyer: nuk i akuzoi për mungesë besimi, por për varfëri besimi. Kështu, «në qoftë se Perëndia», thotë, «e vesh kështu barin e fushës, aq më shumë ju, o besëpakë».

E megjithatë të gjitha këto Ai vetë i punon. Sepse «të gjitha u bënë me anë të tij, dhe pa atë nuk u bë asnjë gjë e vetme». Por deri këtu Ai askund nuk e përmend veten, sepse për atë çast mjaftonte, si tregim i fuqisë së tij të plotë, që në secilin urdhërim tha «Keni dëgjuar se u është thënë të lashtëve, por unë po ju them juve».

Mos u çudit, pra, kur edhe në raste të mëvonshme Ai e fsheh veten ose thotë diçka të përulur për veten. Sepse për atë çast kishte vetëm një qëllim: që fjala e tij të dilte e tillë sa ata ta pranonin lehtë, dhe të tregonte në çdo mënyrë se Ai nuk ishte ndonjë kundërshtar i Perëndisë, por një mendje me Atin dhe në pajtim me të.

Dhe këtë e bën edhe këtu. Sepse në gjithë ato fjalë që shpenzoi, vazhdon pa pushim të na e vërë Atë përpara, duke i admiruar urtësinë, providencën dhe kujdesin e tij të butë që shtrihet mbi të gjitha gjërat, të mëdha e të vogla. Kështu, kur foli për Jerusalemin, e quajti «qyteti i Mbretit të Madh»; kur përmendi qiellin, foli për të si «froni i Perëndisë»; dhe kur fliste për ikonominë e tij në botë, përsëri gjithçka ia njeh Atij, duke thënë «Ai e bën diellin e tij të lindë mbi të këqijtë dhe mbi të mirët, edhe dërgon shi mbi të drejtët dhe mbi të padrejtët». Edhe në lutje na mësoi të themi se e tija «është mbretëria dhe fuqia dhe lavdia». Dhe këtu, kur flet për providencën e tij dhe tregon se si edhe në gjërat e vogla Ai është mjeshtri më i përsosur, thotë se «Ai e vesh barin e fushës». Dhe askund nuk e quan Atin e tij, por të tyrin, që pikërisht me këtë nder t'i qortojë, dhe që, kur ta quante Atin e tij, ata të mos zemëroheshin më.

Tani, në qoftë se as për gjërat e domosdoshme nuk duhet të shqetësohemi, ç'falje mund të meritojmë ne, që shqetësohemi për gjëra të shtrenjta? Ose më mirë, ç'falje mund të meritojnë ata që rrinë edhe pa gjumë, vetëm e vetëm që t'u marrin të tjerëve gjërat e tyre?

3. «Prandaj mos u shqetësoni, duke thënë: ‹Ç'do të hamë?› ose ‹Ç'do të pimë?› ose ‹Me çfarë do të vishemi?› Sepse të gjitha këto i kërkojnë johebrenjtë e botës.»

A e sheh se si përsëri Ai i turpëroi edhe më shumë, dhe njëkohësisht tregoi se nuk kishte urdhëruar asgjë të rëndë a të vështirë? Ashtu si, kur tha «Në qoftë se doni ata që ju duan», nuk është gjë e madhe ajo që bëni, sepse edhe vetë johebrenjtë e bëjnë të njëjtën gjë (me përmendjen e johebrenjve i nxiste drejt diçkaje më të madhe), po ashtu edhe tani i sjell ata përpara për të na qortuar ne dhe për të treguar se ajo që kërkon prej nesh është një detyrim i domosdoshëm. Sepse, në qoftë se duhet të tregojmë diçka më shumë se skribët a farisenjtë, çfarë mund të meritojmë ne, që jo vetëm nuk i kalojmë këta, por mbetemi madje në gjendjen e ulët të johebrenjve dhe imitojmë vogëlsinë e shpirtit të tyre?

Megjithatë Ai nuk ndalet te qortimi, por, pasi i qortoi e i zgjoi kështu dhe i turpëroi me tërë fuqinë e shprehjes, i ngushëllon edhe me një arsyetim tjetër, duke thënë «Sepse Ati juaj qiellor e di se keni nevojë për të gjitha këto». Nuk tha «Perëndia e di», por «Ati juaj e di», që t'i çojë drejt një shprese më të madhe. Sepse, në qoftë se Ai është Atë, dhe një Atë i tillë, me siguri nuk do të mund t'i lërë pas dore bijtë e tij në skajin e të këqijave, kur as vetë njerëzit, si etër, nuk durojnë ta bëjnë këtë.

Dhe bashkë me këtë shton edhe një arsyetim tjetër. Cili është ai? Se «keni nevojë» për to. Ajo që thotë është si vijon. Vallë, a janë të tepërta këto gjëra, sa Ai t'i lërë pas dore? Por Ai nuk u tregua i pakujdesshëm as për gjërat e tepërta, siç e pamë me barin. E tani këto gjëra janë madje të nevojshme. Kështu, ajo që ti e mban për shkak që të shqetësohesh, unë po të them se mjafton për të të larguar nga një shqetësim i tillë. Domethënë, në qoftë se ti thua «Prandaj më duhet të shqetësohem, sepse janë të nevojshme», unë, përkundrazi, të them: «Jo, pikërisht për këtë arsye mos u shqetëso, sepse janë të nevojshme». Sepse, po të ishin të tepërta, as atëherë nuk do të duhej të dëshpëroheshim, por të kishim besim se do të na jepeshin; e tani, që janë të nevojshme, nuk duhet të dyshojmë më. Sepse ç'lloj ati është ai që duron të mos u sigurojë bijve të tij as gjërat e domosdoshme? Kështu, pikërisht për këtë arsye, Perëndia me siguri do t'i japë.

Sepse Ai është vetë mjeshtri i natyrës sonë dhe i njeh në përsosuri nevojat e saj. Kështu, as nuk mund të thuash: «Ai vërtet është Ati ynë, dhe gjërat që kërkojmë janë të nevojshme, por Ai nuk e di se ne kemi nevojë për to». Sepse Ai që e njeh vetë natyrën tonë, që e krijoi dhe e formoi ashtu si është, është e qartë se ia di nevojat më mirë se ti, që gjendesh në mungesë të tyre; sepse pikërisht me vendimin e tij natyra jonë ka nevojë të tillë. Ai, pra, nuk do të vihet kundër asaj që deshi vetë: t'ia nënshtrojë natyrën me domosdo një nevoje kaq të madhe, e nga ana tjetër përsëri t'ia mohojë asaj çka i duhet dhe gjërat krejt të domosdoshme.

Le të mos shqetësohemi, pra, sepse s'do të fitojmë asgjë me këtë, veçse do të mundojmë veten. Sepse, meqë Ai jep si kur shqetësohemi, ashtu edhe kur nuk shqetësohemi, madje jep më shumë kur nuk shqetësohemi, çfarë fiton ti me shqetësimin tënd, veçse kërkon prej vetes një dënim të kotë? Sepse ai që është gati të shkojë në një gosti të pasur, me siguri nuk do të lejojë veten të shqetësohet për ushqim; as ai që po ecën drejt një burimi nuk shqetësohet për të pirë. Prandaj, meqë kemi një furnizim më të bollshëm se çdo burim a se gostitë e panumërta të gatuara, providencën e Perëndisë, le të mos jemi lypës e as shpirtvegjël.

4. Sepse, bashkë me atë që u tha, Ai shton edhe një arsye tjetër për të pasur besim për gjëra të tilla, duke thënë:

«Kërkoni mbretërinë e qiejve, edhe të gjitha këto do t'ju shtohen».

Kështu, pasi e çliroi shpirtin nga shqetësimi, atëherë përmendi edhe qiellin. Sepse Ai erdhi t'i heqë gjërat e vjetra dhe të na thërrasë drejt një atdheu më të madh. Prandaj bën gjithçka, që të na çlirojë nga gjërat e panevojshme dhe nga dashuria jonë për tokën. Për këtë arsye përmendi edhe paganët, duke thënë se «johebrenjtë i kërkojnë këto gjëra», ata që tërë mundin e tyre e derdhin për jetën e tashme, që nuk kanë kujdes për gjërat që do të vijnë, as ndonjë mendim për qiellin. Por për ju gjërat e tashme nuk janë kryesoret, por të tjera veç tyre. Sepse ne nuk lindëm për këtë qëllim, që të hamë e të pimë e të vishemi, por që t'i pëlqejmë Perëndisë dhe të arrijmë të mirat që do të vijnë. Prandaj, ashtu si gjërat e kësaj bote janë të dorës së dytë në mundin tonë, po ashtu le të jenë të dorës së dytë edhe në lutjet tona. Prandaj tha edhe: «Kërkoni mbretërinë e qiejve, edhe të gjitha këto do t'ju shtohen».

Dhe nuk tha «do t'ju jepen», por «do t'ju shtohen», që të mësosh se gjërat e tashme nuk janë pjesë e madhe e dhuratave të tij, në krahasim me madhështinë e gjërave që do të vijnë. Prandaj as nuk na urdhëron t'i kërkojmë ato, por, ndërsa kërkojmë gjëra të tjera, të kemi besim se edhe këto do të na shtohen mbi ato. Kërko, pra, gjërat që do të vijnë, dhe do të marrësh edhe gjërat e tashme; mos kërko gjërat që shihen, dhe me siguri do t'i arrish. Po, sepse është e padenjë për ty t'i afrohesh Zotit tënd për gjëra të tilla. Dhe ti, që duhet të shpenzosh gjithë zellin dhe kujdesin tënd për ato bekime të patregueshme, e turpëron rëndë veten duke i harxhuar ato në dëshirën për gjëra kalimtare.

«Po si, atëherë,» thotë dikush, «a nuk na urdhëroi të kërkojmë bukë?» Po, por shtoi «të përditshme», dhe përsëri mbi këtë «sot», gjë të cilën në të vërtetë e bën edhe këtu. Sepse nuk tha «Mos u shqetësoni», por «Mos u shqetësoni për të nesërmen», duke na dhënë njëkohësisht lirinë dhe duke na e lidhur shpirtin pas atyre gjërave që janë më të nevojshme për ne.

Sepse edhe për këtë qëllim na urdhëroi t'i kërkojmë ato, jo se Perëndia ka nevojë t'i kujtojmë ne, por që të mësojmë se me ndihmën e tij kryejmë çdo gjë që kryejmë, dhe që të bëhemi më të tijtë me anë të lutjes sonë të pandërprerë për këto gjëra.

A e sheh se si me këtë përsëri do t'i bindë ata se me siguri do t'i marrin gjërat e tashme? Sepse Ai që fal më të madhen, aq më shumë do të japë më të voglën. «Sepse jo për këtë qëllim», thotë, «ju thashë të mos shqetësoheni e të mos kërkoni, që të vuani në hall e të silleni lakuriq, por që të keni bollëk edhe në këto gjëra». Dhe kjo, e sheh, ishte gjëja më e përshtatshme për t'i tërhequr drejt tij. Kështu, ashtu si te lëmosha, kur i largonte që të mos bënin shfaqe para njerëzve, i fitoi kryesisht duke u premtuar se do t'ua jepte atë më bujarisht («sepse Ati yt», thotë, «që sheh në fshehtësi, do të të shpërblejë haptas»), po ashtu edhe këtu, ndërsa i tërheq nga kërkimi i këtyre gjërave, kjo është arsyeja e tij bindëse: se u premton t'ua japë atyre, pa e kërkuar, me bollëk më të madh. Kështu, për këtë qëllim, thotë, të urdhëroj të mos kërkosh, jo që të mos marrësh, por që të marrësh me bollëk; që të marrësh në mënyrën që të ka hije, me dobinë që duhet të kesh; që të mos e bësh veten të padenjë, duke u shqetësuar e duke u shpërqendruar në ankth për këto gjëra, si për këto, ashtu edhe për gjërat shpirtërore; që të mos pësosh vuajtje të kotë dhe të mos biesh përsëri nga ajo që të është vënë përpara.

5. «Prandaj mos u shqetësoni për të nesërmen, sepse mjafton për ditën e keqja e saj», domethënë mundimi dhe brenga e saj. A nuk të mjafton të hash bukën me djersën e ballit? Përse t'i shtosh edhe vuajtjen tjetër që vjen nga shqetësimi, pikërisht atëherë kur je gati të çlirohesh që tani edhe nga mundimet e mëparshme?

Me fjalën «e keqe» këtu Ai nuk nënkupton ligësinë, aspak, por vuajtjen, hallin dhe fatkeqësitë; ashtu si edhe në një vend tjetër thotë «A ka të keqe në qytet, që Zoti nuk e ka bërë?», jo ndonjë gjë të tillë, por fshikullimat që vijnë nga lart. Dhe përsëri, «Unë», thotë, «bëj paqe dhe krijoj të këqija». Sepse as këtu nuk flet për ligësinë, por për urinë dhe murtajat, gjëra që shumica e njerëzve i quajnë të këqija, sepse populli e ka zakon t'i quajë të këqija këto gjëra. Kështu, për shembull, priftërinjtë dhe profetët e atyre pesë zotërive, kur i mbrehën lopët te arka dhe i lanë të shkonin pa viçat e tyre, ua vunë emrin «të këqija» atyre plagëve të dërguara nga qielli dhe tmerrit e ankthit që u lindën prej tyre përbrenda.

Kjo, pra, është edhe këtu domethënia e tij, kur thotë «mjafton për ditën e keqja e saj». Sepse asgjë nuk e mundon shpirtin aq sa kujdesi dhe shqetësimi. Kështu bëri edhe Pavli, kur këshillonte për beqarinë, duke thënë «Dua t'ju kem pa shqetësim».

Por kur thotë «e nesërmja do të shqetësohet për vetveten», nuk e thotë sikur dita të shqetësohej vërtet për këto gjëra, por, meqë duhej t'i fliste një populli disi të papërsosur dhe donte ta bënte fjalën e tij më të gjallë, e personifikon kohën, duke u folur sipas zakonit të njerëzve të thjeshtë.

Këtu Ai vetëm këshillon, por, ndërsa ecën përpara, e bën madje ligj, duke thënë «Mos merrni me vete ar, as argjend, as trastë për udhë». Kështu, pasi e tregoi të tërën me veprat e tij, pastaj e vë atë si urdhërim me fjalë, në mënyrë më të prerë, sepse edhe porosia tashmë ishte bërë më e lehtë për t'u pranuar, e vërtetuar siç ishte më parë me veprat e tij. Po ku e vërtetoi me veprat e tij? Dëgjoje kur thotë «Biri i Njeriut nuk ka ku të mbështesë kokën». As me kaq nuk mjaftohet, por edhe te nxënësit e tij e jep provën e plotë të këtyre gjërave, duke i formuar edhe ata në të njëjtën mënyrë, e megjithatë duke mos i lënë të kishin mungesë për asgjë.

Por vër re edhe kujdesin e tij të butë, se si Ai e tejkalon dashurinë e çdo ati. Kështu, «Këtë e urdhëroj», thotë, «për asgjë tjetër, veçse që t'ju çliroj nga shqetësimet e tepërta. Sepse, edhe në qoftë se sot je shqetësuar për të nesërmen, prapë do të të duhet të shqetësohesh nesër. Përse, pra, kjo tepricë? Përse ta detyrosh ditën të marrë më shumë se hidhërimi që i takon, e bashkë me hallet e veta t'i shtosh edhe barrën e ditës që vjen? Dhe këtë, kur nuk ke asnjë mundësi ta lehtësosh ditën tjetër me këtë shtim, por vetëm e vetëm e tregon veten se lakmon halle të tepërta». Kështu, që t'i qortojë edhe më shumë, Ai gati sa nuk i jep jetë vetë kohës dhe e sjell si të ishte e dëmtuar, që ankohet kundër tyre për keqbërjen e tyre pa shkak. Sepse ti e ke marrë ditën për t'u kujdesur për gjërat e saj. Përse, atëherë, t'i shtosh edhe gjërat e ditës tjetër? A nuk ka ajo mjaft barrë me shqetësimin e vet? Përse, të lutem, ta bësh edhe më të rëndë? Tani, kur këto i thotë Ligjvënësi, edhe Ai që do të na gjykojë, mendo se sa të mira janë shpresat që na sugjeron, kur Ai vetë dëshmon se kjo jetë është e mjeruar dhe e lodhshme, sa që shqetësimi qoftë edhe i një dite të vetme mjafton për të na lënduar e munduar.

6. Megjithatë, pas kaq shumë fjalësh e kaq të rënda, ne shqetësohemi për këto gjëra, kurse për gjërat e qiellit s'shqetësohemi më. Përkundrazi, ia kemi përmbysur radhën, duke luftuar nga të dyja anët kundër fjalëve të tij. Sepse vër re: «Mos i kërkoni aspak gjërat e tashme», thotë, kurse ne po i kërkojmë këto pa pushim. «Kërkoni gjërat e qiellit», thotë, kurse ato gjëra nuk i kërkojmë as për një orë të vogël; madje, sa i madh është shqetësimi që tregojmë për gjërat e botës, aq e madhe është edhe shkujdesja që mbajmë në gjërat shpirtërore, ose më mirë, shumë më e madhe. Por kjo nuk vazhdon përgjithmonë, as nuk mund të jetë përgjithmonë. Çfarë, në qoftë se për dhjetë ditë e përbuzim? Në qoftë se për njëzet? Në qoftë se për njëqind? A nuk do të na duhet patjetër të nisemi dhe të biem në duart e Gjykatësit?

«Por vonesa ka ngushëllim.» E ç'lloj ngushëllimi është të presësh çdo ditë ndëshkim e hakmarrje? Jo, në qoftë se do të kesh ndonjë ngushëllim nga kjo vonesë, merre atë duke mbledhur për vete frytin e ndreqjes pas pendimit. Sepse, në qoftë se vetëm vonesa e hakmarrjes të duket si një çlodhje, shumë më tepër është fitim të mos biesh fare në hakmarrje. Le ta shfrytëzojmë, pra, plotësisht këtë vonesë, që të kemi një çlirim të plotë nga rreziqet që na rëndojnë. Sepse asnjë nga gjërat e urdhëruara nuk është e rëndë a e vështirë, por të gjitha janë aq të lehta e të thjeshta, saqë mjafton të sjellim një vendim të vërtetë të zemrës për t'i kryer të gjitha, edhe sikur të ngarkohemi me faje të panumërta. Sepse ja, Manasi kishte kryer ndotje të panumërta: kishte shtrirë duart kundër shenjtorëve, kishte sjellë neveritë në tempull, kishte mbushur qytetin me vrasje dhe kishte bërë shumë gjëra të tjera pa asnjë shfajësim; e megjithatë, pas një ligësie kaq të gjatë e kaq të madhe, i lau prej vetes të gjitha këto. Si dhe në ç'mënyrë? Me pendim dhe me shqyrtim.

Sepse nuk ka, jo, nuk ka asnjë mëkat që të mos përkulet e t'i lërë vend fuqisë së pendimit, ose më mirë, hirit të Krishtit. Sepse, mjafton vetëm të ndryshojmë, dhe e kemi Atë të na ndihmojë. Dhe, në qoftë se dëshiron të bëhesh i mirë, s'ka njeri që të na pengojë; ose më mirë, ka një që na pengon, djallin, por ai s'ka fuqi, për sa kohë që ti zgjedh atë që është më e mira dhe kështu e tërheq Perëndinë në ndihmën tënde. Por, në qoftë se ti vetë nuk do, por shmangesh mënjanë, si do të të mbrojë Ai? Sepse jo me domosdo a me detyrim, por me vullnetin tënd, Ai do që ti të shpëtohesh. Sepse, në qoftë se ti vetë, po të kishe një shërbëtor plot urrejtje e neveri për ty, që largohet vazhdimisht e të ikën, nuk do të doje ta mbaje, edhe pse ke nevojë për shërbimet e tij; aq më pak Perëndia, që gjithçka e bën jo për dobinë e vet, por për shpëtimin tënd, do të donte të të mbante me detyrim. Nga ana tjetër, po të tregoje qoftë edhe një qëllim të drejtë, Ai nuk do të donte kurrë të të braktiste, jo, sido që të veprojë djalli. Kështu, ne vetë jemi fajtorët e humbjes sonë. Sepse nuk i afrohemi, as nuk i lutemi, as nuk i përgjërohemi, siç duhet; e madje edhe kur i afrohemi, nuk është si njerëz që kanë nevojë të marrin, as me besimin e duhur, as si njerëz që kërkojnë me ngulm, por gjithçka e bëjmë shkel e shko dhe me plogështi.

7. E megjithatë Perëndia do që ne t'i kërkojmë gjëra Atij, dhe për këtë e quan veten shumë borxhli ndaj teje. Sepse Ai, i vetmi nga të gjithë borxhlinjtë, kur i bëhet kërkesa, e mban për një nder dhe jep atë që ne nuk ia kemi dhënë hua. Dhe, po të shohë atë që kërkon të ngulmojë me zell, ia paguan edhe atë që nuk e ka marrë prej nesh; por, po ta shohë të plogët, edhe Ai vazhdon të bëjë vonesa, jo se nuk do të japë, por sepse i pëlqen kur ne i bëjmë kërkesë. Për këtë arsye të tregoi edhe shembullin e atij miku që erdhi natën dhe i kërkoi një bukë, dhe të atij gjykatësi që nuk kishte frikë Perëndinë e as nuk përfillte njerëzit. Dhe nuk qëndroi vetëm te shëmbëlltyrat, por e tregoi edhe me vetë veprat e tij, kur e përcolli atë grua fenikase, pasi e mbushi me dhuratën e tij të madhe. Sepse me anë të saj tregoi se Ai u jep atyre që kërkojnë me zell edhe gjërat që nuk u përkasin. «Sepse nuk është mirë», thotë, «të merret buka e fëmijëve dhe t'u hidhet qenve». Por, me gjithë këtë, dha, sepse ajo i kërkoi me ngulm. Kurse me hebrenjtë tregoi se atyre që janë të shkujdesur nuk u jep as të tyrat. Ata, pra, nuk morën asgjë, por humbën atë që ishte e tyre. Dhe, ndërsa këta, ngaqë nuk kërkuan, nuk morën as atë që ishte e tyre, ajo, ngaqë iu vërsul me zell, pati fuqi të fitonte edhe atë që u përkiste të tjerëve, dhe qeni mori atë që ishte e fëmijëve. Kaq e madhe është e mira e ngulmimit. Sepse, edhe sikur të jesh qen, po të jesh ngulmues, do të vihesh përpara fëmijës që rri shkujdesur; sepse ato që s'i arrin dashuria, të gjitha i arriti ngulmimi. Mos thuaj, pra: «Perëndia është armiku im dhe nuk do të më dëgjojë». Ai të përgjigjet menjëherë, po ta shqetësosh pa pushim, në mos ngaqë je miku i tij, atëherë prej ngulmimit tënd. Dhe as armiqësia, as koha e papërshtatshme, as asgjë tjetër nuk bëhet pengesë. Mos thuaj: «Jam i padenjë dhe nuk lutem», sepse e tillë ishte edhe gruaja sirofenikase. Mos thuaj: «Kam mëkatuar shumë dhe nuk jam në gjendje t'i përgjërohem Atij që e kam zemëruar», sepse Perëndia nuk shikon meritën, por prirjen. Sepse, në qoftë se gjykatësi që nuk kishte frikë Perëndinë e as nuk turpërohej para njerëzve u mund nga e veja, aq më shumë Ai që është i mirë do të fitohet prej përgjërimit të pandërprerë.

Kështu, edhe sikur të mos jesh mik, edhe sikur të mos kërkosh atë që të takon, edhe sikur ta kesh gllabëruar pasurinë e Atit tënd dhe të kesh humbur prej syve për një kohë të gjatë, edhe sikur të jesh pa nder, edhe sikur i fundit nga të gjithë, edhe sikur t'i afrohesh i zemëruar dhe fort i pakënaqur, mjafton vetëm të duash të lutesh e të kthehesh, dhe do t'i marrësh të gjitha, dhe shpejt do ta shuash zemërimin dhe dënimin.

«Por ja,» thotë dikush, «unë lutem, dhe s'ka asnjë fryt.» Sepse ti nuk lutesh si ata, si gruaja sirofenikase, si miku që erdhi natën vonë, si e veja që e shqetëson gjykatësin pa pushim, si biri që e prishi pasurinë e të atit. Sepse, po të luteshe kështu, do të merrje shpejt. Sepse, edhe pse i është bërë përbuzje, prapë Ai është Atë; dhe, edhe pse është shtytur në zemërim, prapë Ai i do bijtë e tij; dhe një gjë të vetme kërkon, jo të marrë hak për fyerjet tona, por të të shohë ty duke u penduar e duke iu përgjëruar. Ah, sikur të ngroheshim ne po aq sa lëvizet ajo dhembshuri e thellë nga dashuria për ne! Por ky zjarr kërkon vetëm një fillim, dhe, po t'i japësh një shkëndijë të vogël, ndez një flakë të plotë mirësie. Sepse jo ngaqë është fyer, mundohet Ai, por ngaqë je ti që e fyen dhe kështu bëhesh si i çmendur. Sepse, në qoftë se ne, që jemi të këqij, kur fëmijët tanë na mërzitin, hidhërohemi për shkak të tyre, aq më shumë Perëndia, që nuk mund as të pësojë fyerje, mundohet për shkakun tënd, që e ke kryer atë. Në qoftë se ne, që duam prej natyre, aq më shumë Ai, që është zemërbutë përtej natyrës. «Sepse, edhe sikur», thotë, «një grua të harronte frytin e barkut të saj, unë nuk do të të harroj ty».

8. Le t'i afrohemi, pra, Atij dhe le të themi «Po, Zot, sepse edhe qentë hanë nga thërrimet që bien nga tryeza e zotërinjve të tyre». Le t'i afrohemi «me kohë e pa kohë»; ose më mirë, njeriu kurrë nuk mund t'i afrohet pa kohë, sepse është pikërisht jashtë kohe të mos i afrohesh vazhdimisht. Sepse Atij që dëshiron të japë, gjithmonë është koha e duhur t'i kërkosh; po, ashtu si të marrët frymë nuk është kurrë jashtë kohe, po ashtu as lutja nuk është jashtë kohe, por përkundrazi, moslutja. Sepse, ashtu si na duhet kjo frymë, po ashtu na duhet edhe ndihma që vjen prej tij; dhe, po të duam, do ta tërheqim lehtë pranë vetes. Dhe profeti, për ta bërë të qartë këtë dhe për të treguar gatishmërinë e pandërprerë të mirësisë së tij, tha «Do ta gjejmë të gatshëm si agimi». Sepse, sa herë që t'i afrohemi, do ta shohim Atë duke pritur lëvizjet tona. Dhe, në qoftë se nuk arrijmë të marrim nga mirësia e tij që gurgullon pa pushim, faji është krejt yni. Kjo, për shembull, ishte ankesa e tij kundër disa hebrenjve, kur tha «Mëshira ime është si një re mëngjesi, dhe si vesa e hershme që zhduket». Dhe domethënia e tij është kjo: «Unë vërtet e dhashë tërë pjesën time, por ju, ashtu si një diell i nxehtë që vjen e shpërndan si renë ashtu edhe vesën dhe i zhduk, kështu ju me ligësinë tuaj të madhe e keni penguar Mirësinë e patregueshme».

Edhe kjo, sërish, është një shenjë e kujdesit të tij providencial: se, edhe kur na sheh të padenjë për të marrë të mirën, i mban prapa dhuntitë e tij, që të mos na bëjë të shkujdesur. Por, po të ndryshojmë qoftë edhe pak, aq sa të njohim se kemi mëkatuar, Ai gufon përtej burimeve, derdhet përtej oqeanit; dhe, sa më shumë të marrësh, aq më shumë gëzohet Ai, dhe kështu nxitet përsëri të na japë më shumë. Sepse Ai e quan si pasurinë e vet që ne të shpëtohemi dhe që Ai t'u japë me bollëk atyre që kërkojnë. Dhe këtë, me sa duket, e shpallte Pavli kur tha se Ai është «i pasur për të gjithë dhe mbi të gjithë ata që e thërrasin». Sepse, kur ne nuk lutemi, atëherë Ai zemërohet; kur ne nuk lutemi, atëherë Ai largohet prej nesh. Për këtë arsye «u bë i varfër, që të na bëjë ne të pasur»; për këtë arsye i duroi të gjitha ato vuajtje, që të na nxisë të kërkojmë.

Le të mos dëshpërohemi, pra, por, meqë kemi kaq shumë nxitje e shpresa të mira, ndonëse mëkatojmë çdo ditë, le t'i afrohemi Atij, duke iu përgjëruar, duke iu lutur, duke kërkuar faljen e mëkateve tona. Sepse kështu do të jemi më të ngadaltë për të mëkatuar në kohën që vjen; kështu do ta dëbojmë djallin, do të thërrasim dashamirësinë e Perëndisë dhe do t'i arrijmë të mirat që do të vijnë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.