Mateu 7:21

Përse nuk tha «por ai që bën vullnetin tim»? Sepse, për atë kohë, ishte fitim i madh për ta të pranonin qoftë edhe këtë të parën, madje fort i madh, po të kemi parasysh dobësinë e tyre. Për më tepër, me njërën la të nënkuptohej edhe tjetra. Dhe mund të shtohet gjithashtu se, në të vërtetë, Biri s'ka vullnet tjetër veç atij të Atit.

Këtu, më duket se qorton kryesisht hebrenjtë, që tërë peshën e vinin te mësimet, kurse për zbatimin s'kujdeseshin fare. Prandaj edhe Pavli i qorton, duke thënë: «Ja, ti quhesh hebre, prehesh te ligji dhe mburresh me Perëndinë, dhe e di vullnetin e Tij.» «Cilët janë, pra, këta njerëz?», pyet ti. Shumë nga ata që besuan morën dhurata, si ai që nxirrte demonët, ndonëse s'ishte me Të; si Juda, sepse edhe ai, sado i lig që ishte, kishte një dhuratë. Edhe në Dhiatën e Vjetër mund të gjendet kjo, se hiri shpeshherë ka vepruar nëpër njerëz të padenjë, që t'u bënte të mirë të tjerëve. Domethënë, meqë jo të gjithë njerëzit ishin të përshtatshëm për çdo gjë, por disa kishin jetë të pastër pa pasur besim aq të madh, kurse të tjerë, krejt e kundërta, me këto fjalë, ndërsa i nxit disa të tregojnë besim të madh, të tjerët i thërret të bëhen njerëz më të mirë nëpërmjet kësaj dhurate të papërshkrueshme. Prandaj edhe atë hir e dha me bollëk të madh. Sepse, thuhet, «bëmë shumë vepra të fuqishme». Por «atëherë do t'u pohoj atyre: ‹nuk ju njoha›». Sepse «tani vërtet ata pandehin se janë miqtë e mi, por atëherë do ta marrin vesh se nuk ua dhashë si miqve».

E pse të çuditesh, nëse u ka dhënë dhurata njerëzve që besuan tek Ai, ndonëse s'kishin jetë të denjë për besimin, kur padyshim del se vepron edhe te ata që kanë rënë nga të dyja? Kështu, Balaami ishte i huaj si për besimin, ashtu edhe për një jetë vërtet të mirë; megjithatë hiri veproi te ai për të mirën e të tjerëve. Edhe Faraoni ishte nga po ai lloj, megjithatë edhe atij ia tregoi gjërat që do të vinin. Edhe Navukodonosori ishte plot e përplot me paudhësi, megjithatë edhe atij ia zbuloi ç'do të ndodhte pas shumë brezash. Edhe të birit të këtij të fundit, ndonëse e kalonte të atin në paudhësi, ia tregoi gjërat që do të vinin, duke caktuar një ikonomi të mrekullueshme e të madhe. Kështu, meqë edhe atëherë po ndodhnin fillimet e ungjillit dhe duhej që shfaqja e fuqisë së tij të ishte e bollshme, shumë veta, madje edhe nga të padenjët, merrnin dhurata. Megjithatë, ato mrekulli s'u sollën asnjë fitim, përkundrazi, dënohen edhe më rëndë. Prandaj atyre ua tha edhe atë fjalë të tmerrshme: «Kurrë s'ju njoha», sepse janë të shumtë ata që Ai i urren qysh tani dhe që i kthen shpinën qysh para gjyqit.

Le të kemi frikë, pra, o të dashur, dhe le t'i kushtojmë kujdes të madh jetës sonë; le të mos e quajmë veten më të mjerë, ngaqë tani nuk bëjmë mrekulli. Kjo kurrë s'do të na sjellë ndonjë dobi, ashtu siç s'do të na dëmtojë që nuk i bëjmë, mjaft që t'i kushtojmë kujdes çdo virtyti. Sepse për mrekullitë borxhlinj jemi ne vetë, kurse për jetën e për veprat tona e kemi Perëndinë borxhli.

3. Tani, siç e shihni, pasi mbaroi gjithçka, pasi foli me përpikëri për çdo virtyt, pasi nxori në pah ata të llojllojshëm që shtiren se e kanë (edhe ata që agjërojnë e luten për t'u dukur, edhe ata që vijnë me lëkurë delesh), si dhe ata që e prishin virtytin, të cilët i quajti derra e qen, Ai vazhdon të tregojë sa i madh është përfitimi i virtytit qysh këtu dhe sa i madh dëmi i ligësisë, duke thënë:

«Prandaj, kushdo që i dëgjon këto fjalë të miat dhe i bën, do t'i ngjajë një njeriu të urtë.»

Domethënë: ç'do të pësojnë ata që nuk i bëjnë, ndonëse bëjnë mrekulli, e keni dëgjuar; por duhet të dini edhe se ç'do të gëzojnë ata që u binden të gjitha këtyre fjalëve, jo vetëm në jetën e ardhshme, por qysh këtu. «Sepse kushdo», thotë Ai, «që i dëgjon këto fjalë të miat dhe i bën, do t'i ngjajë një njeriu të urtë.»

A e sheh si e larmon fjalimin e Vet? Një herë thotë «Jo kushdo që më thotë: ‹Zot, Zot›», dhe kështu e zbulon Veten; një herë tjetër «ai që bën vullnetin e Atit tim»; e përsëri e sjell Veten si gjykatës: «Sepse shumë veta do të më thonë atë ditë: ‹Zot, Zot, a nuk profetizuam në emrin tënd?›, e Unë do t'u them: ‹nuk ju njoha›». Dhe këtu, sërish, tregon se ka pushtet mbi të gjithë, dhe ja pse tha: «Kushdo që i dëgjon këto fjalë të miat».

Kështu, ndërsa gjithë fjalimi i Tij kishte qenë për të ardhmen, për një mbretëri, për një shpërblim e ngushëllim të papërshkrueshëm e të tjera si këto, Ai do që, edhe nga gjërat e kësaj bote, t'u japë frytet e tyre dhe të tregojë sa e madhe është forca e virtytit qysh në këtë jetë. Po cila është kjo forcë e virtytit? Të jetosh në siguri, të mos të nënshtrojë lehtë asnjë tmerr, të qëndrosh më lart se të gjithë ata që na keqtrajtojnë. Ç'mund të krahasohet me këtë? Sepse këtë nuk mund ta sigurojë për vete as ai që mban diademën, por vetëm ai njeri që ndjek virtytin. Sepse vetëm ai e zotëron plotësisht: mes baticës dhe zbaticës së gjërave të tashme, gëzon një qetësi të madhe. E mrekullueshmja e vërtetë është kjo: jo në mot të kthjellët, por kur stuhia është e egër, trazira e madhe dhe ngasjet të pandërprera, ai s'lëkundet as edhe pak.

«Sepse ra shiu», thotë Ai, «erdhën vërshimet, frynë erërat e u sulën mbi atë shtëpi; po ajo nuk ra, sepse ishte themeluar mbi shkëmb.»

Me «shiun» këtu, me «vërshimet» e me «erërat», Ai shpreh me anë figure fatkeqësitë dhe vuajtjet që i bien njeriut: shpifjet, kurthet, humbjet e të dashurve, vdekjet, humbjen e miqve, shqetësimet nga të huajt, tërë të këqijat e jetës sonë që mund të përmendë ndokush. «Por asnjërës prej tyre», thotë Ai, «nuk i dorëzohet një shpirt i tillë; dhe shkaku është se është themeluar mbi shkëmb.» Ai e quan shkëmb qëndrueshmërinë e mësimit të Vet, sepse në të vërtetë urdhërimet e Tij janë më të forta se çdo shkëmb dhe e ngrenë njeriun mbi të gjitha valët e punëve njerëzore. Sepse ai që i zbaton me përpikëri do të dalë fitues jo vetëm mbi njerëzit që e mundojnë, por edhe mbi vetë demonët që i ngrenë kurthe. E se s'është mburrje e kotë të flasësh kështu, dëshmitar e kemi Jobin, që i përballoi të gjitha sulmet e djallit e mbeti i patundur. Dëshmitarë i kemi edhe apostujt: kur valët e mbarë botës përplaseshin mbi ta, kur u vunë në lëvizje edhe kombet edhe princat, edhe njerëzit e vet edhe të huajt, edhe frymërat e liga edhe djalli edhe çdo mjet, ata qëndruan më të fortë se shkëmbi dhe i shpërndanë të gjitha.

E tani, ç'mund të jetë më e lumtur se kjo mënyrë jetese? Sepse këtë s'mund ta sigurojë as pasuria, as forca e trupit, as lavdia, as pushteti, as gjë tjetër, veçse vetëm zotërimi i virtytit. Sepse s'ka, jo, s'ka jetë tjetër që mund ta gjejmë të çliruar nga çdo e keqe, veç kësaj së vetme. Dhe ju jeni dëshmitarë, ju që i njihni kurthet nëpër oborret e mbretërve, trazirat e telashet nëpër shtëpitë e të pasurve. Por ndër apostujt s'kishte asgjë të tillë.

Ç'të themi, pra? A nuk u ndodhi asgjë e tillë? A nuk pësuan asnjë të keqe nga dora e ndonjë njeriu? Përkundrazi, mrekullia mbi të gjitha është pikërisht kjo: ata vërtet u bënë cak i shumë kurtheve dhe shumë stuhi shpërthyen mbi ta, por shpirti i tyre nuk u përmbys prej tyre, as nuk ra në dëshpërim, por me trupa të zhveshur u përleshën, fituan e triumfuan.

Edhe ti, pra, po të duash t'i kryesh këto me përpikëri, do të tallesh me të gjitha të këqijat. Po, sepse po të forcohesh me atë urtësi që gjendet në këto këshilla, asgjë s'do të arrijë të të lëndojë. Sepse me se do të të dëmtojë ai që ka ndër mend të të ngrejë kurthe? A do të ta marrë paranë? Por qysh para se ata të kërcënonin, ty të ishte urdhëruar ta përçmoje atë dhe të rrije aq larg saj, sa të mos i kërkoje Zotit tënd asnjë gjë të tillë. A të hedh në burg? Por qysh para burgut, ty të ishte porositur të jetoje ashtu, sa të ishe i kryqëzuar për mbarë botën. A flet keq për ty? Jo, edhe nga kjo dhembje Krishti të ka çliruar, sepse të premtoi pa mund një shpërblim të madh për durimin e së keqes dhe të bëri aq të çliruar nga zemërimi e nga mërzia që burojnë prej saj, sa madje të urdhëroi të lutesh për ata. A të dëbon dhe të përfshin në të këqija të panumërta? Ja, ai ta bën edhe më të lavdishme kurorën. A të shkatërron dhe të vret? Edhe me këtë të bën fort dobi: të siguron shpërblimet e martirëve, të çon më shpejt në limanin e qetë, të jep lëndë për një shpagim edhe më të bollshëm dhe bën që ti të nxjerrësh fitim nga dënimi që u ka rënë të gjithëve. Dhe kjo është më e mrekullueshmja nga të gjitha: se ata që kurdisin kurthe, larg se të dëmtojnë fare, përkundrazi i nxjerrin edhe më të lavdëruar ata që i përndjekin. Ç'mund të krahasohet me këtë? E kam fjalën, me zgjedhjen e një jete të tillë e jo tjetër.

Kështu, ndonëse e kishte quajtur udhën të shtrënguar e të ngushtë, që të na zbusë mundimet edhe nga kjo anë, tregon se siguria e saj është e madhe, e madhe edhe kënaqësia, ashtu siç, në rrugën e kundërt, e madhe është pasiguria dhe dëmi. Sepse, ashtu siç tregoi që virtyti i ka shpërblimet e veta qysh nga gjërat e këtushme, po ashtu edhe vesi i ka dënimet e veta. Sepse atë që e them përherë, do ta them edhe tani: se me të dyja rrugët, kudo, Ai sjell shpëtimin e dëgjuesve të Vet, nga njëra anë me zellin për virtyt, nga tjetra me urrejtjen për vesin. Kështu, meqë do të kishte disa që do ta admironin atë që tha, por pa e vërtetuar fare me veprat e tyre, Ai ua zgjon frikën që më parë, duke thënë se, ndonëse fjalët e thëna janë të mira, të dëgjuarit s'mjafton për siguri, por duhet edhe bindja në vepra, dhe gjithçka qëndron kryesisht te kjo. Dhe këtu e mbyll fjalimin, duke ua lënë frikën në kulmin e vet.

Sepse, sa i përket virtytit, Ai nuk i nxiti vetëm me gjërat që do të vijnë, kur foli për një mbretëri, për qiellin, për një shpërblim e ngushëllim të papërshkrueshëm dhe për të mira të panumërta, por edhe me gjërat e tashme, kur tregoi cilësinë e patundur e të palëvizshme të shkëmbit. Po ashtu, sa i përket ligësisë, Ai s'ua ngjall frikën vetëm me gjërat që do të vijnë, si me pemën që pritet, me zjarrin e pashueshëm, me moshyrjen në mbretëri dhe me fjalën e Tij «nuk ju njoha», por edhe me gjërat e tashme, domethënë me rrëzimin që përmendet te fjala për shtëpinë.

4. Prandaj edhe e bëri më të gjallë argumentin e Vet, duke ia sprovuar fuqinë me një shëmbëlltyrë; sepse s'ishte e njëjta gjë të thoshte «I virtytshmi do të jetë i pamposhtur, kurse i ligu lehtë i nënshtruar» dhe të përfytyronte një shkëmb, një shtëpi, lumenj, shi e erë e të tjera si këto.

«Dhe kushdo», thotë Ai, «që i dëgjon këto fjalë të miat dhe nuk i bën, do t'i ngjajë një njeriu të marrë, që e ndërtoi shtëpinë e vet mbi rërë.»

Dhe me të drejtë e quajti «të marrë» këtë njeri, sepse ç'mund të jetë më pa mend se dikush që ndërton shtëpi mbi rërë dhe, ndërsa i nënshtrohet mundit, e privon veten nga fryti e nga prehja, e në vend të tyre pëson dënim? Sepse që edhe ata që ndjekin ligësinë mundohen shumë, kjo është e qartë për këdo, meqë edhe zhvatësi, edhe kurorëshkelësi, edhe shpifësi lodhen së tepërmi për ta çuar deri në fund ligësinë e tyre; por, larg se të korrin ndonjë fitim nga këto mundime, përkundrazi pësojnë humbje të madhe. Këtë e la të kuptohej edhe Pavli, kur tha: «Ai që mbjell në mishin e vet, do të korrë prishje nga mishi.» Këtij njeriu i ngjajnë edhe ata që ndërtojnë mbi rërë, si ata që janë dhënë pas kurvërisë, shthurjes, dehjes, zemërimit dhe gjithë të tjerave.

I tillë ishte Ahabi, po jo Ilia (sepse, kur ta vëmë virtytin e vesin krah më krah, do ta njohim më saktë dallimin), sepse njëri kishte ndërtuar mbi shkëmb, tjetri mbi rërë; prandaj, ndonëse ishte mbret, kishte frikë e dridhej para profetit, para atij që s'kishte veç lëkurën e vet të deleve. Të tillë ishin hebrenjtë, po jo apostujt; ndaj, ndonëse ishin pak e në pranga, apostujt treguan qëndrueshmërinë e shkëmbit, kurse ata, sado të shumtë e të armatosur, treguan dobësinë e rërës. Sepse ja çfarë thanë: «Ç'do t'u bëjmë këtyre njerëzve?» A i sheh ata të pështjelluar, jo ata që janë në duart e të tjerëve e të lidhur, por ata që i mbajnë të tjerët të shtypur e i lidhin? E ç'mund të jetë më e çuditshme se kjo? E ke kapur tjetrin dhe prapëseprapë je në pështjellim të plotë? Po, dhe krejt natyrshëm. Sepse, meqë kishin ndërtuar gjithçka mbi rërë, ishin edhe më të dobët se të gjithë. Për këtë shkak thanë përsëri: «Ç'bëni ju, që doni të hidhni mbi ne gjakun e këtij njeriu?» Po ç'thotë me këtë? Ti fshikullon dhe ke frikë? Ti keqtrajton dhe je i tmerruar? Ti gjykon dhe prapë dridhesh? Kaq e dobët është ligësia.

Po apostujt jo kështu; po si, atëherë? «S'mund të mos flasim për ato që pamë e dëgjuam.» A sheh një shpirt fisnik? A sheh një shkëmb që i përqesh valët? A sheh një shtëpi të patundur? Dhe ja çfarë është edhe më e mrekullueshme: larg se të bëheshin frikacakë përpara kurtheve që u kurdiseshin, ata morën edhe më shumë zemër dhe i futën të tjerët në ankth më të madh. Sepse ai që godet diamantin, godet vetveten; ai që u bie me shkelma gjembave, është vetë ai që shpohet, ai mbi të cilin bien plagët e rënda; po ashtu, ai që u ngre kurthe të virtytshmëve, është vetë ai që rrezikohet. Sepse ligësia bëhet aq më e dobët, sa më shumë të rreshtohet kundër virtytit. Dhe ashtu si ai që e mbështjell zjarrin me një rrobë nuk e shuan flakën, por e djeg rrobën, kështu edhe ai që u sillet me përbuzje njerëzve të virtytshëm, i shtyp dhe i lidh, i bën më të lavdishëm, kurse veten e shkatërron. Sepse sa më shumë të këqija pëson, duke jetuar me drejtësi, aq më i fortë bëhesh; sepse sa më shumë ta nderojmë vetëpërmbajtjen, aq më pak na duhet gjëja, dhe sa më pak të na duhet gjëja, aq më të fortë bëhemi dhe aq më lart se të gjithë. I tillë ishte Joani; prandaj atë s'e lëndoi askush, por ai i shkaktoi dhembje Herodit; kështu, ai që s'kishte asgjë mbizotëroi mbi atë që sundonte, dhe ai që mbante diademë, purpur e shkëlqim të pafund, dridhet e ka frikë prej atij që është zhveshur nga çdo gjë, dhe as kur ia prenë kokën, s'mundi ta shihte pa frikë kokën e tij. Sepse edhe pas vdekjes së tij tmerri prej tij i mbeti në tërë fuqinë; dëgjo ç'thotë ai: «Ky është Joani, që unë e vrava.» Tani, shprehja «e vrava» s'është e njërit që ngazëllehet, por e atij që përpiqet të qetësojë tmerrin e vet dhe të bindë shpirtin e vet të trazuar të sjellë ndër mend se ai vetë e vrau. Kaq e madhe është fuqia e virtytit, sa edhe pas vdekjes është më e fortë se të gjallët. Për po këtë shkak, kur ishte gjallë, ata që kishin pasuri të madhe erdhën tek ai dhe i thanë: «Ç'të bëjmë?» Keni kaq shumë, e doni të mësoni udhën e begatisë suaj nga ai që s'ka asgjë? Të pasurit nga i varfëri? Ushtarët nga ai që s'ka as edhe një shtëpi?

I tillë ishte edhe Ilia; prandaj edhe ai me po atë guxim i foli popullit. Sepse, ashtu si i pari tha «O pjellë nëpërkash», po ashtu ky i dyti tha «Deri kur do të çaloni në të dyja anët?» Dhe njëri tha «Vrave dhe more trashëgim?», tjetri «S'të lejohet ta kesh gruan e vëllait tënd, Filipit.»

A e sheh shkëmbin? A e sheh rërën, sa lehtë fundoset, si i dorëzohet fatkeqësive, si përmbyset, ndonëse ka përkrahjen e pushtetit mbretëror, të numrit e të fisnikërisë? Sepse ata që e ndjekin, i bën më pa mend se të gjithë.

Dhe jo vetëm që rrëzohet, por me fatkeqësi të madhe, sepse «i madh», thotë Ai, «qe rrëzimi i saj.» Rreziku s'është për gjëra të vogla, por për shpirtin, për humbjen e qiellit dhe të atyre të mirave të pavdekshme. Madje, edhe para asaj humbjeje, s'ka jetë më të mjerë se ajo që detyrohet të jetojë ai që i shkon pas kësaj rruge, duke jetuar me ligështi të pandërprera, me tmerre, me brenga e ankthe; gjë që e la të kuptohej edhe një njeri i urtë, kur tha: «I ligu ikën, edhe pse s'e ndjek askush.» Sepse njerëz të tillë dridhen nga hija e vet, dyshojnë te miqtë, te armiqtë, te shërbëtorët, te ata që i njohin e te ata që s'i njohin, dhe, para dënimit të tyre, pësojnë dënim të skajshëm qysh këtu. Dhe, për të shpallur tërë këtë, Krishti tha: «Dhe i madh qe rrëzimi i saj», e kështu i mbylli këto urdhërime të mira me atë përfundim të përshtatshëm dhe i bindi, qysh me gjërat e tashme, edhe më mosbesuesit të ikin nga vesi.

Sepse, ndonëse argumenti nga ato që do të vijnë është më i gjerë, ky ka më shumë fuqi për të frenuar njerëzit më të trashë dhe për t'i larguar nga ligësia. Prandaj edhe e mbylli me të, që dobia prej tij të zërë vend te ta.

Duke i pasur parasysh, pra, të gjitha këto, si të tashmet ashtu edhe të ardhmet, le të ikim nga vesi e le ta ndjekim me zell virtytin, që të mos mundohemi kot e më kot, por të gëzojmë edhe sigurinë këtu, edhe të marrim pjesë në lavdinë atje; të cilën Perëndia na dhëntë ta arrijmë të gjithë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.