Mateu 10:23

Pasi foli për ato gjëra të frikshme e të tmerrshme, të tilla sa të shkrijnë edhe gurin më të fortë, gjëra që do t'u binin mbi kokë pas kryqit, Ngjalljes dhe Ngjitjes së tij, Ai e kthen përsëri fjalën drejt gjërave më të qeta, duke i lënë ata që po i stërvit të marrin frymë e duke u dhënë siguri të plotë. Sepse aspak nuk i urdhëroi, kur t'i përndiqnin, të përleshen me armikun, po të iknin. Domethënë, meqë kjo ishte ende vetëm një fillim dhe një hyrje, Ai i dha fjalës së vet një kthesë plot përshtatje ndaj tyre. Sepse tani nuk po fliste për përndjekjet që do të vinin më vonë, po për ato para kryqit e Pësimit. Dhe këtë e tregoi kur tha: «Nuk do t'i keni përshkuar qytetet e Izraelit, para se të vijë Biri i Njeriut.» Domethënë, që të mos thoshin: «Ç'bëhet, pra, po të ikim kur na përndjekin, e atje përsëri na zënë dhe na dëbojnë?», për ta shkatërruar këtë frikë, Ai thotë: «Nuk do të keni sosur së pari së përshkuari Palestinën, kur unë do t'ju dal para menjëherë.»

Dhe shihni si edhe këtu Ai nuk i heq tmerret, po u rri pranë në rreziqet e tyre. Sepse nuk tha: «Do t'ju rrëmbej dhe do t'u jap fund përndjekjeve», po çfarë? «Nuk do t'i keni përshkuar qytetet e Izraelit, para se të vijë Biri i Njeriut.» Po, sepse për ngushëllimin e tyre mjaftonte thjesht ta shihnin Atë.

Por ti vër re, të lutem, si Ai nuk ia lë çdo herë të gjithën hirit, po kërkon që edhe ata të japin diçka nga ana e tyre. «Sepse, po të keni frikë», thotë, «ikni»; këtë e nënkuptoi kur tha «ikni» dhe «mos kini frikë». Dhe nuk i urdhëroi të iknin që në fillim, po të tërhiqeshin kur t'i përndiqnin; as nuk u lë një largësi të madhe, po vetëm aq sa të silleshin nëpër qytetet e Izraelit.

Pastaj përsëri i stërvit për një degë tjetër të vetëpërmbajtjes: së pari, duke u hequr çdo brengë për ushqimin; së dyti, çdo frikë për rreziqet; e tani, frikën nga shpifja. Sepse nga ajo brenga e parë i çliroi kur tha: «Punëtori është i denjë për pagën e tij», dhe kur u tregoi se shumë veta do t'i mirëprisnin; kurse nga ankthi për rreziqet, kur tha: «Mos u shqetësoni se si ose çfarë do të flisni», dhe: «Ai që duron deri në fund, ai do të shpëtohet».

Por meqë ishte e mundshme që të fitonin edhe një zë të keq, gjë që për shumë veta duket më e rëndë për t'u duruar se çdo tjetër, shihni nga e merr Ai ngushëllimin edhe në këtë rast: e nxjerr nxitjen prej vetes së tij dhe prej gjithçkaje që ishte thënë për Të; e me këtë asgjë tjetër nuk barazohej. Sepse, ashtu si tha në atë vendin tjetër: «Do t'ju urrejnë të gjithë», e shtoi: «për shkak të emrit tim», kështu edhe këtu.

Dhe në një mënyrë tjetër e zbut, duke i shtuar asaj të parës një temë të re. Cila është, pra, kjo?

«Nxënësi», thotë, «nuk është më i madh se mësuesi i tij, as shërbëtori më i madh se zoti i tij. I mjafton nxënësit të bëhet si mësuesi i tij, dhe shërbëtorit të bëhet si zoti i tij. Në qoftë se të zotin e shtëpisë e quajtën Beelzebub, aq më tepër do t'i quajnë kështu ata të shtëpisë së tij? Prandaj mos kini frikë prej tyre.»

Shihni si Ai e zbulon veten si Zot e Perëndi dhe Krijues të gjithçkaje. E ç'del nga kjo? A s'ka, vallë, ndonjë nxënës më të madh se mësuesi i tij, ose shërbëtor më të madh se zoti i tij? Sa kohë që mbetet nxënës e shërbëtor, jo, për vetë natyrën e atij nderi. Sepse mos më sill këtu raste të rralla, po merre parimin nga shumica. Dhe Ai nuk tha «aq më tepër shërbëtorët e tij», po «ata të shtëpisë së tij», për të treguar sa pranë vetes i ndiente ata. Edhe në një vend tjetër tha: «Tashmë nuk ju quaj shërbëtorë; ju jeni miqtë e mi.» Dhe nuk tha thjesht se e fyen dhe e shpifën të zotin e shtëpisë, po tregon edhe vetë formën e fyerjes: se «e quajtën Beelzebub».

Pastaj u jep edhe një ngushëllim tjetër, jo më të vogël se ky: sepse ky, në të vërtetë, është më i madhi; po, meqë për ata që nuk jetonin ende me rreptësi duhej edhe një tjetër, i tillë që të kishte fuqi të veçantë për t'i freskuar, e shpreh edhe atë. Dhe kjo thënie, në pamje, duket si një pohim i përgjithshëm, por prapëseprapë nuk thuhet për të gjitha çështjet, veç për ato që janë në fjalë. Sepse ç'thotë Ai?

«Nuk ka asgjë të mbuluar që të mos zbulohet, as të fshehur që të mos njihet.» Ja se ç'do të thotë me këto fjalë. Për t'ju dhënë zemër, mjafton që edhe unë kam ndarë me ju të njëjtën fyerje, unë që jam Mësuesi dhe Zoti juaj. Po, në qoftë se prapë ju hidhëron t'i dëgjoni këto, mendoni edhe këtë tjetrën: se shpejt do të çliroheni edhe nga ky dyshim. Sepse pse hidhëroheni? Ngaqë ju quajnë magjistarë e mashtrues? Po prisni pak, dhe të gjithë do t'ju thërrasin shpëtimtarë e bamirës të botës. Po, sepse koha i zbulon të gjitha ato që janë fshehur: do të përgënjeshtrojë shpifjen e tyre dhe do të nxjerrë në dritë virtytin tuaj. Sepse, kur ngjarjet t'ju tregojnë si shpëtimtarë, si bamirës e si shembuj të çdo virtyti, njerëzit nuk do t'u kushtojnë vëmendje fjalëve të tyre, po vetë gjendjes së vërtetë; dhe ata do të dalin shpifës, gënjeshtarë e përgojues, kurse ju më të ndritshëm se dielli, sepse koha, me të shkuar, do t'ju zbulojë e do t'ju shpallë, do të lëshojë një zë më të kthjellët se boria dhe do t'i bëjë të gjithë njerëzit dëshmitarë të virtytit tuaj. Prandaj mos ju ulë ajo që po thuhet tani, po le t'ju ngrejë lart shpresa e të mirave që do të vijnë. Sepse s'mund të ndodhë që ajo që ju përket të mbetet e fshehur.

2. Pastaj, pasi i çliroi nga çdo hidhërim, frikë e ankth, dhe i ngriti mbi fyerjet e njerëzve, atëherë, e jo më parë, u flet me kohë edhe për guximin në predikimin e tyre.

Sepse, «atë që po ju them», thotë, «në errësirë, thuajeni në dritë; edhe atë që dëgjoni në vesh, predikojeni mbi çati.»

E prapëseprapë nuk ishte aspak errësirë kur i thoshte këto, as nuk po u fliste në vesh; po përdori një figurë të fuqishme, duke folur kështu. Domethënë, ngaqë po bisedonte me ta vetëm për vetëm, në një cep të vogël të Palestinës, prandaj tha «në errësirë» dhe «në vesh», duke vënë përballë guximin e fjalës, që do t'ua jepte më vonë, me tonin e bisedës që po zhvillohej atëherë. «Sepse jo në një, dy a tre qytete, po në gjithë botën do të predikoni», thotë, «duke përshkuar tokë e det, vendin e banuar dhe shkretëtirën; edhe te princat, edhe te fiset, te filozofët e te oratorët, duke thënë gjithçka haptazi e me çdo guxim.» Prandaj tha «mbi çati» dhe «në dritë», pa u tërhequr aspak e me çdo lirshmëri.

E pse nuk tha vetëm «predikoni mbi çati» dhe «flisni në dritë», po shtoi edhe «atë që po ju them në errësirë» dhe «atë që dëgjoni në vesh»? Këtë e bëri për t'u dhënë zemër. Ashtu, pra, si kur tha: «Ai që beson tek unë, do të bëjë edhe ai veprat që bëj unë, madje do të bëjë edhe më të mëdha se këto», po kështu edhe këtu, për të treguar se gjithçka do ta bëjë nëpërmjet tyre, e më shumë se nëpërmjet vetes, e futi këtë. Sepse, «fillimin dhe hyrjen», thotë, «i dhashë unë; po pjesën më të madhe dua ta kryej nëpërmjet jush.» E kjo është gjuha e atij që jo vetëm urdhëron, po edhe shpall që më parë atë që do të ndodhte, që u jep zemër me fjalët e veta, që lë të kuptohet se ata do të ngadhënjejnë mbi të gjithë, dhe që, në heshtje, ua largon përsëri hidhërimin nga zëri i keq. Sepse, ashtu si ky mësim, pasi të rrijë fshehur pak kohë, do të përhapet mbi gjithçka, kështu edhe dyshimi i lig i hebrenjve shpejt do të zhduket.

Pastaj, mbasi i ngriti lart, u jep përsëri paralajmërim edhe për rreziqet, duke i dhënë krahë mendjes së tyre dhe duke i lartësuar mbi të gjitha. Sepse ç'thotë? «Mos kini frikë prej atyre që vrasin trupin, po nuk mund të vrasin shpirtin.» A e shihni si i vuri lart mbi çdo gjë, duke i bindur të përçmojnë jo vetëm ankthin e shpifjen, rreziqet e kurthet, po edhe atë që quhet më e tmerrshmja e të gjithave, vdekjen? E jo vetëm vdekjen, po edhe vdekjen me dhunë? Dhe nuk tha «do t'ju vrasin», po me atë dinjitet që i takonte, ua vuri këtë përpara, duke thënë: «Mos kini frikë prej atyre që vrasin trupin, po nuk mund të vrasin shpirtin; përkundrazi, kini frikë prej atij që mund të shkatërrojë në ferr edhe shpirtin edhe trupin», duke e kthyer argumentin, si gjithnjë, në të kundërtën e tij. Sepse ç'ka? Frika juaj, thotë, është nga vdekja? E prandaj nguroni të predikoni? Jo, pikërisht për këtë arsye ju them të predikoni, ngaqë keni frikë nga vdekja: sepse kjo do t'ju çlirojë nga ajo që është vërtet vdekje. Ç'rëndësi ka se do t'ju vrasin? Mbi pjesën më të mirë prapë nuk do të mbizotërojnë, edhe po të përpiqen në dhjetë mijë mënyra. Prandaj nuk tha «që nuk e vrasin shpirtin», po që «nuk mund ta vrasin». Sepse, sado ta duan, nuk do t'ia dalin. Ndaj, po të kesh frikë prej ndëshkimit, ki frikë prej atij, që është shumë më i rëndë.

A e shihni si përsëri nuk u premton çlirim nga vdekja, po i lë të vdesin, duke u dhënë më shumë sesa po të mos i kishte lënë ta pësonin atë? Sepse çlirimi nga vdekja s'është aspak aq i madh sa t'i bindësh njerëzit ta përçmojnë vdekjen. E shihni tani: Ai nuk i shtyn drejt rreziqeve, po i vë mbi rreziqet, dhe me një fjali të shkurtër ua ngul në mendje mësimet për pavdekësinë e shpirtit; e, mbasi me dy a tre fjalë mbolli një mësim shpëtimtar, i ngushëllon edhe me arsye të tjera.

Kështu, që të mos mendonin se, kur t'i vrisnin e t'i thernin, e pësonin këtë si njerëz të braktisur, Ai sjell përsëri argumentin e providencës së Perëndisë, duke thënë kështu: «A nuk shiten dy harabela për një grosh? Edhe asnjë prej tyre nuk bie në lak pa Atin tuaj. Por edhe qimet e kokës suaj janë të gjitha të numëruara.» «Sepse ç'ka më të pavlerë se ata?», thotë; «e prapëseprapë as këta nuk zihen pa dijeninë e Perëndisë.» Sepse Ai nuk do të thotë se «me veprimin e tij bien ata», sepse kjo do të ishte e padenjë për Perëndinë, po se «asgjë nga ç'ndodh nuk i mbetet e fshehur.» Në qoftë se, pra, Ai nuk e ka të panjohur asnjë nga ato që na ndodhin, dhe na do më me të vërtetë se një baba, e na do aq sa t'i ketë numëruar edhe qimet tona, atëherë nuk duhet të kemi frikë. E këtë e tha jo se Perëndia i numëron qimet tona, po që të tregonte dijeninë e tij të përsosur dhe providencën e tij të madhe mbi ta. Në qoftë se, pra, Ai edhe i njeh të gjitha ato që ndodhin, edhe mund t'ju shpëtojë, edhe do, atëherë, çfarëdo që t'ju duhet të pësoni, mos mendoni se pësoni si njerëz të braktisur. Sepse vullneti i tij nuk është t'ju çlirojë nga tmerret, po t'ju bindë t'i përçmoni, sepse kjo, më shumë se çdo gjë, është çlirim nga tmerret.

3. «Prandaj mos kini frikë; ju vleni më shumë se shumë harabela.» A e shihni se frika kishte mbizotëruar tashmë tek ata? Po, sepse Ai i njihte të fshehtat e zemrës; prandaj shtoi: «Prandaj mos kini frikë prej tyre.» Sepse, edhe po të mbizotërojnë, do të jetë mbi pjesën më të ulët, dua të them, mbi trupin; të cilin, edhe po të mos e vrasin, natyra gjithsesi do ta marrë me vete e do të ikë. Kështu që as kjo nuk varet prej tyre, po njerëzit e kanë prej natyrës. E po t'i kesh frikë kësaj, aq më tepër duhet të kesh frikë prej asaj që është më e madhe, e të tmerrohesh prej «atij që mund të shkatërrojë në ferr edhe shpirtin edhe trupin». Dhe tani nuk e thotë haptas se është Ai vetë «që mund të shkatërrojë edhe shpirtin edhe trupin», po atje ku më parë e shpalli veten gjykatës, e bëri të qartë.

Po tani ndodh e kundërta: atij, domethënë, që mund të shkatërrojë shpirtin, pra ta ndëshkojë, nuk i kemi frikë, kurse atyre që vrasin trupin u dridhemi. E megjithatë, ndërsa Ai, bashkë me shpirtin, ndëshkon edhe trupin, ata nuk mund as ta ndëshkojnë trupin, e aq më pak shpirtin; e sado ashpër ta ndëshkojnë, në atë mënyrë përkundrazi e bëjnë më të lavdishëm.

A e shihni si tregon se luftimet janë të lehta? Sepse në të vërtetë vdekja ua trazonte tej mase shpirtrat, duke u ngjallur tmerr për një kohë, sepse ende nuk ishte bërë e lehtë për t'u mundur, as ata që do ta përçmonin nuk kishin marrë pjesë në hirin e Frymës.

Pasi, siç e shihni, dëboi frikën dhe hidhërimin që po ua trazonte shpirtin, me atë që vijon u jep përsëri zemër, duke e dëbuar frikën me frikë; e jo vetëm me frikë, po edhe me shpresën e çmimeve të mëdha; dhe kërcënon me shumë pushtet, duke i nxitur në të dyja mënyrat të flasin me guxim për të vërtetën; e thotë më tej:

«Prandaj, kushdo që të më rrëfejë përpara njerëzve, edhe unë do ta rrëfej përpara Atit tim që është në qiej. Por kushdo që të më mohojë përpara njerëzve, edhe unë do ta mohoj përpara Atit tim që është në qiej.»

Kështu, jo vetëm nga të mirat, po edhe nga të kundërtat i nxit; dhe e mbyll me pjesën e zymtë.

Dhe vini re kujdesin e tij të hollë: nuk tha «mua», po «në mua», për të lënë të kuptohet se ai që rrëfen e bën rrëfimin e vet jo me fuqinë e vet, po me ndihmën e hirit nga lart. Kurse për atë që mohon, nuk tha «në mua», po «mua»; sepse ai, mbasi mbeti pa dhuratën, bie në mohim.

«Përse, pra, qortohet», mund të thotë dikush, «në qoftë se, i braktisur, mohon?» Sepse vetë të qenët i braktisur është faji i atij që braktiset.

Po pse nuk mjaftohet me besimin në mendje, po kërkon edhe rrëfimin me gojë? Që të na stërvitë për guxim në të folur, për një dashuri e vendosmëri më të bollshme, dhe që të na ngrejë lart. Prandaj edhe u drejtohet të gjithëve. As nuk e zbaton këtë vetëm për nxënësit vetë, sepse jo ata, po edhe nxënësit e tyre po i bën tani zemërtrima. Sepse ai që e ka mësuar këtë mësim jo vetëm do të mësojë me guxim, po edhe do t'i durojë të gjitha me lehtësi e me mendje të gatshme. Kjo, sido që të jetë, i solli shumë veta te apostujt, madje edhe besimi i tyre në këtë fjalë. Sepse, si në ndëshkim dënimi është më i rëndë, ashtu edhe në të mirat shpërblimi është më i madh. Dua të them: ndërsa ai që bën mirë e ka përparësinë në kohë, e vonesa e ndëshkimit i llogaritet fitim mëkatarit, Ai ka sjellë një përparësi të barasvlershme, ose më mirë shumë më të madhe, shtimin e shpërblimeve. «A e ke përparësinë», thotë, «se më rrëfeve i pari këtu? Edhe unë do të kem përparësinë ndaj teje, duke të dhënë gjëra më të mëdha, e papërshkrueshëm më të mëdha; sepse do të të rrëfej atje.» A e shihni se edhe të mirat, edhe të këqijat do të shpërndahen atje? Përse, pra, nxiton e ngutesh? E përse i kërkon shpërblimet e tua këtu, ti që je «shpëtuar me shpresë»? Ndaj, në qoftë se ke bërë ndonjë të mirë e nuk e ke marrë shpërblimin këtu, mos u shqetëso (sepse me shtesë, në kohën që vjen, të pret shpërblimi i saj); ose në qoftë se ke bërë ndonjë të keqe e nuk e ke paguar ndëshkimin, mos rri i qetë; sepse atje do të të presë ndëshkimi, po të mos kthehesh e të ndreqesh.

Po në qoftë se nuk e beson, nga gjërat këtu nxirr hamendjen tënde edhe për ato që do të vijnë. Sepse, në qoftë se në kohën e luftimeve ata që rrëfejnë janë kaq të lavdishëm, mendo ç'do të jenë në kohën e kurorave. Në qoftë se armiqtë të duartrokasin këtu, si mund të mos të admirojë e të mos të shpallë ai, më i buti i të gjithë etërve? Po, atëherë do të kemi edhe dhuratat tona për të mirën, edhe ndëshkimet tona për të keqen. Kështu që ata që mohojnë do të pësojnë dëm edhe këtu edhe atje: këtu, duke jetuar me ndërgjegje të keqe, e ndonëse s'do të vdisnin kurrë, do të jenë prapë të vdekur; e atje, duke pësuar ndëshkimin e fundit. Kurse të tjerët do të fitojnë edhe këtu edhe atje: këtu, duke e bërë vdekjen e tyre fitim e duke u bërë kështu më të lavdishëm se të gjallët; e atje, duke shijuar ato bekime të papërshkrueshme.

Perëndia, pra, aspak nuk është gati vetëm të ndëshkojë, po edhe të japë të mira; madje për këtë të fundit më shumë se për të parën. Po pse e vuri shpërblimin vetëm një herë, e ndëshkimin dy herë? Ai e di se kjo do të ishte më e përshtatshme për të na ndrequr. Për këtë arsye, mbasi tha: «Kini frikë prej atij që mund të shkatërrojë në ferr edhe shpirtin edhe trupin», thotë përsëri: «Edhe unë do ta mohoj.» Kështu bën edhe Pavli, duke e përmendur vazhdimisht ferrin.

Kështu, pra, e shohim se Ai, mbasi e stërviti me çdo mënyrë nxënësin e vet (edhe duke i hapur qiellin, edhe duke i vënë përpara atë fron të tmerrshëm gjyqi, edhe duke i treguar amfiteatrin e engjëjve dhe si në mes të tyre do të shpallen kurorat, gjë që atëherë e tutje do të hapte udhën që fjala e perëndishmërisë të pranohej fare lehtë), në atë që vijon, që të mos frikësohen e të mos pengohet fjala, i urdhëron të jenë të gatshëm edhe për vetë therjen; për t'i bërë të ditur se ata që ngulmojnë në gabimin e tyre do të vuajnë (ndër të tjera) edhe për kurdisjen e dredhive kundër tyre.

4. Le ta përçmojmë, pra, vdekjen, edhe pse ende s'ka ardhur koha që na e kërkon; sepse me të vërtetë ajo do të na shpjerë në një jetë shumë më të mirë. «Po trupi prishet.» Për këtë, pikërisht, duhet të gëzohemi më së shumti, sepse prishet vdekja e zhduket vdekshmëria, jo lënda e trupit. Sepse, po të shihje një statujë duke u derdhur, s'do ta quaje procesin shkatërrim, po një formim më të mirë. Pikërisht kështu mendo edhe ti për trupin, dhe mos vajto. Do të ishte vend për të vajtuar, po të kishte mbetur në ndëshkimin e vet.

«Po», thotë dikush, «kjo duhej të ndodhte pa u prishur trupat tanë; ata duhej të mbeteshin të plotë.» E ç'dobi do t'u kishte sjellë kjo, qoftë të gjallëve, qoftë të vdekurve? Deri kur do të jeni dashamirës të trupit? Deri kur do të jeni mbërthyer pas dheut e do të rrini gojëhapur pas hijeve? Ç'të mirë do të kishte sjellë kjo? Ose më mirë, ç'dëm nuk do të kishte sjellë? Sepse, po të mos prisheshin trupat tanë, së pari më i madhi i të gjitha të këqijave, kryelartësia, do të kishte mbetur te shumë veta. Sepse, në qoftë se, edhe ndërsa ndodh kjo dhe krimbat dalin jashtë, shumë veta kanë kërkuar me ngulm të bëhen perëndi, ç'nuk do të kishte ndodhur po të mbetej trupi?

Së dyti, nuk do të besohej se trupi është prej dheu; sepse, në qoftë se, ndonëse fundi i tij e dëshmon këtë, disa prapë dyshojnë, ç'nuk do të kishin dyshuar po të mos e shihnin këtë? Së treti, trupat do t'i kishin dashur së tepërmi, dhe shumica e njerëzve do të ishin bërë më mishtorë e më të trashë; e në qoftë se edhe tani disa ngjiten pas varreve e arkivoleve të njerëzve, edhe pasi ata kanë mbaruar, ç'nuk do të kishin bërë po të kishin ruajtur edhe pamjen e tyre? Së katërti, nuk do t'i kishin dëshiruar me zjarr gjërat që do të vijnë. Së pesti, ata që thonë se bota është e përjetshme do të ishin forcuar edhe më, e do të kishin mohuar Perëndinë si Krijues. Së gjashti, nuk do ta kishin njohur epërsinë e shpirtit, e sa gjë e madhe është prania e një shpirti në një trup. Së shtati, shumë prej atyre që humbin të afërmit e tyre do t'i kishin lënë qytetet, do të kishin banuar në varre e do të ishin çmendur, duke biseduar pareshtur me të vdekurit e vet. Sepse, në qoftë se edhe tani njerëzit i bëjnë vetes shëmbëllime, meqë s'mund ta mbajnë trupin (sepse as që është e mundur, po, duan a s'duan, ai u rrëshqet e u ikën me nxitim), dhe mbërthehen pas dërrasave të drurit, ç'gjë e përbindshme s'do të kishin shpikur atëherë? Për mendimin tim, shumica do të kishin ngritur madje edhe tempuj për trupa të tillë, dhe ata që janë të zotë në magji të tilla do të kishin bindur frymërat e liga të flisnin nëpërmjet tyre; sepse, të paktën edhe tani, ata që guxojnë të merren me artet e nekromancisë provojnë shumë gjëra më të çuditshme se këto. E sa idhujtari nuk do të kishin lindur prej kësaj? Kur njerëzit, edhe pas pluhurit e hirit, prapë janë të etur për ato praktika.

Perëndia, pra, që të na heqë të gjitha teprimet dhe të na mësojë të qëndrojmë larg çdo gjëje tokësore, i shkatërron trupat para syve tanë. Sepse edhe ai që është i dashuruar pas trupave e tronditet fort kur sheh një vajzë të bukur, në qoftë se nuk do ta mësojë me fjalë shëmtinë e asaj lënde, do ta njohë me vetë pamjen. Po, shumë vajza të një moshe me atë që ai do, e shpesh edhe më të bukura, mbasi kanë vdekur, pas ditës së parë a të dytë kanë lëshuar një erë të keqe, qelbësirë e prishen me krimba. Merre me mend, pra, ç'lloj bukurie do dhe ç'lloj hijeshie ka fuqi të të trazojë kaq shumë. Po të mos prisheshin trupat, kjo nuk do të njihej mirë; po, ashtu si frymërat e liga vërshojnë te varret e njerëzve, kështu edhe shumë prej dashamirësve tanë, duke ndenjur pareshtur pranë varreve, do të kishin pritur frymëra të liga në shpirtin e tyre, e shpejt do të kishin humbur në këtë çmenduri të rëndë.

Po ashtu si janë punët, bashkë me gjithçka tjetër, edhe kjo e ngushëllon shpirtin: që forma nuk shihet; kjo i sjell njerëzit të harrojnë hidhërimin e tyre. Vërtet, po të mos ishte kështu, s'do të kishte fare varre, po do të shihje qytetet tona me kufoma në vend të statujave, ku secili dëshiron të shohë të vdekurin e vet. E prej kësaj do të lindte shumë rrëmujë, e askush nga njerëzit e zakonshëm nuk do të kujdesej për shpirtin e vet, as nuk do t'i linte vend mësimit të pavdekësisë të hynte; dhe do të kishin dalë edhe shumë gjëra të tjera, më të tmerrshme se këto, që edhe t'i thuash s'ka hije. Prandaj prishet menjëherë, që ti të shohësh të zbuluar bukurinë e shpirtit. Sepse, në qoftë se shpirti është ai që siguron gjithë atë bukuri e jetë, atëherë vetë ai duhet të jetë shumë më i shkëlqyer. E në qoftë se e ruan atë që është kaq e shëmtuar e e pahijshme, aq më tepër veten e vet.

5. Sepse nuk është te trupi ku qëndron bukuria, po te shprehja dhe te lulëzimi që shpirti derdh mbi lëndën e tij. Tani, pra, të them të duash atë që bën edhe trupin të duket i tillë siç është. E pse flas për vdekjen? Jo, madje edhe në vetë jetën dua që ti të vësh re se çdo gjë e bukur është e tija. Sepse, kur shpirti kënaqet, derdh trëndafila mbi faqe; ose, kur i vjen dhimbje, e merr atë bukuri e e mbështjell të gjithën në një petk të errët. E, në qoftë se rri gjithnjë në gëzim, trupi përmirësohet; në qoftë se në pikëllim, e bën atë më të hollë e më të dobët se pëlhura e merimangës; në qoftë se në zemërim, e ka bërë përsëri të neveritshëm e të ndyrë; në qoftë se e tregon syrin të qetë, e madhe është bukuria që fal; në qoftë se shpreh zili, fort të zbehtë e të vyshkur e bën ngjyrën që derdh mbi ne; në qoftë se dashuri, të bollshme është hijeshia që jep menjëherë. Kështu, në të vërtetë, shumë gra, ndonëse nuk janë të bukura në tipare, kanë nxjerrë shumë hir prej shpirtit; të tjera përsëri, me lulëzim të shkëlqyer, duke pasur një shpirt të pahijshëm, e kanë prishur bukurinë e tyre. Vër re si një fytyrë e zbehtë skuqet, e me ndryshimin e ngjyrës jep gëzim të madh, kur ka nevojë për turp e për skuqje. Ashtu, nga ana tjetër, në qoftë se është e paturpshme, e bën pamjen më të pakëndshme se çdo përbindësh.

Sepse asgjë nuk është më e bukur, asgjë më e ëmbël se një shpirt i hijshëm. Sepse, ndërsa te trupat malli vjen me dhimbje, te shpirtrat kënaqësia është e kulluar e e qetë. Përse, pra, e lë mbretin e çmendesh pas lajmëtarit? Përse e braktis filozofin e rri gojëhapur pas përkthyesit të tij? A ke parë një sy të bukur? Njihu me atë që është përbrenda; e në qoftë se ajo nuk është e bukur, përçmoje edhe këtë. Sepse, po të shihje me siguri një grua të shëmtuar që mban një maskë të bukur, ajo s'do të të linte asnjë përshtypje; ashtu, nga ana tjetër, as nuk do të lejoje që një grua e hijshme e e bukur të fshihej pas maskës, po do ta hiqje, sepse do të zgjidhje ta shihje bukurinë e saj të zbuluar.

Këtë, pra, të them ta bësh edhe për shpirtin, dhe njihu me të së pari; sepse shpirti vishet me trupin në vend të një maske. Prandaj edhe trupi mbetet i tillë siç është, kurse shpirti, ndonëse i shpërfytyruar, mund të bëhet shpejt i bukur. Ndonëse ka një sy të pahijshëm, të ashpër e të egër, mund të bëhet i bukur, i butë, i qetë, zemërbutë e i ëmbël.

Këtë bukuri, pra, le të kërkojmë, këtë fytyrë le ta stolisim, që edhe Perëndia «të dëshirojë bukurinë tonë» dhe të na japë prej bekimeve të tij të përjetshme, me anë të hirit dhe të njeridashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.