Mateu 12:1

Kurse Lluka thotë: «Në një të shtunë të dyfishtë». Po ç'është një e shtunë e dyfishtë? Është kur pushimi nga puna është i dyfishtë: ai i së shtunës së zakonshme dhe ai i një feste tjetër që rastis po atë ditë. Sepse çdo pushim nga puna, ata e quajnë të shtunë.

Po përse do t'i kishte larguar prej saj ai që i parashihte të gjitha, po të mos kishte qenë vullneti i tij që e shtuna të shkelej? Vullnet i tij ishte, vërtet, po jo thjesht kështu; prandaj kurrë nuk e shkel pa arsye, po duke dhënë shkaqe të arsyeshme, që t'i japë fund ligjit dhe njëkohësisht të mos i trembë ata. Por ka raste kur ai madje e shfuqizon drejtpërsëdrejti, pa sjellë asnjë rrethanë: si kur i lyen me baltë sytë e të verbrit, ose kur thotë: «Ati im punon deri tani, edhe unë punoj». Dhe vepron kështu: me njërën lavdëron Atin e tij, me tjetrën qetëson dobësinë e hebrenjve. Me këtë të fundit merret këtu, duke paraqitur si arsye nevojën e natyrës; megjithëse, në rastin e mëkateve të njohura si të tilla, kjo, sigurisht, nuk do të mund të ishte kurrë justifikim. Sepse as vrasësi nuk mund të nxjerrë si arsye zemërimin e tij, as kurorëshkelësi epshin, as ndonjë justifikim tjetër; po këtu, duke përmendur urinë e tyre, ai i çliroi nga çdo faj.

Por ti, të lutem, mrekullohu me nxënësit, se sa plotësisht e mbajnë veten në fre. Nuk i përfillin fare gjërat e trupit, po e çmojnë ushqimin e trupit si gjë të dorës së dytë; e ndonëse duhet të përballen me një uri të pareshtur, prapë nuk largohen. Sepse, po të mos i kishte shtrënguar rëndë uria, nuk do të kishin bërë as edhe kaq.

Ç'bëjnë atëherë farisenjtë? «Kur e panë këtë», thuhet, «i thanë: ‹Ja, nxënësit e tu bëjnë atë që nuk lejohet të bëhet ditën e shtunë›».

Këtu, në të vërtetë, nuk reagojnë me ndonjë ashpërsi të madhe (ndonëse kjo, sigurisht, do t'u kishte shkuar për shtat); prapëseprapë nuk zemërohen fort, po thjesht gjejnë të meta. Por kur ai shtriu dorën e tharë dhe e shëroi, atëherë u tërbuan aq shumë, sa u mblodhën për t'u këshilluar se si ta vrisnin dhe ta zhduknin. Sepse aty ku nuk bëhet asgjë e madhe dhe fisnike, ata rrinë të qetë; por aty ku shohin dikë të shëruar, egërsohen e përpëliten, e s'ka njeri më të padurueshëm se ata: të tillë armiq janë të shpëtimit të njerëzve.

Si i mbron atëherë Jisui nxënësit e tij? «A nuk keni lexuar», thotë, «çfarë bëri Davidi në tempull, kur i erdhi uria, atij edhe gjithë atyre që ishin me të? Si hyri në shtëpinë e Perëndisë dhe hëngri bukët e paraqitjes, të cilat nuk i lejohej t'i hante, as atij, as atyre që ishin me të, po vetëm priftërinjve?»

Kështu, kur mbron nxënësit e tij, sjell si dëshmi Davidin; kurse për veten e tij, sjell Atin.

Dhe vër re mënyrën e tij qortuese: «A nuk keni lexuar ç'bëri Davidi?» Sepse vërtet e madhe ishte lavdia e atij profeti, aq sa edhe Pjetri, më vonë, kur u fliste hebrenjve, foli kështu: «Më lejoni t'ju flas lirisht për patriarkun David, se ai edhe vdiq edhe u varros».

Po pse nuk e quan me emrin e gradës së tij, as këtu, as më vonë? Ndoshta, sepse prej tij e mori prejardhjen e vet.

Po të kishin qenë njerëz të çiltër, ai do ta kishte kthyer fjalën te vuajtja e nxënësve nga uria; por, meqë ishin të neveritshëm e çnjerëzorë, ai më mirë u rrëfen një ngjarje.

Kurse Marku thotë: «Në ditët e Aviatharit, kryepriftit», duke mos thënë diçka që bie ndesh me ngjarjen, po duke lënë të kuptohet se ai kishte dy emra; dhe shton se «ai i dha», duke treguar se edhe në këtë David kishte shumë për të thënë në mbrojtje të vet, sepse vetë prifti ia lejoi; e jo vetëm ia lejoi, po edhe i shërbeu. Dhe mos më thuaj se Davidi ishte profet, sepse as kështu nuk lejohej, po kjo e drejtë ishte vetëm e priftërinjve; prandaj edhe shtoi: «po vetëm për priftërinjtë». Sepse, edhe sikur të ishte dhjetë mijë herë profet, prapë nuk ishte prift; dhe, ndonëse ai vetë ishte profet, nuk ishin të tillë ata që ishin me të; sepse e dimë se edhe atyre u dha.

«Ç'të themi atëherë», mund të thotë dikush, «a ishin të gjithë njësoj me Davidin?» Përse më flet për dinjitet, atje ku duket se ka një shkelje të ligjit, ndonëse është shtrëngesë e natyrës? Po, edhe në këtë mënyrë ai i ka shfajësuar edhe më plotësisht nga akuzat, meqë ai që është më i madh del se bëri po të njëjtën gjë.

«Po ç'lidhje ka kjo me çështjen», mund të thotë dikush, «sepse nuk ishte e shtuna ajo që shkeli, apo jo?» Ti më flet për diçka më të madhe, që tregon veçanërisht urtësinë e Krishtit: se, duke e lënë të shtunën, ai sjell një shembull tjetër më të madh se e shtuna. Sepse nuk është aspak e njëjta gjë të cenosh një ditë dhe të prekësh atë tryezë të shenjtë, të cilën askush nuk kishte të drejtë ta prekte. E shtuna, vërtet, është shkelur, dhe kjo shpesh; madje shkelet vazhdimisht, si me rrethprerjen, ashtu edhe me shumë punë të tjera; edhe te Jerikoja mund të shihet se ndodhi e njëjta gjë; kurse kjo ndodhi vetëm atë herë. Kështu që fitorja e tij është më se e plotë. Po atëherë, si nuk e fajësoi askush Davidin, ndonëse kishte edhe një shkak tjetër akuze, më të rëndë se ky, atë të vrasjes së priftërinjve, që e pati zanafillën pikërisht këtu? Por ai nuk e përmend, sepse merret vetëm me çështjen që kishte para.

2. Pastaj ai e hedh poshtë edhe në një mënyrë tjetër. Sepse, ashtu si në fillim solli Davidin, duke ua shuar mendjemadhësinë me dinjitetin e atij njeriu, kështu, pasi ua mbylli gojën e ua uli mburrjen, atëherë shton edhe kundërshtimin më të përshtatshëm. E cili është ai? «A nuk e dini se në tempull priftërinjtë e përdhosin të shtunën dhe s'kanë faj?» Sepse në atë rastin tjetër, thotë, nevoja e ngutshme e solli lehtësimin, kurse këtu lehtësimi vjen edhe pa nevojë të ngutshme. Megjithatë, ai nuk i kundërshtoi menjëherë kështu, po së pari si me lejim, e pastaj duke ngulur këmbë në argumentin e tij. Sepse duhej që përfundimi më i fortë të nxirrej në fund, ndonëse edhe argumenti i parë, kuptohet, e kishte peshën e vet.

Dhe mos më thuaj se të sjellësh një tjetër që kryen po atë mëkat nuk të çliron nga faji. Sepse, kur ai që e bën nuk mban faj, vepra që guxoi të bëjë bëhet rregull që të tjerët ta sjellin si arsye.

Megjithatë, ai nuk u mjaftua me kaq, po shton edhe diçka më vendimtare, duke thënë se kjo vepër nuk është aspak mëkat. Dhe kjo, më shumë se çdo gjë tjetër, ishte shenja e një fitoreje të lavdishme: të tregoje ligjin që e shfuqizon vetveten, dhe këtë në dy mënyra, së pari me anë të vendit, pastaj me anë të së shtunës. Ose më mirë, edhe në tri mënyra: sepse puna që bëhet është e dyfishtë, e bashkë me të vjen edhe diçka tjetër, që ajo kryhet nga priftërinjtë; dhe, ç'është më tepër, që as nuk ngrihet fare si akuzë. «Sepse ata», thotë, «janë të pafajshëm».

A e sheh sa pika ka parashtruar? Vendin, sepse thotë «në tempull»; personat, sepse janë «priftërinjtë»; kohën, sepse thotë «e shtuna»; vetë veprimin, sepse thotë «përdhosin» (nuk tha «shkelin», po diçka më të rëndë, «përdhosin»); dhe se ata jo vetëm i shpëtojnë dënimit, po janë edhe pa faj: «sepse ata», thotë, «janë të pafajshëm».

Prandaj mos e quani këtë, thotë, njësoj si rastin e parë. Sepse ai, vërtet, u bë vetëm një herë, jo nga një prift, dhe ishte nga nevoja; prandaj edhe ata meritonin të justifikoheshin. Kurse kjo e fundit bëhet çdo të shtunë, edhe nga priftërinjtë, edhe në tempull, edhe sipas ligjit. Prandaj, sërish, jo prej favori, po në mënyrë të ligjshme, ata shfajësohen nga akuzat. Sepse aspak nuk fola kështu për t'i fajësuar, thotë, as për t'i çliruar nga faji me anë lëshimi, po sipas parimit të drejtësisë.

Dhe në dukje ai po i mbron ata, por në të vërtetë po i shfajëson nxënësit e tij nga fajet që u vishen. Sepse kur thotë «ata janë të pafajshëm», ka parasysh: «aq më tepër këta».

«Po ata nuk janë priftërinj». Përkundrazi, ata janë më të mëdhenj se priftërinjtë. Sepse vetë Zoti i tempullit është këtu: e vërteta, jo parafigura. Prandaj tha edhe:

«Por unë po ju them se këtu është dikush më i madh se tempulli».

Megjithatë, sado të mëdha të ishin fjalët që dëgjuan, ata nuk u përgjigjën, sepse shpëtimi i njerëzve nuk ishte qëllimi i tyre.

Pastaj, meqë dëgjuesve do t'u dukej e ashpër, ai shpejt e mbulon me një vel, duke i dhënë fjalës së tij, si më parë, një kthesë të butë, por prapëseprapë duke folur me qortim. «Po të kishit ditur ç'do të thotë kjo: ‹Mëshirë dua, e jo flijim›, nuk do t'i kishit dënuar të pafajshmit».

A e sheh si sërish e kthen fjalën nga butësia, e prapë tregon se butësia nuk arrin t'i prekë? «Sepse nuk do t'i kishit dënuar», thotë, «të pafajshmit». Më parë, vërtet, të njëjtën gjë e nxori nga ç'thuhet për priftërinjtë, me fjalët «janë të pafajshëm»; kurse këtu e thotë me pushtetin e vet; ose më mirë, edhe kjo është nga ligji, sepse po citonte një thënie profetike.

3. Pas kësaj ai përmend edhe një arsye tjetër: «Sepse Biri i Njeriut», thotë, «është Zot i së shtunës», dhe këtë e thotë për veten e tij. Por Marku tregon se ai e tha këtë edhe për natyrën tonë të përbashkët; sepse tha: «E shtuna u bë për njeriun, jo njeriu për të shtunën».

Po pse u dënua atëherë ai që po mblidhte dru? Sepse, po të përbuzeshin ligjet që në fillim, kuptohet se vështirë se do të mbaheshin më pas.

Sepse e shtuna, në fillim, solli vërtet shumë të mira e të mëdha; për shembull, i bëri të butë ndaj pjesëtarëve të shtëpisë së tyre, i bëri njerëzorë; u mësoi providencën e Perëndisë dhe krijimin, siç thotë Ezekieli; i stërviti dalëngadalë të hiqnin dorë nga ligësia, dhe i priri t'i vinin veshin gjërave të Frymës.

Sepse ata nuk do të mund ta duronin, po t'u kishte thënë, kur po jepte ligjin për të shtunën: «Bëni veprat tuaja të mira të shtunën, po mos bëni veprat që janë të këqija»; prandaj i ndaloi njësoj nga të gjitha, sepse «nuk duhet të bëni asgjë fare», thotë; e as edhe kështu nuk u mbajtën në rregull. Por ai vetë, pikërisht kur po jepte ligjin e së shtunës, edhe aty la të kuptohej tërthorazi se do që ata të përmbaheshin vetëm nga veprat e këqija, me fjalët: «Nuk duhet të bëni asnjë punë, veç asaj që bëhet për jetën tuaj». Edhe në tempull gjithçka vazhdonte, madje me më shumë zell dhe me mund të dyfishtë. Kështu, edhe me anë të vetë hijes, ai fshehurazi ua hapte të vërtetën.

A e shfuqizoi atëherë Krishti, mund të thuhet, një gjë kaq të dobishme? Aspak; përkundrazi, e bëri edhe më të madhe. Sepse kishte ardhur koha që ata të stërviteshin në çdo gjë me rregulla më të larta. Nuk kishte më nevojë t'i lidheshin duart atij që ishte çliruar nga ligësia e që kishte marrë krahë për çdo vepër të mirë; as të mësonin prej kësaj njerëzit se Perëndia i bëri të gjitha; as të bëheshin kështu të butë ata që janë thirrur të imitojnë vetë dashurinë e Perëndisë për njerëzit (sepse thotë: «Bëhuni të mëshirshëm, si Ati juaj qiellor»); as të kremtonin vetëm një ditë ata që janë urdhëruar të mbajnë festë gjithë jetën (sepse thuhet: «Le ta kremtojmë festën jo me maja të vjetër, as me maja ligësie e prapësie, po me bukën e ndorme të çiltërsisë e të së vërtetës»); e as u duhet të rrinë pranë një arke dhe një altari të artë atyre që kanë vetë Zotin e gjithçkaje si banor brenda tyre e që në çdo gjë janë në bashkësi me të: me anë të lutjes, të blatimit, të Shkrimeve, të lëmoshës, dhe duke e pasur atë brenda vetes. Ja pra, ç'nevojë ka për ndonjë të shtunë ai që gjithnjë kremton festë, ai që gjithë jetesën e ka në Qiell?

4. Le të kremtojmë, pra, festë pareshtur, dhe të mos bëjmë asgjë të keqe; sepse kjo është festë. Le të forcohen gjërat tona shpirtërore, kurse gjërat tokësore le t'i lënë vendin; e le të pushojmë një pushim shpirtëror, duke i mbajtur duart larg lakmisë, duke e larguar trupin nga mundimet e tepërta e të padobishme, nga ato që populli i hebrenjve i duroi dikur në Egjipt. Sepse s'ka asnjë ndryshim midis nesh, që mbledhim ar, dhe atyre që ishin lidhur në baltë, tek punonin ato tulla, mblidhnin kashtë e rriheshin. Po, sepse edhe tani djalli na urdhëron të bëjmë tulla, ashtu si Faraoni atëherë. Sepse ç'është ari, veç baltë? Dhe ç'është argjendi, veç kashtë? Ashtu si kashta, argjendi ndez flakën e dëshirës; e ashtu si balta, ari e fëlliq atë që e zotëron.

Prandaj ai na dërgoi jo Moisiun nga shkretëtira, po Birin e tij nga Qielli. Në qoftë se, pasi ka ardhur ai, ti mbetesh në Egjipt, do të vuash bashkë me egjiptianët; por, në qoftë se e lë atë vend dhe ngjitesh bashkë me Izraelin shpirtëror, do t'i shohësh të gjitha mrekullitë.

Por as kjo nuk mjafton për shpëtim. Sepse nuk duhet vetëm të çlirohemi nga Egjipti, po duhet edhe të hyjmë në premtim. Sepse edhe hebrenjtë, siç thotë Pavli, kaluan nëpër Detin e Kuq, hëngrën manë dhe pinë pije shpirtërore, po megjithatë të gjithë humbën.

Që të mos na gjejë, pra, e njëjta gjë edhe ne, le të mos jemi të ngathët, as të mos zbrapsemi; por, kur të dëgjosh zbulues të ligj që edhe tani sjellin një lajm të keq kundër udhës së ngushtë e të vështirë, e flasin po atë lloj fjale si ata zbuluesit e dikurshëm, shembulli ynë le të mos jetë shumica, po Jozueu dhe Kalebi, biri i Jefuneut; e ti mos u dorëzo, derisa të arrish premtimin dhe të hysh në Qiej.

As mos e quaj udhëtimin të vështirë. «Sepse, në qoftë se u pajtuam me Perëndinë kur ishim armiq, aq më tepër, të pajtuar tashmë, do të shpëtohemi». «Po kjo udhë», mund të thuhet, «është e ngushtë e e vështirë». Mirë, po ajo e mëparshmja, nëpër të cilën ke ardhur, nuk është vetëm e ngushtë e e vështirë, po edhe e pakalueshme, dhe plot me bisha të egra. Dhe ashtu si nuk mund të kalohej Deti i Kuq, po të mos ishte bërë ajo mrekulli, kështu as ne, po të mbeteshim në jetën tonë të mëparshme, nuk do të mund të ngjiteshim në Qiell, veçse me anë të pagëzimit që ndërhyri. Tani, në qoftë se e pamundura u bë e mundur, aq më tepër e vështira do të jetë e lehtë.

«Po ajo», mund të thuhet, «qe vetëm prej hirit». E pra, pikërisht për këtë arsye ke plot të drejtë të marrësh zemër. Sepse, në qoftë se veproi bashkë me ju atje ku ishte vetëm hir, a nuk do t'ju ndihmojë shumë më tepër atje ku edhe ju tregoni vepra të mundimshme? Në qoftë se të shpëtoi kur nuk bëje asgjë, a nuk do të të ndihmojë shumë më tepër kur punon?

Më parë, vërtet, po thosha se nga gjërat e pamundura ti duhet të marrësh zemër edhe për të vështirat; por tani shtoj edhe këtë: po të jemi syçelë, këto as të vështira nuk do të jenë. Sepse vëre: vdekja është shkelur nën këmbë, djalli ka rënë, ligji i mëkatit është shuar, hiri i Frymës është dhënë, jeta është ngushtuar në një hapësirë të vogël, barrët e rënda janë pakësuar.

Dhe, që të bindesh për këtë nga vetë përfundimet, shih sa e sa i kanë kapërcyer urdhërimet e Krishtit; e ti trembesh nga ajo që s'është veçse masa e tyre? Ç'justifikim do të kesh atëherë, kur të tjerët po hidhen përtej kufijve, kurse ti vetë je tepër përtac për atë që është urdhëruar?

Kështu, ty të këshillojmë të japësh lëmoshë nga ato që ke, kurse një tjetër ka hequr nga vetja edhe gjithë pasurinë e tij; ty të kërkojmë të jetosh i dëlirë me gruan tënde, kurse një tjetër as që ka hyrë fare në martesë; ty të lutemi të mos jesh ziliqar, kurse një tjetër e gjejmë duke dhënë edhe vetë jetën për dashuri; ty përsëri të lutemi të jesh i butë në gjykime dhe jo i ashpër ndaj atyre që mëkatojnë, kurse një tjetër, edhe kur e godasin, kthen edhe faqen tjetër.

Ç'do të themi atëherë, të lutem? Ç'justifikim do të sjellim, kur nuk bëjmë as këto gjëra, ndërkohë që të tjerët shkojnë kaq larg përtej nesh? Dhe ata nuk do të kishin shkuar përtej nesh, po të mos kishte qenë gjëja fort e lehtë. Sepse cili tretet përbrenda: ai që ka zili të mirat e të tjerëve, apo ai që i sheh me kënaqësi e gëzohet? Cili i shikon të gjitha me dyshim e me drithërimë të pareshtur: njeriu i dëlirë, apo kurorëshkelësi? Cili gëzohet nga shpresa të mira: ai që plaçkit me dhunë, apo ai që tregon mëshirë e u jep të vetat nevojtarëve?

Le t'i mbajmë, pra, në mend këto gjëra dhe të mos jemi të plogësht në vrapin tonë për hir të virtytit; por, pasi të zhveshemi me gjithë gatishmëri për këto mundje të lavdishme, le të mundohemi për pak kohë, që të fitojmë kurorat e përjetshme e të pakalbshme; të cilat i arrifshim të gjithë, me anë të hirit dhe të njeridashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.