Mateu 1:17

Ai i ka ndarë tërë brezat në tri pjesë, për të treguar se as kur u ndryshua forma e qeverisjes së tyre nuk u bënë më të mirë. Nën një aristokraci, nën një mbret e nën një oligarki, ata ecnin gjithnjë në po ato udhë të liga; dhe, qofshin udhëheqësit e popullit, qofshin priftërinjtë, qofshin mbretërit ata që i sundonin, kjo nuk u solli asnjë dobi në rrugën e virtytit.

Po pse, në pjesën e mesme, la jashtë tre mbretër, kurse në të fundit, ndonëse renditi dymbëdhjetë breza, i quajti katërmbëdhjetë? Pyetjen e parë po jua lë juve për ta shqyrtuar, sepse nuk është nevoja t'jua shpjegoj çdo gjë, që të mos bëheni përtacë. Të dytën, pra, do ta shpjegojmë. Mua më duket se këtu ai, në vend të një brezi, vë njëherësh kohën e robërisë dhe vetë Krishtin, duke e lidhur Atë me ne në çdo mënyrë. Dhe fare bukur na e kujton atë robëri, duke e bërë të qartë se as kur zbritën atje nuk u bënë më të matur, që kështu, nga çdo anë, ardhja e Tij të tregohet e domosdoshme.

«Po pse, atëherë», mund të thotë dikush, «Marku nuk vepron kështu dhe nuk e gjurmon gjenealogjinë e Krishtit, por i thotë të gjitha shkurt?» Mua më duket se Mateu ishte i pari ndër ta që iu fut kësaj çështjeje (prandaj edhe e paraqet gjenealogjinë me përpikëri e ndalet te ato gjëra që e kërkojnë); kurse Marku erdhi pas tij, dhe ja pse zgjodhi rrugën e shkurtër, sepse po vinte dorë mbi atë që ishte thënë e treguar tashmë.

Po atëherë, si ka që Lluka jo vetëm e gjurmon gjenealogjinë, por e bën me një numër më të madh brezash? Siç ishte e natyrshme, meqë Mateu kishte hapur udhën, ai kërkon të na mësojë diçka më tepër përveç asaj që ishte thënë. Dhe secili, po ashtu, ndoqi mësuesin e vet: njëri Pavlin, që rrjedh më i plotë se çdo lumë; tjetri Pjetrin, që kërkon të jetë i shkurtër.

2. Po cila mund të jetë arsyeja që Mateu nuk tha në fillim, si profeti: «vegimi që pashë» dhe «fjala që më erdhi»? Sepse u shkruante njerëzve me zemër të mirë, që e dëgjonin me shumë vëmendje. Sepse edhe mrekullitë që u bënë thërrisnin fort, edhe ata që e morën fjalën ishin tepër besnikë. Kurse te profetët nuk kishte kaq shumë mrekulli për t'i shpallur; për më tepër, fisi i profetëve të rremë, aspak i vogël, hidhej me trazirë mbi ta, dhe populli i hebrenjve u vinte veshin atyre edhe më shumë. Prandaj, në rastin e tyre, ishte i nevojshëm ky lloj fillimi.

Dhe, kur bëheshin ndonjëherë mrekulli, ato bëheshin për hir të të huajve, për të shtuar numrin e proselitëve, dhe për të treguar fuqinë e Perëndisë, në rast se armiqtë e tyre, që i kishin zënë robër, pandehnin se kishin fituar, gjoja se perënditë e tyre ishin të fuqishme. Kështu ndodhi në Egjipt, prej nga doli një «turmë e përzier» aspak e vogël; e pastaj në Vavilon, ç'ndodhi me furrën e me ëndrrat. U bënë mrekulli edhe kur ishin vetëm në shkretëtirë, ashtu si edhe në rastin tonë; sepse edhe ndër ne, kur sapo kishim dalë nga gabimi, u shfaqën shumë vepra të mrekullueshme; por pastaj pushuan, kur në të gjitha vendet besimi i vërtetë kishte zënë rrënjë.

Ndërsa ato që ndodhën më vonë ishin të pakta e me ndërprerje; për shembull, kur dielli u ndal në udhën e tij dhe u kthye mbrapsht në drejtim të kundërt. Dhe kjo mund të shihet se ka ndodhur edhe në rastin tonë. Sepse pikërisht në brezin tonë, me atë që i kaloi të gjithë në paperëndishmëri, dua të them Julianin, ndodhën shumë gjëra të çuditshme. Kështu, kur hebrenjtë u përpoqën të ngrinin sërish tempullin në Jerusalem, nga themelet shpërtheu zjarr dhe i pengoi krejtësisht të gjithë. Dhe kur si arkëtari i tij, ashtu edhe xhaxhai i tij që mbante po atë emër, i bënë enët e shenjta objekt të paturpësisë së tyre të hapur, njëri «u brejt nga krimbat dhe dha shpirt», kurse tjetri «plasi në mes». Për më tepër, tharja e burimeve, kur bëheshin flijime atje, dhe rënia e urisë mbi qytetet bashkë me vetë perandorin, ishte një shenjë fort e madhe. Sepse Perëndia e ka zakon të veprojë kështu: kur të këqijat shumohen, dhe Ai sheh popullin e vet të munduar, kurse kundërshtarët e tyre të dehur së tepërmi nga sundimi që kanë mbi ta, atëherë tregon fuqinë e vet; të cilën e tregoi edhe në Persi për hebrenjtë.

3. Pra, se ai nuk veproi pa qëllim, as rastësisht, kur i ndau etërit e Krishtit në tri pjesë, kjo është e qartë nga sa u tha. Dhe vër re gjithashtu prej nga fillon e ku mbaron. Nga Abrahami te Davidi; nga Davidi te robëria në Vavilon; prej saj deri te vetë Krishti. Sepse edhe në fillim i vuri të dy njërin pas tjetrit, Davidin dhe Abrahamin, edhe kur përmbledh i përmend të dy në po atë mënyrë. Dhe kjo, sepse, siç e thashë tashmë, pikërisht atyre iu bënë premtimet.

Po pse vallë, ndonëse përmendi robërinë e Vavilonit, nuk përmendi edhe zbritjen në Egjipt? Sepse ata nuk kishin më frikë nga egjiptianët, kurse vaviloneve u trembeshin ende. Dhe njëra gjë ishte e lashtë, kurse tjetra e freskët, e kishte ndodhur së fundmi. Veç kësaj, në njërin vend i çuan pa asnjë mëkat, kurse në tjetrin shkeljet qenë shkaku që u shpërngulën.

Edhe përsa u përket vetë emrave, po të përpiqej dikush të përkthente prejardhjen e tyre, edhe prej andej do të nxirrte lëndë të bollshme për soditje hyjnore, dhe të tillë që ka rëndësi të madhe për Dhiatën e Re: si për shembull, nga emri i Abrahamit, nga i Jakobit, nga i Solomonit, nga i Zorobabelit. Sepse nuk ishte pa qëllim që këta emra iu dhanë atyre. Por, që të mos dukemi të mërzitshëm duke u zgjatur shumë, le t'i lëmë këto dhe le të kalojmë te ajo që është e ngutshme.

4. Pasi përmendi, pra, tërë etërit e Tij dhe mbaroi me Josifin, nuk u ndal këtu, por shtoi: «Josifin, burrin e Marisë», duke lënë të kuptohet se pikërisht për hir të saj e gjurmoi edhe gjenealogjinë. Pastaj, që të mos mendosh, kur të dëgjosh për «burrin e Marisë», se Krishti lindi sipas ligjit të zakonshëm të natyrës, vër re si e ndreq me atë që vjen më pas. «Dëgjove», thotë ai, «për një burrë, dëgjove për një nënë, dëgjove një emër që iu vu fëmijës; dëgjo, pra, edhe mënyrën e lindjes.» «Lindja e Jisu Krishtit qe kështu.» «Për çfarë lindjeje po më flet, të lutem, kur më ke përmendur tashmë të parët e Tij?» «Dua të të tregoj ende edhe mënyrën e lindjes së Tij.» E sheh se si e zgjon dëgjuesin? Sepse, sikur të ishte gati të fliste për diçka të pazakontë, premton të tregojë edhe mënyrën e saj.

Dhe vër re një radhë tejet të admirueshme në gjërat që përmendi. Sepse ai nuk kaloi drejtpërdrejt te lindja, por na kujton së pari se sa breza ishte nga Abrahami, sa nga Davidi dhe nga robëria e Vavilonit; kështu, e nxit dëgjuesin e kujdesshëm t'i peshojë kohët, për të treguar se ky është Krishti që u parathënë nga profetët. Sepse, kur t'i kesh numëruar brezat dhe të kesh mësuar nga koha se ky është Ai, do ta pranosh me gatishmëri edhe mrekullinë që ndodhi në lindjen e Tij. Kështu, kur do të tregojë një gjë të madhe, lindjen e Tij prej një virgjëreshe, së pari e mbulon si me hije thënien, derisa t'i ketë numëruar brezat, duke folur për «një burrë të Marisë»; ose më mirë, ai edhe e shtjellon shkurt vetë rrëfimin e lindjes, e pastaj kalon të numërojë edhe vitet, duke i kujtuar dëgjuesit se ky është Ai për të cilin patriarku Jakob kishte thënë se do të vinte më në fund atëherë, kur të kishin marrë fund sundimtarët e hebrenjve. Për Të kishte shpallur qëkur edhe profeti Daniel, se do të vinte pas atyre javëve të shumta. Dhe po të donte dikush të numëronte vitet që engjëlli i tha Danielit në trajtë javësh, e të gjurmonte kohën nga ndërtimi i qytetit deri te lindja e Tij, me anë të llogarisë do të shihte se njëra përputhet me tjetrën.

5. Si lindi, pra, Ai, të lutem? «Kur e ëma e tij, Maria, ishte fejuar»; nuk thotë «virgjëreshë», por thjesht «nënë», që kështu rrëfimi i tij të pranohet lehtë. Dhe kështu, pasi e përgatiti më parë dëgjuesin të priste ndonjë njoftim të zakonshëm, dhe me këtë e kapi, në fund e mahnit duke shtuar faktin e mrekullueshëm, kur thotë: «Para se të bashkoheshin, u gjend shtatzënë prej Frymës së Shenjtë.» Nuk thotë «para se ta çonin në shtëpinë e dhëndrit», sepse ajo ndodhej tashmë atje. Sepse të lashtët e kishin zakon, në pjesën më të madhe, t'i mbanin në shtëpi gratë e fejuara, të paktën në ato anë ku edhe sot mund të shohësh të njëjtën gjë. Kështu edhe dhëndurët e Lotit ishin në shtëpi bashkë me të. Edhe Maria, pra, po ashtu ishte në shtëpi bashkë me Josifin.

Po pse nuk u ngjiz para fejesës? Ishte, siç e thashë në fillim, që ajo çka kishte ndodhur të fshihej për njëfarë kohe dhe që Virgjëresha të shpëtonte nga çdo dyshim i keq. Sepse ai që kishte më shumë të drejtë se kushdo të ndiente xhelozi, jo vetëm që nuk e nxori për turp e nuk e poshtëroi, por gjendet madje duke e pritur e duke e ruajtur me dashuri pas ngjizjes. Kështu, ishte fare e qartë se, po të mos ishte bindur plotësisht që ajo çka kishte ndodhur ishte vepër e Frymës së Shenjtë, nuk do ta kishte mbajtur pranë vetes e nuk do t'i kishte shërbyer në çdo gjë tjetër. Dhe fare me vend ka thënë se «u gjend shtatzënë», një shprehje që përdoret zakonisht për gjëra të çuditshme, që ndodhin përtej çdo pritjeje e që nuk i pret njeri.

Prandaj mos shko më tej, as mos kërko gjë më shumë se ajo që u tha; as mos thuaj: «Po si e bëri Fryma këtë prej një virgjëreshe?» Sepse, në qoftë se, kur punon natyra, është e pamundur të shpjegohet mënyra e formimit, si do të mundemi t'i shprehim këto, kur Fryma bën mrekulli? Dhe që të mos e lodhësh Ungjillorin, as ta shqetësosh duke e pyetur pareshtur për këto gjëra, ai tha se cili qe ai që bëri mrekullinë, e kështu u tërhoq. «Sepse unë», thotë, «nuk di gjë më shumë, veçse ajo çka u bë ishte vepër e Frymës së Shenjtë.»

6. Turp për ata që merren me lindjen e lartme! Sepse, në qoftë se kjo lindje, që ka dëshmitarë të panumërt, që qe shpallur kaq kohë më parë, që u shfaq e u prek me duar, nuk mund të shpjegohet nga asnjeri, sa çmenduri e tepërt u mungon atyre që merren e bëhen kureshtarë rreth asaj lindjeje të patregueshme? Sepse as Gabrieli, as Mateu nuk mundën të thoshin gjë më shumë, veçse që ishte prej Frymës; por si, prej Frymës, ose në ç'mënyrë, asnjëri prej tyre nuk e shpjegoi, sepse as që ishte e mundur.

Dhe mos mendo se i ke mësuar të gjitha, ngaqë dëgjove «prej Frymës»; jo, sepse shumë gjëra na mbeten të panjohura, edhe kur e kemi mësuar këtë: si për shembull, si i Pafundmi rri në një bark, si Ai që i mban të gjitha bartet, si i palindur, prej një gruaje, si lind Virgjëresha e prapë mbetet virgjëreshë. Si, të lutem, e ndërtoi Fryma atë Tempull? Si e mori jo tërë mishin nga barku, por një pjesë të tij, dhe e rriti e i dha trajtë? Sepse që Ai doli nga mishi i Virgjëreshës, e ka thënë kur flet për «atë që u ngjiz në të»; edhe Pavli, kur thotë «i bërë prej gruaje». Me këtë ai ua mbyll gojën atyre që thonë se Krishti erdhi mes nesh porsi nëpër ndonjë tub. Sepse, po të ishte kështu, ç'nevojë për bark? Po të ishte kështu, Ai s'ka asgjë të përbashkët me ne, por ai mish është i një lloji tjetër dhe jo nga brumi që na përket ne. Si, atëherë, qe Ai prej rrënjës së Jeseut? Si qe Ai një filiz? Si Biri i njeriut? Si qe Maria nëna e Tij? Si qe prej farës së Davidit? Si «mori trajtën e shërbëtorit»? Si «Fjala u bë mish»? Dhe si u thotë Pavli romakëve: «Prej të cilëve, sa i takon mishit, rrjedh Krishti, që është Perëndi mbi gjithçka»? Pra, që Ai qe prej nesh, prej qenies sonë dhe prej barkut të Virgjëreshës, kjo është e qartë nga këto gjëra e nga të tjera veç tyre; por si, kjo nuk është e qartë. Prandaj mos pyet as ti; por prano atë që zbulohet dhe mos u bëj kureshtar për atë që mbahet e fshehtë.

7. «Edhe Josifi, burri i saj», thotë, «duke qenë njeri i drejtë dhe duke mos dashur ta nxirrte për turp botërisht, mendoi ta linte fshehtas.»

Pasi tha se kjo qe prej Frymës së Shenjtë dhe pa bashkëjetesë, ai e mbështet thënien e vet edhe në një mënyrë tjetër. Që të mos thoshte kush: «Nga duket kjo? Kush ka dëgjuar, kush ka parë ndonjëherë të ndodhë diçka e tillë?», ose që ju të mos dyshonit se nxënësi i shpiku këto për të nderuar Mësuesin e vet, ai sjell Josifin, i cili me atë që pësoi jep ndihmesë për të vërtetuar gjërat e thëna. Me rrëfimin e tij, thuajse thotë: «Nëse dyshon për mua, e nëse ke dyshim për dëshminë time, beso burrin e saj.» Sepse «Josifi», thotë, «burri i saj, duke qenë njeri i drejtë». Me «njeri i drejtë» këtu nënkupton atë që është i virtytshëm në çdo gjë. Sepse edhe të qenët larg lakmisë është drejtësi, edhe virtyti i plotë është drejtësi; dhe kjo e fundit është kuptimi në të cilin Shkrimi e përdor më së shumti emrin e drejtësisë, si kur thotë «njeri i drejtë dhe i vërtetë», dhe përsëri «ishin të dy të drejtë». Duke qenë, pra, «i drejtë», domethënë i mirë e i matur, «mendoi ta linte fshehtas». Për këtë qëllim ai tregon çka ndodhi para se Josifi të merrte vesh gjithçka, që ti të mos e vije në dyshim atë që u bë pasi ai e mësoi. Mirëpo një grua e tillë jo vetëm që mund të nxirrej për shembull turpi, por edhe të dënohej ishte urdhër i ligjit. Kurse Josifi ia fali jo vetëm dënimin e madh, por edhe të voglin, domethënë turpin. Sepse jo vetëm që s'e dënoi, por as që deshi ta nxirrte për shembull. E sheh një njeri me vetëpërmbajtje, të çliruar nga pasioni më tiran? Sepse e dini se sa gjë e madhe është xhelozia; dhe prandaj Ai, të cilit i janë të njohura qartë këto, tha: «Sepse plot xhelozi është tërbimi i burrit; ai nuk do të kursejë në ditën e hakmarrjes», dhe «xhelozia është e egër si varri». Edhe ne njohim shumë veta që kanë zgjedhur të japin jetën, sesa të bien nën dyshimin e xhelozisë. Por në këtë rast nuk qe thjesht dyshim, sepse barra e barkut e fajësonte krejtësisht. E megjithatë ai qe kaq i çliruar nga pasioni, sa nuk deshi ta hidhëronte Virgjëreshën as në gjërat më të vogla. Kështu, ndonëse ta mbante në shtëpi i dukej si shkelje e ligjit, kurse ta turpëronte botërisht e ta çonte në gjyq do ta shtrëngonte ta dorëzonte për vdekje, ai nuk bën asnjërën prej këtyre, por sillet tashmë sipas një rregulli më të lartë se ligji. Sepse, kur erdhi hiri, që andej e tutje duheshin patjetër shumë shenja të asaj jete të lartë qiellore. Sepse, ashtu si dielli, ndonëse ende s'i tregon rrezet, që së largu me dritën e tij ndriçon më shumë se gjysmën e botës, po ashtu edhe Krishti, kur po gatitej të lindte prej atij barku, edhe para se të dilte, shndriti mbi tërë botën. Prandaj, edhe para se ajo të lindte, profetët kërcyen nga gëzimi, gratë parathanë ç'do të vinte, dhe Joan Pagëzori, kur ende s'kishte dalë nga barku, kërceu që në bark. Prandaj edhe ky njeri tregoi vetëpërmbajtje të madhe, sepse as e paditi, as e qortoi, por vetëm nisi ta linte.

8. Pra, ndërsa puna qëndronte kështu dhe të gjithë kishin ngecur pa rrugëdalje, vjen engjëlli për të zgjidhur tërë vështirësitë e tyre. Por ia vlen të pyesim: pse engjëlli nuk foli më herët, para se burri të kishte mendime të tilla, por erdhi vetëm «kur ai po mendonte për këtë»? Sepse thuhet: «Ndërsa ai mendonte për këto gjëra, engjëlli» vjen. E megjithatë asaj ia shpall lajmin e mirë qysh para se të ngjizej. Dhe kjo, sërish, ngërthen një vështirësi tjetër: sepse, edhe sikur engjëlli të mos kishte folur, pse heshti Virgjëresha, që qe njoftuar nga engjëlli? Dhe pse, kur e pa të fejuarin e saj të shqetësuar, nuk i dha fund hutimit të tij?

Pse, atëherë, engjëlli nuk foli para se Josifi të shqetësohej? Sepse duhet ta shpjegojmë së pari vështirësinë e mëparshme. Për ç'arsye, pra, nuk foli? Që Josifi të mos mbetej pa besuar dhe të mos i ndodhte atij si Zaharisë. Sepse, kur gjëja qe e dukshme, besimi qe që andej i lehtë; por kur ende s'kishte nisur, s'qe njësoj e lehtë të pranohej fjala e tij. Për këtë arsye engjëlli nuk foli që në fillim, dhe për po atë shkak edhe Virgjëresha heshti. Sepse ajo nuk mendonte se do të fitonte besimin e të fejuarit të saj, duke i rrëfyer një gjë të padëgjuar, por përkundrazi se do ta nxiste edhe më, sikur po mbulonte një mëkat të kryer. Sepse, në qoftë se edhe vetë ajo, që do të merrte një hir kaq të madh, preket disi si njeri dhe thotë: «Si do të bëhet kjo, sepse unë nuk njoh burrë?», aq më shumë do të kishte dyshuar ai, sidomos kur ta dëgjonte nga gruaja që ishte nën dyshim. Prandaj Virgjëresha nuk i thotë asgjë, por engjëlli, kur e kërkoi koha, i paraqitet atij.

9. Po pse, mund të pyetet, nuk veproi kështu edhe në rastin e Virgjëreshës, e t'ia shpallte lajmin e mirë pas ngjizjes? Që ajo të mos binte në trazirë e në hall të madh. Sepse ka gjasë që ajo, pa e ditur me siguri, të kishte menduar edhe diçka të keqe për veten dhe të kishte vajtur deri sa ta mbyste a ta therte veten, pa e duruar dot turpin. Sepse vërtet e mrekullueshme qe ajo Virgjëreshë, dhe Lluka tregon shkëlqimin e saj, kur thotë se, kur dëgjoi përshëndetjen, ajo nuk u shpreh menjëherë, as e pranoi fjalën, por «u trazua», duke kërkuar «çfarë përshëndetjeje mund të ishte kjo». E ajo që ishte me një ndjeshmëri kaq të përsosur, do të ishte tronditur nga tmerri kur të mendonte turpin e saj, pa shpresuar se, çfarëdo që të thoshte, do të bindte ndokënd që ta dëgjonte, por se ajo çka kishte ndodhur ishte kurorëshkelje. Prandaj, për t'i parandaluar këto, engjëlli erdhi para ngjizjes. Përveç kësaj, ishte e udhës që barku ku hyri Krijuesi i gjithçkaje të ishte i lirë nga çdo shqetësim, dhe shpirti që u çmua i denjë të bëhej shërbëtor i mistereve të tilla të ishte i çliruar nga çdo trazirë. Për këto arsye Ai i flet Virgjëreshës para ngjizjes, kurse Josifit në kohën e lindjes.

Dhe këtë shumë veta nga më të thjeshtët, pa e kuptuar, kanë thënë se ka mospërputhje, sepse Lluka thotë se ishte Maria së cilës ia shpalli lajmin e mirë, kurse Mateu se ishte Josifi, pa ditur se ndodhën të dyja. Dhe këtë lloj gjëje duhet ta mbajmë ndër mend gjatë tërë rrëfimit, sepse kështu do të zgjidhim shumë mospërputhje të dukshme.

10. Engjëlli, pra, vjen kur Josifi është i shqetësuar. Sepse, veç arsyeve të përmendura, ai e shtyn ardhjen e vet edhe për të treguar vetëpërmbajtjen e Josifit. Por kur puna qe në prag të ndodhte, atëherë më në fund paraqitet. «Ndërsa ai mendonte për këto gjëra, një engjëll i shfaqet Josifit në ëndërr.»

E sheh butësinë e burrit? Jo vetëm që s'e dënoi, por as nuk ia tregoi askujt, madje as asaj që dyshonte, por e vërtiste me vete, duke pasur për qëllim ta fshihte shkakun edhe nga vetë Virgjëresha. Sepse nuk thuhet se deshi «ta dëbonte», por «ta linte»: kaq i butë e i ëmbël ishte njeriu. «Por, ndërsa ai mendon për këto gjëra, engjëlli i shfaqet në ëndërr.»

Po pse jo haptas, si te barinjtë, te Zaharia e te Virgjëresha? Ky njeri qe tejet plot besim dhe s'kishte nevojë për këtë vegim. Kurse Virgjëresha, meqë asaj iu shpall një lajm i mirë fort i madh, më i madh se ai i Zaharisë, dhe kjo para se të ndodhte, kishte nevojë edhe për një vegim të mrekullueshëm; ndërsa barinjtë, si njerëz nga natyra më të trashë e fshatarakë. Kurse ky njeri e mori vegimin pas ngjizjes, dhe i madh është ndryshimi midis të dy burrave; prandaj as që u desh qortim.

Por, duke thënë «mos ki frikë», tregon se ai kishte pasur frikë se mos i shkaktonte fyerje Perëndisë duke mbajtur pranë një kurorëshkelëse; sepse, po të mos ishte për këtë, as që do të kishte menduar ta linte. Në çdo mënyrë, pra, engjëlli tregon se erdhi prej Perëndisë, duke nxjerrë e duke i vënë përpara gjithçka, si atë që mendonte të bënte, ashtu edhe atë që ndiente në zemër.

Tani, pasi përmendi emrin e saj, nuk u ndal këtu, por shtoi edhe «gruan tënde»; ndërkohë që s'do ta kishte quajtur kështu, po të ishte fëlliqur. Dhe këtu e quan «grua» atë që është e fejuar, ashtu si edhe Shkrimi e ka zakon t'i quajë dhëndurë të fejuarit qysh para martesës.

Po ç'do të thotë «ta marrësh me vete»? Ta mbash në shtëpinë tënde, sepse, në qëllimin e tij, ajo tashmë ishte lënë prej tij. «Atë, ndonëse e lënë, mbaje», thotë, «si të besuar ty prej Perëndisë, jo prej prindërve të saj. Dhe Ai nuk ta beson për martesë, por që të banojë me ty; dhe nëpërmjet zërit tim ta beson.» Ashtu si edhe vetë Krishti më vonë ia besoi nxënësit të Tij, po ashtu edhe tani Josifit.

12. Pastaj, pasi e tregoi errët çështjen që kishte përpara, nuk e përmendi dyshimin e keq, por, në një mënyrë më nderuese e më të hijshme, duke treguar shkakun e shtatzënisë, e hoqi edhe këtë; duke lënë të kuptohet se pikërisht ajo gjë që e kishte trembur, dhe për të cilën do ta kishte lënë, pikërisht kjo gjë, po them, ishte shkak i drejtë që ai ta merrte e ta mbante në shtëpinë e vet. Kështu, ia shuan hallin me tepri. «Sepse ajo jo vetëm që është e lirë», thotë, «nga çdo bashkim i paligjshëm, por ngjizja e saj është edhe përmbi çdo natyrë. Prandaj, jo vetëm hidhe tej frikën, por gëzohu edhe më së tepërmi, ‹sepse ajo që u ngjiz në të është prej Frymës së Shenjtë›.»

Një gjë e çuditshme ishte ajo për të cilën fliste, që kapërcen arsyen e njeriut e qëndron përmbi tërë ligjet e natyrës. Si do të besojë, atëherë, ai të cilit një lajm i tillë i është krejt i ri? «Nga gjërat e shkuara», thotë, «nga zbulesat.» Sepse pikërisht për këtë engjëlli ia zbuloi tërë ç'kishte në mendje, çka ndiente, çka i trembej, çka kishte vendosur të bënte, që me anë të këtyre ai të bindej për këtë pikë.

Ose më mirë, jo vetëm me gjërat e shkuara, por edhe me ato që do të vinin, ia mbush mendjen. «Edhe do të lindë», thotë, «një Bir, dhe do t'i vësh emrin Jisu.» «Sepse mos mendo, ngaqë Ai është prej Frymës së Shenjtë, se je i huaj për shërbesën e kësaj ikonomie. Sepse, ndonëse në lindje ti nuk ke pjesë, por Virgjëresha mbeti e paprekur, prapëseprapë atë që i takon një ati, pa cenuar nderin e virgjërisë, atë po ta jap ty: t'i vësh emër Atij që lind, sepse ‹ti do ta thërrasësh›. Sepse, ndonëse fëmija nuk është yti, ti do të tregosh ndaj Tij kujdesin e një ati. Prandaj menjëherë, që nga dhënia e emrit, po të lidh me Atë që lind.»

Pastaj, që nga ana tjetër dikush të mos e dyshonte për këtë se ai qe ati, dëgjo se ç'vjen më pas, me ç'kujdes të përpiktë e thotë. «Do të lindë», thotë, «një Bir»; nuk thotë «do të lindë për ty», por thjesht «do të lindë», duke e lënë të papërcaktuar; sepse jo për të lindi ajo, por për tërë botën.

13. Për këtë shkak engjëlli erdhi duke sjellë emrin e Tij nga Qielli, duke lënë të kuptohet sërish se kjo është një lindje e mrekullueshme, sepse është vetë Perëndia që e dërgon emrin nga lart, nëpërmjet engjëllit, te Josifi. Sepse as kjo nuk qe pa qëllim, por një thesar me dhjetëra mijëra bekime. Prandaj engjëlli edhe e shpjegon, edhe i ngjall shpresa të mira, duke e prirë kështu sërish drejt besimit. Sepse ndaj gjërave të tilla ne priremi më shumë, dhe prandaj i besojmë edhe më me ëndje.

Pra, pasi ia përforcoi besimin me gjithçka, me gjërat e shkuara, me të ardhmen, me të tashmen, me nderin që iu dha, ai sjell në kohën e duhur edhe profetin, që të japë dëshminë e vet në mbështetje të tërë këtyre. Por, para se ta sjellë, ai shpall qëkur të mirat që do t'i vinin botës nëpërmjet Tij. Dhe cilat janë këto? Mëkatet e hequra e të zhdukura. «Sepse Ai do të shpëtojë popullin e Tij nga mëkatet e tyre.»

Edhe këtu tregohet se gjëja është përtej çdo pritjeje. Sepse jo prej luftërash të dukshme, as prej barbarësh, por prej diçkaje shumë më të madhe se këto, prej mëkateve, ai shpall lajmin e gëzueshëm të çlirimit; një vepër që s'i kishte qenë kurrë e mundur askujt më parë.

Po pse, mund të pyetet, tha «popullin e Tij» dhe nuk shtoi edhe johebrenjtë? Që të mos e trembte ende dëgjuesin. Sepse atij që dëgjon me mend, ia la të kuptueshëm errët edhe johebrenjtë. Sepse «populli i Tij» s'janë vetëm hebrenjtë, por edhe të gjithë ata që i afrohen e marrin njohurinë që vjen prej Tij.

Dhe vër re si na e ka zbuluar rrugës edhe madhështinë e Tij, duke e quajtur kombin e hebrenjve «populli i Tij». Sepse kjo është fjalë e atij që s'lë të kuptohet gjë tjetër, veçse që Ai që lind është Fëmija i Perëndisë, dhe se Mbreti i atyre lart është ai për të cilin flet. Sepse as falja e mëkateve nuk i takon ndonjë fuqie tjetër, por vetëm asaj qenieje të vetme hyjnore.

14. Meqë, pra, u bëmë pjesëtarë të një dhurate kaq të madhe, le të bëjmë gjithçka që të mos e çnderojmë një të mirë të tillë. Sepse, në qoftë se edhe para këtij nderi ajo që bëhej ishte e denjë për ndëshkim, aq më shumë tani, pas kësaj të mire të patregueshme. Dhe këtë nuk po e them tani pa arsye, por sepse shoh se shumë veta, pas pagëzimit, jetojnë më shkujdesur se të papagëzuarit dhe s'kanë asgjë të veçantë që t'i dallojë në mënyrën e jetesës. E shihni, pra: pikërisht për këtë, as në treg, as në Kishë s'merret vesh shpejt kush është besimtar e kush jobesimtar, veçse kur je i pranishëm në kohën e mistereve dhe sheh se disa i nxjerrin jashtë, kurse të tjerët mbeten brenda. Ndërkohë ata duhej të dalloheshin jo nga vendi, por nga mënyra e jetesës. Sepse, ashtu si dinjitetet e jashtme të njerëzve njihen natyrshëm nga shenjat e jashtme me të cilat janë veshur, po ashtu edhe i yni duhej të dallohej nga shpirti. Domethënë, besimtari duhet të njihet jo vetëm nga dhurata, por edhe nga jeta e re. Besimtari duhet të jetë drita dhe kripa e botës. Por, kur ti nuk i jep dritë as vetes, as nuk e lidh plagën tënde që po të kalbet, atëherë me se do të të njohim? Ngaqë ke hyrë në ujërat e shenjta? Jo, kjo bëhet për ty një thesar ndëshkimi. Sepse madhështia e nderit, për ata që s'duan të jetojnë denjë për nderin, është shtim i dënimit. Po, besimtari duhet të shndritë jo vetëm nga ajo që ka marrë prej Perëndisë, por edhe nga ajo që ka dhënë vetë; dhe duhet të dallohet nga gjithçka: nga ecja, nga vështrimi, nga veshja, nga zëri. Dhe këtë e thashë jo për t'u dukur, por që dobia e atyre që na shohin të jetë masa me të cilën formojmë veten.

15. Por tani, me çfarëdo gjëje që të kërkoja të të njihja, të gjej në çdo pikë të dallueshëm nga e kundërta e saj. Sepse, nëse do të doja të të dalloja nga vendi, të shoh duke e kaluar ditën në gara me kuaj, në teatro e në skena paligjshmërie, në tubime të liga nëpër sheshet e tregut e në shoqëri njerëzish të shthurur; ose nga trajta e fytyrës sate, të shoh duke qeshur pareshtur e pa masë, e të shthurur si një lavire e pacipë që qesh me buzët e çapëlyera; ose nga rrobat, të shoh të veshur jo më mirë se njerëzit e skenës; ose nga ata që të ndjekin pas, po sillesh rrotull duke tërhequr parazitë e lajkatarë; ose nga fjalët, s'të dëgjoj të thuash asgjë të shëndoshë, asgjë të nevojshme, asgjë me peshë për jetën tonë; ose nga tryeza jote, edhe më e rëndë prej andej do të dalë padia kundër teje.

Nga se, atëherë, ma thuaj, do të ta njoh besimtarin te ti, kur tërë ato që përmenda japin vendim të kundërt? E pse them «besimtarin»? Kur s'e dalloj dot qartë as nëse je njeri. Sepse, kur je si gomari që shqelmon, si demi që egërsohet, si kali që hingëllin pas grave; kur bën grykësi si ariu, e ushqen mishin tënd si mushka dhe mban mëri si deveja; edhe…?

Për më tepër, edhe sikur të të urdhëroja ta bëje të butë një njeri tjetër, as atëherë s'do të duhej të dukesha si ai që urdhëron gjëra të pamundura; megjithatë ti do të mund të kundërshtoje se s'e ke në dorë natyrën e tjetrit dhe se kjo nuk varet krejt prej teje. Por tani është fjala për bishën tënde, për një gjë që varet tërësisht prej teje. Ç'shfajësim ke, pra? Ose ç'arsyetim të drejtë do të mund të nxjerrësh, ti që një luan e shndërron në njeri, kurse nuk çan kokën se vetë, nga njeri, po bëhesh luan? Bishës i jep atë që është përmbi natyrë, kurse për veten s'ruan as atë që është e natyrshme. Po, ndërsa bishat e egra, me përpjekjet e tua të zellshme, ngrihen deri te fisnikëria jonë, ti vetë rrëzohesh nga froni i mbretërisë e shtyhesh jashtë, në çmendinë e tyre. Kështu, mendoje, po deshe, zemërimin tënd si një lloj bishe, dhe sa zell kanë treguar të tjerët për luanët, po aq trego ti për veten, e bëje që ajo prirje të bëhet e butë e e urtë. Sepse edhe kjo ka dhëmbë e kthetra të tmerrshme, dhe, po nuk e zbute, do të shkretojë gjithçka. Sepse as luani, as gjarpri s'ka fuqi t'i shqyejë të brendshmet aq sa zemërimi, që me kthetrat e veta prej hekuri e bën këtë pa pushim. Sepse ai, e shohim, s'e prish vetëm trupin, por prej tij shthuret edhe vetë shëndeti i shpirtit, ngaqë ai e gllabëron, e shqyen, e copëton tërë fuqinë e tij dhe e bën të pavlefshëm për çdo gjë. Sepse, në qoftë se një njeri që ushqen krimba në zorrët e tij s'do të mund as të marrë frymë, ngaqë të brendshmet po i treten krejt, si do të mundemi ne, që kemi një gjarpër kaq të madh që na ha gjithçka përbrenda (zemërimin dua të them), si, po them, do të mundemi të bëjmë ndonjë gjë fisnike?

17. Si do të çlirohemi, atëherë, nga kjo murtajë? Po të mund të pimë një ilaç që të vrasë krimbat e gjarpërinjtë përbrenda nesh. «E ç'lloj», do të pyetet, «mund të jetë ky ilaç, që ka fuqi të tillë?» Gjaku i çmuar i Krishtit, po të merret me plot besim (sepse ky do të ketë fuqi ta shuajë çdo sëmundje); e bashkë me këtë, Shkrimet hyjnore të dëgjuara me kujdes, dhe lëmosha e shtuar mbi dëgjimin tonë. Sepse, me anë të tërë këtyre, do të mundemi t'i vrasim ato pasione që na prishin shpirtin. Dhe vetëm atëherë do të jetojmë; sepse tani, pa dyshim, s'jemi në gjendje më të mirë se të vdekurit; ngaqë s'ka si të ndodhë që, ndërsa ato pasione rrojnë, të rrojmë edhe ne, por doemos do të humbasim. Dhe, po nuk i vramë së pari këtu, ato pa tjetër do të na vrasin në jetën tjetër; ose më mirë, para asaj vdekjeje do të kërkojnë prej nesh, që këtu, ndëshkimin më të rëndë. Po, sepse çdo pasion i tillë është njëherësh mizor, tiran e i pangopur, dhe na gllabëron pareshtur çdo ditë. Sepse «dhëmbët e tyre janë dhëmbë luani», ose më mirë, edhe shumë më të egër. Sepse luani, sapo ngopet, e ka zakon ta lërë kërmën që i ka rënë në udhë; kurse këto pasione as ngopen, as e lënë njeriun që kanë kapur, derisa ta vënë pranë djallit. Sepse fuqia e tyre është kaq e madhe, sa atë shërbesë që Pavli i tregoi Krishtit, duke përçmuar për hir të Tij si ferrin, ashtu edhe mbretërinë, po atë e kërkojnë edhe ato prej atyre që kanë kapur. Sepse, qoftë me dashurinë për gratë, qoftë për pasurinë, qoftë për lavdinë, ai që ngatërrohet, që andej e tutje qesh me ferrin dhe përçmon mbretërinë, vetëm që të kryejë vullnetin e tyre. Le të mos dyshojmë, pra, për Pavlin, kur thotë se e deshi Krishtin kaq shumë. Sepse, kur disa gjenden duke u shërbyer kështu pasioneve të tyre, si do të dukej pastaj e pabesueshme ajo tjetra? Po, dhe ja pse malli ynë për Krishtin është më i dobët: sepse tërë forca jonë harxhohet në këtë dashuri, dhe vjedhim, e mashtrojmë, e jemi robër të lavdisë së kotë; e ç'ka më të pavlerë se kjo?

Sepse, edhe sikur të bëhesh pafundësisht i shquar, s'do të jesh aspak më i mirë se njerëzit e ulët; përkundrazi, pikërisht për këtë shkak do të jesh edhe më i ulët. Sepse, kur ata që duan të të japin lavdi e të të bëjnë të ndritur, pikërisht për këtë të përqeshin, se ti lakmon lavdinë që vjen prej tyre, si mund të mos kthehen gjëra të tilla kundër teje? Sepse vërtet kjo është ndër ato gjëra që tërheqin qortim. Kështu që, ashtu si me atë që dëshiron të bëjë kurorëshkelje a kurvëri: po ta lëvdojë a ta lajkatojë kush, pikërisht me këtë vepër bëhet më tepër paditës sesa lëvdues i atij që i jepet dëshirave të tilla; po ashtu edhe me atë që dëshiron lavdinë: kur e lëvdojmë të gjithë, është padi më tepër sesa lëvdatë ajo që u japim atyre që duan të bëhen të lavdishëm.

18. Pse, atëherë, të sjellësh mbi vete atë prej së cilës të bie zakonisht e kundërta? Po, në deshe të lavdërohesh, përçmoje lavdinë, e kështu do të jesh më i ndritur se kushdo. Pse të ndiesh si Navukodonosori? Sepse edhe ai ngriti një idhull, duke menduar se prej druri e prej një figure pa mend do t'i shtonte vetes famën, dhe, i gjallë siç ishte, donte të dukej më i lavdishëm me anë të asaj që s'ka jetë. E sheh sa e tepërt qe çmenduria e tij? Se si, duke menduar të bënte nder, i bëri më tepër fyerje vetes? Sepse, kur del se ai mbështetet më shumë te sendi pa jetë sesa te vetja e te shpirti që rron në të, dhe kur për këtë shkak e ngre lart cungun e drurit në një vend kaq të nderuar, si mund të mos jetë qesharak, ai që përpiqet të stoliset jo me mënyrën e jetesës, por me dërrasa druri? Ashtu si sikur një njeri të mendonte të krekosej për shkak të dyshemesë së shtëpisë e të shkallës së tij të bukur, në vend që të krenohej se është njeri. Këtë e imitojnë tani edhe shumë veta ndër ne. Sepse, ashtu si ai për idhullin e vet, kështu disa njerëz kërkojnë të admirohen për rrobat, të tjerë për shtëpinë, ose për mushkat e qerret e tyre, e për shtyllat në shtëpinë e tyre. Sepse, ngaqë e kanë humbur qenien e tyre si njerëz, sillen rrotull duke mbledhur për vete, nga anë të tjera, një lavdi që është plot me përqeshje të pamasë.

Kurse shërbëtorët fisnikë e të mëdhenj të Perëndisë shndritën jo me këto mjete, por me ato që u shkonin më së miri. Sepse, ndonëse ishin robër, skllevër, të rinj, të huaj e të zhveshur nga çdo mjet i tyre, u dukën atëherë shumë më të frikshëm se ai që qe veshur me tërë ato gjëra. Dhe, ndërsa Navukodonosorit nuk i mjaftonte as idhull kaq i madh, as satrapë, as komandantë ushtrie, as legjione të panumërta, as bollëk ari, as pompë tjetër, që t'i plotësonte dëshirën e ta tregonte të madh, atyre, përkundrazi, të zhveshur nga tërë kjo, u mjaftonte vetëm vetëpërmbajtja e tyre e lartë; dhe atë që mbante diademën e purpurin e tregoi po aq më të ulët në lavdi ndaj atyre që s'kishin gjë të tillë, sa dielli është më i lavdishëm se një margaritar. Sepse ata u nxorën në mes të tërë botës, si të rinj, robër e skllevër njëherësh; dhe sapo u dukën, mbreti shkrepi zjarr nga sytë, e rreth e qark rrinin komandantë, mëkëmbës, qeveritarë e tërë amfiteatri i djallit; dhe një zë fyejsh nga çdo anë, borish e çdo lloj muzike, që ngjitej deri në Qiell, u ushtonte në veshë; dhe furra digjej deri në një lartësi pa fund, e flaka arrinte deri te retë, e gjithçka qe plot tmerr e llahtari. Por asnjë nga këto gjëra s'i tmerroi ata; përkundrazi, i përqeshën të gjitha, sikur të ishin fëmijë që i talleshin, e treguan trimërinë dhe butësinë e tyre; dhe, duke lëshuar një zë më të kthjellët se ato boritë, thanë: «Le ta dish, o mbret.» Sepse ata s'donin ta fyenin mbretin, as edhe me një fjalë të vetme, por vetëm të shpallnin besimin e tyre. Për këtë shkak, as e zgjatën fjalën shumë, por i thanë të gjitha shkurt: «Sepse ka», thonë, «një Perëndi në Qiell, që mund të na çlirojë. Pse më tregon turmën? Pse furrën? Pse shpatat e mprehura? Pse rojet e tmerrshme? Zoti ynë është më i lartë e më i fuqishëm se tërë këto.»

Pastaj, kur menduan se ishte e mundur që Perëndia të donte t'i linte edhe të digjeshin, që, po të ndodhte kjo, të mos dukeshin se flisnin gënjeshtra, shtojnë edhe këtë e thonë: «Po të mos ndodhë kjo, le ta dish, o mbret, se ne s'u shërbejmë perëndive të tua.» Sepse, po të kishin thënë «Mëkatet janë shkaku që Ai s'na çliron, në rast se s'na çliron», nuk do të ishin besuar. Prandaj këtu heshtin për atë çështje, ndonëse flasin për të në furrë, duke i përmendur herë pas here mëkatet e tyre. Por para mbretit s'thonë asgjë të tillë; vetëm se, edhe sikur të digjeshin, s'do të hiqnin dorë nga besimi i tyre.

Sepse jo për shpërblime e pagesa e bënë atë që bënë, por vetëm nga dashuria; e prapëseprapë ishin edhe në robëri, edhe në skllavëri, dhe s'kishin gëzuar asnjë të mirë. Po, kishin humbur atdheun, e lirinë, e tërë pasurinë e tyre. Sepse mos më fol për nderet e tyre në oborret e mbretit, sepse, të shenjtë e të drejtë siç ishin, do të kishin zgjedhur dhjetë mijë herë më mirë të ishin lypës në atdhe dhe pjesëtarë të bekimeve në tempull. «Sepse më mirë», thuhet, «të jem i flakur në shtëpinë e Perëndisë tim, sesa të banoj në tendat e mëkatarëve.» Dhe «një ditë në oborret e Tua është më e mirë se mijëra». Do të kishin zgjedhur, pra, dhjetë mijë herë më mirë të ishin të flakur në atdhe, sesa mbretër në Vavilon. Dhe kjo është e qartë nga ç'thonë edhe në furrë, duke u brengosur që rrinin ende në atë vend. Sepse, ndonëse vetë gëzonin nderime të mëdha, kur shihnin fatkeqësitë e të tjerëve mërziteshin së tepërmi; dhe kjo lloj gjëje është më së shumti tipar i shenjtorëve: që asnjë lavdi, as nder, as gjë tjetër të mos jetë për ta më e çmuar se e mira e të afërmit. Shih, për shembull, si edhe kur ishin në furrë, bënin lutje për tërë popullin. Kurse ne, as kur jemi të lirë, s'i mbajmë ndër mend vëllezërit tanë. Dhe përsëri, kur pyesnin për ëndrrat, kërkonin «jo të mirën e tyre, por të përbashkëtën»; sepse që e përçmonin vdekjen e treguan me shumë gjëra më pas. Por kudo dilnin përpara, sikur donin ta bindnin Perëndinë me ngulm. Pastaj, meqë s'e quanin veten të mjaftueshëm, mbështeten te etërit; kurse për veten thanë se s'ofrojnë gjë më tepër se «një shpirt të thyer».

19. Le t'i imitojmë, pra, edhe ne këta njerëz. Sepse edhe tani është ngritur një idhull i artë: tirania e mamonait. Por le të mos u vëmë veshin dajreve, as fyejve, as harpave, as gjithë asaj pompe të pasurisë; po, edhe sikur të na duhet të biem në një furrë varfërie, le ta zgjedhim atë, në vend që të adhurojmë atë idhull, dhe atje do të jetë «në mes një erë e njomë që fishkëllen». Le të mos dridhemi, pra, kur dëgjojmë për «një furrë varfërie». Sepse edhe atëherë ata që ranë në furrë u treguan më të lavdishëm, kurse ata që adhuruan u shkatërruan. Vetëm se atëherë gjithçka ndodhi menjëherë, kurse në këtë rast një pjesë do të kryhet këtu, një pjesë atje, e ndonjë pjesë edhe këtu, edhe në ditën që do të vijë. Sepse ata që kanë zgjedhur varfërinë, që të mos adhuronin mamonain, do të jenë më të lavdishëm si këtu, ashtu edhe atëherë; kurse ata që kanë qenë të pasur padrejtësisht këtu, atëherë do të paguajnë ndëshkimin më të rëndë.

Nga kjo furrë doli edhe Llazari, jo më pak i lavdishëm se ata djem; kurse i pasuri, që qëndronte në vendin e atyre që adhuruan idhullin, u dënua në ferr. Sepse vërtet ajo që përmendëm tani ishte një parafigurë e kësaj. Prandaj, ashtu si në këtë rast ata që ranë në furrë s'pësuan asnjë dëm, kurse ata që rrinin jashtë u kapën me egërsi të madhe, po ashtu do të jetë edhe atëherë. Shenjtorët, duke ecur nëpër lumin e zjarrit, s'do të pësojnë asnjë dhimbje, madje do të duken edhe të gëzuar; kurse ata që kanë adhuruar idhullin, do ta shohin zjarrin të bjerë mbi ta më i egër se çdo bishë, dhe t'i tërheqë brenda. Kështu që, në qoftë se dikush s'e beson ferrin, kur ta shohë këtë furrë, le t'i besojë, nga gjërat e tashme, gjërave që vijnë, dhe le të mos i trembet furrës së varfërisë, por furrës së mëkatit. Sepse kjo është flakë e mundim, kurse ajo, vesë e freskim; dhe pranë kësaj rri djalli, kurse pranë asaj, engjëjt që largojnë flakën.

20. Këto le t'i dëgjojnë ata që janë të pasur, ata që ndezin furrën e varfërisë. Sepse, ndonëse s'do t'u bëjnë dëm atyre të tjerëve, meqë «vesa» u vjen në ndihmë, veten do ta bëjnë pre të lehtë të flakës që kanë ndezur me duart e veta.

Atëherë, një engjëll zbriti bashkë me ata djem; tani, le të zbresim edhe ne bashkë me ata që janë në furrën e varfërisë, dhe me vepra lëmoshe le të bëjmë një «ajër me vesë», e ta largojmë krejt flakën, që të bëhemi pjesëtarë edhe të kurorave të tyre; që edhe flakët e ferrit të shpërndahen nga zëri i Krishtit që thotë: «Më patë të uritur dhe më ushqyet.» Sepse ai zë do të jetë atëherë me ne në vend të një «ere të njomë që fishkëllen» nëpër mes të flakës. Le të zbresim, pra, me lëmoshë, në furrën e varfërisë; le t'i sodisim ata që me vetëpërmbajtje ecin brenda saj e shkelin mbi thëngjijtë e ndezur; le ta sodisim mrekullinë, të çuditshme e përtej mendimit: një njeri që këndon lavde në furrë, një njeri që falënderon në zjarr, i lidhur me zinxhirë pas varfërisë së skajshme, e prapë i kushton shumë lavde Krishtit. Sepse ata që e durojnë varfërinë me falënderim, bëhen vërtet të barabartë me ata djem. Sepse asnjë flakë s'është aq e tmerrshme sa varfëria, as aq e gatshme të na ndezë. Por ata djem s'u ndezën; përkundrazi, sapo i dhanë falënderim Zotit, edhe prangat e tyre u zgjidhën menjëherë. Po ashtu edhe tani: në qoftë se, kur ke rënë në varfëri, je mirënjohës, edhe prangat zgjidhen, edhe flaka shuhet; ose, edhe në mos u shoftë (çka është shumë më e mrekullueshme), bëhet burim në vend të flakës; e cila edhe atëherë po ashtu ndodhi, dhe në mes të një furre ata gëzuan një vesë të kulluar. Sepse zjarrin s'e shoi, por e pengoi krejt djegien e atyre që i kishin hedhur brenda. Këtë mund ta shohësh edhe te ata që jetojnë sipas rregullave të urtësisë, sepse ata, edhe në varfëri, ndihen më të sigurt se të pasurit.

Le të mos ulemi, pra, jashtë furrës, pa ndier asnjë dhembshuri për të varfrit; që të mos na gjejë e njëjta gjë që i gjeti atëherë ata xhelatë. Sepse, po të zbresësh tek ata e të qëndrosh bashkë me djemtë, zjarri s'do të të bëjë më asnjë dëm; por, po të rrish lart e t'i lësh pas dore në flakën e varfërisë së tyre, flaka do të të djegë. Zbrit, pra, në zjarr, që të mos digjesh nga zjarri; mos u ul jashtë zjarrit, se mos të kapë flaka. Sepse, po të të gjejë ndër të varfrit, do të largohet prej teje; por, po të jesh i shkëputur prej tyre, do të vërsulet shpejt mbi ty e do të të kapë. Mos rri, pra, larg atyre që i hedhin brenda, por, kur djalli jep urdhër t'i hedhin në furrën e varfërisë ata që s'kanë adhuruar arin, mos u bëj nga ata që hedhin të tjerët brenda, por nga ata që hidhen; që të jesh nga numri i të shpëtuarve, e jo i të djegurve. Sepse është vërtet një vesë fort e fuqishme, të mos jesh i robëruar nga dëshira për pasuri, të jesh bashkë me njerëz të varfër. Këta janë më të pasur se të gjithë, ata që kanë shkelur me këmbë dëshirën për pasuri. Ashtu si edhe ata djem, që, duke e përçmuar mbretin atëherë, u bënë më të lavdishëm se mbreti. Prandaj edhe ti, po të përçmosh gjërat e botës, do të bëhesh më i nderuar se tërë bota; si ata njerëz të shenjtë, «për të cilët bota nuk qe e denjë».

Që të bëhesh, pra, i denjë për gjërat në Qiell, të porosis ta përqeshësh atë që është e tashmja. Sepse kështu do të jesh edhe më i lavdishëm këtu, edhe do të gëzosh të mirat që do të vijnë, me hirin dhe dashurinë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht; të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.