Mateu 12:33

Përsëri, në një mënyrë tjetër, ai i turpëron dhe nuk mjaftohet me kundërshtimet e tij të mëparshme. Por këtë e bën jo për të shpëtuar veten nga akuzat (sepse ajo që u tha më parë mjaftonte fare mirë), po ngaqë donte t'i ndreqte ata.

Ja çfarë do të thotë: asnjë prej jush nuk u gjeti të meta atyre që u shëruan, sikur të mos ishin shëruar vërtet, as nuk tha se është gjë e keqe të çlirosh dikë nga një demon. Sepse, sado të paturpshëm të ishin, këtë nuk do të mund ta thoshin.

Prandaj, meqë nuk ngritën asnjë akuzë kundër veprave, po shpifnin kundër atij që i bënte, ai tregon se kjo akuzë shkon kundër vetë arsyetimit të zakonshëm dhe kundër përputhjes së rrethanave. Është paturpësi e dyfishuar jo vetëm ta shpjegosh diçka me ligësi, po edhe të trillosh akuza që bien ndesh me mendimin e përbashkët të njerëzve.

Dhe vini re sa i huaj i është grindja. Sepse nuk tha: «Bëjeni pemën të mirë, meqë edhe fryti është i mirë», por ua mbylli krejt gojën, tregoi sa i matur ishte ai e sa të pacipë ishin ata, dhe u tha: «Edhe në doni të gjeni të meta te veprat e mia, aspak nuk jua ndaloj; vetëm mos sillni akuza të papajtueshme dhe kundërthënëse». Sepse kështu do të kapeshin më qartë se kurrë, duke ngulmuar kundër asaj që ishte tepër e dukshme. Prandaj, thotë ai, kot është ligësia juaj dhe pohimet që përgënjeshtrojnë vetveten. Se, në të vërtetë, pema dallohet nga fryti, jo fryti nga pema; kurse ju bëni të kundërtën. Sepse, edhe sikur pema të jetë burimi i frytit, prapëseprapë është fryti ai që e bën pemën të njihet. Do të ishte gjë e logjikshme që ose, duke na fajësuar, të gjenit të meta edhe te veprat tona, ose, duke i lëvduar këto vepra, të na çlironit nga këto akuza ne që i kryejmë ato. Po ju bëni të kundërtën: ndonëse s'keni ç'të metë t'u gjeni veprave, që janë fryti, jepni gjykim të kundërt për pemën, duke më quajtur të pushtuar nga demoni. E kjo është marrëzi e kulluar.

Po, dhe atë që kishte thënë më parë, e vërteton edhe tani: se pema e mirë s'mund të japë fryt të keq, as e kundërta s'mund të ndodhë. Kështu që akuzat e tyre shkonin kundër çdo logjike dhe kundër vetë natyrës.

Pastaj, meqë nuk po fliste në mbrojtje të vetes, po të Frymës, e lëshoi qortimin e vet si një rrëke, duke thënë: «O pjellë nëpërkash, si mund të flisni gjëra të mira, kur jeni të këqij?»

Kjo është njëherësh edhe akuzë edhe provë e fjalëve të tij, e nxjerrë nga vetë rasti i tyre. Sepse ja, thotë ai, ju, që jeni pemë të këqija, s'mund të jepni fryt të mirë. Prandaj nuk çuditem që flisni kështu: sepse edhe u rritët keq, si pasardhës të parëve të ligj, edhe fituat një mendje të keqe.

Dhe vini re me sa kujdes i shprehu akuzat, pa lënë vend për asnjë kundërshtim: se nuk tha «Si mund të flisni gjëra të mira, kur jeni pjellë nëpërkash?» (sepse të qenët pjellë nëpërkash s'ka lidhje me të folurit e gjërave të mira), po «Si mund të flisni gjëra të mira, kur jeni të këqij?»

Por i quajti «pjellë nëpërkash», sepse mburreshin me të parët e tyre. Për të treguar, pra, se kjo s'u sillte asnjë epërsi, ai i nxjerr nga farefisnia me Abrahamin dhe u cakton të parë me të njëjtën prirje, pasi ua hoqi atë bazë mburrjeje.

«Sepse nga teprica e zemrës flet goja». Këtu përsëri ai tregon hyjninë e vet, që ua dinte të fshehtat, dhe se do të ndëshkohen jo vetëm për fjalët, po edhe për mendimet e liga, e se ai i di të gjitha, si Perëndi. Dhe thotë se edhe njerëzit mund t'i marrin vesh këto gjëra; sepse është gjë e natyrshme që, kur ligësia vlon përbrenda, fjalët e saj të derdhen nëpër buzë. Prandaj, kur të dëgjosh një njeri të flasë fjalë të liga, mos kujto se te ai ka vetëm aq ligësi sa tregojnë fjalët, po merr me mend se burimi është shumë më i begatë; sepse ajo që thuhet përjashta është vetëm tepria e asaj që fshihet përbrenda.

Shihni me sa ashpërsi i qorton. Sepse, në qoftë se ajo që thanë është kaq e keqe dhe buron nga vetë mendja e djallit, mendoni pak rrënjën e burimin e fjalëve të tyre, sa thellë duhet të shkojnë. Dhe kjo është krejt e natyrshme. Sepse, ndërsa gjuha, prej turpit, shpesh nuk e derdh menjëherë tërë ligësinë e vet, zemra, që s'ka asnjë dëshmitar njerëzor, pjell pa frikë çfarëdo të keqeje që të dojë, sepse fare pak e ka parasysh Perëndinë. Meqë, pra, fjalët e njerëzve dalin në shqyrtim e vihen para të gjithëve, kurse zemra rri e fshehur, të këqijat e gjuhës pakësohen, kurse ato të zemrës shtohen. Po, kur shumohet ajo që rri përbrenda, gjithçka që qëndroi një kohë e fshehtë del me një gufim të furishëm. Dhe, ashtu si ata që vjellin përpiqen në fillim t'i mbajnë lëngjet që duan të dalin, po, kur s'u bëjnë dot ballë, nxjerrin jashtë shumë ndyrësi, kështu bëjnë edhe ata që kurdisin të këqija dhe flasin keq për të afërmit.

«Njeriu i mirë», thotë ai, «nga thesari i vet i mirë nxjerr gjëra të mira, edhe njeriu i keq nga thesari i vet i keq nxjerr gjëra të këqija».

Sepse kurrsesi mos mendoni, thotë ai, se kjo vlen vetëm për ligësinë, sepse edhe në mirësi ndodh e njëjta gjë: se edhe atje virtyti përbrenda është më i madh se fjalët përjashta. Me këtë tregoi se edhe ata duhej të quheshin më të ligj se ç'tregonin fjalët e tyre, edhe ai vetë më i mirë e më i përsosur se ç'shpallnin fjalët e tij. Dhe e quan «thesar», për të treguar begatinë e tij.

Pastaj përsëri i rrethon nga çdo anë me një tmerr të madh. Sepse kurrsesi mos mendoni, thotë ai, se puna mbaron këtu, domethënë te dënimi i të shumtëve; jo, sepse të gjithë ata që sillen ligsht në gjëra të tilla do të pësojnë ndëshkimin më të rëndë. Dhe nuk tha «ju», pjesërisht që të mësojë tërë gjininë tonë njerëzore, pjesërisht që fjala e tij të mos ishte aq e rëndë.

«Po unë po ju them», kjo është fjala e tij, «se për çdo fjalë të kotë që do të thonë njerëzit, do të japin llogari ditën e gjyqit».

Dhe fjalë e kotë është ajo që s'pajtohet me të vërtetën, që është e rreme, që mban brenda akuzë të padrejtë; e disa thonë se e kotë është edhe fjala boshe, si për shembull ajo që nxit të qeshura pa masë, ose ajo që është e ndyrë, e pahijshme dhe e trashë.

«Sepse nga fjalët e tua do të shfajësohesh, edhe nga fjalët e tua do të dënohesh».

A e sheh sa larg është kjo gjykatë nga çdo anësi? Sa e favorshme është llogaria që kërkohet prej teje? Sepse Gjykatësi nuk do të japë vendimin sipas asaj që ka thënë tjetri për ty, po sipas asaj që ke thënë ti vetë; e kjo është gjëja më e drejtë nga të gjitha, sepse pa dyshim varet nga ti, ose të flasësh, ose të mos flasësh.

2. Prandaj nuk janë të shpifurit, po shpifësit, ata që duhet të shqetësohen e të dridhen. Sepse të parët nuk janë të detyruar të përgjigjen për të këqijat që thuhen për ta, kurse të dytët do të përgjigjen për të keqen që kanë thënë; dhe mbi këta rëndon tërë rreziku. Kështu që ata që qortohen s'duhet të shqetësohen, ngaqë s'kanë për të dhënë llogari për të keqen që thanë të tjerët; kurse qortuesit kanë përse të shqetësohen e të dridhen, sepse pikërisht ata do të tërhiqen zvarrë para fronit të gjyqit për këtë. Sepse kjo është vërtet një lak djallëzor, një mëkat që s'ka brenda asnjë kënaqësi, po vetëm dëm. Po, një njeri i tillë po mbledh një thesar të keq në shpirtin e vet. Dhe, në qoftë se ai që ka brenda një lëng të keq korr i pari frytet e sëmundjes, aq më tepër ai që grumbullon brenda vetes diçka më të hidhur se çdo vrer, dua të them ligësinë, do të pësojë të këqijat më të mëdha, duke tërhequr mbi vete një sëmundje të rëndë. Dhe kjo duket qartë nga ato që nxjerr me të vjellë. Sepse, në qoftë se ato u shkaktojnë të tjerëve kaq dhembje, aq më shumë i shkaktojnë shpirtit që i lind.

Kështu, ai që kurdis të keqen shkatërron më parë vetveten; ashtu si ai që shkel mbi zjarr djeg veten, ai që godet diamantin i bën keq vetes, e ai që shkelmon gjembat nxjerr gjak nga vetja. Sepse diçka e tillë është ai që di të pësojë padrejtësi dhe ta durojë me burrëri: ai është diamanti, gjembat dhe zjarri; kurse ai që e ka bërë zakon të bëjë padrejtësi është më i brishtë se çdo baltë.

Pra, e keqe nuk është të pësosh padrejtësi, po ta bësh atë dhe të mos dish të durosh padrejtësinë. Për shembull, sa padrejtësi të mëdha duroi Davidi! Sa padrejtësi të mëdha bëri Sauli! Cili, pra, ishte më i fortë e më i lumtur? Cili më i mjerë e më fatkeq? A nuk ishte ai që bëri padrejtësinë? Vëreni mirë. Sauli kishte premtuar se, po ta vriste Davidi filistinin, do ta merrte për dhëndër dhe do t'i jepte të bijën me nderim të madh. E vrau filistinin; po tjetri e shkeli fjalën, dhe jo vetëm që s'ia dha, po madje u përpoq ta vriste. Cili, pra, u bë më i lavdishëm? A nuk ishte njëri që mbytej nga dëshpërimi dhe nga demoni i lig, kurse tjetri shkëlqente më fort se dielli me fitoret e tij e me besnikërinë ndaj Perëndisë? Përsëri, para korit të grave, a nuk ishte njëri që po mbytej nga zilia, kurse tjetri, duke duruar gjithçka në heshtje, i fitoi zemrat e të gjithëve dhe i lidhi pas vetes? Dhe kur e pati në dorë e prapëseprapë e kurseu, cili sërish ishte i lumtur e cili i mjerë? Cili më i dobët e cili më i fuqishëm? A nuk ishte ky njeri, që nuk u hakmor as edhe kur do të ishte e drejtë? Dhe kjo është krejt e natyrshme. Sepse njëri kishte ushtarë të armatosur, kurse tjetri kishte për aleat e ndihmës drejtësinë, që është më e fuqishme se dhjetë mijë ushtri. Dhe pikërisht për këtë, ndonëse kurdisnin padrejtësisht kundër tij, ai s'pranoi ta vriste as kur do të ishte e drejtë. Sepse e dinte nga sa kishte ndodhur më parë se jo të bësh keq, po të pësosh keq, kjo është ajo që i bën njerëzit më të fuqishëm. Kështu ndodh edhe me trupat, kështu edhe me pemët.

Po Jakobi ç'bëri? A nuk iu bë padrejtësi nga Labani dhe pësoi të keqe? Cili, pra, ishte më i forti: ai që e kishte tjetrin në dorë e nuk guxonte ta prekte, po kishte frikë e dridhej, apo ai që e shohim pa armë e pa ushtarë, e prapë i doli më i tmerrshëm se mbretër të panumërt?

Po, që t'ju jap një provë tjetër të asaj që thashë, edhe më të madhe se kjo, le ta shqyrtojmë përsëri, te vetë rasti i Davidit, arsyetimin nga ana e kundërt. Sepse ky njeri, kaq i fortë kur i bënin padrejtësi, u bë përkundrazi pala më e dobët sapo bëri vetë një padrejtësi. Të paktën, kur i bëri padrejtësi Uriut, gjendja e tij ndryshoi sërish: dobësia kaloi te ai që bëri të keqen, kurse forca te ai që e pësoi; sepse Uriu, edhe pse i vdekur, ia rrënoi shtëpinë tjetrit. Dhe njëri, ndonëse mbret e i gjallë, s'mund të bënte asgjë, kurse tjetri, edhe pse thjesht një ushtar dhe i vrarë, përmbysi krejt gjithçka që i përkiste kundërshtarit të vet.

A doni t'jua bëj edhe më të qartë atë që them, në një mënyrë tjetër? Le të shohim rastin e atyre që marrin hak, madje me të drejtë. Sepse, për keqbërësit, se janë më të pavlefshmit e të gjithë njerëzve, që luftojnë kundër shpirtit të vet, kjo është e qartë për këdo.

Po cili u hakmor me të drejtë, e prapë ndezi të këqija të panumërta dhe u shpua tejpërtej me shumë fatkeqësi e hidhërime? Kryekomandanti i ushtrisë së Davidit. Sepse ai edhe ngriti një luftë të tmerrshme, edhe pësoi të këqija të panumërta; asnjë prej të cilave nuk do të kishte ndodhur, sikur ta dinte ta mbante veten.

Le t'i ikim, pra, këtij mëkati, dhe as me fjalë as me vepra të mos u bëjmë padrejtësi të afërmve tanë. Sepse ai nuk tha: «Në shpifsh dhe në thirrsh një gjyq», po thjesht: «Në folsh keq, qoftë edhe brenda vetes, prapë do të pësosh ndëshkimin më të rëndë». Edhe në qoftë e vërtetë ajo që the, edhe në e paç thënë me bindje, prapë do të vijë ndëshkimi mbi ty. Sepse Perëndia s'do të japë vendim sipas asaj që ka bërë tjetri, po sipas asaj që ke thënë ti; «sepse nga fjalët e tua do të dënohesh», thotë ai. A s'të është thënë se edhe fariseu tha të vërtetën, dhe pohoi atë që ishte e qartë për të gjithë, pa zbuluar asgjë të fshehtë? Megjithatë, pagoi dënimin më të rëndë.

Por, në qoftë se s'duhet t'i akuzojmë njerëzit as për gjëra që janë të pranuara, aq më pak për ato që janë të diskutueshme; jo, sepse fajtori ka një gjykatës. Mos e rrëmbe tani, të paralajmëroj, të drejtën që i përket vetëm të Vetëmlindurit. Sepse për të është ruajtur froni i gjyqit.

3. Megjithatë, a do të bëhesh gjykatës? Ke një gjyq që sjell dobi të madhe dhe s'të ngarkon me asnjë faj. Bëj që arsyeja, si gjykatëse, të ulet mbi ndërgjegjen tënde, nxirr para saj të gjitha shkeljet e tua, gjurmo mëkatet e shpirtit tënd dhe lypi me rreptësi llogari për to, e thuaj: «Pse guxove të bësh këtë e atë?» Dhe, në qoftë se u shmanget këtyre e nis të merret me punët e të tjerëve, thuaji: «Nuk po të gjykoj për këto, as ke ardhur këtu të mbrohesh për to. Ç'rëndësi ka nëse filani është njeri i keq? Ti, pse e bëre këtë e atë shkelje? Përgjigju për veten, mos u bëj paditës; shiko punët e tua, jo ato të të tjerëve.» Dhe nxite pareshtur drejt këtij shqyrtimi të ankshëm. Pastaj, në qoftë se s'ka ç'të thotë, po tërhiqet mbrapa, mundoje me kamxhik, si ndonjë shërbëtore të paqetë e të shthurur. Dhe bëje këtë gjyq të mblidhet çdo ditë, e sill ndër mend lumin e zjarrit, krimbin helmues dhe mundimet e tjera.

Dhe mos e lër më të rrijë me djallin, as mos duro fjalët e saj të paturpshme: «Ai vjen tek unë, ai kurdis kundër meje, ai më tundon»; po thuaji: «Po të mos doje ti, gjithë kjo do të ishte më kot.» Dhe, në qoftë se thotë sërish: «Jam ngatërruar me një trup, jam veshur me mish, banoj në botë, rri mbi dhé», thuaji: «Të gjitha këto janë shfajësime e pretekste. Sepse edhe filani ishte veshur me mish; e një tjetër, që banon në botë dhe rron mbi dhé, është i mirëpritur te Perëndia; edhe ti vetë, kur bën mirë, e bën ndërkohë që je veshur me mish.» Dhe, në qoftë se i dhemb kur i dëgjon këto, mos e tërhiq dorën; sepse s'do të vdesë po ta godasësh, po do ta shpëtosh nga vdekja. Dhe, në qoftë se thotë sërish: «Më zemëroi filani», thuaji: «Po është në dorën tënde të mos zemërohesh; të paktën shpesh e ke frenuar zemërimin tënd.» Dhe, në qoftë se thotë: «Më nxiti bukuria e asaj gruaje», thuaji: «Prapëseprapë ti mund ta kishe mbajtur veten.» Nxirr para saj ata që ua dolën, nxirr gruan e parë, që tha: «Gjarpri më gënjeu», e prapë nuk u lirua nga faji.

Dhe, kur t'i shqyrtosh këto gjëra, askush të mos jetë i pranishëm, askush të mos të shqetësojë; po, ashtu si gjykatësit ulen pas perdeve për të gjykuar, kështu bëj edhe ti: në vend të perdeve, kërko një kohë e një vend të qetë. Dhe, kur të jesh ngritur pas darkës e të jesh gati të biesh në shtrat, atëherë mbaje këtë gjyq; kjo është koha e përshtatshme për ty, dhe vendi, shtrati yt e dhoma jote. Këtë e urdhëroi edhe profeti, kur tha: «Për ato që thoni në zemrat tuaja, pendohuni me dhembje mbi shtretërit tuaj.» Dhe për fajet e vogla kërko një ndëshkim të madh, që të mëdhave të mos u afrohesh kurrë. Po ta bësh këtë çdo ditë, do të qëndrosh me guxim para atij froni të tmerrshëm të gjyqit.

Kështu u pastrua Pavli; prandaj edhe tha: «Sepse, po të gjykonim veten tonë, nuk do të gjykoheshim.» Kështu i pastroi Jobi bijtë e vet. Sepse ai që bënte flijime për mëkatet e fshehta, aq më tepër kërkonte llogari edhe për ato që ishin të dukshme.

4. Po ne s'veprojmë kështu, po krejt të kundërtën. Sepse, sapo shtrihemi për të pushuar, më tepër sjellim ndër mend të gjitha punët tona të kësaj bote; dhe disa fusin mendime të papastra, disa fajde, kontrata e shqetësime të përkohshme.

Dhe, në qoftë se kemi një bijë, një virgjëreshë, e ruajmë me rreptësi; po atë që na është më e çmuar se një bijë, shpirtin tonë, e lëmë të kurvërojë e të përlyhet, duke i futur mendime të liga të panumërta. Dhe, qoftë dashuria për lakminë, qoftë ajo për shthurjen, qoftë për fytyra të bukura, qoftë për zemërimin, qoftë çdo gjë tjetër që kërkon të hyjë, ne i hapim krejt dyert, e tërheqim dhe e ftojmë brenda, dhe e ndihmojmë ta ndotë shpirtin tonë me gjithë rehati. E ç'mund të jetë më barbare se kjo, të lëmë pas dore shpirtin tonë, që është më i çmuar se çdo gjë, të keqpërdorur nga kaq kurorëshkelës, e që rri kaq gjatë me ta, gjersa të ngopen? gjë që s'ka për të ndodhur kurrë. Kështu, pra, vetëm kur na zë gjumi ata largohen prej tij; ose, më mirë të themi, as atëherë, sepse ëndrrat e përfytyrimet tona ia sjellin po ato pamje. Prej nga, kur zbardh dita, shpirti i mbushur me pamje të tilla shpesh rrëshqet drejt kryerjes së vërtetë të atyre trillimeve.

Dhe ti, që në bebëz të syrit nuk lë të hyjë as edhe një grimcë pluhur, si mund ta lësh pa vënë re shpirtin tënd, që po mbledh mbi vete një grumbull të keqesh kaq të mëdha? Kur do të mundemi, pra, ta pastrojmë këtë ndyrësirë, që e grumbullojmë brenda nesh çdo ditë? Kur t'i presim gjembat? Kur ta mbjellim farën? A nuk e di se tashmë koha e korrjes po afron? Po ne s'e kemi lëruar ende as arën. Në qoftë se vjen, pra, bujku dhe na qorton, ç'do të themi? Ç'përgjigje do të japim? Se askush s'na dha farën? Jo, ajo mbillet çdo ditë. Se askush, atëherë, s'i preu gjembat? Jo, sepse çdo ditë e mprehim drapërin. A mos të hutojnë punët e domosdoshme të jetës? E pse s'e ke kryqëzuar veten ndaj botës? Sepse, në qoftë se ai që kthen vetëm aq sa i është dhënë quhet i lig, ngaqë s'e dyfishoi, ai që ka çuar dëm edhe këtë, ç'do t'i thuhet? Në qoftë se ai njeri u lidh dhe u flak atje ku është kërcëllima e dhëmbëve, ç'do të na duhet të pësojmë ne, që, kur na tërheqin drejt virtytit arsye të panumërta, tërhiqemi mbrapa e s'duam?

Sepse ç'ka që s'ka mjaft brenda vetes për të të bindur? A nuk e sheh poshtërsinë e botës, pasigurinë e jetës, mundin, djersën, për gjërat e kësaj bote? Ç'është kjo? Vallë për virtytin duhet të mundohesh, kurse vesin e ke pa asnjë mundim? Në qoftë se, pra, edhe në njërën edhe në tjetrën ka mund, pse s'e zgjodhe këtë, që ka fitim kaq të madh?

Ose, më mirë të themi, ka disa anë të virtytit që janë të lira edhe nga mundi. Sepse ç'mund është të mos shpifësh, të mos gënjesh, të mos betohesh, ta lësh mënjanë zemërimin kundër të afërmit? Përkundrazi, të bësh këto gjëra është e mundimshme dhe sjell shumë shqetësim.

Ç'mbrojtje do të kemi, pra, ç'shfajësim, kur s'bëjmë drejt as në këto gjëra? Sepse që këtej duket qartë se, prej shkujdesjes e përtacisë, edhe detyrat më të mundimshme na ikin krejt.

Le t'i mendojmë të gjitha këto; le t'i ikim vesit, le ta zgjedhim virtytin, që të arrijmë edhe të mirat e tashme, edhe ato që kanë për të ardhur, me anë të hirit dhe të dashurisë për njerëzit të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.