Mateu 13:24-30

Ç'ndryshim ka kjo shëmbëlltyrë nga ajo e mëparshmja? Atje flet për ata që nuk qëndruan aspak me të, po u shmangën dhe e flakën farën; këtu, përkundrazi, ka parasysh shoqëritë e heretikëve. Sepse, që të mos i shqetësonte as kjo nxënësit e tij, ua parathotë edhe atë, pasi u mësoi më parë përse flet me shëmbëlltyra. Shëmbëlltyra e parë, pra, tregon mospranimin e tij; kjo, pranimin e prishësve. Sepse edhe kjo bën pjesë në dredhinë e djallit: pranë së vërtetës të shtjerë përherë gabimin, duke e lyer me shumë ngjashmëri, që t'i gënjejë lehtë ata që gënjehen lehtë. Prandaj nuk e quan farë tjetër, po egjër, që në pamje i ngjan disi grurit.

Pastaj tregon edhe mënyrën e kurthit të tij. Sepse «ndërsa flinin njerëzit», thotë. Nuk është rrezik i vogël ai që rri pezull mbi krerët tanë, të cilëve u është besuar sidomos ruajtja e arës; e jo vetëm mbi krerët, po edhe mbi vartësit e tyre.

Tregon gjithashtu se gabimi vjen pas së vërtetës, gjë që e dëshmon vetë ngjarja. Sepse kështu, pas profetëve erdhën profetët e rremë; pas apostujve, apostujt e rremë; dhe pas Krishtit, Antikrishti. Sepse, po të mos shohë djalli çfarë të imitojë ose kundër kujt të kurdisë, as nuk provon, as nuk di si. Kështu edhe tani: pasi pa se «njëra dha njëqind, tjetra gjashtëdhjetë, tjetra tridhjetë», vepron pastaj ndryshe. Domethënë, meqë nuk mundi as ta rrëmbente atë që kishte zënë rrënjë, as ta mbyste, as ta digjte, kurdis kundër saj me një tjetër dredhi, duke hedhur fshehtas trillimet e veta.

Po ç'ndryshim ka, mund të thotë dikush, midis atyre që flenë dhe atyre që i ngjajnë udhës? Se në rastin e dytë e rrëmbeu menjëherë; madje nuk e la as të zinte rrënjë; kurse këtu u desh më shumë dredhi.

Këto i thotë Krishti duke na mësuar të jemi përherë zgjuar. Sepse, thotë, edhe sikur t'u shpëtosh plotësisht atyre dëmeve, prapë mbetet një dëm tjetër. Sepse, ashtu si atje «udha», «shkëmbi» dhe «ferrat», po kështu edhe këtu gjumi na sjell shkatërrimin; ndaj duhet zgjueshmëri e pandërprerë. Prandaj tha edhe: «Ai që duron deri në fund, ai do të shpëtojë.»

Diçka e ngjashme ndodhi qysh në fillim. Dua të them, shumë prej krerëve, duke futur në kisha njerëz të ligj, heresiarkë të maskuar, ia lehtësuan fort ngritjen e atij kurthi. Sepse djalli nuk ka nevojë as të mundohet fare, sapo t'i ketë mbjellë një herë ndër ne.

E si është e mundur të mos flesh? mund të thotë dikush. Vërtet, për sa i përket gjumit të natyrshëm, s'është e mundur; po për sa i përket gjumit të fuqisë sonë morale, është e mundur. Prandaj edhe Pavli tha: «Rrini zgjuar, qëndroni të patundur në besim.»

Pas kësaj tregon se kjo punë është edhe e tepërt, jo vetëm e dëmshme; sepse, pasi toka është punuar dhe nuk ka nevojë për asgjë, atëherë ky armik mbjell përsëri; ashtu siç bëjnë edhe heretikët, të cilët për asnjë arsye tjetër veç mendjemadhësisë derdhin helmin e vet.

Dhe jo vetëm me këtë, po edhe me atë që vjen më pas, ai përshkruan me saktësi gjithë sjelljen e tyre. Sepse «kur mbiu fija», thotë, «dhe dha fryt, atëherë u duk edhe egjra»; dhe pikërisht këtë bëjnë edhe këta njerëz. Sepse në fillim maskohen; po kur kanë fituar shumë guxim dhe ndokush u beson mësimin e fjalës, atëherë e derdhin helmin e tyre.

Po përse i sjell në mes shërbëtorët, që tregojnë ç'ka ndodhur? Që të shpallë se s'është e drejtë t'i vrasësh ata.

Dhe e quan «armik» për shkak të dëmit që u bën njerëzve. Sepse, ndonëse mllefi është kundër nesh, në zanafillë ai lindi nga armiqësia e tij jo ndaj nesh, po ndaj Perëndisë. Prej kësaj duket qartë se Perëndia na do më shumë se ç'e duam ne veten.

Shih edhe nga një gjë tjetër dredhinë e ligë të djallit. Sepse nuk mbolli më parë, ngaqë nuk kishte ç'të prishte, po kur gjithçka qe kryer, që të prishte zellin e Bujkut; me kaq armiqësi kundër tij vepronte pareshtur.

Vër re edhe dashurinë e shërbëtorëve. Dua të them, sa nxitim kanë të shkulin menjëherë egjrën, ndonëse e bëjnë pa u menduar; gjë që tregon shqetësimin e tyre për të lashtat dhe se sytë i kanë vetëm te një gjë: jo te ndëshkimi i atij armiku, po te ruajtja e farës së mbjellë. Sepse, kuptohet, kjo tjetra nuk është shqetësimi i ngutshëm.

Prandaj synimi i tyre është si ta zhdukin tani për tani të keqen. Po as këtë nuk e kërkojnë pa kushte, sepse nuk ia besojnë vetes, po presin vendimin e të Zotit, duke thënë: «A do Ti?»

Ç'bën, pra, i Zoti? I ndalon, duke thënë: «Se mos shkulni edhe grurin bashkë me to.» Këtë e tha që të pengonte të lindnin luftëra, gjak e kërdi. Sepse s'është e drejtë të vrasësh një heretik, ngaqë do të sillej në botë një luftë e papajtueshme. Me këto dy arsye, pra, i frenon: e para, që të mos dëmtohet gruri; e dyta, që ndëshkimi patjetër do t'i zërë, po të jenë të sëmurë pa shërim. Prandaj, po deshe t'i shohësh të ndëshkuar, por pa dëm për grurin, të them: prit kohën e duhur.

Po ç'do të thotë «se mos shkulni grurin bashkë me to»? Ose kupton këtë: po të merrni armët e të vrisni heretikët, bashkë me ta do të përmbysen doemos edhe shumë prej shenjtorëve; ose se prej vetë egjrës ka gjasa që shumë të ndryshojnë e të bëhen grurë. Pra, po t'i shkulni që më parë, dëmtoni atë që do të bëhet grurë, duke vrarë disa, tek të cilët ka ende vend për ndryshim e përmirësim. Nuk e ndalon, pra, që t'u dalim përpara heretikëve, t'ua mbyllim gojën, t'ua heqim lirinë e fjalës, të shpërbëjmë tubimet e lidhjet e tyre, po që t'i vrasim e t'i therim.

Po vër re ti butësinë e tij, se si jo vetëm jep vendim e ndalon, po parashtron edhe arsye.

Po ç'bëhet, në qoftë se egjra mbetet deri në fund? «Atëherë do t'u them korrësve: Mblidhni më parë egjrën dhe lidheni tufa-tufa që ta digjni.» Përsëri u kujton fjalët e Joanit, duke e paraqitur atë si gjykatës; dhe thotë: Sa kohë qëndrojnë pranë grurit, duhet t'i kursejmë, sepse është e mundur që edhe ata të bëhen grurë; po kur të ikin pa nxjerrë asnjë dobi, atëherë doemos do t'i zërë ndëshkimi i pamëshirshëm. «Sepse do t'u them korrësve», thotë, «Mblidhni më parë egjrën.» Përse «më parë»? Që këta të mos trembeshin, sikur gruri të merrej tej bashkë me ta. «Dhe lidheni tufa-tufa që ta digjni, po grurin mblidheni në hambarin tim.»

2. «Një shëmbëlltyrë tjetër u paraqiti atyre, duke thënë: Mbretëria e qiejve i ngjan një kokrre sinapi.»

Domethënë, meqë kishte thënë se prej të korrave tri pjesë humbin dhe vetëm një shpëton, e madje edhe në atë pjesën që shpëton vjen kaq dëm i madh, që të mos thoshin: «E kush, e sa do të jenë besimtarët?», ua heq përsëri këtë frikë, duke i shpënë me shëmbëlltyrën e kokrrës së sinapit drejt besimit dhe duke treguar se, sido që të jetë, Ungjilli do të përhapet.

Prandaj solli shëmbëllimin e kësaj bime, që i ngjan fort çështjes për të cilën flitet: «Kjo është më e vogla», thotë, «nga të gjitha farat, po kur rritet, është më e madhja ndër barishtet dhe bëhet pemë, kaq sa zogjtë e qiellit vijnë e strehohen në degët e saj.»

Kështu deshi të tregonte shenjën më vendimtare të madhështisë së saj. «Po ashtu do të jetë edhe me Ungjillin», thotë. Po, sepse nxënësit e tij ishin më të dobëtit nga të gjithë e më të vegjlit nga të gjithë; megjithatë, për shkak të fuqisë së madhe që kishin në vete, ai u shpalos në çdo anë të botës.

Pas kësaj i shton këtij shëmbëllimi edhe majanë, duke thënë:

«Mbretëria e qiejve i ngjan majasë, që e mori një grua dhe e fshehu në tri masa mielli, derisa u mbrujt e gjitha.»

Sepse, ashtu si kjo e kthen gjithë atë sasi mielli në cilësinë e vet, po kështu edhe ju do ta ktheni gjithë botën.

Shih edhe urtësinë e tij, që sjell në mes gjëra të natyrshme, duke lënë të kuptohet se, ashtu si njëra s'mund të mos ndodhë, po ashtu as tjetra. Sepse mos më thuaj: «Ç'do të mund të bëjmë ne, dymbëdhjetë veta, të hedhur mbi një turmë kaq të madhe?» Jo, sepse pikërisht kjo e bën më së shumti të dukshme fuqinë tuaj, që ju përzieni me turmën dhe nuk merrni arratinë. Ashtu, pra, si maja e mbrun brumin kur i afrohet miellit, e jo thjesht i afrohet, po edhe përzihet vërtet me të (sepse nuk tha thjesht «e vuri», po «e fshehu»), po kështu edhe ju, kur ngjiteni pas armiqve tuaj dhe bëheni një me ta, atëherë do t'i mundni. Dhe ashtu si maja, ndonëse groposet, prapë nuk shkatërrohet, po dalëngadalë i kthen të gjitha në gjendjen e vet, po e njëjta gjë do të ndodhë edhe këtu me Ungjillin. Mos u trembni, pra, se thashë që do të ketë shumë keqtrajtime: sepse pikërisht kështu do të shkëlqeni dhe do t'i mundni të gjithë.

Po me «tri masa» këtu deshi të thoshte shumë, sepse e ka zakon ta marrë këtë numër për një shumësi.

E mos u çudit që, kur fliste për mbretërinë, përmendi një farë të vogël e maja; sepse fliste me njerëz të papërvojë e të paditur, të cilët duhej të udhëhiqeshin me anë të tyre. Sepse aq të thjeshtë ishin, sa edhe pas gjithë kësaj, u duhej mjaft shpjegim.

Ku janë tani bijtë e grekëve? Le të mësojnë fuqinë e Krishtit, duke parë vërtetësinë e veprave të tij, dhe për të dyja le ta adhurojnë: se e paratha një gjë kaq të madhe dhe e përmbushi. Po, sepse është ai që e vuri fuqinë në maja. Me këtë qëllim përzieu me turmën edhe ata që besojnë tek ai, që ne t'u japim të tjerëve prej urtësisë sonë. Le të mos na qortojë, pra, askush që jemi pak. Sepse e madhe është fuqia e Ungjillit, dhe ajo që u mbrujt një herë, bëhet përsëri maja për atë që mbetet. Dhe ashtu si një shkëndijë, kur kap drutë, e bën atë që tashmë është djegur ta shtojë flakën, dhe kështu vazhdon te pjesa tjetër, po kështu edhe Ungjilli. Po nuk tha zjarr, po «maja». Përse vallë? Sepse atje jo gjithçka bëhet nga zjarri, po pjesërisht edhe nga druri që merr flakë, kurse këtu maja e bën vetë gjithë punën.

3. Tani, në qoftë se dymbëdhjetë veta e mbrujtën gjithë botën, mendo sa e madhe është ligështia jonë, që ne, kaq shumë veta, s'jemi në gjendje të përmirësojmë ata që kanë mbetur; ne, që duhej të mjaftonim për dhjetë mijë botë e të bëheshim maja për ta. «Po ata», mund të thotë dikush, «ishin apostuj». E ç'pastaj? A nuk qenë edhe ata pjesëtarë bashkë me ty? A nuk u rritën në qytete? A nuk gëzuan të njëjtat të mira? A nuk bënin zanate? Mos ishin engjëj? Mos zbritën nga qielli?

«Po ata patën mrekulli», do të thonë. Nuk qenë mrekullitë ato që i bënë të admirueshëm. Deri kur do t'i përdorim ato mrekulli si mbulesë për shkujdesjen tonë? Ja, shih korin e shenjtorëve, që nuk shkëlqyen prej mrekullive. Përkundrazi, shumë veta që kishin dëbuar vërtet demonë, ngaqë bënë paudhësi, në vend që të admiroheshin, hoqën madje ndëshkim.

E ç'mund të jetë, pra, do të thotë dikush, ajo që i tregoi të mëdhenj? Përbuzja e tyre për pasurinë, shpërfillja e lavdisë, çlirimi nga gjërat e kësaj bote. Sepse, po t'u mungonin këto virtyte dhe të ishin skllevër të pasioneve të tyre, edhe sikur të kishin ngjallur dhjetë mijë të vdekur, jo vetëm që s'do të bënin asnjë të mirë, po do të quheshin madje mashtrues. Kështu, është jeta e tyre, kaq e ndritur nga çdo anë, ajo që u tërheq hirin e Frymës.

Ç'lloj mrekullie bëri Joani, që tërhoqi mbi vete vëmendjen e kaq shumë qyteteve? Sepse, që ai nuk bëri vepra të mrekullueshme, dëgjo Ungjillorin që thotë: «Joani nuk bëri asnjë mrekulli.» E prej nga u bë i admirueshëm Ilia? A nuk qe prej guximit të tij përballë mbretit? prej zellit të tij për Perëndinë? prej varfërisë së tij vullnetare? prej rrobës së tij prej lëkure deleje, prej shpellës e prej maleve të tij? Sepse mrekullitë i bëri pas gjithë këtyre. E sa për Jobin, ç'lloj mrekullie bëri përpara djallit, sa ai u mahnit prej tij? Asnjë mrekulli, po një jetë që shkëlqente e tregonte një durim më të fortë se çdo diamant. Ç'lloj mrekullie bëri Davidi, kur ishte ende i ri, sa Perëndia të thoshte: «Gjeta Davidin, birin e Jeseut, njeri sipas zemrës sime»? Po Abrahami, Isaku e Jakobi, ç'trup të vdekur ngjallën? ç'lebroz pastruan? A nuk e di se mrekullitë, po të mos jemi të matur, shpesh bëjnë madje dëm? Kështu shumë prej korinthianëve u ndanë nga njëri-tjetri; kështu shumë prej romakëve u rrëmbyen nga kryelartësia; kështu u përzu Simoni. Kështu ai që një herë pati dëshirë të ndiqte Krishtin, u hodh poshtë, kur iu tha: «Dhelprat kanë strofka, edhe zogjtë e qiellit fole.» Sepse secili prej tyre, njëri duke synuar pasurinë, tjetri lavdinë që sjellin mrekullitë, ra e humbi. Kurse kujdesi për jetesën e mirë dhe dashuria për virtytin, jo vetëm që s'e lindin një dëshirë të tillë, po edhe e heqin kur ekziston.

Edhe ai vetë, kur u bënte ligje nxënësve të tij, ç'tha? «Bëni mrekulli, që t'ju shohin njerëzit»? Kurrsesi. Po ç'tha? «Le të ndriçojë drita juaj përpara njerëzve, që të shohin veprat tuaja të mira dhe të lavdërojnë Atin tuaj që është në qiej.» Edhe Pjetrit përsëri nuk i tha «Në më do», «bëj mrekulli», po «Kullot delet e mia». Dhe ndonëse kudo e veçon atë bashkë me Jakovin e Joanin mbi të gjithë të tjerët, për çfarë, të lutem, i veçoi? Për mrekullitë e tyre? Jo, të gjithë njësoj pastruan lebrozët e ngjallën të vdekurit; dhe të gjithëve njësoj u dha atë pushtet.

Nga erdhi, pra, epërsia e këtyre? Nga virtyti në shpirtin e tyre. A e sheh se kudo kërkohet jetesa dhe prova me anë të veprave? «Sepse nga frytet e tyre», thotë, «do t'i njihni.» E ç'e vlerëson jetën tonë? Vallë një shfaqje mrekullish, apo përsosja e një jetese të shkëlqyer? Fare qartë, e dyta; kurse sa për mrekullitë, edhe zanafillën e kanë prej andej, edhe aty mbarojnë. Sepse edhe ai që tregon një jetë të shkëlqyer e tërheq mbi vete këtë dhuratë, edhe ai që e merr dhuratën, e merr për këtë qëllim: që të përmirësojë jetën e njerëzve të tjerë. Sepse edhe Krishti për këtë qëllim i bëri ato mrekulli, që, pasi u bë me anë të tyre i besueshëm dhe i tërhoqi njerëzit tek ai, të sillte virtytin në jetën tonë. Prandaj edhe nga të dyja e vë theksin më shumë te kjo. Sepse aspak nuk kënaqet vetëm me mrekullitë, po edhe kërcënon me ferrin, edhe premton një mbretëri, edhe vendos ato ligje që të lënë pa mend, dhe të gjitha i rregullon për këtë qëllim: që të na bëjë të barabartë me engjëjt.

E përse them se Krishti i bën të gjitha për këtë qëllim? Ja, edhe vetë ti, po të të linin të zgjidhje, të ngjallje të vdekur në emrin e tij, ose të vdisje për emrin e tij, cilën nga të dyja, të lutem, do të pranoje më shpejt? A nuk është krejt e qartë se të dytën? E megjithatë, njëra është mrekulli, tjetra veç një vepër. E ç'të thuash, po të të ofronin ta bëje barin ar, ose të mund ta përbuzje çdo pasuri porsi bar, a nuk do ta pranoje më mirë këtë të dytën? Dhe fare me arsye. Sepse njerëzimi do të tërhiqej nga kjo më shumë se nga çdo gjë tjetër. Sepse, po ta shihnin barin të kthyer në ar, do të lakmonin edhe vetë ta fitonin atë fuqi, ashtu si bëri Simoni, dhe do t'u shtohej dashuria për paranë. Po sikur të na shihnin të gjithëve që e përbuzim e s'e përfillim arin, sikur të ishte bar, prej kohësh do të kishin shpëtuar prej kësaj sëmundjeje.

4. A e sheh se jetesa jonë ka më shumë fuqi për të bërë mirë? Me jetesë nuk kam parasysh agjërimin tënd, as që të shtrosh nën vete thes e hi, po që të përbuzësh pasurinë, ashtu siç duhet përbuzur; që të jesh i dhembshur, që t'i japësh bukën tënde të uriturit, që ta frenosh zemërimin, që të flakësh mendjemadhësinë, që të heqësh smirën. Kështu mësonte edhe ai vetë, sepse «Mësoni prej meje», thotë, «se jam i butë dhe i përulur në zemër». Nuk tha «se agjërova», ndonëse me siguri mund të kishte folur për të dyzet ditët, po prapë nuk e thotë këtë, po «jam i butë dhe i përulur në zemër». Dhe përsëri, kur i dërgonte, nuk tha «Agjëroni», po «Hani nga gjithçka që ju vihet përpara». Sa për pasurinë, megjithatë, u kërkoi rreptësi të madhe, duke thënë: «Mos mbani me vete ar, as argjend, as bakër ndër brezat tuaj.»

E gjithë këtë e them jo për të ulur agjërimin, larg qoftë, po përkundrazi për ta lëvduar fort. Po hidhërohem kur, duke lënë pas dore detyrat e tjera, mendoni se ju mjafton për shpëtim, ndonëse zini vetëm vendin e fundit në korin e virtytit. Sepse gjëja më e madhe është dashuria, përmbajtja dhe lëmosha, që ia kalon madje edhe virgjërisë.

Prandaj, po deshe të bëhesh i barabartë me apostujt, s'ka gjë që të të pengojë. Sepse mjafton të kesh arritur vetëm këtë virtyt, që të mos u mbetesh aspak prapa atyre. Le të mos presë, pra, askush mrekulli. Sepse, ndonëse djalli hidhërohet kur dëbohet nga një trup, shumë më tepër hidhërohet kur sheh një shpirt të çliruar nga mëkati. Sepse pikërisht kjo është fuqia e tij e madhe. Kjo fuqi e bëri Krishtin të vdiste, që t'i jepte fund asaj. Po, sepse kjo solli vdekjen; për shkak të kësaj gjithçka u përmbys. Po ta heqësh, pra, këtë, i ke prerë djallit nervat, i ke «shtypur kokën», i ke dhënë fund gjithë fuqisë së tij, ia ke shpërndarë ushtrinë, ke treguar një mrekulli më të madhe se të gjitha mrekullitë.

Kjo fjalë s'është imja, po e të lumit Pavël. Sepse, kur tha «Kërkoni me zjarr dhuratat më të mira; e megjithatë po ju tregoj një udhë shumë më të lartë», nuk foli më pas për ndonjë mrekulli, po për dashurinë, rrënjën e të gjitha të mirave tona. Po ta ushtrojmë, pra, këtë dhe gjithë vetëmohimin që buron prej saj, s'do të kemi nevojë për mrekulli; ashtu si, nga ana tjetër, po të mos e ushtrojmë, s'do të fitojmë asgjë nga mrekullitë.

Duke i pasur, pra, në mend të gjitha këto, le t'i imitojmë ato gjëra që i bënë të mëdhenj apostujt. E me se u bënë të mëdhenj? Dëgjo Pjetrin që thotë: «Ja, ne i lamë të gjitha dhe të ndoqëm; ç'do të kemi, pra?» Dëgjo edhe Krishtin që u thotë: «Do të rrini mbi dymbëdhjetë frone», dhe «Kushdo që ka lënë shtëpi, ose vëllezër, ose atë, ose nënë, do të marrë njëqindfish në këtë botë dhe do të trashëgojë jetën e përjetshme». Le të tërhiqemi, pra, nga të gjitha gjërat e kësaj bote e t'i kushtohemi Krishtit, që të bëhemi të barabartë me apostujt sipas fjalës së tij dhe të gëzojmë jetën e përjetshme; të cilën arrofshim ta fitojmë të gjithë, me anë të hirit dhe të dashurisë njeridashëse të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.