Mateu 14:13

Vëreni se si në çdo rast ai «tërhiqet». Sepse donte ta vërtetonte këtë jo vetëm me pamjen e tij, po edhe me veprat, ngaqë e njihte dredhinë e djallit dhe e dinte se ai s'do të linte gjë pa bërë për ta shkatërruar këtë mësim.

Për këtë qëllim, pra, ai tërhiqet; por turmat as edhe kështu nuk ndahen prej tij, po e ndjekin, të ngjitura pas tij, edhe as fundi tragjik i Joan Pagëzorit nuk i trembi. Kaq e madhe është dëshira e zjarrtë, kaq e madhe është dashuria: kështu i mund e i shpërndan të gjitha rreziqet.

Prandaj edhe morën menjëherë shpërblimin e tyre. Sepse, thuhet, «Jisui doli, edhe pa një turmë të madhe, edhe iu dhimbsën ata, edhe shëroi të sëmurët e tyre».

Sepse, sado e madhe të ishte këmbëngulja e tyre, prapëseprapë ajo që bëri ai i tejkaloi ato që mund të fitonte çfarëdo zelli. Prandaj ai tregon edhe shkakun pse i shëroi kështu: mëshirën e tij, mëshirë të thellë; edhe i shëron të gjithë.

Edhe këtu ai nuk kërkon besim; sepse besimin e tyre e tregojnë vetë: erdhën tek ai, lanë qytetet, e kërkuan me ngulm edhe qëndruan pranë tij edhe kur uria i mundonte.

Por ai do t'i ushqejë edhe këta. Edhe këtë s'e bën nga vetja, po pret t'i luten; në çdo rast, siç e thashë, e mban këtë rregull: të mos hidhet i pari drejt çudirave, pa u thirrur, po vetëm kur e thërrasin.

Po pse asnjë nga turma nuk u afrua për të folur për ta? Sepse e nderonin pa masë, edhe as urinë nuk e ndienin, nga malli për të qëndruar me të. As nxënësit e tij, kur erdhën tek ai, nuk thonë: «Ushqeji ata»; sepse deri atëherë ishin ende në gjendje të papjekur. Po ç'thonë?

«Edhe kur u ngrys, thuhet, nxënësit e tij erdhën tek ai, duke thënë: ‹Ky është një vend i shkretë, edhe ora tashmë ka shkuar; lësho turmën, që të shkojnë e të blejnë ushqim për vete›».

Sepse, në qoftë se edhe pas çudisë harruan ç'ishte bërë, edhe pas shportave menduan se ai fliste për bukë, kur ai e quajti «maja» mësimin e farisenjve, aq më pak do të prisnin ndonjë gjë të tillë atëherë, kur s'kishin parë kurrë një çudi të tillë. Edhe pse ai kishte nisur tashmë, duke shëruar vërtet shumë të sëmurë, prapëseprapë as prej kësaj nuk e prisnin çudinë e bukëve: kaq të papjekur ishin ende.

Po vër re, të lutem, mjeshtërinë e Mësuesit, se sa qartë i çon ata drejt besimit. Sepse s'tha menjëherë: «Unë do t'i ushqej», gjë që s'do të pranohej lehtë; po ç'tha?

«Po Jisui, kështu është shkruar, u tha atyre: ‹Nuk kanë nevojë të ikin; jepuni ju atyre të hanë›».

S'tha: «Unë do t'u jap», po: «Jepuni ju»; sepse deri atëherë e shihnin si njeri. Por as edhe kështu nuk zgjohen, po prapë arsyetojnë sikur të kishin të bënin me një njeri, edhe thonë:

«Nuk kemi veçse pesë bukë e dy peshq».

Prandaj edhe Marku thotë: «Nuk e kuptuan fjalën, sepse zemra e tyre ishte ngurtësuar».

Ndaj, teksa ata vazhdonin të zvarriteshin përtokë, atëherë më në fund ai vë në mes pjesën e vet edhe thotë: «M'i sillni këtu». Sepse, ndonëse vendi është i shkretë, prapë këtu është Ai që ushqen botën; edhe ndonëse ora tashmë ka shkuar, prapë me ju po flet Ai që s'i nënshtrohet kohës.

Po edhe Joani thotë se ishin «bukë elbi», edhe s'e përmend kot, po na mëson të shkelim me këmbë krenarinë e jetës së shtrenjtë. I tillë ishte edhe ushqimi i profetëve.

2. «Mori pra të pesë bukët edhe të dy peshqit, edhe urdhëroi turmën, thuhet, të ulej mbi bar, edhe, si ngriti sytë nga qielli, bekoi, i theu edhe ua dha nxënësve, edhe nxënësit turmës. Edhe hëngrën të gjithë e u ngopën, edhe ngritën nga copat që tepruan dymbëdhjetë shporta plot. Edhe ata që hëngrën ishin rreth pesë mijë burra, veç grave e fëmijëve».

Pse ngriti sytë nga qielli edhe bekoi? Që të besohej për të se ai është prej Atit dhe se është i barabartë me të. Por dëshmitë e këtyre dukej sikur kundërshtonin njëra-tjetrën. Barazinë e tij e dëshmonte të vepruarit me pushtet; kurse prejardhjen e tij prej Atit s'mund ta pranonin ndryshe, veçse po ta shihnin të vepronte me përulësi të madhe, t'i drejtohej Atit e ta thërriste mbi veprat e veta. Prandaj shohim se s'bëri as vetëm këto vepra, as vetëm ato, që të vërtetoheshin të dyja: herë bën çudira me pushtet, herë me lutje.

Pastaj, që ajo që bëri të mos dukej mospërputhje, në gjërat më të vogla ngre sytë nga qielli, po në më të mëdhatë i bën të gjitha me pushtet; për të të mësuar edhe në gjërat e vogla se s'vepron sikur të merrte fuqi nga gjetiu, po si nderues i Atij që e lindi. Për shembull: kur fali mëkate, hapi parajsën, futi kusarin brenda, hodhi poshtë krejt ligjin e vjetër, ngjalli të vdekur të panumërt, frenoi detin, qortoi mendimet e pathëna të njerëzve edhe krijoi një sy, gjëra që janë vepra vetëm të Perëndisë e të askujt tjetër, s'e shohim asnjëherë të lutet; po kur bëri që bukët të shumoheshin vetë, gjë shumë më e vogël se të gjitha këto, atëherë ngre sytë nga qielli. Kështu, njëkohësisht, i vërteton këto të vërteta për të cilat fola, edhe na mëson të mos prekim asnjë vakt, para se ta falënderojmë Atin që na e jep këtë ushqim.

Po pse s'e bën nga gjërat që s'ekzistojnë? Që t'ua mbyllë gojën Markionit edhe manikeasve, të cilët ia tjetërsojnë krijimin, edhe që të na mësojë me vetë veprat e tij se edhe të gjitha gjërat që duken janë vepra e krijesa të tijat, edhe që të tregojë se është vetë ai që jep frytet, ai që tha në fillim: «Le të nxjerrë toka bar të njomë» edhe «Le të nxjerrin ujërat gjallesa që lëvizin, me shpirt të gjallë».

Sepse kjo s'është aspak vepër më e vogël se tjetra. Sepse, ndonëse ato u bënë nga gjërat që s'ekzistojnë, megjithatë u bënë prej ujit; edhe s'ishte gjë më e madhe të nxirreshin fryte nga toka e gjallesa nga uji, sesa të bëheshin kaq shumë bukë nga pesë të tilla, edhe peshq gjithashtu, gjë që ishte shenjë se ai ishte zot si i tokës, ashtu edhe i detit.

Kështu, meqë të sëmurët ishin vazhdimisht objekt i çudirave të tij, ai bën edhe një të mirë të përgjithshme, që të shumtët të mos ishin veç shikues të asaj që u ndodhte të tjerëve, po të bëheshin edhe vetë pjesëtarë të dhuratës.

Edhe atë që hebrenjve u dukej e mrekullueshme në shkretëtirë (të paktën thoshin: «A mund të japë edhe bukë? A mund të shtrojë sofër në shkretëtirë?»), këtë ai e tregon me veprat e veta. Për këtë qëllim i çon edhe në shkretëtirë, që çudia të ishte tejet larg çdo dyshimi, edhe që askush të mos mendonte se ndonjë fshat aty pranë kishte dhënë gjë për vaktin. Prandaj përmend edhe orën, jo vetëm vendin.

Edhe një gjë tjetër mësojmë: vetëpërmbajtjen që nxënësit tregonin në gjërat e nevojshme, edhe sa pak e çmonin ushqimin. Sepse, ndonëse ishin dymbëdhjetë, kishin vetëm pesë bukë e dy peshq: kaq të dorës së dytë ishin për ta gjërat e trupit, kaq fort ishin lidhur vetëm pas gjërave shpirtërore.

Edhe as atë pak s'e mbajtën fort, po e dhanë edhe atë kur ua kërkoi. Prej kësaj duhet të mësojmë se, ndonëse kemi pak, edhe këtë pak duhet t'ua japim atyre që janë në nevojë. Kështu, kur i urdhëroi të sillnin pesë bukët, s'thonë: «Po nga ku do të gjejmë ne ushqim? Nga ku të ngopim urinë tonë?», po binden menjëherë.

Edhe, veç asaj që përmenda, për këtë qëllim, siç mendoj të paktën unë, e bën nga ato që kishin ata, domethënë që t'i çonte drejt besimit; sepse deri atëherë ishin ende në gjendje mjaft të dobët.

Prandaj edhe «ngre sytë nga qielli». Sepse për çudirat e tjera kishin shumë shembuj, po për këtë asnjë.

3. «Mori pra bukët, i theu edhe i dha me anë të nxënësve të tij», që kështu t'i nderonte; edhe jo vetëm për t'i nderuar, po edhe që, kur të bëhej çudia, të mos e mohonin, as ta harronin kur të kishte shkuar, sepse vetë duart e tyre do t'u dëshmonin.

Prandaj edhe i lë turmat që së pari të ndiejnë urinë, edhe pret që këta të vijnë të parët tek ai e t'i luten; me anë të tyre ul njerëzit, me anë të tyre shpërndan; ngaqë donte, me vetë pohimet e veprat e tyre, të bindte më parë secilin.

Prandaj edhe prej tyre i merr bukët, që dëshmitë e asaj që po bëhej të ishin të shumta, edhe që ata të kishin kujtime të çudisë. Sepse, në qoftë se edhe pas gjithë kësaj harruan, ç'do të kishte ndodhur me ta, po të mos ishte kujdesur kështu?

Edhe i urdhëron të ulen mbi barin e shkelur, që t'i mësojë turmat të përmbahen. Sepse s'donte t'u ushqente veç trupat, po t'u mësonte edhe shpirtrat. Prandaj, si me vendin, si me atë që s'u dha gjë tjetër veçse bukë e peshq, si me të njëjtin ushqim që vuri para të gjithëve e bëri të përbashkët, pa i dhënë askujt më shumë se tjetrit, ai u mësonte përulësi, vetëpërmbajtje e dashuri, t'i kishin njëri-tjetrit të njëjtin mendim edhe t'i quanin të gjitha të përbashkëta.

«Edhe i theu e ua dha nxënësve, edhe nxënësit turmës». Të pesë bukët i theu e i dha, edhe të pesta u shumuan në duart e nxënësve. Edhe as këtu s'e ndal çudinë, po bëri që të tepronin madje; të tepronin jo si bukë të plota, po si copa, për të treguar se këto ishin mbetje të atyre bukëve, edhe që të mësonin ç'ishte bërë edhe ata që s'ishin aty.

Për këtë qëllim, në të vërtetë, i la turmat të kishin uri, që askush të mos mendonte se ç'ndodhi ishte mashtrim.

Për këtë arsye bëri edhe që të mbeteshin pikërisht dymbëdhjetë shporta, që edhe Juda të mbante një. Sepse ai mund t'ua kishte ngopur urinë vërtet, por atëherë nxënësit s'do ta kishin njohur fuqinë e tij, ngaqë edhe në rastin e Ilias kishte ndodhur kështu.

Sido që të jetë, aq shumë u mahnitën hebrenjtë me të për këtë, sa deshën madje ta bënin mbret, ndonëse për çudirat e tjera s'e bënë këtë në asnjë rast.

Ç'arsyetim mund të shpjegojë tani se si u shumuan bukët, se si u derdhën bashkë në shkretëtirë, se si mjaftuan për kaq shumë veta (sepse ishin «pesë mijë burra, veç grave e fëmijëve», gjë që ishte lëvdatë shumë e madhe për popullin, që si gratë edhe burrat e ndiqnin), se si erdhën në jetë mbetjet (sepse edhe kjo s'është më pak se e para) edhe u bënë kaq të bollshme, sa shportat ishin të barabarta në numër me nxënësit, as më shumë e as më pak?

Pasi mori pra copat, s'ua dha turmave, po nxënësve, edhe këtë, sepse turmat ishin në gjendje më të papjekur se nxënësit.

Edhe, si bëri çudinë, «menjëherë i shtrëngoi nxënësit e tij të hipnin në barkë e të shkonin përpara tij në bregun tjetër, ndërsa ai lëshonte turmat».

Sepse, edhe sikur, kur ishte i pranishëm, të dukej se paraqiste një mashtrim e s'kishte bërë diçka të vërtetë, sigurisht jo edhe kur s'ishte aty. Për këtë arsye, pra, duke ia nënshtruar veprat e veta një prove të rreptë, urdhëroi të largoheshin prej tij ata që kishin marrë kujtimet edhe provën e çudirave.

Edhe veç kësaj, kur bën vepra të mëdha, i largon gjetiu turmat edhe nxënësit, që të na mësojë të mos ndjekim aspak lavdinë që vjen nga njerëzit, as të mbledhim turmë rreth nesh.

Tani, duke thënë «i shtrëngoi», tregon se sa ngushtë i rrinin pranë nxënësit.

Shkaku i tij i dukshëm për t'i shpërndarë ishte turma, por vetë kishte ndër mend të ngjitej në mal; edhe këtë e bëri, që të na mësojë as të jemi gjithnjë në shoqëri me turmat, as të ikim gjithnjë prej turmës, po secilën nga të dyja sipas dobisë, duke i dhënë secilës kohën e vet.

4. Le të mësojmë, pra, edhe ne t'i qëndrojmë pranë Jisuit; po jo për të mirat që jep në gjërat e ndjeshme, që të mos na qortojnë si hebrenjtë. Sepse «më kërkoni», thotë, «jo se patë çudira, po se hëngrët nga bukët e u ngopët». Prandaj s'e bën vazhdimisht këtë çudi, po vetëm një herë të dytë, që të mësoheshin të mos jenë skllevër të barkut, po të lidhen pandërprerë pas gjërave të Frymës.

Prandaj le të lidhemi edhe ne pas këtyre, edhe le të kërkojmë bukën qiellore, edhe, si ta marrim, le të flakim çdo shqetësim të kësaj bote. Sepse, në qoftë se ata njerëz lanë shtëpitë, qytetet, të afërmit e gjithçka, e ndenjën në shkretëtirë, edhe s'u tërhoqën kur i shtrëngonte uria, aq më shumë duhet ne, kur i afrohemi një tryeze të tillë, të tregojmë vetëpërmbajtje më të bollshme, edhe ta vëmë dashurinë tonë te gjërat e Frymës, edhe të kërkojmë gjërat e ndjeshme si të dorës së dytë ndaj tyre.

Sepse edhe ata u qortuan, jo se e kërkuan për bukën, po se vetëm për këtë e kërkuan, edhe kryesisht për këtë. Sepse, po të përbuzë dikush dhuratat e mëdha e të lidhet pas të voglave, pas atyre që dhuruesi do që t'i përbuzë, i humbet edhe këto të fundit; kurse, po t'i duam ato të parat, ai na i shton edhe këto. Sepse këto s'janë veçse një shtojcë e atyre; kaq të pavlera e të parëndësishme janë krahasuar me ato, ndonëse janë të mëdha. Le të mos e harxhojmë, pra, zellin tonë me to, po t'i mbajmë njësoj pa rëndësi si fitimin, ashtu edhe humbjen e tyre, ashtu si edhe Jobi, që as u lidh pas tyre kur i kishte, as i kërkoi kur s'i kishte. Sepse pikërisht për këtë quhen χρήματα, domethënë «gjëra për t'u përdorur»: jo që t'i groposim në dhé, po që t'i përdorim si duhet.

Edhe, ashtu si secili nga mjeshtrit ka zanatin e vet, po ashtu edhe i pasuri, meqë s'di të punojë bronzin, as të ndërtojë anije, as të endë, as të ngrejë shtëpi, as gjë të tillë, le të mësojë atëherë ta përdorë si duhet pasurinë e vet edhe të ketë dhembshuri për të varfrit; kështu do të njohë një zanat më të mirë se të gjithë ata.

Sepse vërtet ky zanat është mbi të gjithë ata. Punishtja e tij është ngritur në qiell. I ka veglat jo prej hekuri e bronzi, po prej mirësie e vullneti të drejtë. Mësuesi i këtij zanati është Krishti edhe Ati i tij. «Jini të mëshirshëm», thotë, «sikurse Ati juaj që është në qiej».

Edhe ajo që është vërtet e mrekullueshme: ndonëse është kaq shumë më lart se të tjerët, s'ka nevojë as për mund, as për kohë që të përsoset; mjafton ta kesh dashur, edhe e tëra kryhet.

Po le të shohim edhe fundin e tij, cili është. Cili është, pra, fundi i tij? Qielli, të mirat në qiej, ajo lavdi e patregueshme, dhomat shpirtërore të dasmës, kandilet e ndritshme, të qëndruarit bashkë me Dhëndrin, edhe gjërat e tjera, që s'mund t'i shprehë asnjë fjalë, as edhe mendja.

Kështu që edhe në këtë është i madh dallimi i tij nga të gjithë të tjerët. Sepse shumica e zanateve na hyjnë në punë për jetën e tanishme, kurse ky edhe për jetën që vjen.

5. Po, në qoftë se ky ua kalon aq shumë zanateve që na duhen për këtë jetë, si mjekësia, për shembull, e ndërtimi i shtëpive e gjithë të tjerat si këto, aq më shumë ua kalon të tjerëve, të cilët, po t'i shqyrtonte njeri me kujdes, as nuk do t'i quante zanate fare. Prandaj unë të paktën s'do t'i quaja fare zanate ata të tjerët, meqë janë të panevojshëm. Sepse ku na hyn në punë gatimi i hollë edhe përgatitja e salcave? Askund: madje janë tepër të padobishme e të dëmshme, i bëjnë keq si trupit, ashtu edhe shpirtit, sepse na sjellin prindin e të gjitha sëmundjeve e vuajtjeve, jetën e llastuar, bashkë me shpërdorim të madh.

Po jo vetëm këto: as pikturën, as qëndismën s'do t'i quaja zanat unë, sepse s'bëjnë gjë tjetër, veçse i hedhin njerëzit në shpenzime të kota. Zanatet duhet të merren me gjëra të nevojshme e të rëndësishme për jetën tonë, që t'i sigurojnë e t'i përgatitin ato. Sepse për këtë na dha Perëndia ndonjë mjeshtëri, që të gjejmë mënyra për të pajisur jetën tonë. Po ç'dobi ka, të lutem, që të ketë figura a nëpër mure, a nëpër rroba? Për po këtë arsye edhe këpucarëve edhe endësve do të duhej t'u bëheshin shkurtime të mëdha në zanatin e tyre. Sepse shumicën e gjërave në të i kanë kthyer në mburrje të vrazhdë: prishën përdorimin e nevojshëm të tij edhe përzien me një zanat të ndershëm një mjeshtëri të keqe; kjo ka ndodhur edhe me zanatin e ndërtimit. Po edhe për këtë: për sa kohë që ngre shtëpi e jo teatro, e punon për gjëra të nevojshme e jo të tepërta, ia jap emrin zanat; kështu edhe punën e endjes, për sa kohë që bën rroba e mbulesa, po s'imiton merimangat, e s'i mbyt njerëzit me shumë marrëzi e me një llastim femëror të patregueshëm, për aq kohë e quaj zanat.

Edhe zanatin e këpucarëve, për sa kohë që bën sandale, s'do t'ia heq emrin zanat; po kur i shpie njerëzit drejt sjelljeve të grave e i bën, me anë të sandaleve të tyre, të llastohen e të zbuten, do ta vëmë ndër gjërat e dëmshme e të tepërta, e as do ta quajmë zanat.

Edhe e di mirë se shumëkujt i dukem tepër i hollësishëm që merrem me këto gjëra; po prapë s'do të heq dorë për këtë. Sepse shkaku i të gjitha të këqijave tona është pikërisht ky: që faje të tilla i quajnë fare të parëndësishme, e prandaj s'ua vënë veshin.

Edhe ç'mëkat, thoni ju, mund të jetë më i vogël se ky, të kesh një sandale të zbukuruar e që shkëlqen, që i rri mirë këmbës, në qoftë se është fare e drejtë ta quash mëkat?

A doni, pra, ta lëshoj gjuhën time mbi të e t'ju tregoj se sa e madhe është shëmtia e saj? Edhe a s'do të zemëroheni? Ose më mirë, edhe sikur të zemëroheni, s'ma ka shumë. Jo, sepse vetë ju keni faj për këtë marrëzi, ju që as nuk e mendoni se është mëkat, edhe kështu na shtrëngoni të nisim qortimin e këtij shpërdorimi. Ejani, pra, ta shqyrtojmë, edhe le të shohim ç'lloj e keqeje është. Sepse, kur fijet e mëndafshta, që s'është e hijshme as të thuren në rrobat tuaja, i qepni ju në këpucët tuaja, ç'qortim, ç'përqeshje meritojnë këto gjëra?

Edhe, po të përbuzësh gjykimet tona, dëgjo zërin e Pavlit, që i ndalon këto me shumë ngulm, edhe atëherë do ta kuptosh sa të pahijshme janë. Ç'thotë, pra, ai? «Jo me gërsheta të thurura, a me ar, a me margaritarë, a me veshje të shtrenjta». Ç'hir mund të meritosh ti atëherë, kur, ndonëse Pavli ia ndalon gruas së martuar veshjen e shtrenjtë, ti e shtrin këtë llastim femëror edhe deri te këpucët e tua, e s'ke të sosur dredhi për hir të kësaj përqeshjeje e turpi? Po: sepse së pari ndërtohet një anije, pastaj mblidhen lopatarët, edhe një burrë për bashin, edhe një timonier, edhe hapet një velë, edhe përshkohet një oqean, edhe, si lë gruan, fëmijët e atdheun, tregtari ia beson vetë jetën dallgëve, edhe vjen në dheun e barbarëve, edhe kalon rreziqe të panumërta për këto fije, që, pas gjithë kësaj, t'i marrësh ti e t'i qepësh në këpucët e tua, e të zbukurosh lëkurën. Edhe ç'mund të bëhet më keq se kjo marrëzi?

Po zakonet e vjetra s'janë si këto, po të tilla që u ka hije burrave. Ndaj unë, nga ana ime, pres se, me kohë, të rinjtë ndër ne do të veshin madje edhe këpucë grash, e s'do të turpërohen. Edhe ajo që është më e rëndë: etërit e tyre, kur i shohin këto, s'mërziten shumë, po madje e quajnë gjë pa rëndësi.

A doni t'ju shtoj diçka edhe më të rëndë: që këto bëhen edhe kur ka shumë të varfër? A doni t'jua sjell përpara Krishtin, të uritur, të zhveshur, që endet kudo, në pranga? Edhe sa rrufe s'do të meritoni ju, që s'e vini re atë kur i mungon ushqimi i nevojshëm, e i zbukuroni me kaq zell ato copa lëkure? Ndërsa ai, kur u jepte ligj nxënësve të tij, s'i la fare të kishin as këpucë, kurse ne s'durojmë të ecim, jo më zbathur, po as edhe me këmbë të mbathura si duhet.

7. Ç'mund të jetë, pra, më keq se kjo pahijshmëri, se kjo marrëzi? Sepse kjo gjë tregon një shpirt, së pari, femëror e të llastuar, pastaj të pandjeshëm e mizor, pastaj kureshtar e që merret kot me punë. Sepse kur do të mundet ai të kujdeset për ndonjë punë të nevojshme, ai që është zënë me këto gjëra të tepërta? Kur do të durojë një i ri i tillë të kujdeset për shpirtin e vet, a qoftë edhe ta çojë ndër mend se ka shpirt? Po: patjetër do të jetë mendjelehtë ai që s'rri dot pa i admiruar gjëra të tilla; do të jetë mizor ai që për hir të tyre lë pas dore të varfrit; do të jetë pa virtyt ai që gjithë zellin e vet e harxhon me to.

Sepse ai që rri i dhënë pas bukurisë së fijeve, pas shkëlqimit të ngjyrave, pas bishtajave të bëra nga ajo endje, kur do të mundet të vështrojë qiellin? Kur do të admirojë bukurinë atje ai që ndizet pas një lloj bukurie që u përket copave të lëkurës, e që rri i përkulur nga toka? Edhe, ndërsa Perëndia ka shtrirë qiellin e ka ndezur diellin, që të t'i tërheqë sytë lart, ti e detyron veten të shohësh poshtë, drejt tokës, si derri, edhe i bindesh djallit. Sepse pikërisht ky demon i lig e ka sajuar këtë pahijshmëri, që të të shkëpusë nga ajo bukuri. Për këtë qëllim të ka tërhequr nga kjo anë; edhe Perëndinë, që tregon qiellin, e mund një djall që tregon ca lëkura, ose më mirë as lëkura (sepse edhe këto janë vepra të Perëndisë), po një llastim femëror e një lloj mjeshtërie të keqe.

Edhe i riu ecën i përkulur nga toka, ai që duhet të kërkojë urtësi për gjërat e qiellit; mburret më shumë me këto kotësira, se sikur të kishte kryer ndonjë vepër të madhe e të mirë, edhe ecën në majë të gishtave nëpër sheshin e qytetit, e kështu i lind vetes hidhërime e shqetësime të kota: se mos i njollosë me baltë kur është dimër, se mos i mbulojë me pluhur kur vjen vera.

Ç'thua, o njeri? E ke hedhur gjithë shpirtin tënd në llucë me këtë shpërdorim, edhe s'e vë re atë që zvarritet përtokë, po je kaq i shqetësuar për një palë këpucë? Shih se ç'punë kanë, edhe respekto vendimin që jep vetë për to. Sepse këpucët e tua u bënë pikërisht që të shkelin baltën e llucën edhe çdo njollë të kalldrëmit. Ose, po të mos e durosh dot këtë, merri e vari nga qafa, ose vëri mbi kokë.

Edhe ju vërtet qeshni kur i dëgjoni këto. Po unë jam gati të qaj për marrëzinë e këtyre njerëzve edhe për kujdesin e tyre të zjarrtë për këto gjëra. Sepse, në të vërtetë, ata do të pëlqenin më mirë t'i njollosnin trupin me baltë, sesa ato copa lëkure.

Kështu, pra, nga njëra anë bëhen mendjelehtë, e nga ana tjetër bëhen të dhënë pas parasë. Sepse ai që është mësuar të tërbohet e të flakërojë pas gjërave të tilla, kërkon edhe për rrobat e për gjithë të tjerat shpenzime të mëdha e të ardhura të mëdha.

Edhe, po të ketë një baba dorëhapur, robëria e tij bëhet edhe më e keqe, teka e tij e marrë edhe më e fortë; po, po të ketë një dorështrënguar, shtyhet drejt pahijshmërish të tjera, për të mbledhur ca para për shpenzime të tilla.

Ndaj shumë të rinj kanë shitur madje burrërinë e tyre, janë bërë parazitë të të pasurve, e kanë marrë përsipër shërbime të tjera skllavërore, që të blenin me to plotësimin e dëshirave të tilla.

Kështu, pra, bëhet e qartë prej kësaj se ky njeri është patjetër njëkohësisht i dhënë pas parasë, mendjelehtë, edhe, në gjërat e rëndësishme, më dembeli i të gjithë njerëzve, edhe se do të detyrohet të bëjë shumë mëkate. Edhe se është mizor e mburravec, as këtë s'do ta mohojë njeri: mizor, sepse, kur sheh një të varfër, nga dashuria për stolitë bën sikur as që e sheh, po, teksa i zbukuron me ar këto gjëra, s'ia var atij që po vdes nga uria; mburravec, sepse edhe në gjëra kaq të vogla stërvitet të gjuajë admirimin e atyre që e shohin. Sepse mendoj se asnjë gjeneral s'mburret aq shumë me legjionet e me trofetë e tij, sa të rinjtë tanë të shthurur me zbukurimin e këpucëve, me rrobat që u zvarriten, me krehjen e flokëve; e prapë të gjitha këto janë vepra të njerëzve të tjerë, në zanatet e tyre. Po, në qoftë se njerëzit s'heqin dorë nga mburrja e kotë me veprat e të tjerëve, kur do të heqin dorë prej saj me të vetat?

8. T'ju përmend edhe gjëra të tjera më të rënda se këto? Apo edhe këto ju mjaftojnë? Mirë, pra; duhet ta mbyll fjalimin tim këtu, sepse edhe këtë e thashë për shkak të atyre që kundërshtojnë, të cilët pohojnë se kjo gjë s'është edhe aq e keqe.

Edhe, ndonëse e di se shumë nga të rinjtë as që do t'i vënë veshin asaj që thashë, ngaqë janë dehur njëherë e përgjithmonë me këtë teka, prapë s'duhet të hesht për këtë. Sepse ata etër që kanë mend e janë ende të shëndoshë, do të mund t'i shtrëngojnë, edhe kundër vullnetit të tyre, drejt një hijeshie që u shkon.

Mos thoni, pra: «Kjo s'ka rëndësi, ajo s'ka rëndësi»; sepse pikërisht kjo, kjo i ka prishur të gjitha. Sepse pikërisht me këto duhet t'i edukoni, edhe, me anë të gjërave që duken të parëndësishme, t'i bëni të matur, zemërmëdhenj, më lart se veshjet e jashtme; kështu do t'i gjejmë të denjë edhe në gjërat e mëdha. Sepse ç'ka më të zakonshme se mësimi i shkronjave? E megjithatë, me anë të tij njerëzit bëhen retorë, sofistë e filozofë; e po të mos i dinë shkronjat, s'do ta kenë kurrë as atë dituri.

Edhe këtë s'e thamë vetëm për të rinjtë, po edhe për gratë e për vajzat e reja. Sepse edhe këto i nënshtrohen po atyre qortimeve, madje shumë më tepër, ngaqë hijeshia është një gjë që i shkon një virgjëreshe.

Prandaj, atë që u është thënë të tjerëve, mbajeni sikur t'ju jetë thënë edhe juve, që të mos i përsërisim të njëjtat gjëra.

Sepse tani ka ardhur koha ta mbyllim fjalimin tonë me lutje. Të gjithë ju, pra, lutuni bashkë me ne, që të rinjtë e kishës të mund, mbi çdo gjë, të jetojnë me rregull e të arrijnë një pleqëri që u ka hije. Sepse për ata që s'jetojnë kështu, do të ishte më mirë të mos vinin fare në pleqëri. Po për ata që janë pjekur qysh në rini, lutem të arrijnë edhe në thellësinë e flokëve të thinjur, të bëhen etër fëmijësh të denjë, të jenë gëzim për ata që i lindën, e mbi të gjitha, sigurisht, për Perëndinë që i krijoi, edhe të zhdukin çdo teka të sëmurë, jo vetëm atë për këpucët, as vetëm atë për rrobat, po edhe çdo lloj tjetër.

Sepse, ashtu si toka e papunuar, i tillë është edhe rinia e lënë pas dore: nxjerr shumë ferra nga çdo anë. Le të dërgojmë, pra, mbi ta zjarrin e Frymës e të djegim këto dëshira të liga, edhe le t'i çajmë arat tona e t'i bëjmë gati për të pritur farën, edhe le t'i tregojmë të rinjtë ndër ne me mendje më të matur se pleqtë gjetkë. Sepse kjo është vërtet gjëja e mrekullueshme, kur vetëpërmbajtja shkëlqen në rini; ngaqë ai që është i përmbajtur në pleqëri s'mund të ketë shpërblim të madh, sepse e ka të plotë sigurinë që i jep mosha. Po ajo që është për t'u mrekulluar, është të gëzosh qetësi mes dallgëve, e në furrë të mos digjesh, e në rini të mos shthurësh.

Me këto gjëra, pra, ndër mend, le të përpiqemi t'i ngjajmë atij Josifit të lumtur, që shkëlqeu në gjithë ato sprova, që të arrijmë edhe ne po ato kurora bashkë me të; të cilat le t'i arrijmë të gjithë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia bashkë me Atin edhe me Frymën e Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.