Mateu 14:23-24

Për ç'qëllim ngjitet ai në mal? Që të na mësojë se vetmia dhe tërheqja janë të mira, kur duhet t'i lutemi Perëndisë. Pikërisht për këtë, e shihni, tërhiqet vazhdimisht në shkretëtirë dhe atje shpesh e kalon tërë natën në lutje. Kështu na mëson të kërkojmë me zell atë qetësi në lutjet tona, që na e falin koha dhe vendi. Sepse shkretëtira është nëna e qetësisë; është prehje dhe liman, që na çliron nga çdo trazirë.

Ai vetë, pra, u ngjit atje për këtë qëllim, kurse nxënësit rrihen përsëri nga valët dhe pësojnë një stuhi, madje të barabartë me të parën. Por, ndërsa më parë e kishin atë në barkë kur u ndodhi kjo, tani ishin krejt vetëm. Kështu, butësisht dhe pak nga pak, ai i nxit e i shtyn drejt së mirës, që t'i durojnë të gjitha me fisnikëri. Prandaj shohim se, kur u gjendën së pari pranë atij rreziku, ai ishte i pranishëm, ndonëse në gjumë, gati për t'u dhënë lehtësim; kurse tani, duke i çuar drejt një durimi më të madh, nuk bën as këtë, po largohet. Në mes të detit lejon të ngrihet stuhia, që të mos kërkonin as edhe një fije shprese shpëtimi nga asnjë anë; dhe i lë të rrihen nga stuhia gjithë natën, që, siç mendoj, t'ua zgjonte plotësisht zemrën e ngurtësuar.

Sepse e tillë është natyra e asaj frike që e sjellin bashkë koha e natës dhe moti i egër. Edhe, bashkë me thyerjen e zemrës, ai zgjoi tek ata një mall më të madh për të dhe një kujtim të pandërprerë të tij.

Prandaj as nuk iu shfaq atyre menjëherë. Sepse, thuhet, «në rojën e katërt të natës shkoi drejt tyre, duke ecur mbi det», duke i mësuar të mos kërkonin me nxitim çlirimin nga rreziqet që i shtrëngonin, po t'i duronin burrërisht të gjitha ato që u ndodhnin. Sido që të jetë, kur prisnin të çliroheshin, atëherë frika e tyre u rrit sërish. Sepse,

«Kur nxënësit, thuhet, e panë duke ecur mbi det, u shqetësuan dhe thanë: ‹Është një fantazmë›; edhe bërtitën nga frika.»

Po, dhe ai e bën vazhdimisht këtë: kur është gati të na heqë tmerret, sjell mbi ne të tjera më të këqija dhe më të frikshme; gjë që shohim se ndodhi edhe atëherë. Sepse, bashkë me stuhinë, edhe pamja i shqetësoi, jo më pak se stuhia. Prandaj as nuk e hoqi errësirën, as nuk u shfaq menjëherë, po i stërviti, siç thashë, me vazhdimësinë e këtyre frikërave, dhe i mësoi të ishin gati të duronin. Këtë e bëri edhe në rastin e Jobit; sepse, kur ishte gati të hiqte tmerrin dhe ngasjen, atëherë lejoi që fundi të bëhej më i rëndë; e them jo për vdekjen e fëmijëve të tij, as për fjalët e së shoqes, po për fyerjet, si të shërbëtorëve, ashtu edhe të miqve të tij. Edhe kur ishte gati të shpëtonte Jakobin nga vuajtja e tij në dheun e huaj, lejoi që halli i tij të zgjohej e të rëndohej: së pari e arriti vjehrri, që e kërcënoi me vdekje, e pastaj erdhi menjëherë i vëllai, që i vari mbi krye rrezikun më të madh.

Sepse, meqë njeriu nuk mund të tundohet njëkohësisht edhe gjatë edhe rëndë, kur të drejtët janë gati të mbarojnë betejat e tyre, ai, duke dashur që të fitojnë më shumë, ua shton përpjekjet. Këtë e bëri edhe në rastin e Abrahamit, kur i caktoi për betejën e fundit atë që kishte të bënte me birin e tij. Sepse kështu edhe gjërat e padurueshme bëhen të durueshme, kur na vijnë ashtu që largimi i tyre të jetë afër, tek dyert.

Kështu bëri Krishti edhe atëherë, dhe nuk e zbuloi veten para se ata të bërtisnin. Sepse sa më e fortë ishte frika e tyre, aq më shumë e mirëpritën ardhjen e tij. Pastaj, kur bërtitën, thuhet:

«Menjëherë Jisui u foli, duke thënë: ‹Merrni zemër, jam unë; mos kini frikë›.»

Kjo fjalë ua hoqi frikën dhe bëri që të merrnin guxim. Sepse nuk e njohën nga pamja, si për mënyrën e mrekullueshme se si lëvizte, ashtu edhe për kohën; prandaj e shfaqi veten me anë të zërit.

2. Ç'thotë, pra, Pjetri, i zjarrtë kudo, që del gjithmonë përpara të tjerëve?

«Zot, po të jesh ti, thotë ai, urdhëromë të vij tek ti mbi ujë.»

Nuk tha «lutu dhe përgjërohu», po «urdhëro». A e sheh sa i madh ishte zjarri i tij, sa i madh besimi i tij? E megjithatë, pikërisht kështu shpesh vihet në rrezik, duke kërkuar gjëra përtej masës së tij. Sepse edhe këtu kërkoi një gjë jashtëzakonisht të madhe, vetëm nga dashuria, jo për t'u dukur. Sepse as nuk tha «Urdhëromë të eci mbi ujë», po çfarë? «Urdhëromë të vij tek ti». Sepse askush nuk e deshi Jisuin aq shumë.

Këtë e bëri edhe pas Ngjalljes; nuk duroi të vinte bashkë me të tjerët, po u hodh përpara. Dhe shfaq jo vetëm dashuri, po edhe besim. Sepse besoi jo vetëm se ai vetë mund të ecte mbi det, po edhe se mund të mbante mbi të edhe të tjerë; dhe dëshiron të jetë shpejt pranë tij.

«Edhe ai i tha: ‹Eja›. Edhe Pjetri, si zbriti nga barka, eci mbi ujë dhe erdhi te Jisui. Po kur pa erën e fortë, u frikësua; edhe, kur nisi të fundosej, thirri e tha: ‹Zot, shpëtomë›. Edhe menjëherë Jisui zgjati dorën, e kapi dhe i tha: ‹O besimpakët, përse dyshove?›»

Kjo është më e mrekullueshme se e para. Prandaj kjo bëhet pas asaj. Sepse, pasi tregoi se ai sundon detin, e çon shenjën drejt diçkaje edhe më të mrekullueshme. Atëherë qortoi vetëm erërat; kurse tani edhe ecën vetë, edhe i lejon një tjetër ta bëjë. Po ta kishte kërkuar këtë që në fillim, Pjetri nuk do ta kishte pritur aq mirë, sepse ende nuk kishte fituar një besim kaq të madh.

Përse, pra, e lejoi Krishti? Sepse, po të kishte thënë «nuk mundesh», Pjetri, si i zjarrtë që ishte, do ta kishte kundërshtuar përsëri. Prandaj me anë të fakteve e bind, që tani e tutje të vijë në vete.

Po as kështu nuk qëndron. Prandaj, si zbriti, i merren mendtë; sepse u frikësua. Edhe këtë ia shkaktoi valëzimi, kurse frikën ia solli era.

Kurse Joani, duke rrëfyer po këtë rrethanë, thotë se «me dëshirë e pritën në barkë, edhe menjëherë barka arriti në tokën ku po shkonin». Kështu që, kur ishin gati të arrinin në tokë, ai hyri në barkë.

Pjetri, pra, si zbriti nga barka, shkoi tek ai, duke mos u gëzuar aq që ecte mbi ujë, sesa që vinte tek ai. Edhe, pasi mundi më të madhen, gati pësoi të keqen nga më e vogla, domethënë nga furia e erës, jo e detit. Sepse e tillë është natyra e njeriut: jo rrallë, kur kryen gjëra të mëdha, rrëzohet në më të voglat; ashtu si Ilia përballë Jezabelës, si Moisiu përballë egjiptianit, si Davidi përballë Bethsabesë. Kështu, pra, edhe ky njeri: ndërsa frika e tyre ishte ende në kulm, mori zemër të ecte mbi ujë, po përballë sulmit të erës nuk mundi më të qëndronte; edhe kjo, ndonëse ishte pranë Krishtit. Kështu, s'vlen fare të jesh pranë Krishtit, po të mos jesh pranë tij me anë të besimit.

Edhe kjo tregoi ndryshimin midis Mësuesit dhe nxënësit e qetësoi ndjenjat e të tjerëve. Sepse, në qoftë se në rastin e të dy vëllezërve u indinjuan, aq më tepër këtu; sepse ende nuk u ishte dhënë Fryma.

Po më pas nuk ishin të tillë. Në çdo rast, për shembull, ia lënë Pjetrit nderet e para dhe e nxjerrin përpara kur i flasin popullit, ndonëse ai ishte nga natyra më i ashpër se cilido prej tyre.

Edhe përse nuk i urdhëroi erërat të pushonin, po vetë zgjati dorën dhe e kapi? Sepse prej tij kërkohej besimi. Sepse, kur mungon pjesa jonë, atëherë ndalet edhe pjesa e Perëndisë.

Duke treguar, pra, se jo sulmi i erës, po mungesa e besimit ia kishte shkaktuar rrëzimin, ai thotë: «Përse dyshove, o besimpakët?» Kështu që, po të mos kishte qenë i dobët besimi i tij, do të kishte qëndruar lehtë edhe përballë erës. Edhe pikërisht për këtë, e shihni, edhe pasi e kapi, e lë erën të fryjë, duke treguar se prej saj s'vjen asnjë dëm, kur besimi është i patundur.

Edhe, ashtu si zogu që del nga foleja para kohe dhe gati bie, e ëma e mban mbi krahë dhe e kthen në fole, kështu bëri edhe Krishti.

«Edhe kur hipën në barkë, era pushoi.»

Ndërsa më parë kishin thënë: «Cili është ky, që edhe erërat edhe deti i binden?», tani nuk është kështu. Sepse, thuhet, «ata që ishin në barkë erdhën dhe iu falën, duke thënë: ‹Me të vërtetë, ti je Biri i Perëndisë›». A e sheh se si dalëngadalë po i çonte të gjithë gjithnjë e më lart? Sepse besimi i tyre tani e tutje ishte i madh, si ngaqë ai eci mbi det, si ngaqë urdhëroi një tjetër ta bënte, si ngaqë e ruajti atë në rrezik. Sepse atëherë vërtet e qortoi detin, kurse tani nuk e qorton, duke e shfaqur fuqinë e tij në një mënyrë tjetër, me bollëk më të madh. Prandaj edhe thanë: «Me të vërtetë, ti je Biri i Perëndisë».

Ç'ndodhi pastaj? A i qortoi që folën kështu? Jo, përkundrazi, ai më tepër e vërtetoi atë që thanë, duke shëruar me pushtet më të madh ata që i afroheshin, e jo si më parë.

«Edhe, si kaluan matanë, thuhet, erdhën në tokën e Gjenisaretit. Edhe kur njerëzit e atij vendi e njohën, dërguan lajm në gjithë atë krahinë përqark dhe i prunë të gjithë të sëmurët; edhe i luteshin sa të preknin cepin e rrobës së tij; edhe sa e prekën, u shëruan plotësisht.»

Sepse nuk iu afruan si dikur, kur e tërhiqnin nëpër shtëpitë e tyre dhe kërkonin një prekje të dorës së tij e udhëzime me fjalë; po me një frymë shumë më të lartë, me më tepër vetëmohim dhe me një besim më të pasur u përpoqën të fitonin shërimin; sepse gruaja me rrjedhjen e gjakut i mësoi të gjithë të ishin të rreptë në kërkimin e urtësisë.

Edhe Ungjillori, duke lënë të kuptohet se ai i vizitonte krahinat e ndryshme me ndërprerje të gjata, thotë: «Njerëzit e atij vendi e njohën dhe dërguan lajm në krahinën përqark dhe i prunë atij të sëmurët.» Po koha e ndërmjetme jo vetëm që nuk ua zhbëri besimin, po përkundrazi e bëri edhe më të madh dhe e ruajti të gjallë.

3. Le të prekim, pra, edhe ne cepin e rrobës së tij, ose më mirë, po të duam, e kemi atë të tërë. Sepse tani na vihet përpara trupi i tij, jo vetëm rroba, po vetë trupi; jo që vetëm ta prekim, po edhe ta hamë e të ngopemi. Le t'i afrohemi, pra, tani me besim, secili që ka ndonjë sëmundje. Sepse, në qoftë se ata që prekën cepin e rrobës së tij morën prej tij aq fuqi, sa më tepër ata që e kanë atë të tërë? Të afrohesh me besim, pra, do të thotë jo vetëm ta marrësh blatën, po edhe ta prekësh me zemër të pastër, të jesh në atë gjendje, si t'i afroheshe vetë Krishtit. Sepse, ç'ka, po të mos dëgjosh zë? E megjithatë e sheh atë të shtruar përpara; ose më mirë, edhe zërin e tij e dëgjon, ndërsa flet me anë të ungjillorëve.

Beso, pra, se edhe tani është ajo darkë, në të cilën u ul ai vetë. Sepse kjo nuk ndryshon aspak nga ajo. Në fakt, nuk e bën njeriu këtë, e ai vetë atë; po edhe kjo edhe ajo janë vepër e tij. Kur, pra, të shohësh priftin që ta jep, mos mendo se është prifti ai që e bën këtë, po se është dora e Krishtit që zgjatet.

Ashtu si kur të pagëzon: nuk të pagëzon njeriu, po Perëndia që të mban kryet me fuqi të padukshme, dhe as engjëll, as kryeengjëll, as ndonjë tjetër nuk guxon të afrohet e të të prekë; kështu edhe tani. Sepse, kur Perëndia lind dikë, dhurata është vetëm e tij. A nuk i sheh ata që birësojnë djem këtu, se si nuk ua lënë punën skllevërve, po vetë ndodhen të pranishëm në gjyq? Kështu, as Perëndia nuk ua ka besuar engjëjve dhuratën e tij, po vetë është i pranishëm, duke urdhëruar e duke thënë: «Mos quani askënd ‹atë› mbi dhé»; jo që të çnderosh ata që të lindën, po që t'i japësh përparësi mbi të gjithë atij që të krijoi dhe të radhiti ndër bijtë e tij. Sepse ai që të ka dhënë më të madhen, domethënë ka vënë veten përpara teje, aq më tepër nuk do ta ketë për turp të të japë nga trupi i tij. Le të dëgjojmë, pra, si priftërinj, ashtu edhe besimtarë, ç'na është dhënë; le të dëgjojmë e le të dridhemi. Nga mishi i tij i shenjtë na ka ngopur; ka vënë përpara nesh veten të flijuar.

Ç'shfajësim do të kemi, pra, kur, duke u ushqyer me një ushqim të tillë, bëjmë mëkate të tilla? Kur hamë një qengj, bëhemi ujqër? Kur ushqehemi me një dele, plaçkitim me dhunë si luanët?

Sepse këtë mister ai urdhëron të mbahet gjithnjë i pastër, jo vetëm nga dhuna, po edhe nga vetë armiqësia. Po, sepse ky mister është mister paqeje: nuk na lejon të kapemi pas pasurisë. Sepse, në qoftë se ai nuk e kurseu veten për ne, ç'do të meritojmë ne, që kursejmë pasurinë tonë dhe e shpërdorojmë shpirtin, për të cilin ai nuk e kurseu veten?

Tek hebrenjtë Perëndia lidhi çdo vit, në festat e tyre, një kujtim të mirësive të tij të veçanta ndaj tyre; kurse për ty, çdo ditë, si të thuash, me anë të këtyre mistereve.

Mos ki turp, pra, nga kryqi; sepse këto janë gjërat tona të nderuara, këto misteret tona; me këtë dhuratë stolisemi, me këtë zbukurohemi.

Edhe po të them se ai shtriu qiellin, se shtroi tokën dhe detin, se dërgoi profetë dhe engjëj, s'them asgjë në krahasim. Sepse kulmi i të mirave të tij është ky: se «nuk e kurseu Birin e tij», për të shpëtuar shërbëtorët e tij të tëhuajëzuar.

4. Le të mos i afrohet, pra, kësaj tryeze asnjë Judë, asnjë Simon; sepse që të dy këta u shkatërruan nga lakmia. Le të ikim, pra, nga kjo humnerë; edhe le të mos e quajmë të mjaftueshme për shpëtimin tonë, po të kemi zhveshur të vejat dhe jetimët, të ofrojmë për këtë tryezë një kupë ari me gurë të çmuar. Jo, po të duash të nderosh flijimin, jep shpirtin tënd, për të cilin edhe u ther; bëje atë të artë; po në qoftë se ai mbetet më i keq se plumbi ose se balta e poçarit, ndërsa ena është prej ari, ç'dobi ka?

Le të mos jetë, pra, ky synimi ynë, të ofrojmë vetëm ena të arta, po t'i ofrojmë ato edhe nga fitime të ndershme. Sepse këto janë të atij lloji që është më i çmuar edhe se ari, këto që janë pa padrejtësi. Në fakt, kisha nuk është shkritore ari, as punishte argjendi, po një kuvend engjëjsh. Prandaj janë shpirtrat ata që kërkojmë, sepse në të vërtetë Perëndia i pranon këto për hir të shpirtrave.

Ajo tryezë e asaj kohe nuk ishte prej argjendi, as ajo kupë prej ari, nga e cila Krishti u dha nxënësve gjakun e tij; po gjithçka atje ishte e çmuar dhe e frikshme, sepse ishin plot me Frymë.

A do të nderosh trupin e Krishtit? Mos e lër pas dore kur është i zhveshur; mos e ndero këtu me rroba mëndafshi, e ta lësh pas dore atje jashtë, ku po mbaron nga i ftohti e nga lakuriqësia. Sepse ai që tha «Ky është trupi im» dhe me fjalën e tij e vërtetoi faktin, po ai vetë tha edhe: «Më patë të uritur, edhe nuk më ushqyet», dhe: «Për sa nuk ia bëtë njërit prej këtyre më të vegjëlve, as mua nuk ma bëtë». Ky trup, pra, nuk ka nevojë për mbulesa, po për një shpirt të pastër; kurse ai tjetri kërkon shumë kujdes.

Le të mësojmë, pra, të jemi të rreptë në jetë dhe ta nderojmë Krishtin ashtu si dëshiron ai vetë. Sepse atij që nderohet i pëlqen më shumë ai nder që ai vetë do të ketë, jo ai që ne e quajmë më të mirë. Sepse edhe Pjetri mendoi ta nderonte duke e ndaluar t'i lante këmbët, po kjo që bëri nuk ishte nder, po e kundërta.

Kështu, edhe ti nderoje me atë nder që caktoi ai, duke e shpenzuar pasurinë tënde për të varfrit. Sepse Perëndia s'ka fare nevojë për ena të arta, po për shpirtra të artë.

Edhe këto i them jo për të ndaluar që të bëhen ofrime të tilla, po duke ju kërkuar që, bashkë me to dhe para tyre, të jepni lëmoshë. Sepse ai vërtet i pranon të parat, po shumë më tepër të dytat. Në fakt, te njëra fiton vetëm ai që ofron, kurse te tjetra fiton edhe ai që merr. Këtu vepra duket se jep shkas edhe për mburrje, kurse atje gjithçka është mëshirë dhe dashuri për njeriun.

Sepse ç'dobi ka, kur tryeza e tij është plot me kupa ari, po ai vetë po vdes nga uria? Së pari ngopeje kur është i uritur, e pastaj stolise me bollëk edhe tryezën e tij. I bën një kupë ari, ndërsa nuk i jep as një gotë ujë të ftohtë? I vesh tryezën me mbulesa të qëndisura me ar, ndërsa atij vetë nuk i siguron as mbulesën e nevojshme? Edhe ç'e mirë del prej kësaj? Sepse më thuaj: po të shohësh dikë që s'ka bukën e nevojshme, dhe ta lësh pa ia ngopur urinë, ndërsa së pari ia vesh tryezën me argjend, a do të të falënderonte vërtet, apo më tepër do të indinjohej? Po, sërish, po të shohësh dikë të mbështjellë me lecka dhe të ngrirë nga të ftohtit, dhe ta lësh pa i dhënë një rrobë, kurse të ngresh shtylla të arta, duke thënë se «po e bëja për nder të tij», a nuk do të thoshte se po e përqeshje, dhe a nuk do ta quante fyerje, madje fyerjen më të rëndë?

Kështu, pra, le të mendosh edhe për Krishtin, kur endet si i tretur dhe i huaj, e ka nevojë për një çati që ta strehojë; edhe ti, duke mos u kujdesur ta presësh, zbukuron dyshemenë, muret dhe kapitelet e shtyllave, dhe var zinxhirë argjendi për kandilet, po atë vetë, të lidhur në burg, as që do të hedhësh sy.

5. Edhe këto i them jo për të ndaluar bujarinë në këto gjëra, po duke ju këshilluar t'i bëni ato vepra të tjera bashkë me këto, ose më mirë edhe para tyre. Sepse për mosbërjen e këtyre askush s'u qortua ndonjëherë, po për ato të tjerat kërcënohet ferri, edhe zjarri i pashuar, edhe ndëshkimi bashkë me frymërat e liga. Mos e lër, pra, pas dore vëllanë tënd në hall, ndërsa stolis shtëpinë e tij, sepse ai është më me të drejtë tempull sesa tjetra.

Edhe, ndërsa këto rezerva të tuat do t'i nënshtrohen tjetërsimit nga mbretër mosbesimtarë, nga tiranë e nga kusarë, çfarëdo që të bësh për vëllanë tënd, kur është i uritur, i huaj dhe i zhveshur, as djalli s'do të mundë ta plaçkitë, po do të ruhet në një thesar të paprekshëm.

Përse, pra, thotë ai vetë: «Të varfrit i keni gjithnjë me ju, po mua nuk më keni gjithnjë»? Pikërisht për këtë arsye, mbi të gjitha, duhet të japim lëmoshë: sepse nuk e kemi gjithnjë të uritur, po vetëm në jetën e tanishme. Po, në qoftë se dëshiron të mësosh edhe kuptimin e plotë të fjalës, kupto se kjo nuk u tha për nxënësit, ndonëse kështu duket, po për dobësinë e gruas. Domethënë, meqë prirja e saj ishte ende disi e papërsosur, dhe ata dyshonin për të, ai i tha këto për ta ngritur. Sepse, si dëshmi se e tha për ngushëllimin e saj, shtoi: «Përse e shqetësoni gruan?» Edhe sa për atë që e kemi vërtet gjithnjë me ne, ai thotë: «Ja, unë jam me ju gjithnjë, deri në fund të botës». Nga gjithë kjo duket qartë se kjo nuk u tha për ndonjë qëllim tjetër, veçse që qortimi i nxënësve të mos e thante besimin e gruas, që sapo po mugullonte.

Le të mos i sjellim, pra, tani këto gjëra, që u thanë për ndonjë ikonomi, po le t'i lexojmë të gjitha ligjet, si ato të Dhiatës së Re, ashtu edhe ato të Dhiatës së Vjetër, që janë vënë për lëmoshën, dhe le të jemi shumë të zellshëm për këtë çështje. Sepse kjo pastron nga mëkati. Sepse: «Jepni lëmoshë, edhe të gjitha do t'ju jenë të pastra». Kjo është gjë më e madhe se flijimi. Sepse: «Mëshirë dua, e jo flijim». Kjo hap qiejt. Sepse: «Lutjet e tua dhe lëmoshat e tua u ngjitën për kujtim përpara Perëndisë». Kjo është më e domosdoshme se virgjëria: sepse kështu ato virgjëresha u dëbuan nga dhoma e dasmës, kurse të tjerat u futën brenda.

Gjithë këto le t'i marrim parasysh dhe le të mbjellim me bujari, që të korrim me bollëk edhe më të madh dhe të arrijmë të mirat që do të vijnë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.