Mateu 18:15

Kishte folur ashpër kundër atyre që u bëhen shkak skandali të tjerëve, dhe i kishte trembur nga çdo anë. Por, që i fyeri, nga ana tjetër, të mos binte kështu në plogështi, a e sheh si i frenon prapë edhe këta? Sepse, po të mendonte se gjithçka u ngarkohet të tjerëve, do të shpihej drejt një vesi tjetër: do të zbutej me vetveten, do të donte t'i plotësohej çdo tekë, dhe do të përplasej në cekëtinën e mendjemadhësisë. Prandaj Ai urdhëron që faji t'i thuhet vetëm mes të dyve, që i fyeri të mos e rëndojë akuzën me dëshminë e shumëve, dhe që tjetri, i ndezur për kundërshtim, të mos mbetet i pandreqshëm.

Prandaj thotë: «Mes teje dhe atij vetëm», dhe: «Po të të dëgjojë, e fitove vëllanë tënd.» Ç'do të thotë «Po të të dëgjojë»? Po të dënojë veten, po të bindet se ka bërë keq.

«E fitove vëllanë tënd.» Nuk tha: ‹Ke marrë hak sa duhet›, po: «E fitove vëllanë tënd», për të treguar se nga armiqësia dëmtohen që të dy. Sepse nuk tha ‹E fitoi vetëm ai veten›, po «E fitove edhe ti atë»; e me këtë tregoi se, para kësaj, që të dy ishin në humbje: njëri kishte humbur vëllanë, tjetri shpëtimin e vet.

Këtë e kishte këshilluar edhe kur u ul në mal. Herë e sillte atë që kishte shkaktuar dhembjen te ai që ishte lënduar, duke thënë: «Pajtohu me vëllanë tënd»; herë e urdhëronte të fyerin të falte të afërmin e vet. Sepse i mësoi njerëzit të thonë: «Falna fajet tona, sikurse edhe ne ua falim fajtorëve tanë.»

Por këtu Ai gjen një mënyrë tjetër. Sepse tani nuk thërret atë që shkaktoi dhembjen, po sjell te ky të fyerin. Ndaj, meqë ai që bëri padrejtësinë nuk do të vinte lehtë të kërkonte falje, nga turpi dhe nga skuqja e fytyrës, Ai e tërheq tjetrin drejt tij; e jo thjesht kaq, po ashtu që të ndreqet edhe ajo që u bë. Dhe nuk thotë «Akuzoje», as «Ngarkoji faj», as «Kërko shpërblim e llogari», po thotë: «Tregoji fajin e tij.» Sepse ai është si i hutuar nga zemërimi dhe nga turpi me të cilat është dehur; kurse ti, që je i shëndoshë, duhet të shkosh te i sëmuri, ta bësh gjykimin të fshehtë dhe ilaçin të tillë që të pranohet lehtë. Sepse të thuash «Tregoji fajin e tij» s'është gjë tjetër veçse «Kujtoji gabimin e tij»: tregoji ç'pësove nga dora e tij. Dhe kjo, po të bëhet si duhet, është puna e atij që i gjen shfajësim tjetrit dhe që e tërheq me zell drejt pajtimit.

Po sikur të mos të dëgjojë e të ngulë këmbë në ngurtësinë e tij? «Merr me vete edhe një a dy, që me gojën e dy dëshmitarëve të vërtetohet çdo fjalë.» Sepse, sa më i pacipë dhe i pafytyrë të jetë, aq më shumë duhet të përpiqemi për shërimin e tij, jo me zemërim e me mëri. Ashtu si mjeku: kur e sheh sëmundjen kokëfortë, nuk dorëzohet e nuk humb durimin, po atëherë bën edhe më shumë përgatitje. Këtë na urdhëron të bëjmë edhe ne në këtë rast.

Sepse, mbasi i vetëm dukeshe tepër i dobët, bëhu më i fuqishëm me këtë shtesë. Vërtet, të dy mjaftojnë për ta bindur për fajin atë që ka mëkatuar. A e sheh si Ai nuk kërkon vetëm të mirën e atij që u lëndua, po edhe të atij që shkaktoi dhembjen? Sepse ai që bën dëmin është pikërisht ai që u zu rob nga pasioni i vet; ai është i sëmuri, i dobëti, i sfilituri. Prandaj shpesh e dërgon tjetrin tek ai, herë vetëm, herë me të tjerë; e po të ngulmojë, edhe bashkë me Kishën. Sepse thotë: «Thuaja Kishës.» Po të kërkonte vetëm dobinë e këtij, nuk do të kishte urdhëruar ta falim shtatëdhjetë herë shtatë atë që pendohet. Nuk do të kishte vënë kaq shpesh kaq veta mbi të për t'ia ndrequr pasionin; po do ta linte të qetë, po të kishte mbetur i pandreqshëm pas takimit të parë. Por tani një herë, dy herë e tri herë Ai urdhëron të provohet shërimi i tij, herë vetëm, herë me dy, herë me më shumë.

Prandaj, për ata që janë jashtë, Ai nuk thotë asgjë të tillë, po thotë: «Në qoftë se dikush të bie në faqen tënde të djathtë, ktheji edhe tjetrën.» Këtu, jo kështu. Ashtu si Pavli, kur thotë: «Ç'punë kam unë të gjykoj edhe ata që janë jashtë?» Kurse vëllezërit i urdhëron edhe t'ua tregojnë fajet, edhe t'i shmangin, edhe t'i presin nga vetja, po të mos binden, që të turpërohen. Këtë bën edhe vetë Krishti këtu, kur vë këto ligje për vëllezërit. Dhe cakton tre veta mbi të, si mësues e si gjykatës, që t'i mësojnë ato që bëri në kohën e dehjes së tij. Sepse, edhe pse i tha e i bëri vetë gjithë ato gjëra pa arsye, prapë do t'i duhen të tjerë që t'ia kujtojnë, ashtu si të dehurit. Sepse zemërimi dhe mëkati janë gjë më e çmendur se çdo dehje, dhe e trazojnë shpirtin edhe më keq.

Kush, për shembull, ishte më i urtë se Davidi? E prapë, kur mëkatoi, nuk e vuri re; sepse epshi ia kishte nënshtruar tërë arsyen, dhe si njëfarë tymi ia kishte mbushur shpirtin. Prandaj iu desh një pishtar nga profeti, dhe fjalë që t'ia kujtonin ç'kishte bërë. Ndaj edhe këtu Ai sjell këta tek ai që ka mëkatuar, që të arsyetojnë me të për gjërat që kishte bërë.

2. Po për ç'arsye e urdhëron pikërisht këtë t'i tregojë fajin, e jo dikë tjetër? Sepse këtë njeri do ta duronte më qetë: atë që i është bërë padrejtësi, që është lënduar, që është keqtrajtuar. Sepse njeriu nuk e duron njëlloj kur ia tregon dikush tjetër dhe kur ia tregon vetë ai që u fye, sidomos kur ky, i vetëm, ia nxjerr fajin para syve. Sepse, kur ai që kishte të drejtë të kërkonte drejtësi kundër tij tregohet se kujdeset për shpëtimin e tij, kjo do të ketë më shumë fuqi se çdo gjë në botë për ta turpëruar.

A e sheh si kjo bëhet jo për ndëshkim të drejtë, po për ndreqje? Prandaj Ai nuk urdhëron menjëherë të marrësh të dy me vete, po vetëm kur ke dështuar i vetëm. E as atëherë nuk lëshon një turmë kundër tij, po e shton numrin jo më shumë se dy, madje edhe një. Po kur ky i ka përçmuar edhe këta, atëherë, e jo më parë, e nxjerr para Kishës.

Kaq zell tregon, që mëkatet e të afërmit tonë të mos i nxjerrim ne në shesh. Vërtet, mund ta kishte urdhëruar këtë që në fillim; por, që të mos ndodhte kjo, nuk e urdhëroi, po e caktoi vetëm pas një qortimi të parë e të dytë.

Po ç'do të thotë «Me gojën e dy a tre dëshmitarëve do të vërtetohet çdo fjalë»? Ke dëshmi të mjaftueshme. Do të thotë: ke bërë tërë pjesën tënde, s'ke lënë pa bërë asgjë nga ato që të takonin ty.

«Po të mos pranojë t'i dëgjojë as këta, thuaja Kishës», domethënë të parëve të saj; «e po të mos pranojë të dëgjojë Kishën, le të jetë për ty si johebre e si tagrambledhës.» Sepse pas kësaj, i tilli vuan nga një sëmundje e pashërueshme.

Por vër re, të lutem, si kudo Ai e vë tagrambledhësin si shembull të ligësisë më të madhe. Sepse edhe më lart thotë: «A nuk e bëjnë të njëjtën edhe tagrambledhësit?» Dhe më tej prapë: «Edhe tagrambledhësit dhe lavirat do të hyjnë para jush në mbretërinë e qiejve», domethënë ata që janë krejt të flakur e të dënuar. Le ta dëgjojnë këtë ata që turren pas fitimeve të padrejta, ata që grumbullojnë fajde mbi fajde.

Po pse e vuri atë bashkë me këta? Që të qetësojë të fyerin, dhe që ta trembë tjetrin. A mos është vetëm ky ndëshkimi? Jo, po dëgjo edhe ç'vjen më pas. «Gjithçka që të lidhni mbi dhe, do të jetë e lidhur në qiell.» Dhe nuk i tha të parit të Kishës «Lidhe të tillin», po «Po ta lidhësh», duke ia lënë tërë çështjen vetë atij që është fyer; dhe këto lidhje mbeten të pazgjidhshme. Prandaj ai do të pësojë të këqijat më të mëdha; e faji nuk është i atij që e nxori para llogarisë, po i atij që nuk deshi të bindet.

A e sheh si e ka lidhur me detyrim të dyfishtë, edhe me hakmarrjen këtu, edhe me ndëshkimin atje? Por këto i ka kërcënuar që të mos ndodhin, po që ai të bëhet më i butë, duke pasur frikë njëherësh nga të përzënit prej Kishës, nga rreziku i lidhjes e nga të qenët i lidhur në qiell. Dhe, po t'i njohë këto gjëra, në mos që në fillim, sido që të jetë, para kaq shumë gjyqeve do ta lërë mënjanë zemërimin. Prandaj, po ju them, Ai ka vënë mbi të një gjyq të parë, një të dytë e një të tretë, që, edhe sikur të mos pranojë të dëgjojë të parin, t'i bindet të dytit; e edhe sikur ta hedhë poshtë atë, t'i frikësohet të tretit; e edhe sikur të mos e përfillë as këtë, të trembet nga hakmarrja që vjen, dhe nga vendimi e nga gjyqi që do të dalë prej Perëndisë.

«Përsëri po ju them, se, në qoftë se dy prej jush bien në një fjalë mbi dhe për çfarëdo gjëje që të kërkojnë, do t'u bëhet nga Ati im që është në qiej. Sepse ku janë mbledhur dy a tre në emrin tim, atje jam edhe unë në mes tyre.»

A e sheh si edhe me një nxitje tjetër Ai i shuan armiqësitë tona, i heq grindjet tona të vogla dhe na afron njërin te tjetri, e këtë jo vetëm nga ndëshkimi që u përmend, po edhe nga të mirat që lindin prej dashurisë? Sepse, pasi shpalli ato kërcënime kundër grindjes, këtu vë shpërblimet e mëdha të pajtimit, po qe se ata që janë në një mendje vërtet ia dalin edhe te Ati për ato që kërkojnë, dhe e kanë Krishtin në mes tyre.

«A nuk gjenden, pra, askund dy vetë në një mendje?» Përkundrazi, në shumë vende, ndoshta edhe kudo. «Po atëherë, si nuk i marrin të gjitha?» Sepse shumë janë shkaqet e dështimit të tyre. Së pari, shpesh kërkojnë gjëra që s'u sjellin dobi. E pse çuditesh, në qoftë se kjo u ndodh disave, kur i ndodhi edhe Pavlit, që dëgjoi: «Të mjafton hiri im, sepse fuqia ime përsoset në dobësi»? Ose janë të padenjë të vihen bashkë me ata që i dëgjuan këto fjalë, dhe nuk e japin pjesën e vet; sepse Ai kërkon të tillë si ata. Prandaj thotë «prej jush», domethënë prej të virtytshmëve, prej atyre që tregojnë një jetë engjëllore. Ose luten kundër atyre që i kanë lënduar, duke kërkuar shpagim e hakmarrje; e kjo gjë është e ndaluar, sepse thotë: «Lutuni për armiqtë tuaj.» Ose, me mëkate të papenduara, kërkojnë mëshirë; e kjo është e pamundur të merret, jo vetëm kur e kërkojnë vetë, po edhe kur luten për ta të tjerë që kanë shumë guxim para Perëndisë; ashtu si Jeremia, që, kur u lut për hebrenjtë, dëgjoi: «Mos u lut ti për këtë popull, sepse nuk do të të dëgjoj.»

Por, po të jenë të gjitha aty, po të kërkosh gjëra të dobishme, po ta japësh tërë pjesën tënde, po të tregosh një jetë apostullore, dhe po të kesh pajtim e dashuri për të afërmin tënd, do ta marrësh atë që lyp; sepse Zoti është njeridashës.

3. Pastaj, meqë kishte thënë «prej Atit tim», që të tregonte se është Ai vetë që jep, e jo vetëm Ai që e lindi, shtoi: «Sepse kudo që janë mbledhur dy a tre në emrin tim, atje jam edhe unë në mes tyre.»

E ç'të themi? A nuk mblidhen dy a tre në emrin e tij? Mblidhen, po rrallë. Sepse Ai nuk flet thjesht për të mbledhurit bashkë, e as e kërkon vetëm këtë; po, siç e thashë edhe më parë, kërkon bashkë me këtë edhe tërë virtytin, madje edhe vetë këtë e kërkon me rreptësi të madhe. Sepse ajo që thotë është si kjo: «Në qoftë se dikush më mban mua si themelin kryesor të dashurisë së tij për të afërmit, unë do të jem me të, po të jetë njeri i virtytshëm edhe në gjërat e tjera.»

Por tani e shohim se pjesa më e madhe kanë nxitje të tjera për miqësi. Sepse njëri do, ngaqë e duan; tjetri, ngaqë e kanë nderuar; i treti, ngaqë dikush i ka dalë në ndihmë në ndonjë punë tjetër të kësaj bote; i katërti, për ndonjë shkak tjetër të ngjashëm. Kurse për hir të Krishtit, është gjë e vështirë të gjesh dikë që e do të afërmin me çiltërsi, ashtu si duhet ta dojë. Sepse pjesa më e madhe janë lidhur njëri me tjetrin nga punët e kësaj bote. Po Pavli nuk donte kështu, po për hir të Krishtit; prandaj, edhe kur nuk e donin ashtu siç donte ai, nuk hiqte dorë nga dashuria e vet, sepse e kishte mbjellë thellë rrënjën e dashurisë së tij. Por gjendja jonë e sotme s'është e tillë; përkundrazi, po të hetojmë, te shumica e njerëzve do të gjejmë çdo gjë që të lindë miqësi, veç kësaj. Dhe, po të më jepte dikush pushtet ta bëja këtë hetim mes kaq shumë vetash, do të tregoja se pjesa më e madhe janë lidhur njëri me tjetrin nga nxitje të kësaj bote.

Dhe kjo duket qartë nga shkaqet që ngjallin armiqësi. Sepse, duke qenë të lidhur njëri me tjetrin nga këto nxitje të përkohshme, as janë të zjarrtë ndaj njëri-tjetrit, as të qëndrueshëm; po fyerja, humbja e parave, smira, dashuria për mendjemadhësi dhe çdo gjë e tillë, sapo u vjen, e këput litarin e dashurisë. Sepse ajo nuk e gjen rrënjën frymërore. Po të ishte e tillë, asnjë gjë e kësaj bote nuk do t'i prishte gjërat frymërore. Sepse dashuria për hir të Krishtit është e patundur, e pathyeshme, e pamposhtur, dhe asgjë s'mund ta shqyejë: as shpifjet, as rreziqet, as vdekja, as ndonjë gjë tjetër e këtij lloji. Sepse, edhe sikur të pësojë dhjetë mijë gjëra ai që do kështu, tek sheh themelin e dashurisë së tij, nuk heq dorë. Sepse ai që do ngaqë e duan, po t'i dalë përpara ndonjë gjë e dhimbshme, i jep fund dashurisë së vet; kurse ai që lidhet nga kjo, s'do të heqë dorë kurrë.

Prandaj edhe Pavli tha: «Dashuria nuk bie kurrë.» Sepse ç'ke për të thënë? Se, kur e nderon, ai të fyen? Se, kur merr të mira prej teje, kishte ndër mend të të vriste? Po edhe kjo të shtyn të duash edhe më shumë, në qoftë se do për hir të Krishtit. Sepse ato gjëra që te të tjerët e prishin dashurinë, këtu bëhen të afta ta lindin. Si? Së pari, ngaqë i tilli bëhet për ty shkak shpërblimesh; së dyti, ngaqë ai që është kështu ka nevojë për më shumë ndihmë e për shumë kujdes. Prandaj po them: ai që do kështu nuk pyet për fisin, as për vendin, as për pasurinë, as sa e do tjetri, as për ndonjë gjë tjetër të tillë; po, edhe sikur ta urrejnë, edhe sikur ta fyejnë, edhe sikur ta vrasin, vazhdon të dojë, sepse e ka Krishtin si themel të mjaftueshëm të dashurisë. Prandaj edhe qëndron i patundur, i fortë, i pamposhtur, tek sodit atë.

Sepse edhe Krishti kështu i deshi armiqtë e tij: deshi kokëfortët, dëmtuesit, blasfemuesit, ata që e urrenin, ata që nuk donin as ta shihnin; ata që Atij i parapëlqenin drurin e gurët, dhe i deshi me dashurinë më të lartë, përtej së cilës nuk gjendet tjetër. «Sepse s'ka njeri dashuri më të madhe se kjo», thotë, «që dikush të japë jetën e vet për miqtë e tij.»

Dhe edhe ata që e kryqëzuan, dhe që kaq herë u sollën me përbuzje kundër tij, shih si vazhdon t'i trajtojë me mirësi. Sepse edhe Atit të vet i flet për ta, duke thënë: «Falua atyre, sepse nuk dinë ç'bëjnë.» Madje, pas gjithë këtyre, u dërgoi atyre edhe nxënësit e tij.

Këtë dashuri, pra, le ta imitojmë edhe ne; le ta kemi këtë para syve, që, si ndjekës të Krishtit, të arrijmë edhe të mirat e kësaj bote, edhe ato që do të vijnë, me anë të hirit dhe të njeridashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.