Mateu 19:27

Të gjitha, po cilat? O Pjetër i lum: kallamin? rrjetën? barkën? zanatin? Këto po m'i quan «të gjitha»? Po, thotë ai, por nuk i them këto për t'u dukur, veçse që, me këtë pyetje, të sjell përpara shumicën e të varfërve. Sepse, mbasi Zoti kishte thënë: «Në do të jesh i përsosur, shit ç'ke edhe jepua të varfërve, edhe do të kesh thesar në qiell», që të mos thoshte ndonjë nga të varfrit: ‹E ç'të bëhet? Në s'kam pasuri, a nuk mund të jem i përsosur?›, Pjetri e bën këtë pyetje, që ti, o i varfër, të mësosh se aspak nuk je më i mangët për këtë. Pjetri pyet, që ti të mos e mësosh nga Pjetri e të dyshosh (sepse ai vetë ende ishte i papërsosur dhe pa Frymë), por që, mbasi ta kesh marrë fjalën nga Mësuesi i Pjetrit, të jesh i sigurt.

Sepse, ashtu si veprojmë ne (shpesh, kur flasim për punët e të tjerëve, i bëjmë sikur të ishin tonat), kështu bëri edhe apostulli, kur ia bëri këtë pyetje në emër të gjithë botës. Se pjesën e vet, të paktën, e dinte me siguri, kjo duket qartë nga ç'ishte thënë më parë: sepse ai që kishte marrë tashmë çelësat e qiejve, aq më tepër mund të ishte i sigurt për gjërat që do të vinin.

Por vër re edhe se sa saktë përgjigja e tij i përshtatet asaj që kërkoi Krishti. Sepse të pasurit i pati kërkuar këto dy gjëra: t'u jepte të varfërve ç'kishte dhe ta ndiqte. Prandaj edhe Pjetri i shpreh po këto dy gjëra, të lërë gjithçka dhe të ndjekë. «Ja, thotë, ne i lamë të gjitha edhe të ndoqëm ty.» Sepse të lënët u bë për hir të ndjekjes, dhe ndjekja u lehtësua nga të lënët, dhe kjo u solli siguri e gëzim për gjithçka që kishin lënë.

Po ai ç'thotë? «Me të vërtetë po ju them se ju që më ndoqët, në ripërtëritjen, kur Biri i Njeriut të ulet mbi fronin e lavdisë së tij, edhe ju do të uleni mbi dymbëdhjetë frone, duke gjykuar të dymbëdhjetë fiset e Izraelit.» Po atëherë, mund të thotë dikush, a do të ulet Juda atje? Kurrsesi. Po si, pra, thotë: «Do të uleni mbi dymbëdhjetë frone»? Si do të përmbushen kushtet e premtimit?

Dëgjo si dhe mbi ç'parim. Ka një ligj të vënë nga Perëndia, që Jeremia, profeti, ua tha hebrenjve me këto fjalë: «Në çastin kur të shpall një vendim për një komb e mbretëri, që ta shkul dhe ta shkatërroj, në u kthetë ai komb nga veprat e tij të liga, do të pendohem edhe unë për të keqen që mendova t'u bëja. Dhe në çastin kur të flas për një komb e mbretëri, që ta ndërtoj dhe ta mbjell, në bëftë ai të keqen para syve të mi, duke mos iu bindur zërit tim, do të pendohem edhe unë për të mirën që thashë se do t'u bëja.»

Sepse po të njëjtin zakon mbaj edhe për të mirat, thotë ai. Se, ndonëse fola për të ndërtuar, po të tregohen të padenjë për premtimin, s'do ta bëj më. Diçka e tillë ndodhi edhe me njeriun kur u krijua: «Frika dhe tmerri juaj, thuhet, do të jenë mbi bishat e egra», por kjo nuk u bë, sepse njeriu doli i padenjë për atë pushtet, ashtu siç doli edhe Juda.

Sepse, që njerëzit as të mos e humbnin shpresën para kërcënimeve të ndëshkimit e të bëheshin më zemërgurë, as të mos plogështoheshin kot nga premtimet e të mirave, ai i shëron të dyja këto të këqija me atë që përmenda më lart, duke thënë kështu: Ndonëse të kërcënoj, mos e humb shpresën, sepse mund të pendohesh dhe ta kthesh mbrapsht kërcënimin, si ninivasit. Ndonëse të premtoj ndonjë të mirë, mos u bëj i shkujdesur për shkak të premtimit. Sepse, po dole i padenjë, s'do të kesh dobi që të premtova, po përkundrazi do të vuash ndëshkim. Sepse unë të premtoj në qofsh i denjë.

Prandaj, edhe atëherë, kur fliste me nxënësit, nuk u premtoi thjesht, sepse nuk tha vetëm «ju», po shtoi «që më ndoqët», që të përjashtonte Judën dhe të tërhiqte drejt vetes ata që do të vinin më pas. Sepse kjo nuk iu tha vetëm atyre, po as Judës më, mbasi ai ishte bërë i padenjë.

Nxënësve, pra, u premtoi gjërat që do të vinin, duke thënë: «Do të uleni mbi dymbëdhjetë frone», sepse ata tashmë ishin të një cilësie më të lartë dhe nuk kërkonin asgjë nga gjërat e kësaj bote; kurse të tjerëve u premton edhe ato që janë këtu.

Sepse «kushdo, thotë, që ka lënë vëllezër, a motra, a atë, a nënë, a grua, a fëmijë, a ara, a shtëpi, për emrin tim, do të marrë njëqindfish në këtë botë, edhe do të trashëgojë jetën e përjetshme.»

Sepse, që të mos kujtonte ndokush, pasi të kishte dëgjuar fjalën «ju», se kjo u përkiste vetëm nxënësve (e kam fjalën për gëzimin e nderimeve më të mëdha e më të para në gjërat që do të vijnë), ai e zgjeroi fjalën dhe e shtriu premtimin mbi gjithë dheun, dhe nga gjërat e tanishme vërteton edhe ato që do të vijnë. Edhe nxënësve, në fillim, kur ishin në një gjendje më të papërsosur, u arsyetoi nga gjërat e tanishme. Sepse, kur i tërhoqi nga deti, i mori nga zanati i tyre dhe i urdhëroi të linin barkat, nuk përmendi qiellin, as fronet, po gjërat e këtushme, duke thënë: «Do t'ju bëj peshkatarë njerëzish»; kurse pasi i solli në pikëpamje më të larta, atëherë u foli edhe për gjërat që do të vinin.

2. Po ç'do të thotë «duke gjykuar të dymbëdhjetë fiset e Izraelit»? Do të thotë «duke i dënuar». Sepse ata, sigurisht, nuk do të ulen si gjykatës, po ashtu si tha ai se mbretëresha e Jugut do ta dënonte atë brez, dhe ninivasit do t'i dënojnë, kështu edhe këta tani. Prandaj nuk tha «kombet» dhe «botën», po «fiset e Izraelit». Sepse edhe hebrenjtë, edhe apostujt ishin rritur njëlloj nën po ato ligje, zakone e rregulla. Kur hebrenjtë thoshin se pikërisht për këtë s'mund të besonin te Krishti, ngaqë ligji ua ndalonte të pranonin urdhërimet e tij, ai sillte përpara këta njerëz, që kishin marrë po atë ligj e prapëseprapë kishin besuar, dhe i dënonte të gjithë ata, ashtu siç kishte thënë edhe më parë: «prandaj ata do të jenë gjykatësit tuaj».

Po ç'gjë të madhe u premton, mund të thuhet, në qoftë se ata do të kenë vetëm atë që kanë ninivasit dhe mbretëresha e Jugut? Së pari, ai u kishte premtuar shumë gjëra të tjera para kësaj, dhe u premton edhe pas kësaj, dhe kjo e vetme nuk është shpërblimi i tyre.

Për më tepër, edhe këtu la të kuptohej, kalimthi, diçka më shumë se aq. Sepse për ata thjesht tha: «Njerëzit e Ninevisë do të ngrihen dhe do ta dënojnë këtë brez», dhe: «Mbretëresha e Jugut do ta dënojë atë»; kurse për këta jo thjesht kaq, po si? «Kur Biri i Njeriut të ulet mbi fronin e lavdisë së tij, atëherë edhe ju do të uleni mbi dymbëdhjetë frone», thotë ai, duke shpallur se edhe ata do të mbretërojnë bashkë me të dhe do të marrin pjesë në atë lavdi. «Sepse, në durojmë, thuhet, do të mbretërojmë bashkë me të.» Sepse fronet as nuk tregojnë një të ndenjur në gjyq, sepse vetëm ai është që do të ulet e do të gjykojë, po me fronet la të kuptohej nder e lavdi të patregueshme.

Këtyre, pra, u foli për këto gjëra, kurse gjithë të tjerëve për jetën e përjetshme dhe për njëqindfishin këtu. Po në qoftë se u premton të tjerëve, aq më tepër edhe këtyre, si këto gjëra, ashtu edhe ato të kësaj jete.

Dhe kjo, pa dyshim, ndodhi; sepse, kur lanë një kallam peshkimi e një rrjetë, morën në zotërim, me pushtet, pasuritë e të gjithëve, çmimet e shtëpive dhe të arave, madje edhe vetë trupat e besimtarëve. Sepse shpesh ata zgjidhnin madje edhe të vriteshin për hir të apostujve, siç dëshmon Pavli për shumë vetë, kur thotë: «Po të ishte e mundur, do të kishit nxjerrë sytë tuaj edhe do të m'i kishit dhënë mua.» Po kur thotë «Kushdo që ka lënë gruan», këtë s'e thotë që martesat të prishen më kot, po ashtu si thotë për jetën e njeriut: «Ai që humb jetën e tij për hirin tim, do ta gjejë», jo që të vrasim veten, as që, sa jemi ende këtu, ta ndajmë atë nga trupi, po që të parapëlqejmë perëndishmërinë mbi çdo gjë; këtë e thotë edhe përsa i përket gruas dhe vëllezërve.

Por këtu, më duket se lë të kuptohen edhe përndjekjet. Sepse, mbasi kishte shumë raste kur baballarët i shtynin bijtë drejt paperëndishmërisë, dhe gratë burrat e tyre, kur urdhërojnë të tilla gjëra, thotë ai, le të mos jenë as gra, as prindër, ashtu si tha edhe Pavli: «Po nëse jobesimtari ndahet, le të ndahet.»

Pasi, pra, ua ngriti zemrën të gjithëve dhe i bindi të ishin të sigurt si për veten, ashtu edhe për gjithë botën, ai shtoi se «Shumë të parë do të jenë të fundit, edhe të fundit të parë.» Por kjo, ndonëse thuhet edhe pa dallim për shumë të tjerë njëlloj, thuhet edhe për këta njerëz dhe për farisenjtë që nuk besuan, ashtu si kishte thënë edhe më parë: «Shumë do të vijnë nga lindja e nga perëndimi, edhe do të ulen në tryezë bashkë me Abrahamin, Isakun dhe Jakobin; kurse bijtë e mbretërisë do të nxirren jashtë.»

Pastaj shton edhe një shëmbëlltyrë, duke i nxitur ata që kishin mbetur prapa drejt një zelli të madh.

«Sepse mbretëria e qiejve, tha ai, i ngjan një njeriu zot shtëpie, që doli herët në mëngjes për të marrë punëtorë me pagesë në vreshtin e tij. Edhe, mbasi u mor vesh me ta për një denar në ditë, i dërgoi në vreshtin e tij.»

«Edhe në orën e tretë pa të tjerë që rrinin pa punë, dhe atyre gjithashtu u tha: ‹Shkoni edhe ju në vresht, dhe do t'ju jap ç'të jetë e drejtë.› Edhe rreth orës së gjashtë e të nëntë bëri po kështu. Edhe rreth orës së njëmbëdhjetë pa të tjerë që rrinin pa punë, dhe u thotë: ‹Përse rrini gjithë ditën këtu pa punë?› Po ata i thonë: ‹Se s'na mori njeri me pagesë.› U thotë: ‹Shkoni edhe ju në vreshtin tim, dhe do të merrni ç'të jetë e drejtë.›»

«Kur, pra, u ngrys, i zoti i vreshtit i thotë kujdestarit të tij: ‹Thirri punëtorët dhe jepu pagën, duke filluar nga të fundit e deri te të parët.› Edhe kur erdhën ata që ishin marrë rreth orës së njëmbëdhjetë, secili mori nga një denar. Edhe të parët menduan se do të merrnin më shumë, po edhe ata morën secili nga një denar. Edhe kur e morën, murmuritnin kundër të zotit të shtëpisë, duke thënë: ‹Këta të fundit punuan vetëm një orë, dhe ti i barazove me ne që mbajtëm barrën dhe vapën e ditës.› Po ai iu përgjigj njërit prej tyre e i tha: ‹Mik, s'të bëj asnjë padrejtësi; a nuk u more vesh me mua për një denar? Merr ç'është jotja dhe shko; dua t'i jap edhe këtij të fundit po aq sa ty. A s'kam të drejtë të bëj ç'të dua me të miat? A është syri yt i keq, se unë jam i mirë?› Kështu të fundit do të jenë të parët, edhe të parët të fundit; sepse shumë janë të thirrur, po pak të zgjedhur.»

3. Ç'kuptim ka për ne kjo shëmbëlltyrë? Sepse fillimi nuk përputhet me atë që thuhet në fund, po lë të kuptohet krejt e kundërta. Sepse në pjesën e parë tregon të gjithë duke gëzuar të njëjtën gjë, e jo disa të flakur jashtë e disa të futur brenda; e megjithatë ai vetë, si para shëmbëlltyrës, ashtu edhe pas saj, tha të kundërtën. «Se të parët do të jenë të fundit, edhe të fundit të parët», domethënë përpara vetë të parëve, sepse këta nuk mbeten të parë, po bëhen të fundit. Sepse, si dëshmi që ky është kuptimi i tij, ai shtoi: «Shumë janë të thirrur, po pak të zgjedhur», që, në dy mënyra, edhe ta thumbojë njërin, edhe ta qetësojë e ta nxisë tjetrin.

Po shëmbëlltyra nuk thotë këtë, po që ata do të jenë të barabartë me ata që janë miratuar dhe kanë punuar shumë. «Sepse ti i barazove me ne, thuhet, që mbajtëm barrën dhe vapën e ditës.»

Cili është, pra, kuptimi i shëmbëlltyrës? Sepse duhet së pari të sqarojmë këtë, dhe pastaj do të ndriçojmë atë pikën tjetër. Me vresht kupton porositë e Perëndisë dhe urdhërimet e tij; me kohën e punës, jetën e tanishme; me punëtorë, ata që në rrugë të ndryshme thirren për të përmbushur porositë; me herët në mëngjes dhe rreth orës së tretë, të nëntë e të njëmbëdhjetë, ata që në mosha të ndryshme iu afruan Perëndisë dhe u treguan të denjë.

Po pyetja është kjo: a mos vallë të parët, që u treguan me lavdi të denjë, i pëlqyen Perëndisë dhe shkëlqyen gjithë ditën me punën e tyre, i ka pushtuar ndjenja më e ulët e veseve, smira dhe zilia? Sepse, kur i panë ata duke gëzuar po ato shpërblime, thonë: «Këta të fundit punuan vetëm një orë, dhe ti i barazove me ne, që mbajtëm barrën dhe vapën e ditës.» Dhe me këto fjalë, ndonëse s'kishin për të pësuar asnjë dëm, as për t'u pakësuar paga e tyre, u zemëruan dhe u shqetësuan fort për të mirën e të tjerëve, gjë që ishte provë e smirës dhe e zilisë. Dhe, ç'është më e madhe, i zoti i shtëpisë, kur jepte llogari për ta dhe kur i përgjigjej atij që kishte thënë këto fjalë, e nxjerr fajtor për ligësi e për smirën më të ulët, duke thënë: «A nuk u more vesh me mua për një denar? Merr ç'është jotja dhe shko; dua t'i jap të fundit po aq sa ty. A është syri yt i keq, se unë jam i mirë?»

Ç'duhet, pra, të vërtetohet me këto? Sepse edhe në shëmbëlltyra të tjera mund të shihet po kjo gjë. Sepse sillet përpara biri që u miratua, si i pushtuar nga po kjo ndjenjë, kur pa të vëllanë plëngprishës duke gëzuar shumë nder, madje më shumë se ai vetë. Sepse, ashtu si këta gëzuan më shumë duke marrë të parët, kështu edhe plëngprishësi u nderua në një shkallë më të madhe nga bollëku i gjërave që iu dhanë; dhe për këto dëshmon vetë ai që ishte miratuar.

Ç'të themi, pra? Askush nuk është që të justifikohet kështu ose të fajësojë të tjerët në mbretërinë e qiejve; larg qoftë ky mendim! Sepse ai vend është i pastër nga zilia dhe smira. Sepse, në qoftë se, sa janë këtu, shenjtorët japin vetë jetën e tyre për mëkatarët, aq më tepër, kur t'i shohin atje duke gëzuar këto gjëra, do të gëzohen dhe do t'i quajnë ato si bekime të vetat. Përse, pra, e ndërtoi kështu fjalimin e tij? Ajo që thuhet është shëmbëlltyrë, prandaj as nuk është e drejtë të hetojmë me kureshtje fjalë për fjalë çdo gjë në shëmbëlltyra, po, pasi të kemi mësuar qëllimin për të cilin u hartua, të korrim këtë, e të mos merremi me asgjë më tej.

Përse, pra, u hartua kështu kjo shëmbëlltyrë? Ç'synim ka të arrijë? Të bëjë më të zellshëm ata që kthehen dhe bëhen njerëz më të mirë në pleqëri të thellë, e të mos i lërë të mendojnë se kanë një pjesë më të vogël. Pra, për këtë arsye sjell edhe të tjerë të pakënaqur me bekimet e tyre, jo për t'i paraqitur ata njerëz si të brengosur ose të mërzitur, larg qoftë ky mendim!, po për të na mësuar se këta gëzuan një nder aq të madh, sa mund të kishte lindur edhe smirë te të tjerët. Gjë që edhe ne e bëjmë shpesh, kur themi: «Filani më qortoi, sepse të nderova ty me kaq nder të madh», ndonëse as jemi qortuar, as duam ta shpifim atë tjetrin, po me këtë duam të tregojmë madhështinë e dhuratës që gëzoi ky.

Po përse mund të jetë që s'i mori të gjithë menjëherë me pagesë? Për sa varej prej tij, ai i mori të gjithë; po, në qoftë se jo të gjithë e dëgjuan menjëherë, dallimin e bëri prirja e atyre që u thirrën. Për këtë arsye, disa thirren herët në mëngjes, disa në orën e tretë, disa në të gjashtën, disa në të nëntën, disa në të njëmbëdhjetën, kur ishin gati të binden.

Këtë e shpalli edhe Pavli, kur tha: «Kur i pëlqeu atij, që më ndau që nga barku i nënës sime.» Kur i pëlqeu? Kur ai qe gati të bindej. Sepse ai e deshi qysh në fillim, po, ngaqë Pavli nuk do të kishte pranuar, atëherë iu bë e pëlqyer, kur edhe Pavli qe gati të bindej. Kështu thirri edhe kusarin, ndonëse mund ta kishte thirrur edhe më parë, po ai nuk do të ishte bindur. Sepse, në qoftë se Pavli në fillim nuk do të ishte bindur, aq më tepër kusari.

Edhe në thënçin: «S'na mori njeri me pagesë», së pari, siç thashë, s'duhet të jemi kureshtarë për çdo pikë të shëmbëlltyrave; po këtu s'është i zoti i shtëpisë ai që paraqitet se e thotë këtë, po ata; dhe ai nuk i nxjerr fajtorë, jo për t'i shtyrë në pështjellim, po për t'i fituar. Sepse që ai i thirri të gjithë, për sa varej prej tij, që në fillim, e tregon vetë shëmbëlltyra, kur thotë se «Doli herët në mëngjes për të marrë punëtorë me pagesë.»

4. Nga gjithçka, pra, na del e qartë se shëmbëlltyra thuhet për ata që e kapin virtytin që në rininë e hershme dhe për ata që e kapin në pleqëri e më vonë; të parëve, që të mos krenohen, as të mos qortojnë ata që u thirrën në orën e njëmbëdhjetë; të dytëve, që të mësojnë se është e mundur, edhe brenda një kohe të shkurtër, të rifitohet gjithçka.

Sepse kishte folur për zellin, për flakjen tej të pasurisë dhe për përbuzjen e çdo zotërimi. Por kjo kërkonte shumë forcë mendjeje e zjarr rinie; prandaj, që të ndizte tek ata një zjarr dashurie dhe t'i jepte forcë vullnetit të tyre, tregon se është e mundur edhe për njerëzit që vijnë më vonë të marrin pagën e gjithë ditës.

Po nuk e thotë kështu, që të mos i bëjë sërish krenarë; përkundrazi tregon se e tëra vjen nga dashuria e tij për njeriun, dhe për këtë ata nuk do të dështojnë, po do të gëzojnë vetë bekimet e patregueshme.

Dhe kjo është, kryesisht, ajo që do të vërtetojë me këtë shëmbëlltyrë. Edhe në shtoftë se «Kështu të fundit do të jenë të parët, edhe të parët të fundit; sepse shumë janë të thirrur, po pak të zgjedhur», mos u çudit. Sepse këtë s'e thotë duke e nxjerrë nga shëmbëlltyra, po kuptimi i tij është ky: ashtu si ndodhi kjo, kështu do të ndodhë edhe ajo. Sepse këtu, vërtet, të parët nuk u bënë të fundit, po të gjithë morën të njëjtën gjë, kundër çdo shprese e pritjeje. Por, ashtu si ky përfundim ndodhi kundër shpresës e kundër pritjes, dhe ata që erdhën më parë u barazuan me ata që erdhën pas, kështu do të ndodhë edhe ajo që është më shumë se kjo dhe më e çuditshme, dua të them, që të fundit të dalin madje përpara të parëve, dhe të parët të vijnë pas këtyre. Kështu që ajo është një gjë, e kjo tjetër.

Por më duket se ai i thotë këto gjëra, duke lënë të kuptohen tinëz hebrenjtë, dhe, midis besimtarëve, ata që në fillim shkëlqyen, po pastaj e lanë pas dore virtytin dhe ranë prapa; dhe përsëri ata të tjerë që u ngritën nga vesi dhe kaluan përpara shumë vetave. Sepse i shohim të tilla ndryshime duke ndodhur si përsa i përket besimit, ashtu edhe jetesës.

Prandaj ju lutem, le të vëmë shumë kujdes edhe të qëndrojmë në besimin e drejtë, edhe të tregojmë një jetë të shkëlqyer. Sepse, po të mos i shtojmë edhe një jetë të përshtatshme me besimin tonë, do të pësojmë ndëshkimin më të rëndë.

Dhe këtë e tregoi i lumi Pavël qysh prej kohësh të lashta, kur tha se «Të gjithë hëngrën të njëjtin ushqim frymëror, edhe të gjithë pinë të njëjtën pije frymërore», dhe shtoi se ata nuk shpëtuan: «sepse u shtrinë të vdekur në shkretëtirë». Edhe Krishti e shpalli këtë te Ungjijtë, kur solli përpara disa që kishin dëbuar demonë dhe kishin profetizuar, e prapëseprapë çohen për ndëshkim. Edhe të gjitha shëmbëlltyrat e tij, si ajo e virgjëreshave, ajo e rrjetës, ajo e ferrave, ajo e pemës që nuk jep fryt, kërkojnë virtyt në veprat tona. Sepse për mësimet flet rrallë, ngaqë as nuk ka nevojë kjo çështje për mundim, kurse për jetesën flet shpesh, ose më mirë, kudo, sepse lufta për këtë është e pandërprerë, prandaj edhe mundimi po ashtu.

Po ç'të flas për tërë ligjin? Sepse edhe një pjesë e tij e lënë pas dore i sjell njeriut të këqija të mëdha; kështu, për shembull, lëmosha e lënë pas dore i flak në ferr ata që kanë munguar në të; e prapëseprapë kjo nuk është tërë virtyti, po vetëm një pjesë e tij. Megjithatë, edhe virgjëreshat u ndëshkuan që s'e patën këtë, edhe i pasuri për këtë arsye u mundua, edhe ata që s'kanë ushqyer të uriturit, për këtë dënohen bashkë me djallin. Përsëri, të mos shash është një pjesë shumë e vogël e tij, e megjithatë edhe kjo i flak jashtë ata që s'e kanë arritur. «Sepse ai që i thotë të vëllait ‹I marrë!›, do të jetë fajtor për zjarrin e ferrit.» Përsëri, edhe vetëpërmbajtja është një pjesë, e megjithatë, pa këtë askush nuk do ta shohë Zotin. Sepse «Ndiqni paqen, thuhet, dhe shenjtërimin, pa të cilin askush nuk do ta shohë Zotin.» Edhe përulësia, po ashtu, është një pjesë e virtytit; e megjithatë, edhe në kryeftë ndokush vepra të tjera të mira, po të mos e ketë arritur këtë, ai është i papastër para Perëndisë. Dhe kjo duket qartë nga fariseu, i cili, ndonëse ishte plot me vepra të mira të panumërta, me këtë i humbi të gjitha.

Por kam edhe diçka më tepër se këto për të thënë sërish. Dua të them se jo vetëm kur lihet pas dore njëra prej tyre na mbyllet qielli, po, edhe në u bëftë ajo, po jo me përsosjen dhe bollëkun e duhur, prapë sjell po atë pasojë. «Sepse, në mos e tejkaloftë drejtësia juaj drejtësinë e skribëve dhe të farisenjve, nuk do të hyni në mbretërinë e qiejve.» Kështu që, edhe në dhënç lëmoshë, po jo më shumë se ata, nuk do të hysh brenda.

Po sa jepnin ata në lëmoshë? mund të pyesë dikush. Sepse pikërisht këtë kam ndër mend ta them tani, që ata që nuk japin të nxiten të japin, e ata që japin të mos krenohen, po t'i shtojnë dhuratat e tyre. Ç'jepnin, pra? Një të dhjetën e gjithë zotërimeve, dhe përsëri një të dhjetë tjetër, dhe pas kësaj një të tretë, kështu që jepnin thuajse pjesën e tretë, sepse tri të dhjetat bashkë e bëjnë këtë. Dhe bashkë me këto, frytet e para, të parëlindurit, dhe gjëra të tjera veç tyre, si, për shembull, blatimet për mëkatet, ato për pastrim, ato në të kremtet, ato në vitin e jubileut, ato me faljen e borxheve, lirimet e shërbëtorëve dhe huatë që s'kishin fajde. Po, në qoftë se ai që jepte pjesën e tretë të pasurisë, ose më mirë gjysmën (sepse ato, bashkuar me këto, bëjnë gjysmën), në qoftë se, pra, ai që jep gjysmën nuk arrin ndonjë gjë të madhe, ai që nuk jep as sa të dhjetën, për ç'gjë do të jetë i denjë? Me të drejtë tha: «Të pakët janë ata që shpëtojnë.»

5. Le të mos e përbuzim, pra, kujdesin për jetën tonë. Sepse, në qoftë se një pjesë e saj e përbuzur sjell një shkatërrim kaq të madh, kur nga çdo anë jemi nën vendimin e dënimit, si do t'i shpëtojmë ndëshkimit? Ç'lloj dënimi s'do të pësojmë? Dhe ç'shpresë shpëtimi kemi, mund të pyesë dikush, në qoftë se secila nga gjërat që numëruam na kërcënon me ferrin? Edhe unë e them këtë; megjithatë, po t'i vëmë veshin, mund të shpëtojmë, duke përgatitur ilaçet e lëmoshës dhe duke u kujdesur për plagët tona.

Sepse vaji nuk e forcon aq trupin, sa mirëdashja e forcon menjëherë shpirtin, dhe e bën të pamposhtur nga të gjithë e të pathyeshëm nga djalli. Sepse, kudo që të na kapë, kapja e tij atëherë i rrëshqet, sepse ky vaj s'e lë shtrëngimin e tij të ngjitet në kurrizin tonë.

Me këtë vaj, pra, le të lyhemi vazhdimisht. Sepse ai është shkak shëndeti, burim drite dhe gurrë gëzimi. «Po filani, do të thuash ti, ka kaq e kaq talenta ari dhe s'jep asgjë.» E ç'të hyn kjo në punë? Sepse kështu ti do të dukesh më i denjë për t'u mrekulluar, kur, në varfëri, tregohesh më dorëdhënës se ai. Për këtë arsye Pavli u mrekullua me maqedonasit, jo se dhanë, po se, ndonëse ishin në varfëri, prapë dhanë.

Mos shiko, pra, nga këta, po nga Mësuesi i përbashkët i të gjithëve, që «nuk kishte ku të mbështeste kryet». Po përse, thua ti, ky e ai s'veprojnë kështu? Mos gjyko tjetrin, po shpëto veten nga akuza kundër teje. Sepse ndëshkimi është më i madh kur ti njëkohësisht fajëson të tjerët e vetë s'e bën këtë; kur gjykon njerëz të tjerë, prapë edhe ti vetë i nënshtrohesh po atij gjyqi. Sepse, në qoftë se as ata që bëjnë drejt s'i lejon të gjykojnë të tjerët, aq më tepër s'do t'i lejojë ata që janë fajtorë. Le të mos gjykojmë, pra, të tjerët, as të mos shohim nga të tjerët që rrinë rehat, po nga Jisui, dhe që andej le të marrim shembujt tanë.

Ç'është kjo! A të kam bërë unë mirë ty? A të shpengova unë, që sheh nga unë? Është një tjetër ai që t'i dha këto gjëra. Përse e lë Zotin tënd dhe sheh nga shoku yt i shërbimit? A nuk e dëgjove atë kur thoshte: «Mësoni prej meje, se jam i butë dhe i përulur në zemër»? Dhe përsëri: «Ai që do të jetë i pari midis jush, le të jetë shërbëtor i të gjithëve»; dhe përsëri: «ashtu si Biri i Njeriut nuk erdhi që t'i shërbejnë, po që të shërbejë». Dhe pas këtyre gjërave përsëri, që të mos vazhdosh në përbuzje duke u zemëruar me ata që janë të shkujdesur midis shokëve të tu të shërbimit, ai, për të të shkëputur prej asaj, thotë: «Ju dhashë veten shembull, që siç bëra unë, të bëni edhe ju.» Po a nuk ke mësues virtyti midis atyre njerëzve që janë me ty, as ndonjë të tillë që të të prijë drejt këtyre gjërave? Aq më i bollshëm, pra, do të jetë lëvdimi, aq më e madhe lavdërata, kur, edhe pa pasur mësues, je bërë një njeri për t'u mrekulluar.

Sepse kjo është e mundur, madje shumë e lehtë, po të duam; dhe këtë e tregojnë ata që të parët i kryen si duhet këto gjëra, si, për shembull, Noeu, Abrahami, Melkisedeku, Jobi dhe gjithë njerëzit si ata. Tek ata duhet të shohim çdo ditë, e jo nga këta, që s'pushoni së imituari e së përhapuri emrat e tyre nëpër mbledhjet tuaja. Sepse asgjë tjetër s'ju dëgjoj të thoni kudo, veç fjalëve të tilla: «Filani bleu kaq hektarë tokë; filani është i pasur, po ndërton.» Përse ngul sytë, o njeri, në ato që janë përjashta? Përse sheh nga të tjerët? Në dashsh të shohësh nga të tjerët, shih nga ata që bëjnë detyrën, nga ata që tregohen të denjë, nga ata që përmbushin me kujdes ligjin, jo nga ata që janë bërë fajtorë e janë në çnderim. Sepse, në shikofsh nga këta, do të mbledhësh që andej shumë të këqija, duke rënë në shkujdesje, në krenari, në dënimin e të tjerëve; kurse, në i numërofsh ata që bëjnë drejt, do ta çosh veten përpara drejt përulësisë, zellit, brengës së pendimit dhe bekimeve të panumërta.

Dëgjo ç'pësoi fariseu, sepse i la mënjanë ata që bëjnë drejt dhe pa nga ai që kishte bërë faj; dëgjo dhe ki frikë.

Shih si Davidi u bë një njeri për t'u mrekulluar, sepse shihte nga të parët e tij që ishin të shquar për virtyt. «Sepse jam i huaj, thotë ai, dhe shtegtar, si gjithë etërit e mi.» Sepse ky njeri, dhe gjithë ata që janë si ai, i linin mënjanë ata që kishin mëkatuar dhe mendonin për ata që ishin treguar të denjë.

Bëj edhe ti kështu. Sepse ti nuk je vënë të gjykosh shkujdesjet për të cilat janë fajtorë të tjerët, as të hetosh mëkatet që bëjnë të tjerët; nga ti kërkohet të gjykosh veten, jo të tjerët. «Sepse, po të gjykonim veten, thuhet, nuk do të gjykoheshim; po kur gjykohemi, ndreqemi prej Zotit.» Po ti e ke përmbysur rendin: prej vetes nuk kërkon llogari për asnjë faj, të madh a të vogël, kurse për fajet e të tjerëve je i rreptë e kureshtar.

Le të mos e bëjmë më këtë, po, duke e lënë këtë mënyrë të çrregullt, le të ngremë brenda nesh një gjykatore për mëkatet që kemi bërë vetë, duke u bërë vetë paditës, gjykatës e ekzekutues për fajet tona.

Po, në qoftë vullneti yt të merresh edhe me punët e njerëzve të tjerë, merru me veprat e tyre të mira, jo me mëkatet e tyre, që, edhe me kujtimin e shkujdesjeve tona, edhe me përpjekjen tonë për të imituar veprat e mira që kanë bërë ata, edhe duke vënë përpara nesh gjykatoren nga e cila s'na shpëton asnjë lutje, të plagosur çdo ditë nga ndërgjegjja jonë si prej një hosteni, të çojmë veten përpara drejt përulësisë dhe një zelli më të madh, dhe të arrijmë të mirat që do të vijnë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit, bashkë me Atin dhe Frymën e Shenjtë, i qoftë lavdi, pushtet e nder, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.