Mateu 21:33-34

Me këtë shëmbëlltyrë Krishti na jep të kuptojmë shumë gjëra: providencën e Perëndisë, që u tregua ndaj tyre që në fillim; natyrën e tyre gjakatare qysh në krye të herës; se asgjë nuk u la pa u bërë nga sa i takonte një kujdesi të vëmendshëm për ta; se, edhe kur u vranë profetët, ai nuk u largua prej tyre, po dërgoi vetë Birin e tij; se Perëndia i Dhiatës së Re dhe i Dhiatës së Vjetër është një i vetëm; se vdekja e tij do të sillte bekime të mëdha; se ata do të pësonin ndëshkimin më të rëndë për kryqëzimin dhe për krimin e tyre; thirrjen e johebrenjve dhe dëbimin e hebrenjve.

Prandaj e vë këtë shëmbëlltyrë pas asaj të mëparshmes, që edhe me anë të saj të tregojë se faji është më i madh dhe krejt i pafalshëm. Po si? Në ç'mënyrë? Se, ndonëse u trajtuan me aq kujdes, ishin më të këqij se laviret dhe tagrambledhësit, madje shumë më tepër.

Vështroni edhe kujdesin e tij të madh, edhe përtacinë e tepërt të këtyre njerëzve. Sepse atë që u takonte vreshtarëve, e bëri ai vetë. E rrethoi vreshtin me gardh, e mbolli e kreu gjithçka tjetër, edhe u la atyre pak për të bërë: të kujdeseshin për atë që ishte aty dhe të ruanin atë që u ishte dhënë. Sepse asgjë nuk mbeti pa u bërë, po u krye e tëra; e prapëseprapë ata nuk nxorën fitim, edhe kjo, kur kishin gëzuar prej tij bekime kaq të mëdha. Sepse, kur dolën nga Egjipti, u dha një ligj, ngriti një qytet, ndërtoi një tempull dhe përgatiti një altar.

«Edhe shkoi në një vend të largët»: domethënë, i duroi gjatë, pa i sjellë përherë ndëshkimet menjëherë pas mëkateve; sepse me të shkuarit e tij në një vend të largët, ai nënkupton durimin e tij të madh.

Edhe «dërgoi shërbëtorët e tij», domethënë profetët, «që të merrte frytin», domethënë bindjen e tyre, të vërtetuar me vepra. Po ata edhe këtu e treguan ligësinë e tyre: jo vetëm se nuk e dhanë frytin, pasi kishin gëzuar aq kujdes (gjë që ishte shenjë përtacie), po edhe se u zemëruan me ata që erdhën. Sepse ata që s'kishin ç'të jepnin kur u kërkohej borxhi, nuk duhej të egërsoheshin, as të zemëroheshin, po të luteshin. Po ata jo vetëm u egërsuan, po edhe i mbushën duart me gjak, edhe, ndonëse e meritonin ndëshkimin, ata vetë ndëshkonin të tjerët.

Prandaj dërgoi një grup të dytë, edhe një të tretë, që të tregohej edhe ligësia e këtyre, edhe dashuria për njeriun e atij që i dërgoi.

Po përse nuk e dërgoi menjëherë Birin e tij? Që ata të dënonin veten për sa u bënë të tjerëve, të hiqnin dorë nga zemërimi dhe ta nderonin kur të vinte. Ka edhe arsye të tjera, po tani le të kalojmë tek ajo që vjen më pas. Po ç'do të thotë «Ndoshta do ta nderojnë»? Nuk është fjala e dikujt që s'di, larg qoftë ky mendim! po e atij që do të tregojë se mëkati është i madh dhe pa asnjë shfajësim. Sepse, edhe pse e dinte se do ta vrisnin, ai prapë e dërgoi. Kur thotë «Do ta nderojnë», ai shpall atë që duhej të ishte bërë: se ishte detyrë e tyre ta nderonin. Edhe diku tjetër thotë «Ndoshta do të dëgjojnë», jo se s'e dinte as këtu, po që asnjë nga kokëfortët të mos thoshte se parashikimi i tij ishte ai që i shtrëngoi të mos bindeshin; prandaj i ndërton kështu fjalët, duke thënë «Nëse do të duan» dhe «Ndoshta». Sepse, ndonëse ishin treguar kokëfortë ndaj shërbëtorëve të tij, prapë duhej ta nderonin lartësinë e Birit.

Ç'bëjnë pra këta? Atëherë kur duhej të vraponin tek ai, atëherë kur duhej të kërkonin falje për fajet e tyre, ata ngulmojnë edhe më fort në mëkatet e mëparshme, shtojnë ndotje mbi ndotje, duke i lënë përherë në hije fajet e vjetra me ato të rejat; siç e shpalli edhe ai vetë kur tha «Mbusheni masën e etërve tuaj». Sepse që në fillim profetët i qortonin për këto gjëra, duke thënë «Duart tuaja janë plot me gjak», edhe «Përziejnë gjak me gjak», edhe «E ndërtojnë Sionin me gjak».

Po ata nuk mësuan vetëpërmbajtje, ndonëse e morën të parin këtë urdhërim, «Mos vrit», edhe ndonëse u ishte porositur të rrinin larg nga gjëra të panumërta të tjera pikërisht për këtë, edhe ishin nxitur me shumë mënyra të ndryshme ta mbanin këtë urdhërim.

Megjithatë, prapë nuk e hoqën atë zakon të lig; po ç'thonë, kur e panë? «Ejani, ta vrasim». Me ç'qëllim dhe për ç'arsye? Ç'kishin, të madhe a të vogël, për t'i vënë faj? Mos ngaqë ju nderoi, edhe, duke qenë Perëndi, u bë njeri për hirin tuaj, edhe bëri mrekullitë e tij të panumërta? A mos ngaqë jua fali mëkatet? A mos ngaqë ju thirri në një mbretëri?

Po shihni: bashkë me paperëndishmërinë e tyre, e madhe ishte edhe marrëzia e tyre, edhe arsyeja e vrasjes së tij ishte plot çmenduri. «Ejani, ta vrasim», thuhet, «edhe trashëgimi do të jetë yni».

Edhe ku vendosin ta vrasin? «Jashtë vreshtit».

2. E sheh se si ai parathotë edhe vendin ku do të vritej. «Edhe e nxorën jashtë, edhe e vranë».

Lluka, në të vërtetë, thotë se ai shpalli se ç'do të pësonin këta njerëz, edhe ata thanë «Mos qoftë!», edhe ai shtoi dëshminë e Shkrimit. Sepse «i vështroi dhe tha: ‹Ç'është pra ajo që është shkruar? Guri që hodhën poshtë ndërtuesit, ai u bë guri i qoshes; edhe kushdo që bie mbi të, do të thyhet›». Mateu, nga ana tjetër, thotë se ata vetë e shqiptuan vendimin. Po kjo nuk është kundërthënie. Sepse vërtet të dyja u bënë: ata vetë dhanë vendimin kundër vetes; edhe pastaj, kur kuptuan ç'kishin thënë, shtuan «Mos qoftë!»; edhe ai ngriti profetin kundër tyre, duke i bindur se kjo me siguri do të ndodhte.

Megjithatë, as kështu nuk i zbuloi haptas johebrenjtë, që të mos u linte shkas, po e la të kuptohej tërthorazi kur tha «Do t'ua japë vreshtin të tjerëve». Prandaj foli me shëmbëlltyrë, që ata vetë të jepnin vendimin, siç ndodhi edhe me Davidin, kur dha gjykimin mbi shëmbëlltyrën e Nathanit. Po vër re, të lutem, edhe nga kjo sa i drejtë është vendimi, kur pikërisht ata që do të ndëshkohen e dënojnë veten.

Pastaj, që ata të mësonin se këto gjëra i kërkon jo vetëm vetë drejtësia, po se qysh në fillim hiri i Frymës i kishte parathënë dhe Perëndia kështu kishte vendosur, ai shtoi një profeci dhe i qorton në një mënyrë që t'i turpërojë, duke thënë «A nuk keni lexuar kurrë: ‹Guri që hodhën poshtë ndërtuesit, ai u bë guri i qoshes; kjo u bë prej Zotit, edhe është e mrekullueshme në sytë tanë›?»; duke treguar me çdo gjë se ata do të dëboheshin për shkak të mosbesimit, edhe se johebrenjtë do të futeshin brenda. Këtë e la të kuptohej tërthorazi edhe me gruan kananease; këtë përsëri me gomaricën, me kryeqindësin, dhe me shumë shëmbëlltyra të tjera; këtë edhe tani.

Prandaj shtoi edhe «Kjo u bë prej Zotit, edhe është e mrekullueshme në sytë tanë», duke parathënë se johebrenjtë që do të besonin, edhe sa hebrenj që do të besonin edhe ata vetë, do të bëheshin një, ndonëse më parë dallimi midis tyre kishte qenë kaq i madh.

Pastaj, që ata të mësonin se asgjë nga ç'po ndodhte nuk ishte kundër vullnetit të Perëndisë, po se ngjarja ishte madje fort e pëlqyeshme, përtej çdo pritjeje, dhe e mahniste secilin nga ata që e shihnin (sepse vërtet mrekullia ishte shumë përtej fjalëve), ai shtoi dhe tha «Kjo u bë prej Zotit». Me gurin ai nënkupton veten, edhe me ndërtuesit mësuesit e hebrenjve, siç thotë edhe Ezekieli «Ata që ndërtojnë murin dhe e suvatojnë me llaç të pangjeshur». Po si e hodhën poshtë? Duke thënë «Ky njeri nuk është prej Perëndisë», «Ky njeri e mashtron popullin», edhe përsëri «Ti je samaritan, edhe ke djall».

Pastaj, që ata të dinin se dënimi nuk mbaron vetëm me dëbimin e tyre, ai shtoi edhe ndëshkimet, duke thënë «Kushdo që bie mbi këtë gur, do të thyhet; po mbi kë të bjerë, do ta bëjë pluhur». Ai flet këtu për dy mënyra shkatërrimi: njërën, nga pengimi dhe skandalizimi, sepse kjo është «Kushdo që bie mbi këtë gur»; po tjetrën, nga zënia e tyre robër, nga fatkeqësia dhe shkatërrimi i plotë, të cilën po ashtu e paratha qartë kur tha «Do ta bëjë pluhur». Me këto fjalë ai la të kuptohej tërthorazi edhe Ngjalljen e vet.

Tani, profeti Isaia thotë se ai qorton vreshtin, po këtu ai akuzon veçanërisht të parët e popullit. Atje thotë «Ç'duhej t'i bëja vreshtit tim, që nuk ia bëra?», edhe diku tjetër përsëri «Ç'padrejtësi gjetën tek unë etërit tuaj?», edhe përsëri «O populli im, ç'të bëra? Edhe me çfarë të hidhërova?», duke treguar mosmirënjohjen e tyre, edhe se, kur gëzonin çdo gjë, ata e shpaguan me të kundërtat; po këtu e shpreh me forcë edhe më të madhe. Sepse ai nuk mbrohet vetë, duke thënë «Ç'duhej të bëja e nuk e bëra?», po i sjell ata vetë të gjykojnë se s'ka munguar asgjë, edhe të dënojnë veten. Sepse, kur thonë «Do t'i shfarosë keqas ata njerëz të ligj, edhe do t'ua japë vreshtin vreshtarëve të tjerë», nuk thonë gjë tjetër veç kësaj, duke e shpallur vendimin e tyre me forcë shumë më të madhe.

Me këtë i qorton edhe Stefani, edhe kjo mbi të gjitha i preku në shpirt: se, ndonëse kishin gëzuar përherë kaq kujdes hyjnor, mirëbërësit të tyre ia shpaguan me të kundërtat; edhe kjo vetë ishte shenjë fort e madhe se jo ai që ndëshkonte, po ata që ndëshkoheshin, ishin shkaku i hakmarrjes që ra mbi ta.

Edhe këtu kjo tregohet po ashtu, me anë të shëmbëlltyrës e të profecisë. Sepse ai nuk u mjaftua vetëm me një shëmbëlltyrë, po shtoi edhe një profeci të dyfishtë: njërën të Davidit, të tjerat nga vetja.

Ç'duhej të bënin, pra, kur i dëgjuan këto gjëra? A nuk duhej të adhuronin, të mahniteshin para kujdesit të butë, atij të treguar më parë e atij më pas? Po nëse me asnjë nga këto gjëra nuk u bënë më të mirë, të paktën nga frika e ndëshkimit a nuk duhej të bëheshin më të matur?

Po ata nuk u bënë të tillë; ç'bëjnë pas gjithë kësaj? «Kur e dëgjuan», thuhet, «e kuptuan se fliste për ta. Edhe kur kërkuan ta kapnin, patën frikë nga turmat, sepse e mbanin për profet». Sepse më pas e ndien se fjalët ishin për ta. Ndonjëherë, kur e zinin, ai tërhiqej nëpër mes tyre dhe nuk shihej; e ndonjëherë, ndërsa u dukej, ua frenonte zellin e tyre të pareshtur; gjë për të cilën njerëzit vërtet mahniteshin dhe thoshin «A nuk është ky Jisui? Ja, po flet me guxim, edhe nuk i thonë asgjë». Po këtë herë, meqë i mbante të frenuar frika e turmës, ai kënaqet me kaq, edhe nuk bën mrekulli, si më parë, kur tërhiqej nëpër mes dhe nuk dukej. Sepse nuk ishte dëshira e tij të bënte gjithçka në mënyrë mbinjerëzore, që të besohej ikonomia.

Po ata, as nga turma, as nga ç'ishte thënë, nuk u kthyen në mendje të shëndoshë; nuk përfillën as dëshminë e profetit, as vendimin e tyre, as prirjen e popullit; aq krejtësisht i kishte verbuar dashuria për pushtet dhe etja për lavdinë e kotë, bashkë me ndjekjen e gjërave të kësaj bote.

3. Sepse asgjë nuk i shtyn njerëzit me kokë përpara e nuk i hedh nëpër humnera, asgjë nuk i bën të humbin gjërat që do të vijnë, aq sa lidhja e tyre me këto gjëra që prishen. Edhe asgjë nuk i bën të gëzojnë të dyja bashkë aq sigurt, sa të çmuarit e gjërave të ardhshme mbi çdo gjë. Sepse «Kërkoni», thotë Krishti, «mbretërinë e Perëndisë, edhe të gjitha këto do t'ju shtohen». Edhe vërtet, edhe sikur kjo të mos i shtohej premtimit, prapë nuk duhej t'i lakmonim ato. Po tani, duke fituar të tjerat, i marrim të dyja; e prapëseprapë disa nuk binden, po janë si gurë të pandjeshëm, edhe ndjekin hije kënaqësish. Sepse ç'ka të këndshme në gjërat e kësaj jete? Ç'ka të gëzueshme? Sepse me më shumë liri dua të flas me ju sot; po duroni, që të mësoni se kjo jetë që ju duket e mundimshme dhe e lodhshme (e kam fjalën për jetën e murgjve dhe të atyre që janë kryqëzuar) është shumë më e ëmbël dhe më e dëshirueshme se ajo që duket e lehtë dhe më e butë.

Për këtë ju jeni dëshmitarë, ju që shpesh keni kërkuar vdekjen, në fatkeqësitë dhe në dëshpërimet që ju kanë rënë, edhe keni quajtur të lumtur ata që janë nëpër male, ata që janë nëpër shpella, ata që nuk janë martuar, ata që rrojnë larg botës; ju që merreni me zeje, ju që jeni në shërbimin ushtarak, ju që rroni pa qëllim e pa rregull, edhe i kaloni ditët nëpër teatro e nëpër skena. Sepse prej tyre, ndonëse duket se burojnë burime të panumërta kënaqësish e gëzimi, prapë dalin shigjeta të panumërta, edhe më të hidhura.

Sepse, po qe se dikush pushtohet nga një pasion për ndonjë nga vajzat që kërcejnë atje, do të pësojë një mundim më të rëndë se dhjetë mijë marshime, se dhjetë mijë udhëtime larg shtëpisë, duke u gjendur në një gjendje më të mjeruar se çdo qytet i rrethuar.

Megjithatë, për të mos u zgjatur tani në ato gjëra, por duke ua lënë ndërgjegjes së atyre që janë zënë robër, ejani të flasim për jetën e njerëzve të zakonshëm, edhe do të shohim se dallimi midis njërës dhe tjetrës jetë është aq i madh sa midis një limani dhe një deti që rrihet pareshtur nga erërat.

Edhe vështroni që në fillim, që nga vetmitoret e tyre, shenjat e para të qetësisë së tyre. Sepse ata kanë ikur nga sheshet e tregut, nga qytetet dhe nga trazirat mes njerëzve, edhe kanë zgjedhur jetën nëpër male, atë jetë që s'ka asgjë të përbashkët me gjërat e tanishme, që nuk pëson asnjë nga të këqijat e njeriut: as hidhërime të kësaj bote, as pikëllim, as ndonjë brengë kaq të madhe, as rreziqe, as kurthe, as smirë, as zili, as epshe të palejueshme, as ndonjë gjë tjetër të këtij lloji.

Këtu ata tashmë sodisin gjërat e mbretërisë, duke biseduar me korijet, me malet e me burimet, me qetësi të madhe e vetmi, edhe, para të gjithave, me Perëndinë. Edhe qelia e tyre është e pastër nga çdo trazirë, edhe shpirti i tyre është i lirë nga çdo pasion e sëmundje, i kulluar e i lehtë, edhe shumë më i pastër se ajri më i kthjellët.

Edhe puna e tyre është ajo që qe edhe e Adamit në fillim, para mëkatit të tij, kur ishte i veshur me lavdinë, fliste lirisht me Perëndinë e rronte në atë vend që ishte plot me lumturi të madhe. Sepse në ç'gjë janë ata në gjendje më të keqe se ai, kur, para mosbindjes së tij, ai u vu të punonte kopshtin? A kishte ai ndonjë brengë të kësaj bote? Po as këta nuk kanë. A fliste ai me Perëndinë me ndërgjegje të pastër? Këtë e bëjnë edhe këta; madje ata kanë guxim më të madh se ai, sepse gëzojnë hir edhe më të madh nga dhurata e Frymës.

Ju duhej, në të vërtetë, t'i merrnit këto gjëra me anë të shikimit; po meqë nuk doni, po e kaloni kohën nëpër trazira e nëpër tregje, le t'jua mësojmë të paktën me fjalë, duke marrë një pjesë të mënyrës së tyre të jetesës (sepse nuk është e mundur të përshkohet gjithë jeta e tyre). Këta që janë dritat e botës, sapo lind dielli, ose më mirë shumë kohë para se të lindë, çohen nga shtrati të shëndetshëm, të zgjuar e të përkorë (sepse nuk i mundon as ndonjë hidhërim a brengë, as dhimbje koke, as lodhje, as morí punësh, as ndonjë gjë tjetër e tillë, po rrojnë si engjëj në Qiell). Pasi ngrihen, pra, menjëherë nga shtrati të gëzuar e të ngazëllyer, edhe pasi bëjnë një kor të vetëm, me ndërgjegje të ndritur, të gjithë me një zë, sikur nga një gojë e vetme, i këndojnë himne Perëndisë së gjithësisë, duke e nderuar edhe duke e falënderuar për të gjitha të mirat e tij, si të veçantat, si të përbashkëtat.

Kështu që, po ju duket me vend, le ta lëmë Adamin dhe le të hetojmë ç'dallim ka midis engjëjve dhe kësaj shoqërie njerëzish që mbi dhe këndojnë e thonë «Lavdi Perëndisë në më të lartat, edhe mbi dhe paqe, mirëdashje ndër njerëz».

Edhe veshja e tyre u përshtatet burrërisë së tyre. Sepse ata nuk vishen si ata me rroba të gjata, të dobëtit e të llastuarit, po si ata engjëj të lumtur, si Ilia, Eliseu e Joani, si apostujt; rrobat e tyre janë bërë disa prej leshi dhie, disa prej leshi deveje, edhe ka disa të cilëve u mjaftojnë vetëm lëkurët, edhe ato të vjetruara nga koha.

Pastaj, pasi kanë thënë ato këngë, përkulin gjunjët, edhe i luten Perëndisë të cilit i drejtoheshin himnet e tyre, për gjëra që disa as nuk arrijnë t'i mendojnë lehtë. Sepse nuk kërkojnë asgjë nga gjërat e tanishme, se për to nuk kanë kurrfarë përfilljeje, po që të qëndrojnë me guxim përpara fronit të frikshëm të gjyqit, kur i Vetëmlinduri Bir i Perëndisë të vijë të gjykojë të gjallët e të vdekurit, edhe që askush të mos dëgjojë zërin e frikshëm që thotë «Nuk ju njoh», edhe që me ndërgjegje të pastër e me shumë vepra të mira të kalojnë nëpër këtë jetë të mundimshme, edhe të lundrojnë mbi detin e stuhishëm me erë të favorshme. Edhe ai që i udhëheq në lutjet e tyre është ati dhe i pari i tyre.

Pas kësaj, kur janë ngritur dhe kanë mbaruar ato lutje të shenjta e të pandërprera, pasi ka lindur dielli, secili niset për në punën e vet, duke mbledhur prej saj një të ardhur të madhe për nevojtarët.

4. Ku janë tani ata që i jepen koreve djallëzore, këngëve të lavireve, edhe rrinë nëpër teatro? Sepse më vjen turp, në të vërtetë, t'i zë në gojë; megjithatë, për shkak të dobësisë suaj, duhet bërë edhe kjo. Sepse edhe Pavli thotë «Ashtu si ua dhatë gjymtyrët tuaja shërbëtore papastërtisë, kështu tani jepni gjymtyrët tuaja shërbëtore drejtësisë për shenjtërim».

Ejani, pra, të krahasojmë grupin që përbëhet nga gra lavire e nga djem të përdhosur në skenë, edhe këtë tjetrin që përbëhet nga këta të lumtur, për sa i përket kënaqësisë, sepse pikërisht për të, shumë nga të rinjtë e shkujdesur zihen në kurthet e tyre. Sepse do të gjejmë një dallim aq të madh sa nëse dikush do të dëgjonte engjëjt duke kënduar atje lart melodinë e tyre plot harmoni, edhe qentë e derrat duke ulëritur e duke gërhitur mbi pleh. Sepse me gojën e këtyre flet Krishti, me gjuhën e atyre djalli.

A u shoqërohet atyre tingulli i fyejve me zhurmë pa kuptim e me pamje të pakëndshme, kur fryhen faqet e kur telat shtrëngohen gati sa të këputen? Po këtu hiri i Frymës derdh një tingull, duke përdorur, në vend të fyellit, të lirës a të kavallit, buzët e shenjtorëve.

Ose më mirë, sido që të flasim, a është e mundur të përshkruhet kënaqësia e saj, për ata që janë ngjitur pas baltës së tyre e pas tullave që bëjnë? Prandaj do të doja të merrja një nga ata që janë të marrosur pas këtyre gjërave, ta çoja atje dhe t'i tregoja korin e atyre shenjtorëve, edhe s'do të kisha më nevojë për këto fjalë. Megjithatë, ndonëse u flasim njerëzve të zhytur në baltë, do të përpiqemi, qoftë edhe me fjalë, pak nga pak t'i nxjerrim nga llumi e nga kënetat. Sepse atje dëgjuesi merr menjëherë zjarrin e dashurisë së paligjshme; sikur të mos mjaftonte pamja e lavires për t'ia ndezur mendjen, ata i shtojnë të keqen edhe nga zëri; po këtu, edhe në pastë shpirti ndonjë gjë të tillë, e heq atë menjëherë. Po jo vetëm zëri i tyre, as pamja e tyre, po edhe rrobat e tyre i turbullojnë shikuesit më shumë se këto. Edhe në qoftë ndonjë njeri i varfër nga më të trashët e më të pakujdesshmit, nga ajo pamje do të thërrasë dhjetë mijë herë me hidhërim të thellë, edhe do t'i thotë vetes: «Lavirja edhe djali i përdhosur, bij gjellëbërësish e këpucarësh, e shpesh edhe skllevërsh, rrojnë në një përkëdheli të tillë, kurse unë, njeri i lirë e i lindur prej të lirësh, që kam zgjedhur punën e ndershme, nuk arrij as t'i marr me mend këto gjëra as në ëndërr»; edhe kështu do të shkojë në rrugën e tij i ndezur nga pakënaqësia.

Por te murgjit s'ka pasojë të tillë, përkundrazi ndodh krejt e kundërta. Sepse, kur dikush të shohë bijtë e të pasurve dhe pasardhësit e stërgjyshërve të shquar të veshur me rroba të tilla që as më i fundit i të varfërve nuk do t'i vishte, edhe se gëzohen me këtë, mendo sa ngushëllim të madh kundër varfërisë do të marrë kur të largohet. Edhe po qe i pasur, kthehet i matur, i bërë njeri më i mirë. Përsëri, në teatër, kur shohin laviren të veshur me stoli ari, ndërsa i varfëri do të qajë e do të vajtojë, kur sheh gruan e vet pa asgjë të tillë, të pasurit, pas kësaj shfaqjeje, do të përçmojnë e do të përbuzin shoqet e shtëpisë së tyre. Sepse, kur lavirja u nxjerr shikuesve veshjen e pamjen, zërin e ecjen, të gjitha plot shkëlqim, ata largohen të ndezur, edhe hyjnë në shtëpitë e veta që atëherë robër.

Prej këtej vijnë fyerjet e sharjet, prej këtej armiqësitë, luftërat, vdekjet e përditshme; prej këtej, për ata që janë zënë robër, jeta bëhet e padurueshme, edhe shoqja e shtëpisë që atëherë e pakëndshme, edhe fëmijët jo aq të dashur sa më parë, edhe gjithçka në shtëpitë e tyre përmbys, edhe pas kësaj u duket sikur i turbullon vetë rrezja e diellit.

Po nga këto kore nuk lind kurrfarë pakënaqësie e tillë, po gruaja do ta presë burrin e saj të qetë e të butë, të çliruar nga çdo epsh i paligjshëm, edhe do ta gjejë më të përzemërt ndaj saj se më parë. Të tilla të këqija sjell ai kori, kurse ky të mira: i pari i bën ujqër delet, kurse ky i bën qengja ujqërit. Po ndoshta gjer tani s'kemi thënë ende asgjë për kënaqësinë.

Edhe ç'mund të jetë më e këndshme se të mos shqetësohesh e të mos pikëllohesh në mendje, as të mos dëshpërohesh e të mos rënkosh? Megjithatë, le ta çojmë fjalën edhe më tej, edhe le të shqyrtojmë gëzimin e secilit lloj kënge e shfaqjeje; edhe do të shohim se njëri vazhdon vërtet gjer në mbrëmje, sa kohë që shikuesi rri në teatër, po pastaj e dhemb më rëndë se çdo thumb; kurse tjetri mbetet përgjithmonë i gjallë në shpirtin e atyre që e kanë parë. Sepse edhe pamja e këtyre njerëzve, edhe hijeshia e vendit, edhe ëmbëlsia e mënyrës së tyre të jetesës, edhe pastërtia e rregullit të tyre, edhe hiri i asaj kënge fort të bukur e shpirtërore, u ngulen përgjithmonë brenda. Të paktën ata që gëzojnë pareshtur ata limane, që atëherë ikin si nga një stuhi, nga trazirat e turmës.

Po jo vetëm kur këndojnë e luten, po edhe kur janë ngjitur pas librave të tyre, ata janë një pamje e këndshme për ata që i shohin. Sepse, pasi kanë mbaruar korin, njëri merr Isaian dhe bisedon me të, tjetri flet me apostujt, edhe një tjetër shqyrton mundimet e njerëzve të tjerë, edhe kërkon urtësi për Perëndinë, për këtë gjithësi, për gjërat që shihen, për gjërat që nuk shihen, për ato që kapen me shqisa e për ato që kapen me mendje, për poshtërsinë e kësaj jete të tanishme e për madhështinë e asaj që do të vijë.

5. Edhe ushqehen me një ushqim fort të zgjedhur, duke mos vënë para vetes mish të pjekur kafshësh, po fjalët e Perëndisë, më të ëmbla se mjalti e se hoja, një mjaltë e mrekullueshme, shumë më e lartë se ajo me të cilën ushqehej dikur Joani në shkretëtirë. Sepse këtë mjaltë nuk e mbledhin bletët e egra, duke u ulur mbi lulet, as nuk e ruajnë nëpër zgjoje duke tretur vesën, po hiri i Frymës e formon dhe e vendos në shpirtin e shenjtorëve, në vend të hojeve, të zgjojeve e të kallamave, që kushdo që të dojë të hajë prej saj vazhdimisht pa rrezik. Këtyre bletëve, pra, u shëmbëllejnë edhe ata, edhe fluturojnë rreth hojeve të atyre librave të shenjtë, duke korrur prej tyre kënaqësi të madhe.

Edhe në dëshirofsh të mësosh për tryezën e tyre, afrohu tek ajo, edhe do t'i shohësh se nxjerrin gjëra të tilla, të gjitha të buta e të ëmbla, plot me një aromë shpirtërore. Asnjë fjalë të ndyrë s'mund të nxjerrin ato gojë shpirtërore, asgjë nga tallja e marrë, asgjë të ashpër, po gjithçka të denjë për Qiellin. Askush s'do të gabonte po t'i krahasonte gojët e atyre që zvarriten nëpër sheshet e tregut e që janë të marrosur pas gjërave të botës me kanale llumi; kurse buzët e këtyre me burime që rrjedhin mjaltë e që derdhin rrëke të kulluara.

Po nëse dikush u mërzit që i quajta gojët e turmës kanale llumi, le ta dijë se e thashë duke i kursyer fort. Sepse Shkrimi nuk e ka përdorur këtë masë, po një krahasim shumë më të fortë. Sepse «helm nëpërkash», thuhet, «është nën buzët e tyre, edhe gryka e tyre është varr i hapur». Po ato të këtyre nuk janë të tilla, po plot me aromë.

Edhe gjendja e tyre këtu është e tillë; po atë të përtejmen, ç'fjalë mund të na e vërë përpara? Ç'mendje mund ta rrokë? Pjesa e engjëjve, lumturia e patregueshme, të mirat e pathëna?

Ndoshta disa janë ngrohur tani, edhe u është zgjuar një mall për këtë rregull të mirë jete. Po ç'dobi ka, kur vetëm sa jeni këtu e keni këtë zjarr, po, kur të keni dalë, e shuani flakën edhe kjo dëshirë venitet? Si, pra, që kjo të mos ndodhë? Sa kohë që kjo dëshirë është e ngrohtë brenda jush, shkoni tek ata engjëj, ndizeni edhe më. Sepse ajo që tregojmë ne s'do të mund të të ndezë ashtu si të ndez pamja e vetë gjërave. Mos thuaj: «Do të flas me time shoqe, edhe do t'i rregulloj punët e mia më parë». Kjo vonesë është fillimi i plogështisë. Dëgjo si dikush deshi t'u thoshte lamtumirë atyre të shtëpisë së tij, edhe profeti nuk e lejoi. Po ç'them unë, të thoshte lamtumirë? Nxënësi deshi të varroste të atin, edhe Krishti nuk ia lejoi as kaq. E prapë, ç'gjë të duket ty aq e nevojshme sa varrimi i një ati? Po as këtë nuk e lejoi.

Përse mund të ketë qenë kjo? Sepse djalli është aty pranë, i egër, duke kërkuar të gjejë ndonjë hyrje të fshehtë; edhe, sado të jetë vetëm një pengesë a vonesë e vogël ajo që kap, ai shkakton një plogështi të madhe. Prandaj dikush këshillon «Mos e shtyr nga dita në ditë». Sepse kështu do të mundësh të dalësh mbanë në shumicën e gjërave, kështu edhe punët në shtëpinë tënde do të të vihen mirë në rregull. Sepse «Kërkoni», thuhet, «mbretërinë e Perëndisë, edhe të gjitha këto do t'ju shtohen». Sepse, në qoftë se ne u japim siguri të madhe atyre që nuk çajnë kokën për interesat e veta e që parapëlqejnë të kujdesen për tonat, aq më tepër Perëndia, që edhe pa këto gjëra kujdeset për ne e na siguron gjithçka.

Mos u bëj, pra, merak për interesat e tua, po lëri në dorë të Perëndisë. Sepse, po u bëre merak për to, kujdesesh si njeri; po nëse kujdeset Perëndia, ai kujdeset si Perëndi. Mos u bëj aq merak për to, sa të lësh gjërat më të mëdha, sepse atëherë ai nuk do të kujdeset shumë për to. Prandaj, që ai të kujdeset plotësisht për to, lëri vetëm në dorë të tij. Sepse, po i more edhe ti vetë në dorë, duke lënë gjërat shpirtërore, ai nuk do të kujdeset shumë për to.

Që të dyja këto gjëra, pra, të të vihen mirë në vend, edhe që të çlirohesh nga çdo ankth, ngjitu pas gjërave shpirtërore, shpërfill gjërat e botës; sepse kështu do të kesh dheun bashkë me qiellin, edhe do t'i arrish të mirat që do të vijnë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.