Mateu 22:1-14

A e sheh ndryshimin midis Birit dhe shërbëtorëve, si në shëmbëlltyrën e mëparshme, ashtu edhe në këtë? A e sheh njëherësh ngjashmërinë e madhe midis të dyja shëmbëlltyrave, po edhe ndryshimin e madh? Sepse edhe kjo tregon durimin e Perëndisë, providencën e tij të madhe dhe mosmirënjohjen e hebrenjve.

Po kjo shëmbëlltyrë ka edhe diçka më tepër se tjetra. Sepse ajo shpall që më parë si përzënien e hebrenjve, ashtu edhe thirrjen e johebrenjve; dhe, bashkë me këtë, tregon edhe sa e rreptë është jeta që kërkohet, dhe sa i madh është ndëshkimi i caktuar për të shkujdesurit.

Dhe me vend është vënë kjo pas asaj tjetrës. Sepse, meqë kishte thënë: «Do t'i jepet një kombi që jep frytet e veta», tregon më pas se ç'lloj kombi është; dhe jo vetëm kaq, po përsëri shfaq providencën e tij ndaj hebrenjve, aq të madhe sa s'thuhet me fjalë. Sepse atje ai duket se i fton para kryqëzimit të tij, kurse këtu, edhe pasi vritet, prapë i nxit, duke u përpjekur t'i fitojë. Dhe kur meritonin të pësonin ndëshkimin më të rëndë, atëherë ai edhe i fton me ngulm në dasmë, edhe i nderon me nderin më të lartë. Dhe shih se si, edhe atje edhe këtu, nuk i thërret të parët johebrenjtë, po hebrenjtë. Po ashtu si atje: kur nuk deshën ta pranonin, po e vranë kur erdhi, atëherë ua dha vreshtin të tjerëve; kështu edhe këtu, kur nuk deshën të vinin në dasmë, atëherë thirri të tjerët.

Ç'mund të ishte, pra, më mosmirënjohës se ata, kur, të ftuar në një dasmë, ikin me vrap? Sepse kush nuk do të donte të vinte në një dasmë, madje në dasmën e një mbreti, dhe të një mbreti që bën dasmë për të birin?

Po përse quhet dasmë? mund të pyesë ndokush. Që të mësosh kujdesin e butë të Perëndisë, mallin e tij për ne, gëzimin e kësaj gjendjeje: se atje s'ka asgjë të trishtuar, as të hidhur, po gjithçka është plot me gëzim shpirtëror. Prandaj edhe Joani e quan dhëndër, prandaj përsëri Pavli thotë: «Ju fejova me një burrë të vetëm», dhe: «Ky është një mister i madh, po unë flas për Krishtin dhe Kishën.»

Po përse nuk thuhet se nusja fejohet me Atin, po me Birin? Sepse ajo që fejohet me Birin, fejohet me Atin. Sepse në Shkrim s'ka rëndësi të thuhet njëra a tjetra, për shkak të njëjtësisë së qenies.

Me këtë shpalli edhe ngjalljen. Sepse, meqë më parë kishte folur për vdekjen, tregon se edhe pas vdekjes, atëherë vjen dasma, atëherë dhëndri.

Po as kështu nuk bëhen njerëz më të mirë, as më të butë; dhe ç'mund të jetë më keq se kjo? Sepse kjo është përsëri një akuzë e tretë. E para, që vranë profetët; pastaj Birin; e mandej, që edhe pasi e vranë, kur u ftuan në dasmën e atij që u vra, madje nga vetë ai që u vra, nuk vijnë, po shpikin shfajësime: pendë qe, ara dhe gra. Ndonëse shfajësimet duken të arsyeshme, prej kësaj mësojmë se, edhe kur gjërat që na pengojnë janë të nevojshme, duhet t'i çmojmë gjërat shpirtërore më shumë se çdo gjë.

Dhe ai nuk i ftoi papritur, po shumë kohë përpara. Sepse thotë: «U thoni të ftuarve», dhe përsëri: «Thirrni të ftuarit»; gjë që e rëndon akuzën kundër tyre. Po kur u ftuan? Nga të gjithë profetët; përsëri nga Joani, sepse ai ia kalonte të gjitha Krishtit, duke thënë: «Ai duhet të rritet, dhe unë të pakësohem»; përsëri nga vetë Biri: «Ejani tek unë, të gjithë ju që mundoheni e që jeni të ngarkuar, dhe unë do t'ju çlodh»; dhe përsëri: «Nëse dikush ka etje, le të vijë tek unë e le të pijë.»

Po jo vetëm me fjalë, po edhe me vepra i ftoi, pas ngjitjes së tij, me anë të Pjetrit dhe të atyre që ishin me të. «Sepse ai që veproi fuqishëm te Pjetri për apostullinë e rrethprerjes», thuhet, «veproi fuqishëm edhe tek unë drejt johebrenjve.»

Sepse, kur panë Birin, u zemëruan dhe e vranë, prandaj ai i fton përsëri me anë të shërbëtorëve të tij. Dhe ku i fton? Në mundime, në lodhje e në djersë? Jo, po në kënaqësi. Sepse thotë: «Qetë e mi dhe të majmet e mia janë therur.» Shih sa e plotë është gostia e tij, sa e madhe bujaria e tij.

As kjo nuk i turpëroi, po sa më shumë durim tregonte ai, aq më shumë ngurtësoheshin ata. Sepse nuk erdhën jo ngaqë ishin zënë me punë, po ngaqë «e shpërfillën».

«Po si vjen, atëherë, që disa nxjerrin si shkak martesat, të tjerë pendë qe? Këto sigurisht vijnë nga mungesa e kohës.»

Aspak; sepse kur na thërrasin gjërat shpirtërore, asnjë ngut pune s'ka fuqi të na shtrëngojë si diçka e domosdoshme.

Madje mua më duket se ata i përdorin këto shfajësime, duke i nxjerrë si mbulesë për shkujdesjen e tyre. Dhe e keqja s'është vetëm kjo, që nuk erdhën, po edhe një vepër shumë më e dhunshme e më e tërbuar: që madje i rrahën ata që erdhën, i poshtëruan dhe i vranë; kjo është më keq se e para. Sepse ata të tjerët erdhën duke kërkuar prodhimet e frytet, dhe u vranë; kurse këta, që i ftonin në dasmën e atij që qe vrarë prej tyre, edhe këta vriten përsëri.

Ç'i barazohet kësaj marrëzie? Këtë ua vinte për faj edhe Pavli, kur thoshte: «Ata që vranë Zotin dhe profetët e tyre, dhe na përndoqën edhe ne.»

Për më tepër, që të mos thonë: «Ai është kundërshtar i Perëndisë, prandaj nuk vijmë», dëgjoni çfarë thonë ata që i ftojnë: se është Ati që bën dasmën, dhe se është ai që i fton.

Ç'bëri, pra, pas këtyre? Meqë nuk deshën të vinin, madje edhe i vranë ata që u erdhën, ua dogji qytetet, dërgoi ushtritë e veta dhe i vrau.

Dhe këto i thotë, duke parathënë ato që ndodhën nën Vespasianin dhe Titin, dhe se ata e zemëruan edhe Atin, duke mos besuar tek ai; sido që të jetë, është Ati që merrte hakun.

Dhe për këtë arsye po shtoj se pushtimi i qytetit nuk ndodhi menjëherë pasi u vra Krishti, po pas dyzet vjetësh, që ai të tregonte durimin e tij, kur ata kishin vrarë Stefanin, kur kishin vrarë Jakovin, kur i kishin keqtrajtuar apostujt.

A e sheh vërtetësinë e ngjarjes dhe shpejtësinë e saj? Sepse, ndërsa Joani ishte ende gjallë, edhe shumë të tjerë nga ata që kishin qenë me Krishtin, këto gjëra ndodhën, dhe ata që i kishin dëgjuar këto fjalë ishin dëshmitarë të ngjarjeve.

Shih, pra, një kujdes që s'thuhet me fjalë. Kishte mbjellë një vresht; kishte bërë çdo gjë dhe e kishte mbaruar; kur i vranë shërbëtorët, dërgoi shërbëtorë të tjerë; kur i vranë edhe ata, dërgoi Birin; dhe kur e vranë Birin, i fton në dasmë. Ata nuk deshën të vinin. Pas kësaj dërgon shërbëtorë të tjerë, dhe vranë edhe këta.

Atëherë, pas kësaj, ai i vret, si të sëmurë që s'shërohen. Sepse që ishin të sëmurë pashërueshëm, u vërtetua jo vetëm nga veprat e tyre, po edhe nga fakti se, edhe kur laviret dhe tagrambledhësit kishin besuar, ata bënin këto gjëra. Kështu që, jo vetëm nga fajet e tyre, po edhe nga ajo që të tjerët mundën ta bënin drejt, këta njerëz dënohen,

Po nëse dikush do të thoshte se johebrenjtë nuk u thirrën atëherë, dua të them kur apostujt ishin rrahur e kishin pësuar mijëra të këqija, po menjëherë pas ngjalljes (sepse atëherë u tha atyre: «Shkoni e bëni nxënës gjithë kombet»), ne do të thoshim se, si para kryqëzimit ashtu edhe pas kryqëzimit, ata iu drejtuan më parë hebrenjve. Sepse para kryqëzimit u thotë: «Shkoni te delet e humbura të shtëpisë së Izraelit»; kurse pas kryqëzimit, jo vetëm që nuk e ndaloi, po madje i urdhëroi t'u drejtoheshin hebrenjve. Sepse, ndonëse tha: «Bëni nxënës gjithë kombet», prapë, kur ishte gati të ngjitej në Qiell, shpalli se atyre duhej t'u drejtoheshin më parë; sepse thotë: «Do të merrni fuqi, kur të vijë Fryma e Shenjtë mbi ju, edhe do të jeni dëshmitarë të mi në Jerusalem, në gjithë Judenë, e deri në skajin e dheut»; dhe përsëri Pavli: «Ai që veproi fuqishëm te Pjetri për apostullinë e rrethprerjes, veproi fuqishëm edhe tek unë drejt johebrenjve.» Prandaj edhe apostujt shkuan më parë te hebrenjtë, dhe, pasi qëndruan shumë kohë në Jerusalem e pastaj u dëbuan prej tyre, kështu u shpërndanë nëpër johebrenjtë.

2. Dhe shih edhe këtu bujarinë e tij: «Sa të gjeni», thotë, «ftojini në dasmë.» Sepse para kësaj, siç thashë, ata u drejtoheshin si hebrenjve ashtu edhe grekëve, duke qëndruar më së shumti në Jude; po, meqë hebrenjtë vazhdonin të kurdisnin kurthe kundër tyre, dëgjoni Pavlin që e shpjegon këtë shëmbëlltyrë dhe thotë kështu: «Duhej që fjala e Perëndisë t'ju thuhej më parë juve, po, meqë ju e gjykoni veten të padenjë, ja, po u kthehemi johebrenjve.»

Prandaj edhe Krishti thotë: «Dasma është gati, po të ftuarit nuk qenë të denjë.»

Ai vërtet e dinte këtë që më parë, po, që të mos u linte asnjë shfajësim për një kundërshtim të pacipë, ndonëse e dinte, atyre u erdhi e u dërgoi më parë, si për t'ua mbyllur gojën, ashtu edhe për të na mësuar ne të kryejmë deri në fund detyrën tonë, edhe sikur askush të mos nxjerrë ndonjë dobi.

Meqë, pra, nuk qenë të denjë, «shkoni», thotë, «nëpër udhëkryqe, dhe sa të gjeni, i ftoni», si njerëzit e thjeshtë, ashtu edhe të flakurit. Sepse, meqë kishte thënë në çdo mënyrë: «Laviret dhe tagrambledhësit do të trashëgojnë qiellin», dhe: «Të parët do të jenë të fundit, dhe të fundit të parët», ai tregon se me të drejtë ndodhin këto gjëra; gjë që i theri hebrenjtë më shumë se çdo gjë tjetër, dhe i mundoi shumë më rëndë se vetë shkatërrimi i tyre: të shihnin ata nga johebrenjtë të futur në të mirat e tyre, madje në shumë më të mëdha se ato.

Pastaj, që as këta të mos mbështeteshin vetëm te besimi i tyre, ai u flet edhe për gjyqin që do të bjerë mbi veprat e liga: atyre që s'kanë besuar ende, u flet për të ardhur tek ai me anë të besimit, kurse atyre që kanë besuar, për kujdesin ndaj jetës së tyre. Sepse rroba është jeta dhe sjellja.

Megjithatë thirrja qe prej hirit; pra, përse kërkon ai llogari të rreptë? Sepse, ndonëse të thirresh e të pastrohesh qe prej hirit, prapë, pasi je thirrur e veshur me rroba të pastra, t'i mbash ato ashtu, kjo varet nga kujdesi i atyre që janë thirrur.

Të qenët i thirrur nuk qe prej merite, po prej hirit. Prandaj ishte e udhës të kthenim diçka për hirin, dhe të mos tregonim një ligësi kaq të madhe pas nderit. «Po unë s'kam gëzuar», mund të thotë ndokush, «aq përparësi sa hebrenjtë.» Jo, po ti ke gëzuar të mira shumë më të mëdha. Sepse ato gjëra që u përgatiteshin atyre gjatë gjithë kohës së tyre, ti i ke marrë menjëherë, pa qenë i denjë. Prandaj edhe Pavli thotë: «edhe që johebrenjtë të lavdërojnë Perëndinë për mëshirën e tij.» Sepse ato gjëra që u takonin atyre, ti i ke marrë.

Prandaj edhe i madh është ndëshkimi i caktuar për ata që janë treguar të shkujdesur. Sepse, ashtu si ata fyen duke mos ardhur, kështu edhe ti fyen, duke u ulur me një jetë të prishur. Sepse të hysh me rroba të ndyra do të thotë pikërisht kjo: të ikësh nga kjo botë me jetë të papastër; prandaj edhe ai mbeti pa gojë.

A e sheh se si, ndonëse gjëja ishte kaq e qartë, ai nuk ndëshkon menjëherë, derisa vetë ai që ka mëkatuar të japë vendimin? Sepse, duke mos pasur ç'të përgjigjej, ai dënoi veten, dhe kështu merret e çohet në mundimet e patregueshme.

Sepse mos mendoni tani, kur dëgjoni për errësirën, se ai ndëshkohet vetëm me kaq, duke u dërguar në një vend ku thjesht s'ka dritë, po ku «ka të qara e kërcëllim dhëmbësh». Dhe këtë e thotë, duke treguar dhembjet e padurueshme.

Dëgjoni, ju të gjithë sa jeni bërë pjesëtarë të mistereve dhe keni qenë të pranishëm në dasmë, e prapë ua vishni shpirtrave tuaj rroba prej veprash të ndyra. Dëgjoni prej nga u thirrët.

Prej udhëkryqit. Dhe si ishit? Të çalë e të gjymtë në shpirt, gjë që është shumë më e rëndë se gjymtimi i trupit. Nderoni dashurinë e atij që ju thirri, dhe askush të mos vazhdojë të mbajë rroba të ndyra, po secili prej jush le të kujdeset për veshjen e shpirtit të vet.

Dëgjoni, o gra; dëgjoni, o burra: nuk na duhen këto rroba të qëndisura me ar, që zbukurojnë anën tonë të jashtme, po ato të tjerat, që zbukurojnë të brendshmen. Sa kohë që i mbajmë të parat, është e vështirë të veshim të dytat. S'është e mundur të zbukurosh njëkohësisht edhe shpirtin edhe trupin. S'është e mundur njëkohësisht t'i shërbesh mamonit dhe t'i bindesh Krishtit siç duhet.

Le ta heqim, pra, nga vetja këtë tirani të rëndë. Sepse, po të të zbukuronte dikush shtëpinë duke e varur me perde të arta, dhe të të vinte të rrije aty me lecka, lakuriq, ti s'do ta duroje këtë me butësi. Po ja, tani ti ia bën këtë vetes: e zbukuron shtëpinë e shpirtit tënd, dua të them trupin, me perde pa fund, kurse vetë shpirtin e lë të rrijë me lecka. A nuk e di se mbreti duhet të zbukurohet më shumë se qyteti? Prandaj, ndërsa për qytetin përgatiten perde prej liri, për mbretin ka një rrobë të purpurt dhe një diademë. Po kështu, mbështille ti trupin me një veshje shumë më të thjeshtë, kurse mendjen vishe me purpur, vëri një kurorë dhe ngjite në një qerre të lartë e të dukshme. Sepse tani ti bën të kundërtën: e zbukuron qytetin në lloj-lloj mënyrash, po e lë mbretin, mendjen, të tërhiqet i lidhur pas pasioneve të egra.

A nuk e mban mend se je ftuar në një dasmë, madje në dasmën e Perëndisë? A nuk mendon se si shpirti që ftohet duhet të hyjë në ato dhoma i veshur e i stolisur me thekë ari?

3. A do që të t'i tregoj ata që janë veshur kështu, ata që kanë veshur rrobën e dasmës?

Sillni ndër mend ata njerëz të shenjtë, për të cilët ju fola së fundi, ata që veshin rroba prej leshi, ata që banojnë në shkretëtira. Këta, mbi të gjithë, janë ata që veshin rrobat e asaj dasme; dhe kjo duket qartë prej kësaj: sado rroba të purpurta t'u jepje, ata nuk do të pranonin t'i merrnin; po, ashtu si do të neveritej një mbret nga leckat e një lypësi, sikur dikush t'ia jepte e ta nxiste t'i vishte, kështu edhe këta njerëz e neveritin rrobën e purpurt të mbretit. Dhe s'e ndiejnë këtë nga ndonjë shkak tjetër, veçse ngaqë e njohin bukurinë e veshjes së tyre. Prandaj edhe atë rrobë të purpurt e përbuzin si pëlhurën e merimangës. Sepse këto ua ka mësuar rroba e tyre prej thesi; sepse vërtet ata janë shumë më të lartë e më të lavdishëm se vetë mbreti që mbretëron.

Dhe, po të mundeshe t'i hapje dyert e mendjes e të shihje shpirtin e tyre, me gjithë stolitë brenda tij, me siguri do të rrëzoheshe përdhe, pa mundur të duroje lavdinë e bukurisë së tyre, shkëlqimin e atyre rrobave dhe ndriçimin e vetëtimtë të ndërgjegjes së tyre.

Sepse mund të tregonim edhe për njerëz të lashtë, të mëdhenj e të admirueshëm; po, meqë shembujt e dukshëm i tërheqin më shumë ata me shpirt më të trashë, prandaj po ju dërgoj te tendat e atyre njerëzve të shenjtë. Sepse ata s'kanë asgjë të trishtueshme, po, sikur t'i kishin ngritur tendat në qiell, kështu janë vendosur, larg gjërave të lodhshme të kësaj jete të tashme, në fushatë kundër demonëve; dhe, si në valle, kështu luftojnë kundër tij. Prandaj them se ata i kanë ngritur tendat, dhe kanë ikur nga qytetet, nga tregjet e nga shtëpitë. Sepse ai që lufton s'mund të rrijë në shtëpi, po duhet ta bëjë banesën e vet të përkohshme, si të ishte gati të ngrihej menjëherë, dhe kështu të banojë. Të tillë janë të gjithë ata, ndryshe nga ne. Sepse ne vërtet nuk jetojmë si në një fushim, po si në një qytet në paqe.

Sepse kush në një fushim vë ndonjëherë themel dhe ndërton shtëpi për vete, që pas pak do ta lërë? Askush; po, në qoftë se dikush do ta provonte, vritet si tradhtar. Kush në një fushim blen toka e ara dhe nis tregti për vete? Askush, dhe me shumë arsye. «Sepse ke ardhur këtu», do të thoshin, «për të luftuar, jo për të tregtuar; përse, pra, e lodh veten për këtë vend, që pas pak do ta lësh? Kur të kthehemi në atdheun tonë, bëji këto.»

Të njëjtën gjë po të them tani edhe ty. Kur të kemi shkuar në qytetin që është lart, bëji këto; ose më mirë, atje s'do të kesh nevojë për mundime, sepse pastaj mbreti do të bëjë çdo gjë për ty. Po këtu mjafton vetëm të hapësh një hendek rreth e qark dhe të ngulësh një gardh me hunj, kurse për të ndërtuar shtëpi s'ka nevojë.

Dëgjoni si ishte jeta e skitëve, që jetonin në qerret e tyre; të tilla, siç thonë, janë zakonet e fiseve baritore. Kështu duhet të jetojnë të krishterët: të shkojnë nëpër botë, të luftojnë kundër djallit, të çlirojnë robërit që i mban të nënshtruar, dhe të jenë të lirë nga të gjitha gjërat e kësaj bote.

Përse përgatit një shtëpi, o njeri, që të lidhësh veten edhe më shumë? Përse groposh një thesar dhe fton armikun kundër vetes? Përse rrethon veten me mure dhe përgatit një burg për vete?

Po, në qoftë se këto të duken të vështira, le të shkojmë te tendat e atyre njerëzve, që nga veprat e tyre të mësojmë sa e lehtë është kjo. Sepse ata, pasi kanë ngritur kasolle, po t'u duhet të largohen prej tyre, largohen si ushtarë, që e kanë lënë fushimin në paqe. Sepse kështu janë vendosur edhe ata, ose më mirë, shumë më bukur.

Sepse vërtet është më e këndshme të shohësh një shkretëtirë plot me kasolle murgjish njëra pas tjetrës, sesa ushtarë që shtrijnë çadrat në fushim, ngulin heshtat, varin nga majat e heshtave rroba të verdha si shafrani, një shumicë njerëzish me përkrenare prej bronzi, kërthizat e mburojave që shkëlqejnë fort, njerëz të armatosur krejt me çelik, oborre mbretërore të ngritura me nxitim, tokë të sheshuar gjithandej, dhe njerëz që hanë e i bien fyellit. Sepse as kjo pamje s'është aq e këndshme sa ajo për të cilën po flas tani.

Sepse, po të shkonim në shkretëtirë e të shihnim tendat e ushtarëve të Krishtit, s'do të shihnim çadra të shtrira, as maja heshtash, as rroba të arta që bëjnë një pavijon mbretëror; po, ashtu si, po të kishte shtrirë dikush shumë qiej mbi një tokë shumë më të madhe se kjo, madje të pakufishme, do të ishte një pamje e çuditshme e madhështore ajo që do të tregonte, kështu mund të shohësh edhe këtu.

Sepse në asgjë banesat e tyre s'janë në gjendje më të ulët se qiejt; sepse engjëjt bujtin me ta, dhe Zoti i engjëjve. Sepse, në qoftë se shkuan te Abrahami, një njeri që kishte grua e rriste fëmijë, ngaqë e panë mikpritës, atëherë, kur gjejnë një virtyt shumë më të bollshëm, dhe një njeri të çliruar nga trupi, që edhe në mish e përbuz mishin, aq më shumë qëndrojnë atje dhe kremtojnë gostinë me valle që u ka hije. Sepse aty, për më tepër, ka një tryezë të pastër nga çdo lakmi dhe plot vetëmohim.

Ndër ta s'ka lumenj gjaku, as therje mishi, as rëndim koke, as gatime të zgjedhura, as erëra të pakëndshme mishi, as tym të bezdisshëm, as vrapime e rrëmuja, as trazira e britma të lodhshme; po bukë e ujë: uji nga një burim i kulluar, buka nga puna e ndershme. Po, në ndonjë çast, po të donin të kremtonin më me bollëk, bollëku i tyre përbëhet nga fruta, dhe më i madh është gëzimi atje sesa në tryezat mbretërore. S'ka aty frikë as drithërimë; asnjë sundimtar s'të akuzon, asnjë grua s'të ngacmon, asnjë fëmijë s'të hedh në trishtim, asnjë hare e shthurur s'të shkapërderdh, asnjë turmë lajkatarësh s'të fryn nga mendjemadhësia; po tryeza është një tryezë engjëllore, e lirë nga çdo trazirë e tillë.

Dhe për shtrat kanë vetëm bar nën ta, ashtu si bëri Krishti kur shtroi drekë në shkretëtirë. Dhe shumë prej tyre e bëjnë këtë pa qenë as nën strehë, po për çati kanë qiellin, dhe hënën në vend të dritës së qiririt, që s'ka nevojë as për vaj, as për ndonjë që të kujdeset për të; vetëm mbi ta ajo shkëlqen ashtu si i ka hije, që nga lart.

4. Këtë tryezë e shohin edhe engjëjt nga qielli dhe gëzohen e kënaqen. Sepse, në qoftë se gëzohen për një mëkatar që pendohet, atëherë për aq shumë të drejtë që u ngjajnë atyre, ç'nuk do të bëjnë? S'ka aty zot e skllav; të gjithë janë skllevër, të gjithë të lirë. Dhe mos e merrni këtë fjalë për gjëegjëzë të errët, sepse ata janë vërtet skllevër njëri i tjetrit, dhe zotër njëri i tjetrit.

S'kanë përse të bien në trishtim kur i zë mbrëmja, siç ndiejnë shumë njerëz, që rrotullojnë në mendje shqetësimet që lindin nga të këqijat e ditës. S'kanë përse, pas darkës, të kenë kujdes nga kusarët, të mbyllin dyert e të vënë shula, as të kenë frikë nga të këqijat e tjera që u tremben shumëve, duke i shuar qirinjtë me kujdes të madh, se mos ndonjë shkëndijë ia vë zjarrin shtëpisë.

Dhe biseda e tyre, përsëri, është plot me të njëjtën qetësi. Sepse ata nuk flasin për këto gjëra, për të cilat flasim ne, që s'na hyjnë fare në punë: filani u bë qeveritar, filani s'është më qeveritar; filani vdiq, dhe një tjetër trashëgoi pasurinë, e të gjitha të tillat. Po flasin gjithnjë për gjërat që do të vijnë dhe kërkojnë urtësi; dhe, sikur të banonin në një botë tjetër, sikur të ishin shpërngulur në vetë qiellin, sikur të jetonin atje, kështu gjithë biseda e tyre është për gjërat atje: për gjirin e Abrahamit, për kurorat e shenjtorëve, për valljen bashkë me Krishtin. Dhe për gjërat e tashme s'kanë as kujtim as mendim, po, ashtu si ne s'do të pranonim as të flisnim fare për atë që bëjnë milingonat në vrimat e të çarat e tyre, kështu as ata s'flasin për atë që bëjmë ne. Po flasin për Mbretin që është lart, për luftën në të cilën janë përfshirë, për dredhitë e djallit, për veprat e mira që kanë kryer shenjtorët.

Në ç'gjë, pra, ndryshojmë ne nga milingonat, kur na krahason me ata? Sepse, ashtu si ato kujdesen për gjërat e trupit, kështu edhe ne; dhe ah, sikur të ishte vetëm për këto: po tani është edhe për gjëra shumë më të këqija. Sepse nuk kujdesemi vetëm për gjërat e nevojshme si ato, po edhe për gjëra të tepërta. Sepse ato gjallesa ndjekin një punë të lirë nga çdo faj, kurse ne ndjekim çdo lakmi, dhe s'u ngjajmë as udhëve të milingonave, po udhëve të ujqërve, udhëve të leopardëve, ose më mirë, jemi edhe më keq se këta. Sepse atyre natyra ua ka caktuar që të ushqehen kështu, kurse ne Perëndia na ka nderuar me të folurën dhe me ndjenjën e drejtësisë, e prapë jemi bërë më keq se egërsirat.

Dhe, ndërsa ne jemi më keq se kafshët, ata njerëz janë të barabartë me engjëjt, si të huaj e shtegtarë ndaj gjërave këtu; dhe çdo gjë tek ata është ndryshe nga jona: veshja, ushqimi, shtëpia, këpucët dhe të folurit. Dhe, po të dëgjonte dikush si flasin ata e si flasim ne, atëherë do ta merrte vesh fare mirë se ata janë vërtet qytetarë të qiellit, kurse ne s'jemi të denjë as për tokën.

Kështu që, kur vjen tek ata dikush i veshur me gradë, atëherë gjithë mendjemadhësia e fryrë del krejt e kotë. Sepse punëtori atje, dhe ai që s'ka përvojë në punët e botës, ulet mbi bar, mbi një jastëk të thjeshtë, pranë atij që është komandant ushtrie e krenohet me pushtetin e vet. Sepse s'ka njeri që ta lëvdojë, s'ka njeri që ta fryjë nga mendjemadhësia; po ndodh e njëjta gjë sikur dikush të shkonte te një argjendar dhe te një kopsht me trëndafila, sepse merr njëfarë shkëlqimi nga ari e nga trëndafilat; kështu edhe ata, duke fituar pak nga shkëlqimi i këtyre njerëzve, çlirohen nga mendjemadhësia e tyre e mëparshme. Dhe, ashtu si dikush që ngjitet në një vend të lartë, ndonëse është tepër i shkurtër, duket i lartë, kështu edhe këta, kur vijnë te mendjet e larta të atyre, duken si ata, sa kohë që qëndrojnë atje; po, kur zbresin, përulen sërish, sapo ulen nga ajo lartësi.

Një mbret s'është asgjë ndër ta, një qeveritar s'është asgjë; po, ashtu si ne qeshim kur fëmijët luajnë me këto gjëra, kështu edhe ata e përbuzin krejtësisht mendjemadhësinë e fryrë të atyre që krekosen jashtë. Dhe kjo duket prej kësaj: po t'u jepte dikush një mbretëri për ta pasur në siguri, ata s'do ta merrnin kurrë; e prapë do ta merrnin, po të mos i kishin mendimet te diçka më e madhe se ajo, po të mos e çmonin këtë gjë vetëm si të përkohshme.

Ç'të themi, pra? A nuk do të kalojmë drejt një lumturie kaq të madhe? A nuk do të vijmë tek këta engjëj; a nuk do të marrim rroba të pastra dhe të marrim pjesë në kremtimin e kësaj dasme; apo do të vazhdojmë të lypim, aspak në gjendje më të mirë se të varfrit nëpër rrugë, ose më mirë, në një gjendje shumë më të keqe e më të mjerë? Sepse shumë më keq se këta janë ata që janë të pasur me rrugë të liga, dhe më mirë të lypësh sesa të grabitësh, sepse i pari ka shfajësim, kurse i dyti sjell ndëshkim; dhe lypësi s'e fyen aspak Perëndinë, kurse ky tjetri fyen edhe njerëzit edhe Perëndinë; dhe heq mundimet e grabitjes, po gjithë kënaqësinë e saj shpesh e korrin të tjerët.

Duke i ditur, pra, këto gjëra, le ta lëmë mënjanë çdo lakmi, dhe le t'i lakmojmë gjërat e larta, duke e marrë me zell të madh «mbretërinë me forcë». Sepse s'mund të ndodhë, s'mund të ndodhë që ndokush i shkujdesur të hyjë atje.

Po dhëntë Perëndia që të gjithë ne, pasi të bëhemi të zellshëm e syçelë, ta arrijmë atë, me anë të hirit dhe të dashurisë njeridashëse të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.