Mateu 23:14

Pas kësaj, i tall më tej për grykësinë. Dhe e rënda ishte kjo: barkun e vet nuk e ushqenin nga pasuria e të pasurve, po nga të varfrit, dhe ua rëndonin varfërinë, atë varfëri që duhej ta lehtësonin. Sepse jo vetëm që hanin, po gllabëronin.

Për më tepër, edhe mënyra e grabitjes së tyre ishte më e rëndë: «për sy e faqe bëjnë lutje të gjata».

Sepse kushdo që bën ndonjë të keqe është i denjë për ndëshkim. Por ai që shkakun për ta bërë e nxjerr madje nga përshpirtshmëria dhe e përdor këtë si mbulesë për ligësinë e vet, me të drejtë meriton një dënim shumë më të rëndë. E përse nuk i hoqi nga detyra? Sepse koha ende nuk e lejonte. Prandaj i lë të qetë për një farë kohe, por me fjalët e tij bën që populli të mos mashtrohet, që të mos tërhiqet drejt të njëjtit imitim për shkak të pozitës së atyre njerëzve.

Sepse, siç kishte thënë: «Gjithçka që t'ju thonë ta bëni, bëjeni», ai tregon sa gjëra bëjnë gabim, që të mos pandehet ndër të pamençurit se ua beson të gjitha atyre.

«Mjerë ju, sepse ua mbyllni mbretërinë njerëzve; sepse as vetë nuk hyni, as nuk i lini të hyjnë ata që po hyjnë.» Por, në qoftë se të mos i sjellësh dobi askujt është tashmë faj, atëherë të dëmtosh e të pengosh, ç'shfajësim mund të ketë? Po ç'do të thotë «ata që po hyjnë»? Ata që ishin të denjë për të. Sepse, kur u ngarkonin urdhërime të tjerëve, i bënin barrët të padurueshme, por kur vetë duhej të kryenin ndonjë nga gjërat e kërkuara, përkundrazi, jo vetëm që nuk bënin asgjë, po shkonin shumë më tej në ligësi, madje prishnin edhe të tjerët. Këta janë ata që quhen murtajë, që e kanë bërë detyrën e tyre shkatërrimin e të tjerëve dhe rrinë krejt kundër mësuesve. Sepse, në qoftë se detyra e mësuesit është të shpëtojë atë që po humbet, të shkatërrosh atë që është gati të shpëtohet është puna e shkatërruesit.

Pas kësaj, prapë një akuzë tjetër: «Përshkoni det e tokë për të bërë një prozelit, dhe, kur bëhet, e bëni bir ferri dyfish më tepër se ju vetë»; domethënë, as edhe fakti që mezi e keni fituar, me mundime pa fund, nuk ju shtyn ta kurseni, ndonëse gjërat që i fitojmë me mundim i ruajmë më me kujdes; por juve as kjo nuk ju bën më të butë.

Këtu i akuzon për dy gjëra. Së pari, se janë të padobishëm për shpëtimin e shumicës dhe u duhet shumë mund për të fituar qoftë edhe një të vetëm. Së dyti, se ishin të pakujdesshëm në ruajtjen e atij që kishin fituar, ose më saktë, se nuk ishin vetëm të shkujdesur, po edhe tradhtarë, sepse me ligësinë e jetës së tyre e prishnin dhe e bënin më të keq. Sepse, kur nxënësi i sheh të tillë mësuesit e vet, bëhet më i keq se ata. Ai nuk ndalet te ligësia e mësuesit. Por, ashtu si e imiton mësuesin kur ai është i virtytshëm, kështu, kur ai është i lig, madje e kalon, për shkak të prirjes sonë drejt së keqes.

Dhe e quan «bir ferri», domethënë vetë ferr. Tha «dyfish më tepër se ju», që edhe ata t'i trembte, edhe këta t'i bënte ta ndienin më thellë, sepse janë mësues të ligësisë. E jo vetëm kaq, po sepse mundohen t'u ngulisin nxënësve të tyre një ligësi më të madhe, duke i ngurosur në një shthurje shumë më të madhe se e tyrja. Dhe kjo, mbi të gjitha, është shenjë e një shpirti të shthurur.

Pastaj i tall edhe për marrëzi, sepse i shtynin t'i shpërfillnin urdhërimet më të mëdha. E megjithatë, më parë kishte thënë të kundërtën, se «lidhin barrë të rënda e të vështira për t'u mbajtur». Por edhe këto i bënin prapë, e bënin gjithçka për prishjen e atyre që u ishin nënshtruar: në gjërat e vogla kërkonin përpikëri, kurse të mëdhatë i përçmonin.

«Sepse ju», thotë, «jepni të dhjetën nga mendra dhe anasoni, e keni lënë mënjanë gjërat më të rënda të ligjit: gjyqin, mëshirën dhe besimin. Këto duhej t'i bënit, e të mos linit të tjerat pa bërë.»

Këtu, pra, e thotë me vend, ku bëhet fjalë për të dhjetën dhe për lëmoshën, sepse ç'dëm ka të japësh lëmoshë? Por nuk e thotë për ta ruajtur ligjin, sepse as nuk shprehet ashtu. Prandaj këtu me të vërtetë thotë: «Këto duhej t'i bënit»; por atje ku flet për të pastrën e të papastrën, nuk e shton më këtë, po bën një dallim dhe tregon se pastërtinë e brendshme e ndjek doemos ajo e jashtmja, kurse e kundërta nuk qëndron më.

Sepse atje ku është në lojë dashuria për njeriun, e kalon lehtë, pikërisht për këtë arsye dhe sepse ende nuk kishte ardhur koha t'i shfuqizonte haptas e qartë gjërat e ligjit. Por atje ku bëhet fjalë për zbatimin e pastrimeve trupore, e përmbys më haptas.

Kështu, pra, ndërsa për lëmoshën thotë: «Këto duhej t'i bënit, e të mos linit të tjerat pa bërë», kur prek pastrimet nuk flet në këtë mënyrë, po si? «Ju», thotë, «pastroni anën e jashtme të kupës e të pjatës, po përbrenda janë plot grabitje e padrejtësi. Pastro atë që është përbrenda kupës, që të bëhet e pastër edhe ana e jashtme.» Dhe e mori nga një gjë e pranuar dhe e dukshme, nga një kupë e një pjatë.

2. Pastaj, për të treguar se nga përçmimi i pastrimeve trupore nuk vjen asnjë dëm, kurse nga mospërfillja e pastrimeve të shpirtit, që janë vetë virtyti, vjen ndëshkim shumë i madh, i quajti këto «mushkonjë», sepse janë të vogla e asgjë, kurse ato të tjerat «deve», sepse ishin përtej asaj që mund të mbanin njerëzit. Prandaj thotë edhe: «Kulloni mushkonjën, e përpini devenë.» Sepse të voglat ishin vënë për hir të të mëdhave, e kam fjalën për mëshirën e gjyqin, kështu që, edhe atëherë, nuk sillnin dobi po të kryheshin vetëm ato. Sepse, ndërsa gjërat e vogla u përmendën për hir të të mëdhave, e pastaj këto të fundit u lanë pas dore dhe mundi u harxhua vetëm për ato, asgjë nuk u fitua as atëherë. Sepse të mëdhatë nuk vinin pas të voglave, po të voglat vinin patjetër pas të mëdhave.

Por këto i thotë për të treguar se, edhe para se të vinte hiri, këto nuk ishin ndër gjërat kryesore, as ndër ato për të cilat njerëzit duhej të shpenzonin mundin, por gjërat që kërkoheshin ishin të tjera. Dhe në qoftë se ishin të tilla para hirit, aq më tepër ishin të padobishme pasi erdhën urdhërimet e larta, e nuk ishte fare e udhës të zbatoheshin.

Në çdo rast, pra, vesi është gjë e rëndë, por sidomos kur as që mendon se ka nevojë të ndreqet; e është edhe më e rëndë kur e mban veten të zotin madje t'i ndreqë të tjerët. Për ta shprehur këtë, Krishti i quan «prijës të verbër». Sepse, në qoftë se për një të verbër të mos e ndiejë se i duhet një prijës është mjerim e fatkeqësi e skajshme, kur ai vetë dëshiron t'u prijë të tjerëve, shiko në ç'humnerë të çon.

Por të gjitha këto i tha, duke lënë të kuptohej dëshira e tyre e marrë për lavdi dhe kllapia e tyre e tepruar për këtë murtajë. Sepse kjo u bë për ta shkaku i të gjitha të këqijave: që i bënin të gjitha për t'u dukur. Kjo i largoi nga besimi, i bëri të shpërfillnin atë që është vërtet virtyt dhe i shtyu të merreshin vetëm me pastrimet trupore, duke lënë pas dore pastrimet e shpirtit. Prandaj, që t'i çonte drejt asaj që është vërtet virtyt e drejt pastrimeve të shpirtit, përmend mëshirën, gjyqin dhe besimin. Sepse këto janë gjërat që përbëjnë jetën tonë, këto janë ato që e pastrojnë shpirtin: drejtësia, dashuria për njeriun, e vërteta. E para na bën të prirur për falje dhe nuk na lë të jemi tepër të ashpër e të pafalshëm ndaj atyre që mëkatojnë (sepse atëherë do të fitojmë dyfish: bëhemi të mirë me njeriun, e prej kësaj presim edhe vetë shumë mirësi nga Perëndia i të gjithave), dhe na bën të dhembsurohemi për ata që keqtrajtohen e t'i ndihmojmë; kurse tjetra nuk na lë të jemi gënjeshtarë e dinakë.

Por, edhe kur thotë: «Këto duhej t'i bënit, e të mos linit të tjerat pa bërë», nuk e thotë sikur po vendos një zbatim ligjor; larg qoftë ai mendim. As, kur bëhet fjalë për pjatën e kupën dhe thotë: «Pastro atë që është përbrenda kupës e pjatës, që të bëhet e pastër edhe ana e tyre e jashtme», nuk na kthen te vëmendja e vjetër për gjërat e vogla, po, përkundrazi, bën gjithçka për të treguar se ajo është e tepërt. Sepse nuk tha ‹pastro edhe anën e jashtme›, po atë që është përbrenda, dhe ana e jashtme vjen pas patjetër.

Për më tepër, ai nuk po flet për një kupë e një pjatë, po për shpirtin dhe trupin: me anën e jashtme nënkupton trupin, me atë të brendshmen shpirtin. Por, në qoftë se te pjata duhet ajo që është përbrenda, aq më tepër duhet te ti.

Por ju bëni të kundërtën, thotë: kujdeseni për gjëra të parëndësishme e të jashtme, kurse lini pas dore ato që janë të mëdha e të brendshme. Prej kësaj lind një e keqe shumë e madhe: duke menduar se i keni kryer të gjitha si duhet, i përçmoni gjërat e tjera; e meqë i përçmoni, as që mundoheni ose provoni t'i kryeni.

Pas kësaj, i tall përsëri për mendjemadhësi dhe i quan «varre të zbardhur», e mbi të gjitha shton: «o hipokritë»; gjë që është shkaku i të gjitha të këqijave të tyre dhe zanafilla e shkatërrimit të tyre. Dhe nuk i quajti thjesht varre të zbardhur, po tha se ishin plot me ndyrësi e hipokrizi. Këto i tha duke treguar shkakun përse nuk besonin: sepse ishin plot me hipokrizi e paudhësi.

Por këto nuk ua vë në faj vetëm Krishti, po edhe profetët vazhdimisht: se grabisin, se të parët e tyre nuk gjykojnë sipas rregullit të drejtësisë; dhe kudo mund të gjesh se flijimet vërtet nuk pranohen, kurse këto gjëra kërkohen. Kështu që s'ka asgjë të çuditshme e asgjë të re, as në dhënien e ligjit, as në akuzë, madje as në krahasimin me varrin. Sepse profeti e përmend këtë dhe nuk i quajti thjesht varr, po tha: «fyti i tyre është varr i hapur».

Të tillë janë shumë njerëz edhe tani: nga jashtë zbukurohen, po përbrenda janë plot paudhësi. Sepse edhe tani ka shumë mënyra e shumë kujdes për pastrimet e jashtme, kurse për ato të shpirtit as edhe një të vetme. Por, po ta çante dikush ndërgjegjen e secilit, do të gjente shumë krimba e shumë kalbësirë, dhe një erë të keqe që s'thuhet me fjalë: e kam fjalën për epshet e paarsyeshme e të liga, që janë më të ndyra se krimbat.

3. Por që «ata» të jenë njerëz të tillë nuk është aq gjë e tmerrshme (ndonëse është e tmerrshme), po që «ju», që u bëtë të denjë të bëheni tempuj të Perëndisë, të bëheni papritur varre me po aq erë të keqe, kjo është mjerimi më i skajshëm. Ai tek i cili banon Krishti, ku ka vepruar Fryma e Shenjtë dhe janë kryer mistere kaq të mëdha, po ky njeri të bëhet varr: ç'mjerim është ky? Ç'vajtime e ç'kujë kërkon kjo, kur gjymtyrët e Krishtit u bënë varr ndyrësie? Mendo si linde, për ç'gjëra u bëre i denjë, ç'petk more, si u ndërtove tempull pa asnjë të çarë! Sa i bukur! Jo i stolisur me ar, as me margaritarë, po me Frymën, që është më e çmuar se këto.

Mendo se asnjë varr nuk bëhet brenda një qyteti; kështu, pra, as ti nuk do të mund të dukesh në qytetin e epërm. Sepse, në qoftë se këtu kjo ndalohet, aq më tepër atje. Ose më mirë, edhe këtu je për të gjithë objekt përçmimi, sepse mbart me vete një shpirt të vdekur, e jo vetëm për t'u përçmuar, po edhe për t'u shmangur. Sepse më thuaj: po të sillej dikush andej-këtej me një trup të vdekur në krahë, a nuk do të largoheshin të gjithë me nxitim? A nuk do të iknin të gjithë? Mendo edhe tani po kështu. Sepse ti sillesh rreth e rrotull dhe mbart një pamje shumë më të rëndë se kjo: një shpirt të vdekur nga mëkatet, një shpirt të paralizuar.

Kush do ta mëshirojë tani një njeri të tillë? Sepse, kur ti vetë nuk e mëshiron shpirtin tënd, si do ta mëshirojë një tjetër atë që është kaq mizor, kaq armik i vetvetes? Po të kishte varrosur dikush një trup të vdekur atje ku ti flije e haje, çfarë nuk do të kishe bërë? Por ti po varros një shpirt të vdekur, jo atje ku ha, as atje ku fle, po në gjymtyrët e Krishtit. E nuk ke frikë se mos të bien nga lart mbi kokë një mijë vetëtima e rrufe?

E si guxon madje të vësh këmbë në kishat e Perëndisë dhe në tempujt e shenjtë, kur ke përbrenda erën e kaq shumë ndyrësisë? Sepse, në qoftë se ai që fut një trup të vdekur në oborret e mbretit dhe e varros aty do të pësonte ndëshkimin më të rëndë, ti, që vë këmbë në oborret e shenjta dhe e mbush shtëpinë me kaq erë të keqe, mendo ç'ndëshkim do të pësosh.

Imito atë lavire që i vajosi me vaj erëmirë këmbët e Krishtit dhe e mbushi tërë shtëpinë me erë të mirë, të kundërtën e së cilës ti ia bën shtëpisë së tij! Sepse ç'ka nëse ti nuk e ndien erën e keqe? Pikërisht kjo është pjesa më e rëndë e sëmundjes; prandaj je i sëmurë pashërueshëm, dhe më rëndë se ata që janë gjymtuar në trup e qelbësohen. Sepse ajo sëmundje edhe ndihet nga i sëmuri edhe s'ka asnjë faj, madje meriton mëshirë; kurse kjo meriton urrejtje e ndëshkim.

Meqë, pra, edhe në këtë drejtim është më e rëndë, edhe ngaqë i sëmuri nuk e ndien ashtu si duhet, eja, jepu fjalëve të mia, që të të mësoj qartë se ç'e keqe është kjo.

Por së pari dëgjo çfarë thua vetë në psalm: «Le të drejtohet lutja ime si temjan përpara teje.» Kur, pra, nga ti dhe nga veprat e tua ngrihet jo temjan, po një tym që qelbet, ç'ndëshkim nuk meriton të pësosh?

Cili është, pra, tymi që qelbet? Shumë veta hyjnë e vështrojnë andej-këtej bukurinë e grave; të tjerë rrinë kureshtarë pas rinisë së njomë të djemve. Pas kësaj, a nuk çuditesh si nuk lëshohen rrufe dhe si nuk shkulet gjithçka nga themelet? Sepse gjërat që bëhen janë të denja edhe për rrufe edhe për ferr; por Perëndia, që është zemërgjerë e plot mëshirë, e përmban për pak zemërimin e tij dhe të thërret në pendim e në ndreqje.

Ç'bën, o njeri? Rri e vështron me kureshtje bukurinë e grave e nuk dridhesh që kështu i bën fyerje tempullit të Perëndisë? A të duket kisha si shtëpi lavirësh dhe më pak e nderuar se tregu? Sepse në treg ke frikë e turp të dukesh sikur ndjek me sy ndonjë grua, kurse në tempullin e Perëndisë, kur vetë Perëndia po të flet e po të kërcënon për këto gjëra, ti bën kurvëri e kurorëshkelje pikërisht në çastin kur po të thuhet të mos e bësh. E nuk dridhesh, as nuk mbetesh i shtangur?

Këto gjëra jua mësojnë shfaqjet e shthurjes: ajo murtajë që aq vështirë çrrënjoset, ato magji të dëmshme, ato leqe të rënda për mendjelehtët, ai shkatërrim i ëmbël i të shthururve.

Prandaj edhe profeti, duke të qortuar, tha: «Sytë e tu nuk janë të mirë, as zemra jote.»

Do të ishte më mirë që njerëz të tillë të ishin të verbër; do të ishte më mirë të ishe i sëmurë, sesa t'i keqpërdorje sytë për qëllime të tilla.

Do të ishte e udhës që ta kishit brenda vetes murin që t'ju ndante nga gratë; por, meqë nuk jeni të tillë nga mendja, etërit tanë e panë të nevojshme t'ju ndanin me këto dërrasa, sepse dëgjoj nga më të vjetrit se dikur nuk kishte as edhe këto ndarje: «Sepse në Krishtin Jisu nuk ka as mashkull as femër.» Edhe në kohën e apostullit burrat e gratë rrinin bashkë. Sepse burrat ishin burra, e gratë ishin gra, kurse tani krejt e kundërta: gratë e kanë shtyrë veten drejt sjelljeve të lavireve, kurse burrat nuk janë në gjendje më të mirë se kuajt e tërbuar.

A nuk dëgjuat se burrat e gratë ishin mbledhur bashkë në dhomën e sipërme, dhe se ajo mbledhje ishte e denjë për qiejt? Edhe kjo me plot të drejtë. Sepse atëherë edhe gratë ushtronin shumë vetëmohim, e burrat, dinjitet e dëlirësi. Dëgjo, për shembull, tregtaren e purpurit që thotë: «Në qoftë se më gjykuat besnike ndaj Zotit, hyni e rrini në shtëpinë time.» Dëgjo gratë që endeshin bashkë me apostujt, që kishin marrë guxim burrëror: Priskilën, Persidën e të tjerat, prej të cilave gratë tona të sotme janë aq larg sa ç'janë burrat tanë prej burrave të asaj kohe.

4. Sepse atëherë, edhe kur udhëtonin në vende të largëta, gratë nuk sillnin mbi vete emër të keq; kurse tani, edhe pse rriten mbyllur në dhomë, mezi i shpëtojnë këtij dyshimi. Por këto vijnë nga zbukurimet e tyre dhe nga jeta e llastuar. Atëherë puna e atyre grave ishte të përhapnin fjalën; kurse tani, të dukeshin të hijshme, të bukura e me fytyrë të pëlqyeshme. Kjo është për to lavdi, kjo është shpëtim; kurse për vepra të larta e të mëdha as që ëndërrojnë.

Cila grua përpiqet ta bëjë më të mirë burrin e vet? Cili burrë e ka marrë përsipër këtë kujdes, ta ndreqë gruan e vet? S'ka asnjë. Por tërë kujdesi i gruas është te stolitë e arta, te veshjet e te zbukurimet e tjera të trupit, dhe te mënyra si t'i shtojnë pasuritë; kurse kujdesi i burrit është edhe ky, edhe të tjera më shumë se ky, po të gjitha të kësaj bote.

Kush, kur është për t'u martuar, pyet për karakterin e për edukatën e vajzës? Askush; po menjëherë pyet për para, për pasuri e për sasi pronash të llojllojshme, ashtu sikur do të blinte diçka ose do të lidhte ndonjë kontratë të zakonshme.

Prandaj edhe martesën kështu e quajnë. Sepse kam dëgjuar shumë veta të thonë: filani ka bërë kontratë me filanen, domethënë është martuar. Dhe u bëjnë fyerje dhuratave të Perëndisë: sikur të blinin e të shitnin, kështu martohen e jepen në martesë.

Dhe ka shkresa që kërkojnë siguri më të madhe se ato të blerjes e të shitjes. Mëso si martoheshin të lashtët dhe imitoji. Si martoheshin, pra? Pyesnin për mënyrën e jetesës, për zakonet e për virtytin e shpirtit. Prandaj nuk kishin nevojë as për shkresa, as për siguri me pergamenë e bojë, sepse karakteri i nuses u mjaftonte në vend të gjithçkaje.

Prandaj ju lutem edhe juve të mos kërkoni pasuri e begati, po një karakter të mirë e butësi. Kërko një vajzë të përshpirtshme e vetëmohuese, e këto do të jenë për ty më të mira se thesare të panumërta. Në qoftë se kërkon gjërat e Perëndisë, do të vijnë edhe këto të tjerat; por, në qoftë se i lë ato mënjanë dhe nxiton drejt këtyre, atëherë as këto nuk do të të vijnë pas.

«Po filani», do të thotë dikush, «u bë i pasur nga gruaja!» A nuk ke turp të sjellësh shembuj të tillë? Dhjetë mijë herë më mirë do të doja të bëhesha i varfër, siç kam dëgjuar shumë veta të thonë, sesa të fitoja pasuri nga një grua. Sepse ç'mund të jetë më e pakëndshme se ajo pasuri? Ç'më e dhembshme se ajo begati? Ç'më e turpshme se të përflitesh për këtë, e të thonë të gjithë: filani u bë i pasur nga një grua? Se telashet e shtëpisë po i lë mënjanë, tërë ato që dalin patjetër prej saj: mendjemadhësinë e gruas, nënshtrimin, grindjet, qortimet e shërbëtorëve. «Lypësi», «leckamani», «i poshtri, i dalë nga të poshtër». «Po ç'kishte ky kur erdhi?» «A nuk janë të gjitha të zonjës sonë?» Por ty aspak nuk të bëjnë përshtypje këto fjalë, sepse as i lirë nuk je. Sepse edhe parazitët dëgjojnë gjëra më të këqija se këto e nuk ndiejnë dhimbje; prandaj as këta nuk lëndohen, po madje krenohen me turpin e vet. E kur ua kujtojmë këto, njëri prej tyre thotë: «Le të kem diçka të këndshme e të ëmbël, edhe le të më mbytë.» Mjerë! Ç'thënie ka sjellë djalli në botë, të afta të përmbysin tërë jetën e njerëzve të tillë! Shih të paktën po këtë thënie djallëzore e shkatërruese, sa shkatërrim mban në vete! Sepse s'do të thotë gjë tjetër veç këtyre fjalëve: mos ki fare parasysh atë që është e ndershme; mos ki fare parasysh atë që është e drejtë; le të hidhen tej të gjitha ato, kërko një gjë të vetme, kënaqësinë. Edhe sikur ajo gjë të të mbytë, le të jetë zgjedhja jote; edhe sikur të të përbuzë kushdo që të del përpara, edhe sikur të ta lyejnë fytyrën me baltë, edhe sikur të të dëbojnë si qen, duroji të gjitha. E ç'tjetër do të thoshin derrat, po të kishin gojë? Ç'tjetër do të thoshin qentë e ndyrë? Por ndoshta as ata nuk do të kishin thënë gjëra të tilla, siç i ka bindur djalli njerëzit të flasin përçart.

Prandaj ju lutem, meqë e dini sa pa mend janë fjalë të tilla, t'u ikni thënieve të tilla dhe të zgjidhni nga Shkrimet ato që u rrinë kundër.

Po cilat janë këto? «Mos shko», thuhet, «pas epsheve të tua, dhe ruaju nga lakmitë e tua.» Dhe, prapë për një lavire, thuhet, në kundërshtim me atë thënie: «Mos i vër veshin një gruaje të keqe; sepse nga buzët e një gruaje lavire pikon mjaltë, që për një kohë ta ëmbëlson fytin, po pastaj do ta gjesh më të hidhur se vreri dhe më të mprehtë se një shpatë me dy tehe.» Pra, le t'u vëmë veshin këtyre të fundit, jo atyre. Sepse prej andej burojnë mendimet tona të ulëta, prej andej mendimet tona skllavërore, prej andej njerëzit bëhen kafshë, sepse në çdo gjë duan të ndjekin kënaqësinë sipas kësaj thënieje, e cila, edhe pa argumentet tona, është qesharake në vetvete. Sepse, pasi mbytesh, ç'dobi ka ëmbëlsia?

Prandaj hiqni dorë nga ngritja e një marrëzie kaq të madhe dhe nga ndezja e ferrit dhe e zjarrit të pashuar; e le t'i drejtojmë sytë me këmbëngulje drejt gjërave që do të vijnë, më në fund, ashtu si duhet, ndonëse me vonesë, pasi të heqim perden nga sytë, që edhe ta kalojmë këtë jetë me ndershmëri, me nderim të madh e me frikë Perëndie, edhe të arrijmë të mirat që do të vijnë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.