Mateu 24:1-2

Meqë kishte thënë «Shtëpia juaj po ju lihet e shkretë» dhe më parë i kishte paralajmëruar për shumë gjëra të rënda, nxënësit, kur i dëgjuan këto, iu afruan si të mahnitur, duke i treguar bukurinë e tempullit e duke u çuditur se si do të shkatërrohej një bukuri kaq e madhe, lëndë kaq e shtrenjtë dhe një larmi mjeshtërie që s'thuhet me fjalë. Që nga ai çast, ai nuk u flet më thjesht për shkretim, po u parathotë një shkatërrim të plotë. «A nuk i shihni të gjitha këto?», thotë ai. A mahniteni dhe habiteni? «Nuk do të mbetet gur mbi gur.» Po si mbeti, atëherë, do të thoshte ndokush? Po ç'rëndësi ka? As edhe kështu nuk ka rënë poshtë parathënia. Këto i tha ose duke treguar shkretimin e plotë të tempullit, ose duke folur për atë vend ku ndodhej; sepse ka pjesë të tij që janë shembur gjer në themele.

Bashkë me këtë do të shtonim edhe diçka tjetër: nga ajo që ka ndodhur, madje edhe më kokëfortët duhet të besojnë për atë që ka mbetur, se do të shkatërrohet krejt.

«Edhe ndërsa rrinte ulur në Malin e Ullinjve, nxënësit iu afruan veçan, duke thënë: ‹Na thuaj, kur do të bëhen këto? Edhe cila do të jetë shenja e ardhjes sate dhe e mbarimit të botës?›»

Iu afruan veçan, sepse për çështje të tilla donin të pyesnin. Digjeshin nga dëshira ta merrnin vesh ditën e ardhjes së tij, ngaqë lakmonin ta shihnin atë lavdi që është burim i të mirave të panumërta. Dy gjëra i pyesin: kur do të bëhen këto, domethënë përmbysja e tempullit; edhe, cila është shenja e ardhjes sate? Por Lluka thotë se pyetja ishte për Jerusalemin, sikur ata ta kujtonin se ardhja e tij do të ndodhte atëherë. Kurse Marku thotë se as që e bënë të gjithë pyetjen për fundin e Jerusalemit, po Pjetri dhe Joani, si më të guximshëm për të folur.

Ç'thotë, pra, ai? «Kini kujdes që të mos ju mashtrojë njeri. Sepse shumë veta do të vinë në emrin tim, duke thënë: ‹Unë jam Krishti›, dhe do të mashtrojnë shumë. Do të dëgjoni për luftëra e për zëra luftërash. Shikoni të mos shqetësoheni, sepse të gjitha këto duhet të ndodhin, por fundi nuk ka ardhur ende.»

Kur dëgjonin për ato që do të binin mbi Jerusalemin, atyre u dukej sikur po u tregohej për një hakmarrje që do të binte mbi të tjerët, ndërsa vetë do të mbeteshin jashtë trazirave dhe ëndërronin vetëm për të mira e prisnin që këto t'u vinin fill e menjëherë. Prandaj ai u parathotë përsëri gjëra të rënda, që t'i bëjë të zellshëm dhe t'i vërë në roje për dy arsye: as të mos gënjehen nga mashtrimi i atyre që do të donin t'i mashtronin, as të mos munden nga dhuna e të këqijave që do t'i gjenin.

Sepse lufta, thotë, do të jetë e dyfishtë: ajo e mashtruesve dhe ajo e armiqve; por e para shumë më e rëndë, sepse do t'u binte në mes të rrëmujës e të trazirave, kur njerëzit ishin të tmerruar e të shqetësuar. Vërtet e madhe qe stuhia atëherë, kur fuqia romake sapo po lulëzonte, kur merreshin qytete, kur viheshin në lëvizje ushtritë e armët, dhe kur shumë kujt i zihej besë me lehtësi.

Por ai po flet për luftërat në Jerusalem, jo, pa dyshim, për ato të jashtme e kudo në botë; sepse ç'u interesonte atyre për këto? Veç kësaj, s'do të thoshte asgjë të re po të fliste për fatkeqësitë e botës mbarë, të cilat ndodhin gjithnjë. Sepse edhe më parë kishte pasur luftëra, trazira e përleshje; po ai flet për luftërat që do të binin mbi hebrenjtë, jo pas shumë kohe, sepse tashti armët e romakëve ishin bërë shqetësim. Meqë, pra, edhe këto mjaftonin për t'i turbulluar, ai ua parathotë të gjitha.

Pastaj, për të treguar se edhe ai vetë do të dilte kundër hebrenjve bashkë me armiqtë dhe do t'u bënte luftë, nuk flet vetëm për beteja, po edhe për fatkeqësi të dërguara nga Perëndia: zi buke, murtaja dhe tërmete. Kështu tregon se edhe luftërat ai vetë i lejoi t'u binin, dhe se këto s'ndodhin kot, ashtu si rrjedha e zakonshme e punëve njerëzore, po burojnë nga zemërimi që vjen nga lart.

Prandaj thotë se nuk do të vinin vetvetiu, as menjëherë, po me shenja. Sepse, që të mos thoshin hebrenjtë se shkaktarë të këtyre të këqijave ishin ata që besuan atëherë, u tregoi edhe shkakun pse do t'u binin. «Sepse me të vërtetë po ju them», kishte thënë më parë, «të gjitha këto do të bien mbi këtë brez», pasi kishte përmendur njollën e gjakut mbi ta.

Pastaj, që të mos kujtonin, kur të dëgjonin për breshërinë e të këqijave, se ungjilli po dështonte, shtoi: «Shikoni, mos u shqetësoni, sepse të gjitha duhet të ndodhin», domethënë ato që parathashë. Ardhja e ngasjeve nuk do të prishë asnjë nga gjërat që kam thënë; do të ketë vërtet trazira e rrëmujë, po asgjë s'do t'i tundë parathëniet e mia.

Pastaj, meqë u kishte thënë hebrenjve: «Nuk do të më shihni, deri sa të thoni: ‹I bekuar është ai që vjen në emër të Zotit›», nxënësit kujtuan se bashkë me shkatërrimin do të vinte edhe fundi. Për t'ua ndrequr këtë mendim të fshehtë, tha: «Por fundi nuk ka ardhur ende.» Se ata vërtet dyshonin ashtu siç thashë, mund ta merrni vesh nga pyetja e tyre. Sepse ç'pyetën? «Kur do të bëhen këto?», domethënë: kur do të shkatërrohet Jerusalemi? «Edhe cila është shenja e ardhjes sate dhe e mbarimit të botës?»

Por ai s'iu përgjigj drejtpërdrejt kësaj pyetjeje, po flet së pari për ato gjëra të tjera që ishin të ngutshme dhe që u duhej t'i mësonin më parë. Sepse nuk foli menjëherë as për Jerusalemin, as për ardhjen e tij të dytë, po për të këqijat që do t'i prisnin te dera. Prandaj i bën të zellshëm në përpjekjet e tyre, duke thënë: «Kini kujdes që të mos ju mashtrojë njeri; sepse shumë veta do të vinë në emrin tim, duke thënë: ‹Unë jam Krishti.›»

Pastaj, pasi i zgjon që të dëgjojnë për këto (sepse «kini kujdes», thotë, «që të mos ju mashtrojë njeri»), pasi i bën të gjallë e të gatshëm për të ndenjur zgjuar, dhe pasi flet së pari për krishtërit e rremë, atëherë flet për të këqijat e Jerusalemit; kështu, me anë të gjërave që kishin ndodhur tashmë, u jep siguri për ato që kishin për të ardhur, sado të pamend e kokëfortë të ishin.

2. Por me «luftëra e zëra luftërash», ai kupton, siç e thashë më parë, telashet që do t'u vinin. Pastaj, ngaqë, siç e thashë, ata kujtonin se pas asaj lufte do të vinte fundi, shih si i paralajmëron, duke thënë: «Por fundi nuk ka ardhur ende. Sepse», thotë, «do të ngrihet komb kundër kombi dhe mbretëri kundër mbretërie.» Ai po flet për parashenjat e të këqijave të hebrenjve. «Të gjitha këto janë fillimi i dhembjeve», domethënë i atyre që do t'u binin. «Atëherë do t'ju dorëzojnë për t'ju munduar dhe do t'ju vrasin.»

Në kohën e duhur i solli ndër mend të këqijat e tyre, duke u dhënë ngushëllim nga mjerimet e përbashkëta; e jo vetëm kështu, po edhe duke shtuar se kjo do të ndodhte «për shkak të emrit tim. Sepse do të jeni të urryer», thotë, «nga të gjithë njerëzit për shkak të emrit tim. Atëherë shumë veta do të shkandullohen, do të tradhtojnë njëri-tjetrin, dhe do të ngrihen shumë krishtër të rremë e profetë të rremë, dhe do të mashtrojnë shumë njerëz. Edhe, sepse do të shtohet paudhësia, do të ftohet dashuria e shumë vetave; por ai që do të durojë deri në fund, ai do të shpëtojë.»

Kjo është e keqja më e madhe, kur lufta bëhet edhe e brendshme, sepse kishte shumë vëllezër të rremë. E sheh se lufta është e trefishtë? nga mashtruesit, nga armiqtë, nga vëllezërit e rremë. Shih edhe Pavlin që vajton për po këto gjëra, duke thënë: «Përjashta ishin luftëra, përbrenda ishin frikëra»; edhe: «rreziqe midis vëllezërve të rremë»; edhe përsëri: «Sepse të tillët janë apostuj të rremë, punëtorë të pabesë, që shndërrohen në apostuj të Krishtit.»

Pas kësaj, sërish, ajo që është më e rëndë se çdo gjë: nuk do të kenë as edhe ngushëllimin që vjen nga dashuria. Pastaj, për të treguar se këto s'do t'u bëjnë asnjë dëm atyre që janë fisnikë e të patundur, thotë: mos kini frikë, as mos u shqetësoni. Sepse, po të tregoni durimin që ju ka hije, rreziqet nuk do t'ju mundin. Dhe një provë e qartë e kësaj është se fjala patjetër do të predikohet kudo në botë: aq shumë do të jeni mbi ato që ju trembin. Sepse, që të mos thoshin: si do të rrojmë atëherë?, u tha edhe më tepër: do të rroni dhe do të predikoni kudo. Prandaj shtoi: «Edhe ky ungjill do të predikohet në gjithë botën, si dëshmi për të gjithë kombet, dhe atëherë do të vijë fundi», fundi i rënies së Jerusalemit.

Se pikërisht këtë donte të thoshte, dhe se ungjilli u predikua para se të merrej Jerusalemi, dëgjo ç'thotë Pavli: «Zëri i tyre doli në gjithë dheun»; edhe përsëri: «Ungjilli që u predikua në çdo krijesë që është nën qiell.» E sheh atë si vrapon nga Jerusalemi gjer në Spanjë? Dhe, në qoftë se njëri mori një pjesë kaq të madhe, mendo se ç'bënë edhe të tjerët. Sepse, kur u shkruan edhe të tjerëve, Pavli thotë përsëri për ungjillin se «po jep fryt e po rritet në çdo krijesë që është nën qiell.»

Po ç'do të thotë «si dëshmi për të gjithë kombet»? Kjo: ndonëse u predikua kudo, prapëseprapë s'u besua kudo. Qe dëshmi, thotë, kundër atyre që nuk besuan, domethënë për fajësim, për akuzë, për dëshmi; sepse ata që besuan do të dëshmojnë kundër atyre që nuk besuan dhe do t'i dënojnë. Për këtë arsye, pasi ungjilli u predikua në çdo cep të botës, Jerusalemi u shkatërrua, që ata të mos kenë as edhe hijen e një shfajësimi për kokëfortësinë e tyre. Sepse ata që panë fuqinë e tij të shkëlqejë kudo dhe të zërë rob botën në një çast, ç'shfajësim mund të kishin pastaj që mbetën po në atë kokëfortësi? Se u predikua kudo në atë kohë, dëgjo ç'thotë Pavli: «ungjilli që u predikua në çdo krijesë që është nën qiell.»

Kjo është edhe një shenjë shumë e madhe e fuqisë së Krishtit: që brenda njëzet, a së shumti tridhjetë vjetësh, fjala kishte arritur gjer në skajet e botës. «Pas kësaj, pra», thotë, «do të vijë fundi i Jerusalemit.» Se pikërisht këtë lë të kuptohet, u tregua nga ato që vijojnë.

Sepse solli edhe një profeci, për të vërtetuar shkretimin e tyre, duke thënë: «Po kur të shihni neverinë e shkretimit, për të cilën foli profeti Daniel, që qëndron në vendin e shenjtë (ai që lexon, le ta kuptojë)...» I drejtoi te Danieli. Me «neveri» kupton statujën e atij që mori atëherë qytetin, të cilën ai që e bëri shkretë qytetin dhe tempullin e vendosi brenda tempullit; prandaj Krishti e quan «të shkretimit». Për më tepër, që të mësonin se këto do të ndodhnin ndërsa disa prej tyre do të ishin ende gjallë, tha: «Kur të shihni neverinë e shkretimit.»

3. Këtu njeriu mund të mahnitet më së shumti me fuqinë e Krishtit dhe me guximin e tyre, sepse predikuan në kohë të tilla, kur mbi të gjitha i bëhej luftë kombit hebre, kur mbi të gjitha njerëzit i shihnin ata si nxitës kryengritjeje, atëherë kur Cezari urdhëroi që të dëboheshin të gjithë. Dhe puna doli si të kishte urdhëruar dikush marinarë të papërvojë, që s'e kishin parë kurrë detin, të uleshin në timon, të drejtonin anijen dhe të luftonin me të; madje, kur një flotë e stërmadhe u vinte kundër e rreshtuar për luftë, me anë të një lundre të vetme dhe me ekuipazhin në atë rrëmujë, ta fundosnin e ta nënshtronin flotën. E gjithë kjo, ndërkohë që deti ishte trazuar nga çdo anë, errësira mbushte gjithë ajrin, ndodhnin mbytje anijesh njëra pas tjetrës, gjithë shokët e lundrimit grindeshin lart, përbindësh ngriheshin nga poshtë e me valët gëlltitnin detarët, binin rrufe, kishte edhe piratë, dhe ata brenda në anije komplotonin njëri kundër tjetrit. Sepse vërtet paganët i urrenin si hebrenj, hebrenjtë i vrisnin me gurë si njerëz që u bënin luftë ligjeve të tyre; dhe askund s'mund të qëndronin.

Kështu, çdo gjë ishte gremina, shkëmbinj e krepa: ato në qytete, ato në ara, ato në shtëpi; dhe çdo njeri i vetëm ishte në luftë me ta, gjeneralë e sundimtarë, njerëz të thjeshtë, gjithë kombet, gjithë popujt, e një rrëmujë që s'thuhet me fjalë. Sepse fisi hebre ishte tejet i urryer për pushtetin e romakëve, si fis që u kishte shkaktuar telashe pa fund; po as prej kësaj nuk u dëmtua predikimi i fjalës. Qyteti u pushtua dhe iu vu zjarri, e i mbuloi banorët e tij me të këqija të panumërta; por apostujt që dolën prej andej, tek sillnin ligje të reja, dolën fitimtarë madje edhe mbi romakët.

O ngjarje të çuditshme e të mrekullueshme! Romakët nënshtruan atëherë mori të panumërta hebrenjsh, e nuk dolën dot mbi dymbëdhjetë veta që luftonin kundër tyre lakuriq e të paarmatosur. Ç'gjuhë mund ta tregojë këtë mrekulli? Sepse ata që mësojnë të tjerët duhet t'i kenë këto dy gjëra: të jenë të denjë për t'u besuar dhe të jenë të dashur për ata që i mësojnë; e bashkë me këto, veç tyre, duhet që fjalët e tyre të pranohen lehtë dhe koha të jetë e lirë nga telashet e trazirat.

Po atëherë ishin të gjitha të kundërtat e këtyre. Sepse, ndonëse vetë s'dukeshin të denjë për besim, largonin nga mësuesit që dukeshin të denjë pikërisht ata njerëz që ishin mashtruar prej tyre. Aq larg qenë nga të qenët të dashur, sa madje urreheshin; dhe u merrnin njerëzve pikërisht ato që donin: zakonet, doket e trashëguara dhe ligjet.

Përsëri, porositë e tyre ishin fort të vështira; kurse gjërat nga të cilat i largonin njerëzit, plot kënaqësi. Të shumta ishin rreziqet, të shumta vdekjet që hoqën si vetë ashtu edhe ata që i dëgjonin; e bashkë me gjithë këtë, edhe koha u sillte shumë vështirësi, se ziente nga luftërat, trazirat e rrëmuja, kaq sa, edhe sikur të mos kishte pasur asnjë nga gjërat që përmendëm, ajo vetë do t'i kishte kthyer të gjitha përmbys.

Kemi arsye të mirë të themi: «Kush do të tregojë veprat e fuqishme të Zotit dhe kush do të bëjë të dëgjohen të gjitha lëvdimet e tij?» Sepse, në qoftë se populli i tij, në mes të shenjave, s'e dëgjoi Moisiun vetëm për shkak të baltës dhe të tullave, kush i bindi këta, që çdo ditë rriheshin e vriteshin dhe pësonin të këqija të pashërueshme, të linin një jetë të qetë dhe të parapëlqenin në vend të saj këtë jetë që ziente nga gjaku e vdekja, dhe kjo, kur ata që e predikonin ishin të huaj për ta e armiq në çdo mënyrë? Sepse s'po flas për kombe, qytete e popuj: le të sjellë dikush brenda në një shtëpi të vogël atë njeri që e urrejnë të gjithë ata që janë në shtëpi, dhe me anë të tij le të përpiqet t'i largojë ata nga njerëzit që duan, nga i ati, nga gruaja, nga fëmija; a s'do të shihet, me siguri, i copëtuar, para se të hapë gojën? Edhe, po t'i shtohet kësaj edhe një zënkë e grindje mes burrit dhe gruas në shtëpi, a s'do ta vrasin me gurë para se të vërë këmbën në prag? Edhe, po të jetë ai njeri që e përçmojnë me lehtësi, që u ngarkon gjëra të mundimshme dhe u urdhëron atyre që rrojnë në luks të mbahen me përkorë, dhe, bashkë me këtë, po të jetë përleshja kundër atyre që janë shumë më të shumtë e më të fortë se ai, a s'është krejt e qartë se do të shkatërrohet fare? E megjithatë, atë që është e pamundur të bëhet në një shtëpi të vetme, këtë e ka kryer Krishti në gjithë botën, nëpër gremina, furra, gryka e shkëmbinj, tek toka dhe deti i bënin luftë, tek solli mjekët e botës.

Dhe, po të duash t'i mësosh më qartë këto gjëra, dua të them, zitë e bukës, murtajat, tërmetet dhe fatkeqësitë e tjera, lexo historinë që ka hartuar Josif Flavi për to, dhe do t'i marrësh vesh të gjitha me saktësi. Prandaj edhe ai vetë tha: «Mos u shqetësoni, sepse të gjitha duhet të ndodhin»; edhe: «Ai që duron deri në fund, ai do të shpëtojë»; edhe: «Ungjilli patjetër do të predikohet në gjithë botën.» Sepse, kur i shihte të dobësuar e të ligështuar nga frika e atyre që u ishin thënë, ai u jep zemër duke thënë: sado gjëra të ndodhin, ungjilli duhet të predikohet në çdo cep të botës, dhe atëherë do të vijë fundi.

4. E sheh në ç'gjendje ishin punët atëherë dhe sa e larmishme qe lufta? Dhe kjo është vetëm fillimi, atëherë kur secila nga gjërat që duhej të bëheshin kërkonte mbi të gjitha qetësi. Në ç'gjendje ishin, pra? Sepse asgjë s'na pengon t'i marrim përsëri të njëjtat gjëra. Lufta e parë ishte ajo e mashtruesve: «Sepse do të vinë», thotë, «krishtër të rremë e profetë të rremë.» E dyta, ajo e romakëve: «Sepse do të dëgjoni», thotë, «për luftëra.» E treta, ajo që sjell «zitë e bukës». E katërta, «murtajat» dhe «tërmetet». E pesta: «do t'ju dorëzojnë në mundime». E gjashta: «do të jeni të urryer nga të gjithë njerëzit». E shtata: «do të tradhtojnë njëri-tjetrin dhe do të urrejnë njëri-tjetrin» (këtu bën të njohur një luftë të brendshme); pastaj «krishtërit e rremë» dhe vëllezërit e rremë; pastaj: «dashuria e më të shumtëve do të ftohet», që është shkaku i të gjitha të këqijave.

E sheh sa lloje të panumërta lufte, të reja e të çuditshme? E megjithatë, në mes të këtyre gjërave, e madje shumë më tepër (sepse me luftërat e brendshme përzihej edhe ajo mes farefisit), ungjilli mundi mbarë dheun. «Sepse ungjilli», thotë, «do të predikohet në gjithë botën.»

Ku janë, pra, ata që i vënë përballë mësimeve të Kishës fuqinë e fatit të lindjes dhe ciklin e kohërave? Sepse kush ka shënuar ndonjëherë se u shfaq një Krisht tjetër, se ndodhi një gjë e tillë? Ndonëse pohojnë me gënjeshtër gjëra të tjera, se kaluan njëqind mijë vjet, këtë as ta trillojnë s'munden. Për ç'lloj cikli, pra, do të flisnit? Sepse s'pati kurrë një Sodomë tjetër, as një Gomorrë tjetër, as një përmbytje tjetër. Gjer kur do të merreni me kotësi, duke folur për cikël e fat lindjeje?

Po si, thuhet, dalin të vërteta shumë nga ato që thonë ata? Sepse ti e ke lënë veten pa ndihmën që jep Perëndia, e ke tradhtuar veten dhe e ke vënë veten jashtë providencës së tij; prandaj fryma e ligë i rrotullon e i përdridh punët e tua si të dojë.

Por jo kështu ndër shenjtorët, madje as ndër ne mëkatarët, që e përçmojmë krejt këtë. Sepse, ndonëse jeta jonë është e padurueshme, prapëseprapë, meqë me hirin e Perëndisë i përmbahemi me shumë përpikëri mësimeve të së vërtetës, jemi mbi ligësinë e frymërave të liga.

Dhe në fund të fundit, ç'është ky fat i lindjes? Asgjë tjetër veçse padrejtësi, rrëmujë dhe pohim se çdo gjë rrokulliset kot, pa asnjë rregull; a më saktë, jo thjesht pa rregull, po, më keq se kaq, me marrëzi.

«Po të mos ketë fat lindjeje, nga i vjen njërit pasuria? Nga i vjen tjetrit varfëria?»

S'e di. Sepse në këtë mënyrë do të arsyetoj për pak me ty, duke të mësuar të mos jesh kureshtar për çdo gjë, as, si pasojë e kësaj, të nisesh sa andej-këtej e me nxitim. Sepse nuk duhet, ngaqë s'e di këtë, të trillosh gjëra që s'janë. Është më mirë njeriu të mos dijë, po siç duhet, sesa të mësojë keq. Sepse ai që s'e njeh shkakun, do të arrijë shpejt te shkaku i vërtetë; kurse ai që, ngaqë s'e njeh shkakun e vërtetë, trillon një të rremë, s'do të mundë ta pranojë lehtë të vërtetin, po do t'i duhet më shumë mund e lodhje, që të heqë të parin. Sepse, vërtet, në një pllakë, po të jetë fshirë e lëmuar, secili mund të shkruajë lehtë ç'të dojë; po kur ajo është e shkruar, s'është më njësoj, sepse duhet së pari të fshijmë atë që është shkruar keq. Po kështu, ndër mjekët, ai që s'jep asgjë është shumë më i mirë se ai që jep gjëra të dëmshme; dhe ai që ndërton keq është më i keq se ai që s'ndërton fare, ashtu si toka që s'jep asgjë është shumë më e mirë se ajo që jep gjemba.

Le të mos jemi, pra, të paduruar për të mësuar çdo gjë, po le të durojmë të jemi edhe të paditur për disa gjëra, që, kur të gjejmë një mësues, të mos i japim dyfishin e mundit. A më mirë, shumë veta shpeshherë kanë mbetur madje të sëmurë pashërueshëm, se pakujdesshëm janë ngatërruar në mendime të liga. Sepse s'është i njëjti mund të shkulësh së pari atë që ka zënë rrënjë shtrembër dhe pastaj të mbjellësh, me atë të mbjellësh në një tokë të pastër. Sepse në rastin e parë duhet së pari të rrëzosh e pastaj të vësh gjëra të tjera; kurse në të dytin, veshi është gati për të dëgjuar.

Nga i vjen, pra, dikujt pasuria? Do ta them tani: shumë veta fitojnë pasuri me dhuratën e Perëndisë, e shumë të tjerë me lejen e tij. Sepse ky është shpjegimi i shkurtër e i thjeshtë.

Ç'ka atëherë, thuhet: a i bën ai të pasur kurvarët, kurorëshkelësit, atë që ka rënë në ndyrësi me burra dhe atë që e ka përdorur keq pasurinë e tij? Ai nuk i bën të pasur, po i lejon të jenë; dhe i madh është ndryshimi, madje krejt i pafund, midis të bërit dhe të lejuarit. Po përse e lejon fare këtë? Sepse ende s'ka ardhur koha e gjyqit, që secili të marrë sipas asaj që meriton.

Sepse, çfarë më e pavlerë se ai i pasur, që nuk i jep Llazarit as edhe thërrimet e tij? E megjithatë, ai qe më i mjeri nga të gjithë, sepse s'pati as edhe një pikë ujë, dhe pikërisht për këtë arsye mbi të gjitha: sepse, ndonëse i pasur, ishte zemërgur. Sepse, po të ketë dy njerëz të ligj, që s'e kanë pasur të njëjtën pjesë këtu, po njëri në pasuri e tjetri në varfëri, s'do të ndëshkohen njësoj atje, po më i pasuri më rëndë.

5. A nuk e sheh të paktën edhe këtë njeri, që vuan më tmerrshëm sepse «i mori të mirat e veta»? Prandaj edhe ti, kur të shohësh në begati dikë që është bërë i pasur me padrejtësi, rënko, qaj; sepse vërtet kjo pasuri për të është një shtesë ndëshkimi. Sepse, ashtu si ata që mëkatojnë shumë e nuk duan të pendohen mbledhin për vete një thesar zemërimi, po ashtu ata që, veç që s'ndëshkohen, gëzojnë madje edhe begatinë, do të pësojnë ndëshkimin më të madh.

Dhe provën e kësaj, po deshe, do të ta tregoj jo vetëm nga gjërat që do të vinë, po edhe nga jeta e tanishme. Sepse i lumi David, kur bëri atë mëkat me Bethsabenë dhe u qortua nga profeti, pikërisht për këtë u qortua më rëndë se për çdo gjë tjetër: se, edhe pse kishte gëzuar një siguri kaq të madhe, u soll kështu. Dëgjo të paktën Perëndinë tek e qorton pikërisht për këtë: «A nuk të vajosa mbret, edhe të shpëtova nga dora e Saulit, edhe të dhashë gjithçka që i përkiste zotit tënd, edhe gjithë shtëpinë e Izraelit dhe të Judës? Edhe, po të ishte pak për ty, do të të kisha shtuar kaq e aq. Përse, pra, bëre atë që është e ligë në sytë e mi?» Sepse jo për të gjitha mëkatet ka të njëjtat ndëshkime, po të shumta e të llojllojshme: sipas kohërave, sipas njerëzve, sipas gradës së tyre, sipas mendjes së tyre, dhe sipas gjërave të tjera veç këtyre. Dhe, që ajo që them të jetë më e qartë, le të marrim një mëkat, kurvërinë; dhe vër re sa ndëshkime të ndryshme gjej, jo prej vetes sime, po prej Shkrimeve hyjnore. A ra ndokush në kurvëri para ligjit? Ndëshkohet ndryshe; dhe këtë e tregon Pavli: «Sepse sa mëkatuan pa ligj, edhe pa ligj do të humbasin.» A ra ndokush në kurvëri pas ligjit? Do të pësojë gjëra më të rënda: «Sepse sa mëkatuan nën ligj, do të gjykohen me anë të ligjit.» A ra ndokush në kurvëri kur ishte prift? Nga vetë dinjiteti i tij merr një shtesë shumë të madhe ndëshkimi. Prandaj, ndërsa gratë e tjera vriteshin për kurvëri, bijat e priftërinjve digjeshin; kështu ligjvënësi tregonte edhe më gjerësisht se sa i madh është ndëshkimi që e pret priftin, në bëftë këtë mëkat. Sepse, po të vërë mbi bijën një ndëshkim më të madh, ngaqë është bijë prifti, aq më tepër do ta vërë mbi vetë njeriun që mban detyrën e priftit. A u krye kurvëria me dhunë? Atëherë ajo edhe shpëton nga ndëshkimi. A u kurvërua njëra kur ishte e pasur, e një tjetër kur ishte e varfër? Edhe këtu ka ndryshim. Dhe kjo duket qartë nga ç'thamë më parë për Davidin. A ra ndokush në kurvëri pas ardhjes së Krishtit? Në ikët nga kjo jetë i papagëzuar, do të pësojë një ndëshkim më të rëndë se të gjithë ata. A ra ndokush në kurvëri pas pagëzimit? Në këtë rast s'i mbetet më as edhe një ngushëllim për mëkatin. Dhe pikërisht këtë e shpalli Pavli, kur tha: «Ai që shkeli ligjin e Moisiut vdes pa mëshirë, me dy a tre dëshmitarë; sa më i rëndë, mendoni, do të jetë ndëshkimi që meriton ai që ka shkelur me këmbë Birin e Perëndisë, që e ka quajtur të papastër gjakun e besëlidhjes dhe ka fyer hirin e Frymës?» A ra ndokush në kurvëri kur mban tani detyrën e priftit? Kjo, mbi të gjitha, është kurora e veprave të liga.

E sheh nga një mëkat i vetëm sa forma të ndryshme? njëri para ligjit, tjetri pas ligjit, një tjetër ai i atij që mban detyrën e priftit; ai i gruas së pasur dhe ai i gruas së varfër, ai i asaj që është katekumene dhe ai i gruas besimtare, ai i bijës së priftit.

Edhe sipas dijes, përsëri, i madh është ndryshimi: «Sepse ai që e dinte vullnetin e të zotit dhe nuk e bëri, do të rrihet me shumë goditje.» Edhe të mëkatosh pas shembujsh sjell hakmarrje më të madhe. Prandaj thotë: «Po ju, edhe kur e patë, prapë nuk u penduat», ndonëse kishit pasur dobinë e një kujdesi kaq të madh. Prandaj edhe Jerusalemin e qorton po me këtë fjalë: «Sa herë desha t'i mbledh bijtë e tu, dhe ju nuk deshët!»

Edhe të mëkatosh kur je në luks, këtë e tregon historia e Llazarit. Edhe sipas vendit mëkati bëhet më i rëndë, gjë që e tregoi ai vetë kur tha: «Midis tempullit dhe altarit.»

Edhe nga vetë fajet të vëna përballë njëri-tjetrit: «Nuk është për t'u çuditur në u kaptë ndokush duke vjedhur»; edhe përsëri: «I there bijtë e tu dhe bijat e tua; kjo është përtej gjithë kurvërive dhe neverive të tua.»

Edhe nga njerëzit, përsëri: «Në mëkatoftë njeriu kundër njeriut, do të luten për të; po në mëkatoftë kundër Perëndisë, kush do të ndërmjetësojë për të?»

Edhe kur dikush i kalon në shpërfillje ata që janë shumë më poshtë; për këtë i qorton në Ezekielin, duke thënë: «As sipas gjykimeve të kombeve nuk ke bërë.»

Edhe kur dikush s'vjen në vete as nga shembujt e të tjerëve: «E pa të motrën», thuhet, «dhe e nxori atë të drejtë.»

Edhe kur dikush ka pasur dobinë e një kujdesi më të bollshëm: «Sepse, po të ishin bërë në Tir e në Sidon», thotë, «këto vepra të fuqishme, do të ishin penduar që moti; por për Tirin dhe Sidonin do të jetë më e durueshme se për atë qytet.»

E sheh përpikërinë e përsosur, dhe se jo të gjithë për të njëjtat mëkate paguajnë të njëjtin ndëshkim? Sepse, veç kësaj, kur kemi pasur dobinë e durimit të gjatë të Perëndisë dhe s'nxjerrim asnjë dobi, do të pësojmë gjëra më të këqija. Edhe këtë e tregon Pavli, ku thotë: «Por sipas ashpërsisë sate dhe zemrës sate të papenduar, po grumbullon për veten tënde zemërim.»

Duke i ditur, pra, këto gjëra, le të mos shkandullohemi, as le të mos turbullohemi për asnjë nga gjërat që ndodhin, as le të mos sjellim mbi vete stuhinë e mendimeve; po, duke i lënë vend providencës së Perëndisë, le t'i kushtojmë kujdes virtytit dhe le t'i shmangemi vesit, që të arrijmë edhe ne te të mirat që do të vijnë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin i qoftë lavdi Atit, bashkë me Frymën e Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.