Mateu 25:31

Këtë pjesë tejet të ëmbël të Shkrimit, që nuk reshtim kurrë së sjelli ndër mend, le ta dëgjojmë tani me gjithë zell e me përmallim: me këtë Jisui e mbylli fjalimin e tij, dhe me vend e la të fundit, sepse vërtet i madh ishte kujdesi i tij për njeridashurinë dhe mëshirën. Prandaj edhe më parë kishte folur për këtë, po ndryshe; kurse këtu tani, nga disa anë, flet më qartë e më me zjarr, duke vënë përpara jo dy a tre a pesë veta, po gjithë botën. Megjithatë, është e sigurt se ato vende të mëparshme, që flasin për dy veta, nuk nënkuptonin dy njerëz, po dy pjesë të njerëzimit: njërën, atë të të padëgjueshmëve, tjetrën, atë të të bindurve. Po këtu e trajton fjalën më me frikë e me dritë më të plotë. Prandaj as nuk thotë më «Mbretëria i përngjan...», po e tregon veten haptas, duke thënë: «Kur të vijë Biri i Njeriut në lavdinë e tij». Sepse tani ka ardhur në çnderim, tani në fyerje e në sharje, po atëherë do të rrijë mbi fronin e lavdisë së tij.

Vazhdimisht e përmend lavdinë. Sepse kryqi ishte afër, një gjë që dukej si turp, edhe pikërisht për këtë i jep zemër dëgjuesit: ia sjell para syve fronin e gjyqit dhe rreth tij vendos gjithë botën.

Edhe jo vetëm kështu e bën fjalimin e tij të frikshëm, po edhe duke treguar qiejt e hapur. Sepse të gjithë engjëjt do të jenë pranë tij, thotë, që edhe ata të dëshmojnë se në sa gjëra kishin shërbyer, kur i dërgonte Zoti për shpëtimin e njerëzve.

Edhe çdo gjë do të ndihmojë që ajo ditë të jetë e frikshme. Atëherë, thotë, «do të mblidhen të gjithë kombet», domethënë gjithë gjinia njerëzore. «Edhe do t'i ndajë ata nga njëri-tjetri, ashtu si bariu delet e tij». Sepse tani nuk janë të ndarë, po të gjithë të përzier bashkë; kurse atëherë ndarja do të bëhet me çdo përpikëri. Për një çast i ndan sipas vendit ku qëndrojnë dhe i bën të dukshëm; pastaj, me anë të emrave, tregon prirjen e secilit, duke i quajtur të njërën palë keca e të tjerën dele: kështu tregon shterpësinë e njërës, sepse nga kecat s'del asnjë fryt, dhe fitimin e madh nga tjetra, sepse nga delet vërtet i madh është fitimi, si nga qumështi, ashtu edhe nga leshi e nga të vegjlit, prej të cilave të gjitha keci është krejt i zhveshur.

Po, ndërsa kafshët e kanë nga natyra shterpësinë e pjellorinë, këta e kanë nga zgjedhja e tyre; prandaj disa ndëshkohen, e të tjerët kurorëzohen. Edhe nuk i ndëshkon para se të arsyetojë me ta; prandaj, pasi i vë në vendin e tyre, u parashtron akuzat kundër tyre. Ata flasin me butësi, po tani s'kanë asnjë dobi prej saj; edhe fare me vend, sepse lanë pas dore një vepër aq të dëshirueshme. Sepse profetët e thonë kudo këtë: «Mëshirë dua, e jo flijim»; edhe ligjvënësi me çdo mënyrë i nxiste drejt kësaj, si me fjalë, ashtu me vepra; edhe vetë natyra e mësonte këtë.

Po vëreni ata, si janë të zhveshur jo nga një a dy gjëra, po nga të gjitha. Sepse jo vetëm nuk ushqyen të uriturin e nuk veshën të zhveshurin, po as edhe nuk vajtën të shohin të sëmurin, gjë që ishte më e lehtë.

Edhe vëreni sa të lehta janë porositë e tij. Nuk tha: «Isha në burg, edhe më liruat; isha i sëmurë, edhe më ngritët përsëri», po: «erdhët të më shihni» dhe «erdhët tek unë». As edhe në uri nuk është e rëndë gjëja që urdhëron. Sepse nuk kërkoi tryezë të shtrenjtë, po vetëm ç'është e nevojshme, ushqimin e domosdoshëm, edhe e kërkoi në rrobë lypësi; kështu që çdo gjë mjaftonte t'u sillte ndëshkim: lehtësia e kërkesës, sepse ishte bukë; gjendja e mjerueshme e atij që kërkon, sepse

ishte i varfër; afria e natyrës, sepse ishte njeri; ëmbëlsia e premtimit, sepse premtoi një mbretëri; tmerri i ndëshkimit, sepse kërcënoi me ferr; dinjiteti i atij që merr, sepse ishte Perëndia që merrte me anë të të varfrit; madhështia e jashtëzakonshme e nderit, që denjoi të përulet gjer kaq poshtë; e drejta e tij mbi atë që i falnin, sepse merrte nga të vetat. Po, kundër gjithë këtyre gjërave, lakmia i verboi njëherë e përgjithmonë ata që ajo i kishte pushtuar; edhe kjo, ndonëse kundër saj qëndronte një kërcënim kaq i madh.

Sepse edhe më parë thotë se ata që nuk i presin njerëz të tillë do të pësojnë gjëra më të rënda se Sodoma; edhe këtu thotë: «Për sa nuk ia bëtë njërit nga këta më të vegjlit, vëllezërve të mi, nuk ma bëtë mua». Ç'thua, o Zot? Vëllezërit e tu janë; e si i quan më të vegjlit? Ja, pikërisht për këtë arsye janë vëllezër: sepse janë të përulur, sepse janë të varfër, sepse janë të flakur tej. Sepse pikërisht të tillë i fton më shumë në vëllazëri, të panjohurit e të përbuzurit; edhe me këta nuk nënkupton vetëm murgjit dhe ata që kanë zënë malet, po çdo besimtar: qoftë edhe njeri i kësaj bote, po qe se është i uritur, i pangrënë, i zhveshur e i huaj, ai do që ky të gëzojë tërë këtë kujdes. Sepse pagëzimi e bën njeriun vëlla, edhe pjesëmarrja në misteret hyjnore.

2. Pastaj, që ta shohësh edhe në një mënyrë tjetër drejtësinë e vendimit, ai së pari lëvdon ata që bënë drejt, dhe thotë: «Ejani, të bekuar të Atit tim, trashëgoni mbretërinë e përgatitur për ju që para themelimit të botës. Sepse pata uri, edhe më dhatë të ha», e gjithë ç'vjen më pas. Sepse që të mos thonë «nuk e kishim», i dënon me anë të bashkëshërbëtorëve të tyre; ashtu si virgjëreshat me anë të virgjëreshave, edhe shërbëtorin e dehur e grykës me anë të shërbëtorit besnik, edhe atë që groposi talantin e tij me anë të atyre që prunë dyfishin, edhe secilin nga ata që qëndrojnë në mëkat me anë të atyre që bënë drejt.

Edhe ky krahasim herë bëhet me një të barabartë, si këtu edhe në rastin e virgjëreshave, herë me atë që ka epërsi, si kur tha: «Njerëzit e Ninevisë do të ngrihen dhe do ta dënojnë këtë brez, sepse besuan kur predikoi Jona; edhe ja, këtu është një më i madh se Jona»; edhe: «Mbretëresha e jugut do ta dënojë këtë brez, sepse erdhi të dëgjonte urtësinë e Solomonit»; edhe me një

të barabartë përsëri: «Ata do të jenë gjyqtarët tuaj»; edhe përsëri me një që ka epërsi: «A nuk e dini se ne do të gjykojmë engjëj? Aq më tepër gjërat që i përkasin kësaj jete».

Edhe këtu, gjithsesi, është me një të barabartë, sepse krahason të pasurin me të pasurin dhe të varfrin me të varfrin. Edhe jo vetëm kështu e tregon të drejtë vendimin, duke qenë se bashkëshërbëtorët e tyre bënë atë që ishte drejt kur ishin në të njëjtat rrethana, po edhe sepse ata s'u bindën as në ato gjëra ku varfëria s'ishte pengesë, si për shembull t'i japësh të pijë të eturit, të shohësh atë që është në pranga, të vizitosh të sëmurin. Edhe pasi lëvdoi ata që bënë drejt, tregon sa i madh ishte që në fillim lidhja e dashurisë së tij ndaj tyre. Sepse, thotë, «Ejani, të bekuar të Atit tim, trashëgoni mbretërinë e përgatitur për ju që nga themelimi i botës». Me sa të mira barazohet kjo, të jesh i bekuar, edhe i bekuar prej Atit? Edhe përse u çmuan të denjë për nderime kaq të mëdha? Cila është arsyeja? «Pata uri, edhe më dhatë të ha; pata etje, edhe më dhatë të pi», e gjithë ç'vjen më pas.

Ç'nder, ç'lumëri janë këto fjalë! Edhe nuk tha «Merrni», po «Trashëgoni», si diçka tuajën, si të Atit tuaj, si tuajën, si diçka që ju takon që në fillim. Sepse, thotë, para se të ishit ju, këto gjëra ishin përgatitur e bërë gati për ju, ngaqë e dija se do të ishit të tillë siç jeni.

Edhe në shkëmbim të çfarë i marrin këto gjëra? Për strehën e një çatie, për një rrobë, për bukë, për ujë të ftohtë, për një vizitë, për të hyrë në burg. Sepse vërtet, në çdo rast, është për atë që nevojitet; e ndonjëherë as edhe për aq. Sepse me siguri, siç e thashë, i sëmuri dhe ai që është në pranga nuk kërkojnë vetëm këtë, po njëri të zgjidhet, tjetri të shpëtojë nga sëmundja. Po ai, meqë është zemërmirë, kërkon vetëm atë që e kemi në dorë, ose më mirë, edhe më pak nga sa kemi në dorë, duke na lënë neve ta tregojmë bujarinë tonë kur bëjmë më shumë.

Po të tjerëve u thotë: «Largohuni prej meje, të mallkuar» (jo më «të Atit»; sepse jo ai ua vuri mallkimin, po veprat e tyre), «në zjarrin e përjetshëm, të përgatitur», jo për ju, po «për djallin dhe engjëjt e tij». Sepse për mbretërinë, kur tha «Ejani, trashëgoni mbretërinë», shtoi «të përgatitur për ju që para themelimit

së botës»; kurse për zjarrin, jo më kështu, po «të përgatitur për djallin». Unë, thotë, e përgatita mbretërinë për ju, po zjarrin jo më për ju, po «për djallin dhe engjëjt e tij»; po, meqë ju vetë e hodhët veten atje, fajësoni veten. Edhe jo vetëm kështu, po edhe me anë të asaj që vjen më pas, ai i parashtron shkaqet, sikur po shfajësohej para tyre.

«Sepse pata uri, edhe nuk më dhatë të ha». Sepse edhe sikur ai që erdhi te ti të kishte qenë armiku yt, a nuk mjaftonin vuajtjet e tij të mposhtnin e të zbutnin edhe njeriun pa mëshirë? Uria, të ftohtit, prangat, zhveshja, sëmundja, të bredhësh kudo pa strehë? Këto mjaftojnë edhe të shuajnë armiqësinë. Po ju këto s'i bëtë as edhe për një mik, ndonëse ishte njëherësh mik, bamirës e Zot. Edhe sikur të shohim një qen të uritur, shpesh na zbutet zemra; edhe kur shohim një bishë të egër, na përkulet shpirti; po kur sheh Zotin, ti nuk përkulesh? Edhe ku mund të gjejnë mbrojtje këto?

Sepse edhe sikur të ishte vetëm kjo, a nuk do të mjaftonte si shpërblim? (Nuk e kam fjalën për të dëgjuar një zë të tillë, para gjithë botës, prej atij që rri mbi fronin e Atit, e as për të fituar mbretërinë.) A nuk mjaftonte vetë vepra si shpërblim? Po ja, tani, edhe para gjithë botës, edhe kur shfaqet ajo lavdi e patregueshme, ai të shpall e të kurorëzon, edhe të njeh si ushqyesin dhe mikpritësin e tij, edhe nuk ka turp të thotë gjëra të tilla, që të ta bëjë kurorën më të ndritur.

Kështu, pra, ndërsa disa ndëshkohen me drejtësi, të tjerët kurorëzohen prej hirit. Sepse edhe sikur të kishin bërë dhjetë mijë gjëra, bujaria do të ishte prej hirit: që në shkëmbim të shërbimeve kaq të vogla e të lira, t'u jepej një qiell i tillë, e një mbretëri, e një nder kaq i madh.

«Edhe ndodhi që, kur mbaroi Jisui këto fjalë, u tha nxënësve të tij: Ju e dini se pas dy ditësh është Pashka, edhe Biri i Njeriut do të tradhtohet për t'u kryqëzuar». Me kohën e duhur flet përsëri për Pësimin, pasi u kishte kujtuar mbretërinë, shpërblimin që gjendet atje dhe ndëshkimin e pavdekshëm; sikur të thoshte: Përse trembeni nga rreziqet që zgjatin pak, kur ju presin të mira të tilla?

3. Po vër re, të lutem, si i ka trajtuar në një mënyrë të re e i ka lënë në hije, në gjithë fjalët e tij të para, ato që ishin më të dhimbshme për ta. Sepse nuk tha «Ju e dini se pas dy ditësh unë tradhtohem», po «Ju e dini se pas dy ditësh është Pashka», që të tregojë se ajo që bëhet është mister, edhe se po mbahet një festë e një kremtim për shpëtimin e botës, edhe se i pësoi të gjitha duke i ditur që më parë. Kështu, pra, sikur kjo të ishte ngushëllim i mjaftueshëm për ta, tani as nuk u tha gjë për ngjalljen; sepse ishte e tepërt, pasi kishte folur aq shumë për të, të fliste sërish. Edhe për më tepër, siç thashë, tregon se edhe vetë Pësimi i tij është çlirim nga të këqija të panumërta, sepse me anë të Pashkës u kujtoi të mirat e lashta në Egjipt.

«Atëherë u mblodhën kryepriftërinjtë, edhe skribët, edhe pleqtë e popullit, në pallatin e kryepriftit që quhej Kajafa, edhe u këshilluan që ta zinin Jisuin me dinakëri dhe ta vrisnin. Por thoshin: Jo në ditën e festës, që të mos bëhet trazirë në popull».

E sheh prishjen e patregueshme të rendit hebre? Ndërsa ndërmarrin vepra të paligjshme, vijnë te kryeprifti, duke dashur të marrin lejen prej andej nga duhej të kishin gjetur pengesë.

Edhe sa kryepriftërinj ishin? Sepse ligji do që të jetë një, po atëherë ishin shumë. Prej kësaj duket qartë se rendi hebre kishte nisur të shpërbëhej. Sepse Moisiu, siç thashë, urdhëroi që të jetë një, edhe, kur ky të vdiste, të vinte një tjetër; edhe me jetën e këtij njeriu maste mërgimin e atyre që kishin vrarë njeri pa dashje. Si, pra, ishin atëherë shumë kryepriftërinj? Më vonë i caktonin për një vit. Edhe këtë e tregoi ungjillori, kur fliste për Zakarinë, duke thënë se ishte nga rendi i Abisë. Prandaj këtu quan kryepriftërinj ata që kishin qenë kryepriftërinj.

Për çfarë u këshilluan bashkë? Që ta kapnin fshehurazi, apo që ta vrisnin? Për të dyja; sepse kishin frikë popullin. Prandaj edhe prisnin të kalonte festa; sepse «thoshin: Jo në ditën e festës». Sepse djalli, që të mos e bënte Pësimin të dukshëm, nuk donte të ndodhte gjatë Pashkës; kurse ata, që të mos

bëhej trazirë. Vëreni, pra, si trembeshin gjithnjë jo nga të këqijat që vijnë prej Perëndisë, as se mos u vinte ndonjë ndotje më e madhe prej asaj kohe, po në çdo rast nga të këqijat që vijnë prej njerëzve.

Megjithatë, të tërbuar nga zemërimi, e ndryshuan sërish qëllimin. Sepse, ndonëse kishin thënë «Jo në kohën e festës», kur gjetën tradhtarin, nuk pritën kohën, po e vranë gjatë festës. Po përse e kapën atëherë? Ziejnin nga tërbimi, siç thashë; edhe prisnin ta gjenin pikërisht atëherë, edhe të gjitha i bënin si të verbër. Sepse, ndonëse ai vetë e përdori sa më shumë ligësinë e tyre për ikonominë e tij, ata prapë s'ishin të pafajshëm për këtë, po të denjë për ndëshkime të panumërta për prirjen e mendjes së tyre. Së paku, kur duhej të lirohej çdokush, madje edhe fajtori, atëherë këta njerëz vranë të pafajshmin, atë që u kishte dhënë të mira të panumërta, dhe që për një kohë kishte lënë pas dore johebrenjtë për hir të tyre. Po, o njeridashuri! Ata që ishin kaq të prishur, ata që ishin kaq kokëfortë e plot me të këqija të panumërta, ai përsëri i shpëton, edhe dërgon apostujt të vriten për ta, edhe me anë të apostujve u përgjërohet. «Sepse jemi ambasadorë për Krishtin».

Duke pasur, pra, shembuj të tillë si këta, nuk po them: le të vdesim për armiqtë tanë, ndonëse duhet ta bëjmë edhe këtë; po, meqë jemi tepër të dobët për këtë, po them tani për tani: së paku të mos i shikojmë me sy të keq miqtë tanë, të mos u kemi zili bamirësve tanë. Nuk po them tani për tani: t'u bëjmë mirë atyre që na sillen keq, ndonëse e dëshiroj edhe këtë; po, meqë jeni tepër të trashë për këtë, së paku mos merrni hak. Ç'është kjo gjendja jonë, një skenë dhe lojë teatri? Përse vallë i viheni drejtpërdrejt kundër atyre që na urdhërohen? Nuk është më kot që u shkrua gjithë e tjera, dhe sa gjëra bëri mbi vetë kryqin, të mjaftueshme për t'i tërhequr sërish drejt tij; po që edhe ti të imitosh mirësinë e tij, që të përpiqesh të arrish njeridashurinë e tij. Sepse vërtet ai i hodhi për tokë, edhe ia ktheu veshin shërbëtorit, edhe foli me durim; edhe tregoi mrekulli të mëdha kur qe ngritur lart: ktheu tej rrezet e diellit, çau shkëmbinjtë, ngjalli të vdekurit, tmerroi me ëndrra gruan e atij që po e gjykonte, edhe pikërisht gjatë gjyqit tregoi gjithë butësinë (që s'kishte fuqi më të vogël se mrekullitë për t'i fituar), duke i paralajmëruar për gjëra të panumërta në sallën e gjyqit; edhe mbi vetë kryqin thirri me zë të lartë: «O Atë, ua fal mëkatin». Edhe kur qe varrosur, sa gjëra tregoi për shpëtimin e tyre? Edhe pasi u ngjall, a nuk

i thirri menjëherë hebrenjtë? A nuk u dha ndjesën e mëkateve? A nuk u vuri përpara bekime të panumërta? Çfarë mund të jetë më e çuditshme se kjo? Ata që e kryqëzuan dhe merrnin frymë vetëm vrasje, pasi e kryqëzuan, u bënë bij të Perëndisë.

Çfarë mund të barazohet me këtë butësi? Kur t'i dëgjojmë këto, le t'i fshehim fytyrat tona, kur mendojmë se jemi kaq larg prej atij që na urdhërohet ta imitojmë. Së paku le ta shohim sa e madhe është largësia, që të paktën ta dënojmë veten, sepse luftojmë me ata për të cilët Krishti dha jetën e vet, dhe nuk duam të pajtohemi me ata që, për t'i pajtuar, ai nuk hoqi dorë as edhe të vritej; veç në qoftë se edhe kjo është ndonjë shpenzim a dhënie parash, që ju e ngrini si kundërshtim kur bëhet fjalë për lëmoshë.

4. Mendo për sa gjëra je fajtor; dhe, larg së qeni i ngadaltë për të falur ata që të kanë lënduar, ti duhet madje të vraposh drejt atyre që të kanë hidhëruar, që të kesh një arsye për falje, që të gjesh një ilaç për veprat e tua të këqija.

Bijtë e grekëve, që nuk presin asgjë të madhe, shpesh kanë treguar vetëpërmbajtje ndaj këtyre gjërave; kurse ti, që do të ikësh nga kjo botë me shpresa të tilla, tërhiqesh e ngurron të veprosh; edhe atë që e kryen koha, këtë nuk duron ta bësh më parë për hir të ligjit të Perëndisë, po dëshiron që ky zemërim të shuhet pa shpërblim, në vend që të shuhet për shpërblim? Sepse, edhe në qoftë se kjo do të vinte prej kohës, nuk do të kesh asnjë dobi, po përkundrazi i madh do të jetë ndëshkimi, sepse atë që e kreu koha, ligji i Perëndisë nuk arriti të të bindte ta bëje.

Po në thënç se digjesh nga kujtimi i fyerjes, sill ndër mend mos të ka bërë ndonjë të mirë ai që të ka fyer, edhe sa të këqija u ke shkaktuar ti të tjerëve.

A të ka folur keq e të ka turpëruar? Mendo se edhe ti ke folur kështu për të tjerët. Si, pra, do të fitosh falje, të cilën ti nuk ua jep të tjerëve? Po s'ke folur keq për askënd? Prapëseprapë ke dëgjuar të tjerë të flasin kështu dhe e ke lejuar. As kjo nuk është pa faj.

Do të mësosh sa gjë e mirë është të mos mbash mend të keqen, edhe se si kjo, më shumë se çdo gjë, i pëlqen Perëndisë? Ata që ngazëllehen mbi njerëz të ndëshkuar drejtësisht prej tij vetë, ai i ndëshkon. Edhe pse ata ndëshkohen me të drejtë, ti prapë nuk duhet të gëzohesh mbi ta. Kështu, profeti, pasi solli shumë

akuza, shtoi edhe këtë, duke thënë: «Nuk u dhemb aspak për mjerimin e Josifit»; edhe përsëri: «Ajo që banon në Enan nuk doli të vajtojë për vendin pranë saj». E megjithatë si Josifi (domethënë fiset që lindën prej tij), ashtu edhe fqinjët e këtyre të tjerëve u ndëshkuan sipas vullnetit të Perëndisë; e prapë, është vullneti i tij që t'u dhembemi edhe këtyre. Sepse, në qoftë se ne, që jemi të këqij, kur ndëshkojmë një shërbëtor, po të shohim një nga bashkëskllevërit e tij duke qeshur, atë çast zemërohemi edhe më shumë dhe e kthejmë zemërimin kundër tij, aq më tepër do t'i ndëshkojë Perëndia ata që ngazëllehen mbi ata që ai i ndëshkon. Po, në qoftë se mbi ata që i ndëshkon Perëndia nuk është e drejtë të shkelim, po të dhembemi bashkë me ta, aq më tepër me ata që kanë mëkatuar kundër nesh. Sepse kjo është shenja e dashurisë; edhe dashurinë Perëndia e vë përmbi çdo gjë. Sepse, ashtu si te purpuri mbretëror janë të çmuara ndër lulet e ngjyrat ato që e përbëjnë atë veshje, kështu edhe këtu, të çmuara janë ato virtyte që e ruajnë dashurinë. Po asgjë nuk e mban dashurinë aq shumë sa mosmbajtja mend e atyre që kanë mëkatuar kundër nesh.

«Po pse? A nuk e ruajti Perëndia edhe anën tjetër? A nuk e shtyu atë që bëri të keqen drejt atij që u dëmtua? A nuk e nis atë nga altari drejt tjetrit, edhe kështu, pas pajtimit, e fton në tryezë?» Po mos prit, pra, që të vijë tjetri, sepse kështu i ke humbur të gjitha. Sepse pikërisht për këtë qëllim të cakton ty një shpërblim të patregueshëm: që t'i dalësh përpara tjetrit; sepse, në qoftë se pajtohesh me lutjet e tij, miqësia nuk është më fryt i urdhrit hyjnor, po i kujdesit të palës tjetër. Prandaj edhe ti ikën pa kurorë, kurse ai i merr shpërblimet.

Çfarë thua? Ke një armik dhe nuk të vjen turp? Përse nuk na mjafton djalli, që të sjellim mbi vete edhe ata të fisit tonë? Ah, sikur as ai të mos kishte dashur të luftonte kundër nesh; sikur as ai të mos ishte djall!

A nuk e di sa i madh është gëzimi pas pajtimit? Ç'rëndësi ka që, sa jemi në armiqësi, nuk duket i madh? Sepse do të mund ta mësosh fare mirë, pasi të zhduket armiqësia, se është më e ëmbël të duash atë që të bën keq sesa ta urresh.

5. Përse, pra, i ngjajmë të marrëve, që gllabërojmë njëri-tjetrin dhe luftojmë kundër mishit tonë?

Dëgjoni edhe në Dhiatën e Vjetër sa e madhe ishte vëmendja për këtë: «Udhët e njerëzve hakmarrës të çojnë në vdekje. Njeriu mban zemërim kundër tjetrit, e a kërkon shërim prej Perëndisë?» «Po ai lejoi ‹sy për sy› e ‹dhëmb për dhëmb›; si, pra, gjen faj?» Sepse i lejoi edhe ato gjëra jo që t'ia bëjmë njëri-tjetrit, po që, nga frika e vuajtjes, të përmbahemi nga kryerja e krimit. Edhe përveç kësaj, ato vepra janë frytet e një zemërimi jetëshkurtër, kurse të mbash mend të keqen është puna e një shpirti që stërvitet në ligësi.

Po a ke pësuar ndonjë të keqe? Prapë asgjë aq të madhe sa ajo që do t'i bësh vetes duke mbajtur mend të keqen. Edhe përveç kësaj, s'është as edhe e mundur që një njeri i mirë të pësojë ndonjë të keqe. Sepse le të marrim me mend se ka një njeri që ka edhe fëmijë edhe grua; le të jetojë ai me virtyt; le të ketë veç kësaj shumë raste për t'u dëmtuar, si bollëk pasurie, ashtu pushtet sundues, e shumë miq; edhe le të gëzojë nderime; mjafton vetëm të jetojë me virtyt, sepse kjo duhet shtuar. Edhe le t'i vëmë me përfytyrim fatkeqësi mbi të. Le t'i vijë ndonjë njeri i lig dhe le ta fusë në humbje. Ç'rëndësi ka kjo për atë që s'e çmon fare paranë? Le t'ia vrasë fëmijët. Ç'rëndësi ka kjo për atë që mëson të jetë i urtë përsa i përket ngjalljes? Le t'ia vrasë gruan; ç'rëndësi ka kjo për atë që është mësuar të mos pikëllohet për ata që kanë fjetur? Le ta hedhë në çnderim. Ç'rëndësi ka kjo për atë që i çmon gjërat e tashme si lulja e barit? Po deshe, le t'ia mundojë edhe trupin dhe le ta fusë në burg. Ç'rëndësi ka kjo për atë që ka mësuar: «Ndonëse njeriu ynë i jashtëm prishet, i brendshmi përtërihet»; edhe se «shtrëngimi sjell provë»?

Tani, unë isha zotuar se ai nuk do të pësonte asnjë dëm; po arsyetimi, ndërsa ecte përpara, tregoi se ai madje del me fitim, sepse përtërihet dhe bëhet i provuar.

Le të mos mundohemi, pra, me të tjerët, se kështu dëmtojmë veten dhe e bëjmë të dobët shpirtin tonë. Sepse mërzia nuk vjen aq nga ligësia e të afërmve tanë, sa nga dobësia jonë. Prandaj, po të na fyejë ndokush, qajmë dhe vrenjtemi; po të na vjedhë ndokush, pësojmë të njëjtën gjë, si ata fëmijët e vegjël që shokët më të zgjuar i ngacmojnë kot, duke i hidhëruar për shkaqe të vogla; po, megjithatë, edhe këta, po qe se

do t'i shohin të mërzitur, vazhdojnë t'i ngacmojnë; por po qe se qeshin, përkundrazi heqin dorë. Po ne jemi edhe më të marrë se këta, sepse vajtojmë për ato gjëra për të cilat duhej të qeshnim.

Prandaj ju përgjërohem, le ta lëmë këtë mendje fëmijërore dhe le të kapemi pas Qiellit. Sepse vërtet, Krishti do që ne të jemi burra, burra të përsosur. Kështu urdhëroi edhe Pavli: «Vëllezër, mos u bëni fëmijë nga mendja», thotë, «po në ligësi bëhuni fëmijë».

Le të jemi, pra, fëmijë në ligësi, le t'i ikim së keqes e le të kapemi pas virtytit, që të arrijmë edhe të mirat e përjetshme, me anë të hirit dhe të njeridashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti, në jetë të jetëve. Amin.