Mateu 26:51-54

Kush ishte ky «njëri» që i preu veshin? Joani thotë se ishte Pjetri. Sepse kjo vepër erdhi nga zjarrmia e tij.

Por kjo çështje tjetër ia vlen ta shqyrtojmë: përse mbanin shpata? Se i mbanin, kjo duket jo vetëm prej kësaj, po edhe nga fjala që thanë kur i pyeti: «Ja, dy». Po përse Krishti u lejoi madje të kishin shpata? Sepse edhe Lluka e pohon këtë, se u tha atyre: «Kur ju dërgova pa kuletë, pa trastë e pa këpucë, a ju mungoi gjë?» Dhe kur thanë: «Asgjë», u tha atyre: «Por tani, kush ka kuletë, le ta marrë, edhe trastën gjithashtu; dhe kush s'ka shpatë, le të shesë rrobën e tij dhe të blejë një». Dhe kur thanë: «Ja, këtu janë dy shpata», u tha atyre: «Mjaft».

Përse, pra, i lejoi t'i kishin? Që t'i bindte se do të tradhtohej. Prandaj u thotë: «Le të blejë një shpatë», jo që të armatoseshin, kurrsesi jo; por me këtë tregonte se do të tradhtohej.

Po përse përmend edhe një trastë? I mësonte që tani e tutje të ishin të matur e syçelë, dhe të tregonin shumë kujdes nga ana e tyre. Sepse në fillim përkujdesej për ta (si të papërvojë), duke shfaqur fuqinë e tij me bollëk; por pastaj, duke i nxjerrë si zogj të vegjël nga foleja, i urdhëron të përdorin krahët e tyre. Mandej, që të mos mendonin se po i linte vetëm nga dobësia, kur i urdhëron edhe ata të bënin pjesën e tyre, ua kujton gjërat e mëparshme, duke thënë: «Kur ju dërgova pa kuletë, a ju mungoi gjë?», që nga të dyja të mësonin fuqinë e tij: si atje ku i mbrojti, ashtu edhe atje ku tani, dalëngadalë, po i lë të mbështeten te vetja.

Po nga vinin shpatat atje? Sapo kishin dalë nga darka e nga tryeza. Ka gjasa që të kishte shpata edhe për shkak të qengjit, dhe se nxënësit, kur dëgjuan se disa po vinin kundër tij, i morën për t'u mbrojtur, me mendjen se do të luftonin për Mësuesin e tyre, gjë që qe vetëm mendim i tyre. Prandaj edhe Pjetri qortohet që e përdori, madje me një kërcënim të rëndë. Sepse i bënte ballë shërbëtorit që erdhi, me zjarr vërtet, po jo për të mbrojtur veten, por duke e bërë këtë për Mësuesin e tij.

Megjithatë, Krishti nuk lejoi të vinte asnjë e keqe. Sepse e shëroi atë dhe tregoi një mrekulli të madhe, të mjaftueshme për të treguar njëherësh si durimin e fuqinë e tij, ashtu edhe dashurinë e butësinë e nxënësit. Sepse atëherë veproi nga dashuria, tani nga ndjenja e detyrës. Sepse kur dëgjoi: «Fute shpatën në millin e saj», u bind menjëherë, dhe pas kësaj nuk vepron më kurrë kështu.

Po një tjetër thotë se ata madje pyetën: «A t'i biem?», por ai e ndaloi, e shëroi njeriun, e qortoi nxënësin e tij dhe e kërcënoi, që ta shtynte drejt bindjes. «Sepse të gjithë ata që rrokin shpatën», tha, «me shpatë do të vdesin».

Dhe shton një arsye, duke thënë: «A mendoni se nuk mund t'i lutem Atit tim, dhe ai do të më jepte menjëherë më shumë se dymbëdhjetë legjione engjëjsh? Por kjo ndodh që të përmbushen Shkrimet». Me këto fjalë ua shuajti zemërimin, duke treguar se edhe Shkrimet e miratonin këtë. Prandaj edhe atje u lut, që ata ta pranonin me butësi atë që i ndodhi, kur të mësonin se edhe kjo bëhet sipas vullnetit të Perëndisë.

Dhe me këto dy gjëra i ngushëlloi. Nga njëra anë, me ndëshkimin e atyre që komplotonin kundër tij: «Sepse të gjithë ata», thotë, «që rrokin shpatën, me shpatë do të mbaren». Nga ana tjetër, me atë që nuk i pësonte këto kundër vullnetit të tij: «Sepse unë mund t'i lutem Atit tim», thotë.

Po përse nuk tha: «A mendoni se nuk mund t'i zhduk të gjithë?» Sepse do të besohej më lehtë duke thënë atë që tha; sepse ende nuk kishin besimin e drejtë për të. Dhe pak më parë kishte thënë: «Shpirti im është tejet i trishtuar, deri në vdekje», dhe: «Ati im, le të largohet prej meje kjo kupë»; dhe ishte shfaqur në ankth e duke djersitur, dhe një engjëll e kishte forcuar.

Meqë, pra, kishte shfaqur shumë shenja të natyrës njerëzore, nuk do të dukej i besueshëm po të thoshte: «A mendoni se nuk mund t'i zhduk?» Prandaj thotë: «Ç'është kjo, a mendoni se nuk mund t'i lutem Atit tim?» Dhe përsëri flet me përulësi, kur thotë: «Ai do të më japë menjëherë dymbëdhjetë legjione engjëjsh». Sepse, në qoftë se një engjëll i vetëm vrau njëqind e tetëdhjetë e pesë mijë të armatosur, ç'nevojë ka për dymbëdhjetë legjione kundër një mijë vetash? Por ai i ndërton fjalët sipas tmerrit dhe dobësisë së tyre, sepse ata vërtet kishin vdekur nga frika. Prandaj u sjell edhe Shkrimet, duke thënë: «Si do të përmbushen atëherë Shkrimet?», duke i trembur edhe me këtë. Sepse, në qoftë se kjo miratohet nga Shkrimet, vallë do t'u kundërviheni e do të luftoni kundër tyre?

2. Këto ua thotë nxënësve të tij; kurse të tjerëve: «Si kundër një kusari keni dalë, me shpata e me shkopinj, që të më kapni? Çdo ditë rrija në tempull duke mësuar, dhe nuk më kapët».

Shihni sa gjëra bën për t'i zgjuar. I rrëzoi përtokë, shëroi veshin e shërbëtorit, i kërcënoi se do të vriteshin; «Sepse me shpatë do të mbaren», thotë, «ata që rrokin shpatën». Me shërimin e veshit, u dha siguri edhe për këto; nga çdo anë, si nga gjërat e tanishme, ashtu edhe nga ato që do të vinin, duke shfaqur fuqinë e tij, dhe duke treguar se kapja e tij nuk ishte vepër e forcës së tyre. Prandaj shton edhe: «Çdo ditë isha me ju dhe rrija e mësoja, dhe nuk më kapët»; duke bërë të qartë edhe me këtë se kapja u bë me lejen e tij. I la mënjanë mrekullitë dhe përmend mësimin, që të mos dukej sikur mburrej.

Kur mësoja, nuk më kapët; kur heshta, dolët kundër meje? Isha në tempull dhe askush nuk më kapi, e tani më vini kundër natën vonë, në mesnatë, me shpata e me shkopinj? Ç'nevojë ishte për këto armë kundër atij që ishte përherë me ju? Me këto gjëra u mësonte se, po të mos ishte dorëzuar me vullnetin e tij, as atëherë nuk do t'ia kishin dalë. Sepse ata që nuk qenë në gjendje ta mbanin kur e kishin në duar, dhe që, kur e patën në mes tyre, nuk ia dolën, as atëherë nuk do t'ia kishin dalë, po të mos kishte dashur ai.

Pas kësaj, zgjidh edhe vështirësinë se përse e deshi atë atëherë. Sepse: «Kjo u bë», thotë, «që të përmbushen Shkrimet e profetëve». Shihni si, edhe deri në orën e fundit, madje në çastin që tradhtohej, i bëri të gjitha për përmirësimin e tyre: shëronte, profetizonte, kërcënonte. «Sepse», thotë, «me shpatë do të mbaren». Për të treguar se po vuan me vullnetin e tij, thotë: «Çdo ditë isha me ju dhe mësoja»; për të shfaqur pajtimin e tij me Atin, shton: «Që të përmbushen Shkrimet e profetëve».

Po përse nuk e kapën në tempull? Sepse në tempull nuk do të guxonin, për shkak të popullit. Prandaj edhe doli jashtë, duke u dhënë siguri si me vendin, ashtu edhe me kohën, dhe duke ua hequr çdo shfajësim deri në orën e fundit. Sepse ai që, për t'iu bindur profetëve, dha edhe veten, si mund të mësonte gjëra të kundërta me ta?

«Atëherë të gjithë nxënësit e tij», thuhet, «e lanë dhe ikën». Sepse, kur e kapën, ata mbetën; po kur ua tha këto gjëra turmave, ikën. Sepse që atëherë e panë se ikja nuk ishte më e mundur, tani që ai po u dorëzohej me vullnetin e tij dhe thoshte se kjo po bëhej sipas Shkrimeve.

Dhe kur këta ikën, «e çuan te Kajafa; po Pjetri e ndoqi dhe hyri brenda për të parë se ç'fund do të kishte».

E madhe ishte zjarrmia e nxënësit; as nuk iku kur i pa të tjerët duke ikur, por qëndroi dhe hyri bashkë me të. Edhe pse edhe Joani bëri po ashtu, ai megjithatë ishte «i njohur i kryepriftit».

Po përse e çuan atje ku ishin mbledhur të gjithë? Që t'i bënin të gjitha me miratimin e kryepriftërinjve. Sepse ai ishte atëherë kryeprift, dhe të gjithë e prisnin Krishtin atje, aq shumë sa kaluan tërë natën dhe hoqën dorë nga gjumi për këtë qëllim. Sepse atëherë as që e hëngrën Pashkën, po rrinin zgjuar për këtë qëllim tjetër. Sepse Joani, pasi tha se «ishte herët», shtoi: «nuk hynë në pretorium, që të mos ndoteshin, por që të hanin Pashkën».

Ç'duhet të themi, pra? Se e hëngrën një ditë tjetër dhe e shkelën ligjin, për shkak të etjes së tyre të zjarrtë për këtë vrasje. Sepse Krishti nuk do të kishte shkelur kohën e Pashkës, po ata që guxonin gjithçka dhe shkelnin me këmbë një mijë ligje. Meqë vlonin së tepërmi nga tërbimi dhe shpesh ishin përpjekur ta kapnin e s'kishin mundur, kur e zunë befas, zgjodhën madje ta linin Pashkën, vetëm e vetëm për të ngopur epshin e tyre gjakatar.

Prandaj edhe u mblodhën të gjithë: ishte një kuvend njerëzish të mbrapshtë, që bënin disa pyetje, duke dashur t'i jepnin këtij komploti pamjen e një gjyqi. Sepse «as dëshmitë e tyre nuk përputheshin»; aq i shtirur ishte ai gjyq, dhe gjithçka plot rrëmujë e çrregullim.

«Po erdhën dëshmitarë të rremë dhe thanë: ‹Ky njeri tha: Do ta prish këtë tempull dhe për tri ditë do ta ngre›». Dhe vërtet ai kishte thënë «për tri ditë», po nuk tha «do ta prish», por «prisheni», dhe jo për atë tempull, por për trupin e tij.

Ç'bën atëherë kryeprifti? Duke dashur ta shtyjë të mbrohej, që me anë të kësaj ta kapte, thotë: «A nuk dëgjon ç'dëshmojnë këta kundër teje? Po ai heshti».

Sepse përpjekjet për t'u mbrojtur ishin të kota, se askush nuk dëgjonte. Sepse kjo ishte veç një shfaqje gjyqi, po në të vërtetë një sulm kusarësh, që i suleshin pa shkak, si në një shpellë a në një udhë.

Prandaj «ai heshti», por tjetri vazhdoi, duke thënë: «Të përbetoj për Perëndinë e gjallë të na thuash a je ti Krishti, Biri i Perëndisë së gjallë. Po ai tha: ‹Ti e the. Por unë po ju them: Që tani e tutje do ta shihni Birin e Njeriut duke ndenjur në të djathtë të fuqisë dhe duke ardhur mbi retë›. Atëherë kryeprifti i shqeu rrobat, duke thënë: ‹Ai blasfemoi›». Dhe këtë e bëri për t'i shtuar forcë akuzës dhe për të rënduar, me anë të veprës, atë që tha ai. Sepse, meqë ato që qenë thënë i shtynin dëgjuesit drejt frikës, atë që bënë me Stefanin, kur i zunë veshët, po këtë bën edhe ky kryeprift këtu.

3. E megjithatë, ç'lloj blasfemie ishte kjo? Sepse edhe më parë kishte thënë, kur ishin mbledhur bashkë: «Zoti i tha Zotit tim: Rri në të djathtën time», dhe e shpjegoi thënien, e ata nuk guxuan të thoshin asgjë, po heshtën, dhe që atëherë nuk e kundërshtuan më. Përse, pra, tani e quajtën blasfemi thënien? Dhe përse Krishti u përgjigj kështu? Që t'ua hiqte çdo shfajësim, sepse deri në ditën e fundit mësoi se ishte Krishti, se rri në të djathtë të Atit dhe se do të vijë përsëri për të gjykuar botën, gjë që ishte gjuha e atij që shfaq pajtimin e tij të plotë me Atin.

Pasi i shqeu, pra, rrobat, thotë: «Si ju duket?» Nuk e jep vetë vendimin, po e kërkon prej tyre, sikur të ishte fjala për mëkate të pranuara e për një blasfemi të hapur. Sepse, meqë e dinin se, po të hetohej çështja e po të gjykohej me kujdes, do ta shfajësonte nga çdo faj, e dënojnë vetë mes tyre dhe u dalin përpara dëgjuesve, duke thënë: «E dëgjuat blasfeminë», duke i shtrënguar e detyruar thuajse me forcë të shpallnin vendimin. Ç'thonë atëherë? «Është fajtor për vdekje», që, pasi ta merrnin si të dënuar, kështu ta nxisnin Pilatin që të jepte vendimin. Në këtë punë edhe të tjerët, si bashkëfajtorë, thonë: «Është fajtor për vdekje», vetë akuzojnë, vetë gjykojnë, vetë japin vendimin, vetë ishin gjithçka atëherë.

Po përse nuk e ngritën çështjen e së shtunave? Sepse shpesh ua kishte mbyllur gojën; dhe për më tepër, donin ta kapnin e ta dënonin me anë të atyre që u thanë atëherë. Dhe kryeprifti u doli përpara, e dha vendimin sikur të vinte prej tyre, i tërhoqi të gjithë pas vetes duke i shqyer rrobat, dhe, pasi e çoi te Pilati si të ishte tashmë i dënuar, kështu i bëri të gjitha.

Përpara Pilatit, sidoqoftë, nuk thanë asgjë të tillë, po çfarë? «Po të mos ishte keqbërës ky njeri, nuk do të ta kishim dorëzuar»; duke u përpjekur ta vrisnin me akuza politike. Po përse nuk e vranë fshehurazi? Donin gjithashtu të nxirrnin një zë të keq kundër namit të tij. Meqë tashmë shumë veta e kishin dëgjuar, e admironin dhe mrekulloheshin me të, u përpoqën që ai të vritej botërisht, në praninë e të gjithëve.

Po Krishti nuk e pengoi, por e shfrytëzoi plotësisht ligësinë e tyre për të vendosur të vërtetën, që vdekja e tij të bëhej e njohur për të gjithë. Dhe përfundimi doli i kundërt me atë që dëshironin. Sepse ata donin ta bënin spektakël, për ta turpëruar kështu, po ai, pikërisht me anë të këtyre gjërave, shkëlqeu edhe më shumë. Dhe ashtu si thanë: «Le ta vrasim, që të mos vijnë romakët e të na marrin vendin dhe kombin»; dhe pasi e vranë, pikërisht kjo ndodhi; kështu edhe këtu: qëllimi i tyre ishte ta kryqëzonin botërisht, që t'i dëmtonin namin, po ndodhi e kundërta.

Për të vërtetuar se ata vërtet kishin pushtet ta vrisnin, madje edhe vetë mes tyre, dëgjoni ç'thotë Pilati: «Merreni ju dhe gjykojeni sipas ligjit tuaj». Po ata nuk deshën, që ai të dukej sikur u vra si shkelës ligji, si uzurpator, si nxitës trazirash. Prandaj edhe kryqëzuan kusarë bashkë me të; prandaj edhe thanë: «Mos shkruaj se ky njeri është Mbreti i hebrenjve, po se ai vetë e tha».

Po të gjitha këto bëhen për të vërtetën, që të mos kishin as edhe hijen më të vogël të një mbrojtjeje, e cila do të ishte gjithsesi e pacipë. Edhe te varri, po ashtu, vulat dhe rojet e bënë të vërtetën edhe më të dukshme; dhe talljet, përqeshjet e fyerjet sollën përsëri pikërisht të njëjtin përfundim.

Sepse e tillë është natyra e gënjeshtrës: shkatërrohet pikërisht nga ato me të cilat komploton; kështu ndodhi të paktën edhe këtu, sepse ata që dukej se kishin fituar, pikërisht këta u turpëruan, u mundën dhe u rrënuan më shumë se kushdo; kurse ai që dukej se u mund, pikërisht ai shkëlqeu dhe fitoi me fuqi mbi të gjithë.

Le të mos kërkojmë, pra, fitoren kudo, as të mos i ikim disfatës kudo. Ka raste kur fitorja sjell dëm, kurse disfata dobi. Për shembull, në rastin e atyre që zemërohen: ai që u tregua tepër i furishëm duket sikur fitoi; po pikërisht ky është ai që u nënshtrua dhe u dëmtua nga pasioni më i rëndë; kurse ai që duroi me fisnikëri, pikërisht ky doli sipër dhe fitoi. Dhe ndërsa i pari nuk pati forcë të mundte as edhe sëmundjen e vet, tjetri i hoqi sëmundjen tjetrit; ky u nënshtrua nga pasioni i vet, ai doli sipër edhe ndaj pasionit të tjetrit; dhe jo vetëm që nuk u dogj vetë, po shuajti flakën e tjetrit, edhe kur ajo qe ndezur lart. Po sikur të kishte dashur të fitonte atë që duket si fitore, do të mundej edhe ai vetë; dhe, duke ndezur tjetrin, do të bëhej shkak që ai ta pësonte këtë edhe më rëndë; dhe, si gra, të dy, si njëri si tjetri, do të rrëzoheshin me turp e me mjerim nga zemërimi i tyre. Po tani ai që tregoi vetëpërmbajtje, edhe shpëton nga ky turp, edhe ngre një trofe të lavdishëm mbi zemërimin, si mbi veten, ashtu edhe mbi të afërmin, me anë të disfatës së tij të nderuar.

4. Le të mos kërkojmë, pra, fitoren kudo. Sepse ai që ka bërë padrejtësi ka mundur të dëmtuarin, po me një fitore të keqe, e cila i sjell shkatërrim atij që e fitoi; kurse ai që pëson padrejtësi dhe duket sikur u mund, në qoftë se e duroi me vetëpërmbajtje, pikërisht ky është ai që merr kurorën. Sepse shpesh është më mirë të mundesh, dhe kjo është mënyra më e mirë e fitores. Sepse, qoftë kur dikush bën padrejtësi, qoftë kur godet, qoftë kur ka zili, ai që mundet e nuk hyn në përleshje, pikërisht ky është ai që fiton.

Po pse po flas për padrejtësinë e për zilinë? Sepse edhe ai që tërhiqet drejt martirizimit, kështu fiton: duke u lidhur, rrahur, gjymtuar e vrarë. Dhe ajo që në luftëra është disfatë, domethënë që luftëtari të bjerë, kjo për ne është fitore. Sepse askund nuk fitojmë duke bërë padrejtësi, po kudo duke pësuar padrejtësi. Kështu edhe fitorja bëhet më e lavdishme, kur ne që pësojmë dalim sipër atyre që veprojnë. Me këtë tregohet se fitorja është prej Perëndisë. Sepse ajo ka natyrë të kundërt me fitoren e jashtme, dhe pikërisht kjo është një shenjë e pagabueshme e forcës. Kështu edhe shkëmbinjtë në det, kur i godasin, i thyejnë valët; kështu edhe të gjithë shenjtorët u shpallën, u kurorëzuan dhe ngritën trofetë e tyre të lavdishëm, duke korrur këtë fitore të qetë. «Mos u tund», thotë, «as mos u lodh. Perëndia të ka dhënë këtë fuqi, që të fitosh jo me përleshje, po vetëm me durim. Mos iu kundërvër edhe ti, ashtu si bën ai, dhe ke fituar; mos u përlesh, dhe e ke marrë kurorën. Përse e turpëron veten? Mos e lër të thotë se dole sipër me anë të përleshjes, po lëre të mahnitet e të çuditet me fuqinë tënde të pamposhtur; dhe t'u thotë të gjithëve se ti fitove edhe pa hyrë fare në përleshje».

Kështu edhe i lumturi Josif fitoi një dëshmi të mirë, duke dalë kudo sipër atyre që i bënin keq, pikërisht duke pësuar padrejtësi. Sepse vëllezërit e tij dhe gruaja egjiptiane ishin ndër ata që komplotonin kundër tij, po ai doli sipër të gjithëve. Mos më fol për burgun ku banonte ky, as për oborret mbretërore ku rrinte ajo, po tregomë kush është ai që u mund, kush u mposht, kush është në dëshpërim e kush në kënaqësi. Sepse ajo, jo vetëm që s'mundi ta mposhtte njeriun e drejtë, po s'mundi të zotëronte as edhe pasionin e vet; kurse ky doli sipër edhe mbi të, edhe mbi atë sëmundje të rëndë. Po deshe, dëgjo vetë fjalët e saj, dhe do ta shohësh trofeun. «Na solle këtu një shërbëtor hebre që të tallet me ne». Nuk ishte ky njeri që u tall me ty, o grua e mjerë dhe fatkeqe, po djalli që të tha se mund ta thyeje diamantin. Ky burri yt nuk të solli një shërbëtor hebre që të komplotonte kundër teje, po shpirti i lig solli atë epsh të ndyrë; ai qe që u tall me ty.

Ç'bëri atëherë Josifi? Heshti, dhe kështu dënohet, ashtu si dënohet edhe Krishti.

Sepse të gjitha ato janë parafigura të këtyre. Dhe ai vërtet ishte në pranga, kurse ajo në oborre mbretërore. Po ç'rëndësi ka kjo? Sepse ai ishte më i lavdishëm se çdo fitimtar i kurorëzuar, edhe duke qëndruar në pranga, kurse ajo ishte në një gjendje më të mjerë se çdo i burgosur, edhe pse rrinte në dhoma mbretërore.

Po fitoren dhe disfatën mund t'i shohësh jo vetëm nga kjo, po edhe nga vetë fundi. Sepse cili e arriti qëllimin që dëshironte? I burgosuri, jo zonja fisnike? Sepse ai u përpoq të ruante dëlirësinë e tij, kurse ajo t'ia prishte. Cili, pra, arriti atë që dëshironte? Ai që pësoi padrejtësi, apo ajo që bëri padrejtësinë? Është krejt e qartë se është ai që pësoi. Pra, pikërisht ky është ai që fitoi.

Duke i ditur, pra, këto gjëra, le ta ndjekim këtë fitore që fitohet duke pësuar padrejtësi, e le t'i ikim asaj që fitohet duke bërë padrejtësi. Sepse kështu do ta jetojmë këtë jetë të tanishme në gjithë qetësinë dhe në prehje të madhe, dhe do t'i arrijmë të mirat që do të vijnë, me anë të hirit dhe të dashurisë njeridashëse të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.