Mateu 26:67-68
Përse i bënin këto, kur do ta vrisnin? Ç'nevojë për gjithë këtë tallje? Që të mësosh nga çdo gjë sa i shfrenuar ishte shpirti i tyre. Pasi e kishin zënë si pre, tregonin kështu dehjen e vet dhe i jepnin rrugë të lirë marrëzisë: e kthyen atë çast në festë, e sulmuan me kënaqësi dhe nxorën në shesh prirjen e tyre gjakatare.
Por mrekullohu, të lutem, me vetëpërmbajtjen e nxënësve, me ç'saktësi i tregojnë këto gjëra. Këtu duket qartë sa shumë e donin të vërtetën: i rrëfejnë me çdo çiltërsi gjërat që duken të turpshme, pa i fshehur dhe pa u turpëruar prej tyre; përkundrazi, i quajnë lavdi shumë të madhe, siç ishin vërtet, sepse Zoti i gjithësisë pranoi të pësonte të tilla për ne. Kjo tregon si butësinë e tij të papërshkrueshme, ashtu edhe ligësinë e pafalshme të atyre njerëzve, që patën zemër t'i bënin të tilla atij që ishte kaq i butë e zemërbutë, atij që i magjepste me fjalë të mjaftueshme për të kthyer një luan në qengj. Sepse as ai s'la gjë pa bërë nga butësia, as ata nga paturpësia dhe mizoria, as në ç'bënin, as në ç'thoshin. Të gjitha këto i paratha profeti Isaia: i shpalli që më parë dhe me një fjalë të vetme e nënkuptoi gjithë këtë paturpësi. Sepse «ashtu si u habitën shumë veta për ty», thotë ai, «kështu pamja jote do të mbahet pa lavdi ndër njerëz, edhe lavdia jote ndër bijtë e njerëzve».
Sepse ç'mund të barazohej me këtë paturpësi? Atë fytyrë që deti e nderoi kur e pa, atë fytyrë prej së cilës dielli largoi rrezet e veta kur e pa mbi kryq, ata e pështynë, e goditën me shuplaka, disa edhe në kokë, duke i dhënë rrugë të lirë marrëzisë së vet në çdo mënyrë. Sepse vërtet i dhanë goditjet më fyese nga të gjitha: e rrahën me grushte, e goditën me shuplaka dhe, veç këtyre, i shtuan edhe fyerjen e të pështyrit mbi të. Dhe përsëri thanë fjalë plot përqeshje: «Profetizo për ne, o Krisht: kush është ai që të goditi?», sepse turma e quante profet.
Kurse një tjetër thotë se ia mbuluan fytyrën me rrobën e tij dhe i bënë këto, sikur të kishin në mes ndonjë njeri të pavlerë e të poshtër. Dhe jo vetëm njerëz të lirë, po edhe skllevër u sollën me këtë shfrenim ndaj tij atë çast.
Këto le t'i lexojmë vazhdimisht, këto le t'i dëgjojmë siç duhet, këto le t'i shkruajmë në mendjet tona, sepse këto janë nderi ynë. Për këto krenohem: jo vetëm për mijërat e të vdekurve që i ngjalli, po edhe për vuajtjet që duroi. Këto i parashtron Pavli në çdo mënyrë: kryqin, vdekjen, vuajtjet, sharjet, fyerjet, talljet. Herë thotë: «Le të dalim drejt tij, duke mbajtur poshtërimin e tij», herë: «i cili, për gëzimin që i ishte vënë përpara, duroi kryqin, duke përçmuar turpin».
«Pjetri rrinte jashtë, në oborr; dhe iu afrua një shërbëtore, që i tha: ‹Edhe ti ishe me Jisuin e Galilesë›. Por ai e mohoi përpara të gjithëve, duke thënë: ‹Nuk e di ç'po thua›. Dhe kur doli te dera e jashtme, e pa një shërbëtore tjetër dhe tha: ‹Edhe ky ishte aty me Jisuin Nazaretas›. Dhe përsëri e mohoi me betim: ‹Nuk e njoh atë njeri›. Pas pak, iu afruan ata që rrinin aty dhe i thanë Pjetrit: ‹Vërtet, edhe ti je një nga ata, sepse të folurit tënd të tradhton›. Atëherë nisi të mallkojë e të betohet: ‹Nuk e njoh atë njeri›. Dhe menjëherë këndoi gjeli. Dhe Pjetrit iu kujtua fjala e Jisuit, që i kishte thënë: ‹Para se të këndojë gjeli, do të më mohosh tri herë›. Dhe doli jashtë e qau hidhur.»
O vepra të çuditshme e të mahnitshme! Kur pa vetëm se e zunë Mësuesin e tij, u ndez aq shumë, sa nxori shpatën dhe i preu veshin atij njeriut; kurse tani, kur ishte e natyrshme të zemërohej edhe më, të ndizej e të digjej duke dëgjuar sharje të tilla, atëherë bëhet mohues. Sepse kush nuk do të ishte tërbuar nga ato që po bëheshin atëherë? E megjithatë nxënësi, i mposhtur nga frika, jo vetëm që s'tregon zemërim, po edhe mohon; nuk e përballon dot kërcënimin e një shërbëtoreje të mjerë e të pavlerë, dhe e mohon jo një herë, po një të dytë e një të tretë herë, brenda një kohe të shkurtër, e madje as përpara gjyqtarëve. Sepse ndodhi jashtë: pikërisht «kur kishte dalë te dera e jashtme» e pyetën, dhe ai as që e kuptoi menjëherë rënien e vet. Këtë e thotë Lluka, domethënë se Krishti e vështroi, duke treguar se Pjetri jo vetëm e mohoi, po as që u kujtua nga brenda vetes, ndonëse gjeli kishte kënduar; i duhej edhe një kujtim tjetër nga Mësuesi, dhe vështrimi i tij ia zuri vendin një zëri, aq fort e kishte kapluar frika.
Kurse Marku thotë se, kur mohoi një herë, gjeli këndoi për të parën herë, e kur mohoi tri herë, këndoi për të dytën; sepse ai e tregon më hollësisht dobësinë e nxënësit dhe se ky kishte vdekur fare nga frika. Këto i kishte mësuar nga vetë mësuesi i tij, sepse ishte ithtar i Pjetrit. Pikërisht për këtë do të mahniteshe më shumë me të: jo vetëm që nuk i fshehu të metat e mësuesit, po i tregoi më hapur se të tjerët, dhe kjo mu ngaqë ishte nxënësi i tij.
2. Si është, pra, e vërtetë ajo që thuhet, kur Mateu pohon se Krishti tha: «Me të vërtetë po të them se, para se të këndojë gjeli, do të më mohosh tri herë», kurse Marku shpall, pas mohimit të tretë, se «Gjeli këndoi për të dytën herë»? Jo, është krejt e vërtetë dhe në pajtim të plotë. Sepse, meqë në çdo të kënduar gjeli e ka zakon të këndojë tri e katër herë, Marku e thotë këtë për të treguar se as tingulli nuk e ndaloi dhe as nuk e solli në vete. Kështu që të dyja janë të vërteta. Sepse, para se gjeli të mbaronte një të kënduar, ai e kishte mohuar për të tretën herë. Dhe as kur Krishti ia kujtoi mëkatin nuk guxoi të qante haptas, se mos e tradhtonin lotët, po «doli jashtë e qau hidhur».
«Kur zbardhi dita, e çuan Jisuin nga Kajafa te Pilati.» Sepse donin ta vrisnin, po s'mundnin ta bënin vetë për shkak të së kremtes, prandaj e çojnë te qeveritari.
Por vër re, të lutem, si u shty puna, që të ndodhte pikërisht në të kremten. Sepse kështu ishte parafiguruar që në fillim.
«Atëherë Juda, ai që e kishte tradhtuar, kur pa se ai u dënua, u pendua dhe i ktheu mbrapsht tridhjetë monedhat e argjendta.»
Kjo ishte një akuzë si kundër tij, ashtu edhe kundër këtyre njerëzve. Kundër tij, jo sepse u pendua, po sepse u pendua vonë e ngadalë dhe e dënoi veten (sepse ai vetë pohoi se e kishte dorëzuar); kurse kundër atyre, sepse, ndonëse kishin fuqi ta prapësonin, nuk u penduan.
Por vër re kur i vjen pendesa. Atëherë kur mëkati i tij ishte kryer dhe kishte marrë fund. Sepse i tillë është djalli: nuk i lë ata që s'rrinë syçelë ta shohin të keqen që më parë, që të mos pendohet ai që e ka zënë në dorë. Së paku, kur Jisui thoshte aq shumë fjalë, ai nuk u prek; po kur faji i tij u krye, atëherë i erdhi pendimi, dhe as atëherë me dobi. Sepse ta dënonte veprën, të flakte monedhat e argjendta dhe të mos përfillte hebrenjtë, të gjitha ishin gjëra të pranueshme; po të varej, kjo përsëri ishte e pafalshme dhe vepër e një fryme të ligë. Sepse djalli e nxori nga pendimi tepër shpejt, që të mos korrte asnjë fryt prej andej, dhe e merr me vete me një vdekje krejt të turpshme e të dukshme për të gjithë, pasi ia mbushi mendjen të vriste veten.
Por vër re, të lutem, si shndrit e vërteta nga çdo anë, madje edhe nga ç'bëjnë e ç'pësojnë kundërshtarët. Sepse vetë fundi i tradhtarit ua mbyll gojën atyre që e kishin dënuar dhe s'i lë të kenë as edhe hijen e një shfajësimi, sado i paturpshëm. Sepse ç'do të kishin për të thënë, kur tradhtari del se shqiptoi një dënim të tillë kundër vetes?
Por le t'i shohim edhe fjalët, se ç'thuhet: «I ktheu mbrapsht tridhjetë monedhat e argjendta te kryepriftërinjtë dhe tha: ‹Mëkatova, sepse tradhtova gjak të pafajshëm›. Kurse ata thanë: ‹Ç'na përket neve? Ti shikoje vetë›. Dhe ai i hodhi monedhat e argjendta në tempull, u largua, shkoi dhe u var.»
Sepse nuk e duroi dot ndërgjegjen që e fshikullonte. Por vër re, të lutem, se edhe hebrenjtë pësojnë të njëjtat gjëra. Sepse edhe këta, kur duhej të përmirësoheshin nga ç'pësonin, nuk ndalen derisa ta kryejnë mëkatin e tyre. Mëkati i tij ishte kryer, se ishte tradhti; kurse i atyre jo ende. Por kur edhe ata e kryen të vetin dhe e gozhduan në kryq, atëherë edhe ata shqetësohen; herë duke thënë: «Mos shkruaj: ‹Ky është mbreti i hebrenjve›» (e pra, përse keni frikë? përse shqetësoheni për një trup të vdekur, të gozhduar mbi kryq?), herë duke e ruajtur, me fjalët: «Që të mos vijnë nxënësit e tij ta vjedhin dhe të thonë se u ngjall; kështu gabimi i fundit do të jetë më i keq se i pari». E megjithatë, edhe po ta bënin këtë, gënjeshtra do të dilte në shesh, po të mos ishte e vërtetë. Por si do ta thoshin këtë ata që as nuk guxuan të qëndronin në vend kur e zunë, dhe i pari i tyre madje e mohoi tri herë, pa e përballuar kërcënimin e një shërbëtoreje? Por, siç thashë, kryepriftërinjtë tani ishin të shqetësuar; se e dinin që vepra ishte shkelje e ligjit, kjo duket qartë nga fjala e tyre: «Ti shikoje vetë».
Dëgjoni, o lakmitarë, mendoni se ç'e gjeti: si njëherësh e humbi paranë, kreu mëkatin dhe shkatërroi shpirtin e vet. E tillë është tirania e lakmisë. Nuk e gëzoi paranë, as jetën e tanishme, as atë që vjen, po i humbi të gjitha përnjëherë; dhe, pasi nxori nam të keq edhe te po ata njerëz, kështu u var.
Por, siç thashë, pas veprës, atëherë disa e shohin qartë. Shiko, sido që të jetë, edhe këta një farë kohe nuk deshën ta shihnin qartë të vërtetën, po thoshin: «Ti shikoje vetë», gjë që në vetvete është akuzë tepër e rëndë kundër tyre. Sepse kjo është gjuha e njerëzve që dëshmojnë vetë guximin dhe shkeljen e tyre, po që, të dehur nga pasioni, nuk duan të heqin dorë nga synimet e tyre djallëzore, duke u mbështjellë pa mend me një vel padijeje të shtirur.
Sepse, edhe sikur këto të ishin thënë pas kryqëzimit e pas vrasjes së tij, vërtet as atëherë fjala nuk do të kishte kuptim të arsyeshëm, po prapëseprapë nuk do t'i dënonte aq shumë; kurse tani, kur e kishit ende në duart tuaja dhe kishit pushtet ta lironit, si mundeni t'i thoni këto gjëra? Sepse kjo mbrojtje do të ishte akuza më e rëndë kundër jush. Si? Në ç'mënyrë? Sepse, ndërsa ia hidhnin gjithë fajin tradhtarit (se thonë: «Ti shikoje vetë»), edhe pse mund ta kishin shpëtuar veten nga kjo vrasje e Krishtit, e lanë tradhtarin dhe madje e çuan krimin edhe më tej, duke i shtuar tradhtisë kryqin. Sepse ç'i pengonte, kur i thanë atij: «Ti shikoje vetë», që të hiqnin dorë edhe vetë nga vepra kriminale? Po tani bëjnë të kundërtën: i shtojnë edhe vrasjen dhe, në çdo gjë, si me ç'bëjnë, ashtu edhe me ç'thonë, ngatërrohen në të këqija të pashmangshme. Sepse vërtet, pas këtyre, kur Pilati ua la në dorë, ata zgjedhin të lirohet kusari në vend të Jisuit; kurse atë që s'kishte bërë asnjë të keqe, po u kishte dhënë aq shumë të mira, e vranë.
3. Ç'bëri, pra, ai njeri? Kur pa se po mundohej pa asnjë dobi dhe se ata nuk pranonin t'i merrnin monedhat e argjendta, «i hodhi në tempull, shkoi dhe u var. Kurse kryepriftërinjtë i morën monedhat e argjendta dhe thanë: ‹Nuk lejohet t'i vëmë në thesar, sepse janë çmim gjaku›. Dhe, pasi bënë këshill, blenë me to arën e poçarit, për të varrosur të huajt. Prandaj ajo arë u quajt Ara e Gjakut deri në ditën e sotme. Atëherë u përmbush ajo që qe thënë me anë të profetit Jeremia, që tha: ‹Dhe morën tridhjetë monedhat e argjendta, çmimin e atij që u çmua, dhe i dhanë për arën e poçarit, sikurse më urdhëroi Zoti›.»
A i sheh se si prapë e dënojnë veten me ndërgjegjen e tyre? Sepse, meqë e dinin që kishin blerë vrasjen, nuk i vunë në thesar, po blenë një arë për të varrosur të huajt. Edhe kjo u bë dëshmi kundër tyre dhe provë e tradhtisë së tyre. Sepse emri i vendit, më qartë se një bori, shpalli fajin e tyre për gjakun. As nuk e bënë kuturu, po pasi bënë këshill, dhe në çdo rast njësoj, që askush të mos ishte i pastër nga vepra, po të gjithë fajtorë. Por këto i kishte parathënë profecia qëmoti. A i sheh se jo vetëm apostujt, po edhe profetët i shpallin me saktësi pikërisht ato gjëra që ishin turp, se e kumtojnë Pësimin në çdo mënyrë dhe e tregojnë që më parë?
Kështu ndodhi me hebrenjtë, pa qenë ata të vetëdijshëm për këtë. Sepse, po ta kishin hedhur në thesar, gjëja nuk do të ishte zbuluar aq qartë; kurse tani, pasi blenë një copë tokë, e bënë të gjithën të dukshme edhe për brezat që erdhën më pas.
Dëgjoni, ju të gjithë që mendoni të bëni vepra të mira me para nga vrasjet dhe merrni shpërblim për jetët e njerëzve. Këto lëmosha janë hebraike, ose më saktë, janë satanike. Sepse ka, ka edhe tani të tillë, që rrëmbejnë me dhunë gjëra të panumërta që u përkasin të tjerëve, dhe kujtojnë se shfajësohen për të gjitha, po të hedhin ndonjë dhjetë a njëqind monedha ari.
Për ta flet edhe profeti: «E mbuluat altarin tim me lot». Krishti nuk do të ushqehet me lakmi, nuk e pranon këtë ushqim. Përse e fyen Zotin tënd, duke i ofruar gjëra të papastra? Është më mirë t'i lësh njerëzit të vuajnë nga uria, sesa t'i ushqesh nga burime të tilla. Ajo qe sjellja e një njeriu mizor, kjo e një njeriu mizor e të paturpshëm njëherësh. Është më mirë të mos japësh asgjë, sesa t'u japësh të tjerëve atë që u përket disave. Sepse më thuaj: po të shihje dy veta, njërin lakuriq e tjetrin veshur, dhe, pasi t'ia zhvishje rrobat atij që i kishte, të vishje të zhveshurin, a nuk do të kishe bërë padrejtësi? Kjo është e qartë për këdo. Por, në qoftë se, edhe kur ia jep tjetrit gjithçka që ke marrë, ke bërë padrejtësi e s'ke treguar mëshirë, atëherë, kur nuk jep as edhe një pjesë të vogël nga ç'grabit dhe e quan veprën lëmoshë, ç'lloj ndëshkimi nuk do të pësosh? Sepse, në qoftë se qortoheshin ata që flijonin kafshë të çala, ç'hir do të gjesh ti, që bën gjëra më të rënda? Sepse vjedhësi, ndonëse ia kthen dëmin vetë të zotit, prapë bën padrejtësi, dhe aq të madhe, sa mezi e heq fajin nga vetja duke shtuar katërfishin, dhe kjo nën besëlidhjen e vjetër. Ai që nuk vjedh, po rrëmben me dhunë? Ai që as nuk i jep atij që u grabit, po një tjetri në vend të tij? Ai që as nuk kthen katërfishin, po as gjysmën? Ai që, për më tepër, nuk jeton nën besëlidhjen e vjetër, po nën të renë? Mendo sa zjarr grumbullon mbi kokën e vet. Dhe, në qoftë se ende nuk e vuan ndëshkimin, pikërisht për këtë them: vajtoje, sepse mbledh kundër vetes një zemërim më të madh, veç në u pendoftë. Sepse ç'thotë? «A mendoni», thotë, «se ata mbi të cilët ra kulla ishin të vetmit mëkatarë? Jo, po ju them, po të mos pendoheni, edhe ju do të pësoni po ato».
Le të pendohemi, pra, dhe të japim lëmoshë të pastër nga lakmia dhe me bollëk të madh. Mendoni se hebrenjtë ushqenin tetë mijë levitë, dhe bashkë me levitët edhe të vejat e jetimët; mbi supe mbanin shumë barrë të tjera publike dhe, veç gjithë kësaj, shërbenin edhe si ushtarë. Kurse tani ka ara, shtëpi, qira banesash, qerre, mushkarë e mushka, dhe një varg i tërë gjërash të tilla në kishë, për shkakun tuaj dhe të ngurtësisë së zemrës suaj. Sepse kjo rezervë e kishës duhej të ishte te ju, dhe gatishmëria juaj duhej t'i sillte të ardhura asaj; kurse tani ndodhin dy të këqija: edhe ju mbeteni të pafrytshëm, edhe priftërinjtë e Perëndisë nuk i kryejnë detyrat e veta të mirëfillta.
A nuk ishte e mundur që shtëpitë dhe tokat të kishin mbetur në kohën e apostujve? Përse, pra, i shitën dhe i dhanë? Sepse kjo ishte gjë më e mirë.
4. Por atëherë etërit tanë i zuri frika (kur ju ishit aq të marrosur pas gjërave të kësaj bote, dhe ngaqë grumbullonit e nuk shpërndanit), se mos vargu i të vejave, i jetimëve dhe i virgjëreshave shuhej nga uria; prandaj u detyruan t'i siguronin këto gjëra. Sepse s'ishte dëshira e tyre të futeshin në punë kaq të pahijshme; po dëshironin që vullneti juaj i mirë të ishte furnizimi i tyre, që prej andej të mblidhnin frytet e veta dhe që vetë t'i kushtoheshin vetëm lutjeve.
Po tani ju i keni detyruar të ngjajnë me shtëpitë e atyre që merren me punët publike; dhe kështu gjithçka është kthyer përmbys. Sepse, kur edhe ju edhe ne jemi zhytur në të njëjtat gjëra, kush do ta pajtojë Perëndinë? Prandaj s'kemi mundësi ta hapim gojën, kur gjendja e kishës nuk është më e mirë se ajo e njerëzve të kësaj bote. A nuk keni dëgjuar se apostujt nuk pranuan as edhe ta shpërndanin paranë e mbledhur, punë kjo pa asnjë vështirësi? Kurse tani peshkopët tanë, në kujdesin për këto gjëra, i kanë kaluar edhe agjentët, edhe kujdestarët, edhe tregtarët e vegjël; dhe, kur duhej të kujdeseshin e të mendonin për shpirtrat tuaj, mundohen çdo ditë me këto gjëra, për të cilat kujdesen hanxhinjtë, tagrambledhësit, llogaritarët dhe kujdestarët.
Këto gjëra nuk i përmend kot, thjesht për t'u ankuar, po që të ketë ndonjë përmirësim e ndryshim; që t'ju vijë keq për ne, që i shërbejmë një skllavërie të rëndë; që ju të bëheni e ardhur dhe rezervë për kishën.
Po, në qoftë se ju nuk doni, ja ku i keni të varfrit para syve. Sa të mundemi t'u dalim mbanë, s'do të reshtim së ushqyeri; kurse ata që s'na është e mundur, jua lëmë juve, që të mos i dëgjoni atë ditë të tmerrshme fjalët që do t'u thuhen të pamëshirshmëve e mizorëve: «Më patë të uritur dhe nuk më ushqyet».
Sepse kjo pamëshirë na bën, bashkë me ju, objekt talljeje: ngaqë lëmë lutjet tona, mësimin tonë e pjesët e tjera të shenjtërisë, e kalojmë gjithë kohën duke u grindur, disa me tregtarët e verës, disa me tregtarët e grurit, të tjerë me ata që shesin gjëra të tjera ushqimore.
Prej këtej lindin sherre e grindje, sharje, qortime e tallje të përditshme, dhe secilit prift i ngjiten emra që u shkojnë më shumë shtëpive të njerëzve të kësaj bote; ndërkohë që do të kishte hije të merrnin emra të tjerë në vend të këtyre dhe të quheshin sipas atyre gjërave, sipas të cilave i caktuan edhe apostujt: nga të ushqyerit e të uriturve, nga mbrojtja e të dëmtuarve, nga kujdesi për të huajt, nga ndihma për ata që keqtrajtohen, nga përkujdesja për jetimët, nga përkrahja e të vejave, nga kryesimi mbi virgjëreshat; dhe këto detyra duhej të ndaheshin mes nesh, në vend të kujdesit për tokat e shtëpitë.
Këto janë rezervat e kishës, këto janë thesaret që i shkojnë asaj dhe që sjellin me shumicë si lehtësim për ne, ashtu edhe dobi për ju; ose më mirë, për ju edhe lehtësimin edhe dobinë. Sepse mendoj se, me hirin e Perëndisë, ata që mblidhen këtu arrijnë numrin njëqind mijë; dhe, po të jepte secili nga një bukë ndonjërit prej të varfërve, të gjithë do të kishin me bollëk; e po të jepnin qoftë edhe një grosh, askush nuk do të ishte i varfër, dhe ne nuk do të pësonim kaq shumë sharje e tallje për shkak të kujdesit tonë për paranë. Sepse vërtet fjala «Shit pasurinë tënde, jepua të varfërve dhe eja pas meje» do t'u thuhej me vend të parëve të kishës, për sa i përket pasurisë së kishës. Sepse në asnjë mënyrë tjetër s'është e mundur ta ndjekim atë siç duhet, pa u çliruar nga çdo kujdes më i trashë e më i kësajbotshëm.
Kurse tani priftërinjtë e Perëndisë merren me vjeljen e me korrjen, me shitjen e me blerjen e prodhimeve. Dhe, ndonëse ata që i shërbenin hijes ishin krejt të përjashtuar nga punë të tilla, edhe pse u ishte besuar një shërbesë më e mishtë, ne, që jemi thirrur në vetë faltoret më të brendshme të qiejve dhe që hyjmë në Shenjtëroren e vërtetë të Shenjtërave, marrim përsipër kujdeset e tregtarëve e të shitësve me pakicë.
Prej këtej vjen shpërfillja e madhe e Shkrimeve, ftohtësia në lutje dhe mospërfillja e të gjitha detyrave të tjera; sepse s'është e mundur të ndahesh në të dyja punët me zellin e duhur. Prandaj ju lutem e ju përgjërohem që të na burojnë shumë kroje nga çdo anë, dhe që gatishmëria juaj të jetë për ne lëmi dhe torkulli.
Sepse kështu edhe të varfrit do të ndihmohen më lehtë, edhe Perëndia do të lavdërohet, edhe ju do të përparoni drejt një shkalle më të lartë të dashurisë për njerëzimin, dhe do të gëzoni të mirat e përjetshme; të cilat Perëndia na dhëntë t'i arrijmë të gjithë, me hirin dhe dashurinë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.
Shqip: përkthim nga anglishtja i tekstit të vitit 1888 (zotërim publik) · regjistri kishtar sipas KOASh-it