Joani 1:16

[1.] Herën e shkuar thashë se Joani shtoi «sepse ishte përpara meje», për t'ua hequr dyshimin atyre që do të pyesnin me vete se si Zoti, ndonëse erdhi më vonë në predikim, u bë më i parë e më i lavdishëm se ai. Dhe kjo, në të vërtetë, është një arsye. Por, pa u mjaftuar me kaq, shton edhe një të dytë, të cilën po e shpall tani. Cila është? «Edhe prej plotësisë së tij, thotë, morëm të gjithë, edhe hir mbi hir». Bashkë me këto përmend prapë një tjetër. Cila është kjo? Se

Vargu 17. «Ligji u dha me anë të Moisiut, po hiri dhe e vërteta erdhën me anë të Jisu Krishtit».

Po ç'do të thotë, thotë ai, «prej plotësisë së tij morëm të gjithë»? Sepse pikërisht këtu duhet ta drejtojmë për pak fjalën tonë. Ai nuk e zotëron dhuratën me pjesëmarrje, thotë, po është Vetë Burimi e Vetë Rrënja e çdo të mire, Vetë Jeta, Vetë Drita dhe Vetë e Vërteta. Nuk i mban të mbyllura brenda vetes pasuritë e të mirave të tij, po i derdh me tepri mbi të gjithë; dhe, edhe pasi i ka derdhur, mbetet plot, pa u pakësuar aspak kur u jep të tjerëve. Gufon përherë e u jep të tjerëve pjesë nga këto begati, e prapë mbetet gjithnjë njësoj i përsosur. Ajo që zotëroj unë, e kam me pjesëmarrje (sepse e mora prej një tjetri) dhe është një pjesë e vogël e së tërës, si një pikë e varfër shiu përballë humnerës së pamatshme a detit të pakufi. Madje as ky shembull nuk mund ta shprehë plotësisht atë që po përpiqemi të themi; sepse, po të marrësh një pikë nga deti, e ke pakësuar vetë detin, edhe pse pakësimi mbetet i padukshëm. Por për atë Burim nuk mund ta themi këtë: sado shumë të nxjerrë njeriu prej tij, ai mbetet i papakësuar. Prandaj na duhet të kalojmë te një shembull tjetër, edhe ky i dobët e i paaftë të provojë atë që kërkojmë, por që na udhëheq më mirë se i pari drejt mendimit që na shtrohet tani.

Le të zëmë se ka një burim zjarri; se prej atij burimi ndizen dhjetë mijë kandilë, e dy herë, tri herë, shumë herë kaq: a nuk mbetet zjarri në po atë shkallë plotësie edhe pasi ua ka përcjellë fuqinë e vet kaq shumë kandilëve? Këtë e kupton kushdo. Tani, në qoftë se te trupat, që përbëhen nga pjesë e pakësohen kur u merret diçka, gjendet një i tillë nga natyra që, edhe pasi u jep të tjerëve diçka prej vetes, nuk pëson asnjë humbje, aq më tepër do të ndodhë kjo me atë Fuqi të patrupshme e të papërbërë. Në qoftë se në shembullin e dhënë ajo që përcillet është substancë e trup, ndahet e megjithatë nuk pëson ndarje, kur fjala jonë është për një energji, madje për një energji të një substance të patrupshme, është shumë më e gjasshme që kjo të mos pësojë asgjë të tillë. Prandaj Joani tha «prej plotësisë së tij morëm të gjithë» dhe e bashkon dëshminë e vet me atë të Pagëzorit; sepse shprehja «prej plotësisë së tij morëm të gjithë» nuk i takon Pararendësit, po nxënësit. Dhe kuptimi i saj është diçka e tillë: «Mos mendoni, thotë ai, se ne, që e shoqëruam gjatë e morëm pjesë në ushqimin e në tryezën e tij, dëshmojmë nga anësia»; sepse edhe Pagëzori, i cili as nuk e kishte njohur më parë, as nuk kishte qenë ndonjëherë me të, po veç e pa mes të tjerëve kur pagëzonte, thirri «ishte përpara meje», sepse gjithçka e kishte marrë prej atij burimi. Dhe të gjithë ne, të dymbëdhjetët, të treqindtët, të tremijtët, të pesëmijtët, moria e panumërt e hebrenjve, gjithë plotësia e besimtarëve që qenë atëherë, që janë tani e që do të jenë më pas, morëm «prej plotësisë së tij». Ç'morëm? «Hir mbi hir», thotë ai. Cili hir, e për cilin? Për të vjetrin, të riun. Sepse kishte një drejtësi, e prapë një drejtësi («Sa për drejtësinë që është në ligj, thotë Pavli, i patëmetë».) (Filipianëve 3:6.) Kishte një besim, ka një besim. («Nga besimi në besim».) (Romakëve 1:17.) Kishte një birësim, ka një birësim. («Të cilëve u përket birësimi».) (Romakëve 9:4.) Kishte një lavdi, ka një lavdi. («Sepse në qoftë se ajo që u shfuqizua ishte e lavdishme, aq më tepër është e lavdishme ajo që mbetet».) (2 Korinthianëve 3:11.) Kishte një ligj, e ka një ligj. («Sepse ligji i Frymës së jetës më çliroi».) (Romakëve 8:2.) Kishte një shërbesë, e ka një shërbesë. («Të cilëve u përket shërbesa», Romakëve 9:4; e prapë: «që i shërbejmë Perëndisë në Frymë».) (Filipianëve 3:3.) Kishte një besëlidhje, e ka një besëlidhje. («Do të bëj me ju një besëlidhje të re, jo sipas besëlidhjes që bëra me etërit tuaj».) (Jeremia 31:31.) Kishte një shenjtërim, e ka një shenjtërim; kishte një pagëzim, e ka një Pagëzim; kishte një flijim, e ka një Flijim; kishte një tempull, e ka një tempull; kishte një rrethprerje, e ka një rrethprerje; e po ashtu kishte një «hir», e ka një «hir». Por fjalët, në rastin e parë, përdoren si figura, në të dytin si realitete, duke ruajtur po atë tingëllim, ndonëse jo po atë kuptim. Kështu, në modele e në figura, forma e një njeriu e gërvishtur me vija të bardha mbi një sfond të zi quhet njeri po aq sa ajo që ka marrë ngjyrosjen e duhur; edhe te statujat, figura, qoftë prej ari, qoftë prej allçie, njësoj quhet statujë, ndonëse në një rast si model, në tjetrin si realitet.

[2.] Mos mendoni, pra, se, ngaqë përdoren po ato fjalë, gjërat janë të njëjta, po as krejt të ndryshme; sepse, për sa qenë modele, nuk ndryshonin nga e vërteta; por, për sa ruanin vetëm vijat e jashtme, ishin më pak se e vërteta. Cili është ndryshimi në të gjitha këto raste? A doni t'i marrim në dorë e të shqyrtojmë një a dy nga rastet e përmendura? Kështu pjesa tjetër do t'ju bëhet e qartë, dhe do të shohim se të parat ishin mësime për fëmijë, kurse të fundit për burra të rritur e me mendje të lartë; se ligjet e para u dhanë si për të vdekshëm, kurse të dytat si për engjëj.

Nga t'ia nisim, pra? Nga vetë birësimi? Cili është atëherë dallimi ndërmjet të parit dhe të dytit? I pari është nderi i një emri, kurse te i dyti vjen bashkë edhe vetë gjëja. Për të parin Profeti thotë: «Unë thashë: Ju jeni perëndi, dhe të gjithë ju jeni bij të Më të Lartit» (Psalmi 82:6); kurse për të dytin, se ata «u lindën prej Perëndisë». Si, e në ç'mënyrë? Me anë të larjes së rilindjes dhe të ripërtëritjes së Frymës së Shenjtë. Sepse ata, edhe pasi kishin marrë titullin e bijve, mbanin ende frymën e skllavërisë (sepse, ndonëse mbetën skllevër, u nderuan me këtë emërtim); kurse ne, të bërë të lirë, e morëm nderin jo me emër, po me vepër. Dhe këtë e ka shpallur Pavli, duke thënë: «Sepse nuk morët përsëri frymën e skllavërisë për të pasur frikë, po morët Frymën e birësimit, me anë të së cilës thërrasim: Abba, o Atë». (Romakëve 8:15.) Sepse, të rilindur dhe, si të thuash, të ribërë krejtësisht, kështu quhemi «bij». Dhe po të vështrojë njeriu natyrën e shenjtërisë, çfarë ishte e para e çfarë e dyta, do të gjejë edhe atje ndryshim të madh. Ata quheshin me këtë emër kur nuk u faleshin idhujve, as nuk bënin kurvëri a shkelje kurore; kurse ne bëhemi të shenjtë jo thjesht se ruhemi nga këto vese, po se fitojmë gjëra më të mëdha. Dhe këtë dhuratë e marrim, së pari, me anë të ardhjes së Frymës së Shenjtë mbi ne, e më pas, me anë të një rregulli jete shumë më të gjerë se ai i hebrenjve. Që të provohet se këto fjalë nuk janë thjesht mburrje, dëgjoni ç'u thotë atyre: «Të mos merreni me shortari, as të mos bëni pastrim të fëmijëve tuaj, sepse jeni popull i shenjtë». Kështu që tek ata shenjtëria qëndronte në të qenët i lirë nga zakonet e idhujtarisë; por tek ne nuk është kështu. «Që të jetë e shenjtë, thotë Pavli, në trup e në frymë». (1 Korinthianëve 7:34.) «Ndiqni paqen dhe shenjtërinë, pa të cilën askush nuk do ta shohë Zotin» (Hebrenjve 12:14); dhe: «Duke e përsosur shenjtërinë në frikën e Perëndisë». (2 Korinthianëve 7:1.) Sepse fjala «i shenjtë» nuk ka fuqi të japë po atë kuptim në çdo rast ku përdoret; sepse edhe Perëndia quhet «i Shenjtë», ndonëse jo si ne. Ç'thotë, për shembull, Profeti, kur dëgjoi atë britmë të ngritur nga Serafimët që fluturonin? «Mjerë unë! sepse jam njeri me buzë të papastra, dhe banoj në mes të një populli me buzë të papastra» (Isaia 6:5), ndonëse ai ishte i shenjtë e i pastër; por, po të krahasohemi me shenjtërinë e lartme, jemi të papastër. Engjëjt janë të shenjtë, Kryeengjëjt janë të shenjtë, vetë Kerubinët dhe Serafimët janë të shenjtë, po edhe në këtë shenjtëri ka një dallim të dyfishtë: domethënë, në lidhje me ne dhe në lidhje me fuqitë më të larta. Do të mund të kalonim te të gjitha pikat e tjera, por atëherë biseda do të bëhej tepër e gjatë e tepër e stërzgjatur. Prandaj po heqim dorë nga të vazhduarit më tej dhe po jua lëmë juve ta merrni në dorë pjesën tjetër; sepse e keni në dorë që, në shtëpi, t'i vini bashkë këto gjëra, të shqyrtoni ndryshimin e tyre dhe po kështu të kaloni edhe nëpër ç'mbetet. «Jepi, thotë dikush, një pikënisje të urtit, dhe ai bëhet edhe më i urtë». (Fjalët e Urta 9:9, LXX.) Fillimi është prej nesh, po fundi do të jetë prej jush. Tani duhet ta rimarrim fillin.

Pasi tha «prej plotësisë së tij morëm të gjithë», shton «edhe hir mbi hir». Sepse me anë të hirit u shpëtuan hebrenjtë: «Ju zgjodha, thotë Perëndia, jo se ishit shumë në numër, po për shkak të etërve tuaj». (Ligji i Përtërirë 7:7, LXX.) Në qoftë se, pra, ata u zgjodhën nga Perëndia jo për veprat e tyre të mira, është e qartë se me anë të hirit e fituan këtë nder. Edhe ne të gjithë shpëtohemi me anë të hirit, po jo në të njëjtën mënyrë; jo për të njëjtat gjëra, po për gjëra shumë më të mëdha e më të larta. Pra, hiri që kemi ne nuk është si i tyre. Sepse jo vetëm na u fal mëkati (këtë e kemi të përbashkët me ta, sepse të gjithë mëkatuan), po edhe drejtësia, shenjtërimi, birësimi e dhurata e Frymës, shumë më e lavdishme e më e bollshme. Me anë të këtij hiri jemi bërë të dashurit e Perëndisë, jo më si shërbëtorë, po si bij e miq. Prandaj thotë «hir mbi hir». Sepse edhe gjërat e ligjit ishin dhuratë e hirit. E po ashtu vetë fakti që njeriu u krijua nga hiçi: sepse këtë nuk e morëm si shpërblim për vepra të mira të dikurshme, e si do ta merrnim, kur as që ekzistonim? E morëm prej Perëndisë, që është përherë i pari në dhënien e të mirave. E jo vetëm kaq: sapo u krijuam, mësuam menjëherë ç'duhet e ç'nuk duhet të bëjmë; e morëm këtë ligj brenda vetë natyrës sonë; dhe Krijuesi ynë na besoi rregullin e paanshëm të ndërgjegjes. Të gjitha këto, po ju them, janë prova të një hiri të pamasë e të një dashamirësie të patregueshme. Edhe rimëkëmbja e këtij ligji, pasi ishte prishur, me anë të Ligjit të shkruar, edhe kjo qe vepër e hirit. Sepse ajo që do të pritej të vinte më pas ishte që ata që e shtrembëruan ligjin njëherë të dhënë të pësonin ndreqje e ndëshkime; por ajo që ndodhi vërtet nuk qe kjo, po, përkundrazi, një ndreqje e natyrës sonë, dhe falje, jo si shlyerje borxhi, po dhënë me anë të mëshirës e të hirit. Sepse, që të tregohet se ishte prej hirit e prej mëshirës, dëgjoni ç'thotë Davidi: «Zoti bën drejtësi e gjyq për të gjithë të shtypurit; ia bëri të njohura udhët e tij Moisiut, veprat e tij bijve të Izraelit» (Psalmi 103:6, 7); e prapë: «I mirë dhe i drejtë është Zoti, prandaj do t'u japë ligje atyre që janë në udhë». (Psalmi 25:8.)

[3.] Pra, që njerëzit e morën ligjin, qe prej dhembshurisë, prej mëshirave e prej hirit; e për këtë arsye ai thotë «hir mbi hir». Por, duke u përpjekur edhe më me zjarr të shprehë madhështinë e dhuratave, vazhdon e thotë:

Vargu 17. «Ligji u dha me anë të Moisiut, po hiri dhe e vërteta erdhën me anë të Jisu Krishtit».

A e shihni sa butë, me një fjalë të vetme e pak nga pak, si Joan Pagëzori, ashtu edhe Joani nxënës, i ngjitin dëgjuesit e tyre te njohuria më e lartë, pasi i kanë ushtruar më parë në gjëra më të thjeshta? I pari e krahasoi fillimisht me veten Atë që është pakrahasueshëm më i lartë se të gjithë, dhe kështu, pas kësaj, e tregon epërsinë e tij: më parë thotë «u bë përpara meje», e pastaj shton fjalët «ishte përpara meje»; kurse i dyti ka bërë shumë më tepër se ai, ndonëse tepër pak për denjësinë e të Vetëmlindurit, sepse e bën krahasimin jo me Joanin, po me një njeri që hebrenjtë e nderonin më shumë se Joanin, me Moisiun. «Sepse ligji, thotë ai, u dha me anë të Moisiut, po hiri dhe e vërteta erdhën me anë të Jisu Krishtit».

Vëreni urtësinë e tij. Ai nuk shqyrton personin, po gjërat; sepse, po të provoheshin këto, ishte e gjasshme që edhe të pamendët të merrnin domosdo prej tyre një gjykim e një kuptim shumë më të lartë për Krishtin. Sepse, kur dëshmojnë vetë faktet, të cilat s'mund të dyshohen se e bëjnë këtë as nga anësia për ndonjë, as nga ligësia, ato japin një mënyrë gjykimi që s'mund të vihet në dyshim as nga të pamendët; sepse mbeten haptas para syve pikërisht ashtu siç mund t'i kenë renditur ata që i kryen, e prandaj dëshmia e tyre është ndër të gjitha më pak e prekshme nga dyshimi. Dhe shihni si e bën ai krahasimin të lehtë edhe për më të dobëtit; sepse nuk e provon epërsinë me arsyetim, po e tregon dallimin veç me fjalët, duke i vënë përballë «hirin dhe të vërtetën» me «ligjin», dhe «erdhën» me «u dha». Midis njërës e tjetrës ka një ndryshim të madh: sepse njëra, «u dha», i përket diçkaje që shpërndahet nga një shërbëtor, kur dikush e ka marrë prej një tjetri e ia jep atij që u urdhërua t'ia jepte; kurse tjetra, «hiri dhe e vërteta erdhën», i ka hije një mbreti që fal të gjitha fajet me pushtet dhe që e jep vetë dhuratën. Prandaj tha: «Të falen mëkatet e tua» (Mateu 9:2); e prapë: «Po që të dini se Biri i Njeriut ka pushtet mbi dhé të falë mëkatet (i thotë të paralizuarit): Çohu, merr shtratin tënd dhe shko në shtëpinë tënde». (Po aty, vargu 6.)

A e shihni si vjen «hiri» me anë të tij? Vështroni edhe «të vërtetën». «Hirin» e tij e dëftojnë rasti që sapo përmendëm, ajo që ndodhi me kusarin, dhurata e Pagëzimit, hiri i Frymës i dhënë prej tij e shumë gjëra të tjera. Por «të vërtetën» e tij do ta njohim më qartë, po t'i kuptojmë figurat. Sepse figurat, si modele, i parapanë e i paravizatuan që në krye ato gjëra të ikonomisë hyjnore që do të përmbusheshin nën besëlidhjen e re, e Krishti erdhi e i përmbushi. Le t'i shqyrtojmë tani figurat me pak fjalë, sepse tani për tani nuk mund t'i kalojmë të gjitha ato që lidhen me to; por, kur të keni mësuar disa pika nga ata shembuj që do t'ju vë përpara, do t'i njihni edhe të tjerat.

A doni, pra, të nisim me vetë Pësimin? Ç'thotë figura? «Merrni një qengj për çdo shtëpi, thereni dhe bëni si urdhëroi e caktoi ai». (Eksodi 12:3.) Por me Krishtin nuk është kështu. Ai nuk urdhëron që të bëhet kjo, po bëhet Vetë Ai, duke ia ofruar veten Flijim e Blatë Atit të tij.

[4.] Shihni si figura «u dha me anë të Moisiut», por «e Vërteta erdhi me anë të Jisu Krishtit». (Eksodi 17:12.)

Përsëri, kur amalekitët luftuan te Mali Sinai, duart e Moisiut i mbanin lart Aaroni dhe Huri, që rrinin njëri nga një anë e tjetri nga ana tjetër (Eksodi 17:12); por, kur erdhi Krishti, ai vetë i shtriu duart e veta mbi Kryq. A e keni vënë re si figura «u dha», por «e Vërteta erdhi»?

Përsëri, Ligji tha: «I mallkuar është kushdo që nuk qëndron në të gjitha ato që janë shkruar në këtë libër». (Ligji i Përtërirë 27:26, LXX.) Po ç'thotë hiri? «Ejani tek unë, të gjithë ju që lodheni e që jeni të ngarkuar, dhe unë do t'ju jap prehje» (Mateu 11:28); edhe Pavli: «Krishti na shpengoi nga mallkimi i ligjit, duke u bërë mallkim për ne». (Galatasve 3:13.)

Meqë, pra, kemi gëzuar një «hir» e një «të vërtetë» të tillë, ju këshilloj që të mos bëhemi edhe më të plogësht për shkak të madhështisë së dhuratës; sepse sa më i madh nderi për të cilin u çmuam të denjë, aq më i madh është edhe borxhi ynë për virtyt; sepse ai që ka marrë të mira të vogla, edhe në qoftë se kthen pak, nuk e meriton të njëjtin dënim; por ai që është ngritur në majën më të lartë të nderit e, megjithatë, shfaq prirje të ulëta e të mjera, do të jetë i denjë për një ndëshkim shumë më të madh. Mos qoftë kurrë që të më duhet ta dyshoj këtë për ju! Sepse kemi besim te Zoti se u keni bërë krahë shpirtrave tuaj për në qiell, se jeni shkëputur nga dheu, se, ndonëse jeni në botë, nuk merreni me gjërat e botës; e megjithatë, edhe pse kaq të bindur, nuk reshtim së këshilluari juve kështu vazhdimisht. Në lojërat pagane, ata që i nxitin të gjithë shikuesit nuk janë ata që kanë rënë e rrinë shtrirë përtokë, po ata që mundohen e ende vrapojnë; kurse për të tjerët (meqë do të bënin diçka të kotë e s'do të mund t'i ngrinin me nxitjet e tyre njerëz njëherë e përgjithmonë të ndarë nga fitorja) pushojnë së vëni fare re. Por në rastin tonë mund të pritet ndonjë e mirë, jo vetëm nga ju që jeni të matur, po edhe nga ata që kanë rënë, veç sikur të kthehen. Prandaj përdorim çdo mjet: këshillojmë, qortojmë, nxitim, lëvdojmë, që të sjellim shpëtimin tuaj. Mos u fyeni, pra, nga qortimi ynë i pandërprerë për jetesën e krishterë; sepse këto fjalë nuk janë fjalët e dikujt që ju akuzon për plogështi, po të dikujt që ka shpresa fort të mira për ju. Dhe jo vetëm juve, po edhe vetes sonë që i themi, u drejtohen këto fjalë, madje edhe do t'u drejtohen, sepse edhe ne kemi nevojë për po atë mësim; kështu që, edhe pse shqiptohen prej nesh, asgjë nuk e pengon që t'i drejtohen edhe neve (sepse Fjala, kur e gjen njeriun në faj, e ndreq; kur e gjen të kthjellët e të lirë, e mban sa më larg fajit); e as ne vetë nuk jemi të pastër nga shkeljet. Rrjedha e shërimit është e njëjtë për të gjithë, barnat janë vënë përpara për të gjithë; veç zbatimi nuk është i njëjtë, po bëhet sipas zgjedhjes së atyre që i përdorin barnat; sepse ai që e përdor barin si duhet, nxjerr ndonjë dobi nga zbatimi, kurse ai që nuk e vë mbi plagë e bën më të madhe të keqen dhe e çon deri në fundin më të dhembshëm. Le të mos hidhërohemi, pra, kur po na shërojnë, po përkundrazi le të gëzohemi, edhe pse kjo stërvitje sjell dhimbje të hidhura, sepse më pas do të na tregojë fryt më të ëmbël se çdo tjetër. Le të bëjmë, pra, gjithçka për këtë qëllim: që të shkojmë në atë botë të pastruar nga plagët e nga goditjet që dhëmbët e mëkatit hapin në shpirt, që, pasi të jemi bërë të denjë të sodisim fytyrën e Krishtit, të dorëzohemi atë ditë jo te fuqitë hakmarrëse e mizore, po te ata që janë të zotë të na çojnë në atë trashëgim të qiejve që u është përgatitur atyre që e duan; të cilin, u bëftë që ta arrijmë të gjithë, me anë të hirit dhe të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.