Joani 1:19

[1.] Gjë e tmerrshme është smira, o të dashur, gjë e tmerrshme e shkatërruese, po për ata që kanë smirë, jo për ata të cilëve u bëhet smirë. Sepse ajo së pari i dëmton e i tret vetë ata, si një helm vdekjeprurës i ngulur thellë në shpirtin e tyre; e në qoftë se rastis t'u bëjë dëm atyre kundër të cilëve drejtohet, dëmi është i vogël e i parëndësishëm, madje i tillë që sjell më shumë fitim se humbje. Vërtet, jo vetëm te smira, po në çdo padrejtësi tjetër, nuk dëmtohet ai që e pësoi, po ai që e bëri të keqen. Sepse po të mos ishte kështu, Pavli nuk do t'i kishte porositur nxënësit që ta durojnë padrejtësinë më mirë sesa ta bëjnë, kur thotë: «Përse s'pranoni më mirë të padrejtësoheni? Përse s'pranoni më mirë të lini veten të mashtroheni?» Ai e dinte mirë se shkatërrimi e ndjek gjithnjë jo atë që pëson padrejtësinë, po atë që e bën. Gjithë këtë e thashë për shkak të smirës së hebrenjve. Sepse ata që kishin rendur nga qytetet te Joani, që i kishin dënuar mëkatet e veta e ishin pagëzuar, e sikur të ishin penduar pas pagëzimit, dërgojnë ta pyesin: «Kush je ti?» Me të vërtetë ishin pjellë nëpërkash, gjarpërinj, e po të ishte e mundur, edhe më keq se kaq. O brez i lig, kurorëshkelës e i çoroditur, pasi u pagëzuat, bëheni pastaj kot kureshtarë e merrni në pyetje Pagëzorin? Ç'marrëzi mund të jetë më e madhe se kjo e juaja? Si ndodhi që dolët? Që rrëfyet mëkatet tuaja? Që vrapuat te Pagëzori? Si ndodhi që e pyetët se ç'duhej të bënit? Në gjithë këtë vepruat pa arsye, sepse nuk e dinit as arsyen as qëllimin e ardhjes së tij. Megjithatë, i lumi Joan nuk tha asgjë për këtë, as i qorton, as i fajëson, po u përgjigjet me gjithë butësi.

Ia vlen të mësojmë përse veproi kështu. Ishte që ligësia e tyre të bëhej e qartë dhe e dukshme për të gjithë. Shpesh Joani u dëshmonte hebrenjve për Krishtin, e kur i pagëzonte, vazhdimisht ua përmendte Atë atyre që kishte pranë, e thoshte: «Unë ju pagëzoj me ujë, po vjen pas meje një më i fuqishëm se unë; ai do t'ju pagëzojë me Frymën e Shenjtë e me zjarr.» Ndaj tij ata rrëmbeheshin nga një ndjenjë njerëzore: sepse, të druajtur para mendimit të botës e me sy nga «pamja e jashtme», e quanin gjë të pahijshme që ai t'i nënshtrohej Krishtit. Sepse kishte shumë gjëra që e tregonin Joanin si njeri të shquar. Së pari, prejardhja e tij e shquar e fisnike, sepse ishte biri i një kryeprifti. Pastaj sjellja e tij, mënyra e ashpër e jetesës, përbuzja për të gjitha gjërat njerëzore; sepse, duke përçmuar veshjen e tryezën, shtëpinë e vetë ushqimin, e kishte kaluar kohën e mëparshme në shkretëtirë. Te Krishti gjithçka ishte e kundërta. Familja e tij ishte e thjeshtë (siç ia përplasnin shpesh, duke thënë: «A nuk është ky biri i marangozit? A nuk quhet e ëma Mari? Edhe vëllezërit e tij Jakovi dhe Josiu?»); edhe ai vend që pandehej si atdheu i tij kishte një emër aq të keq, saqë edhe Natanaeli tha: «A mund të dalë ndonjë gjë e mirë nga Nazareti?» Mënyra e tij e jetesës ishte e zakonshme, edhe rrobat e tij nuk ishin më të mira se ato të shumicës. Sepse nuk ishte ngjeshur me brez lëkure, as rrobat s'i kishte prej leshi, as hante mjaltë e karkaleca. Po jetonte si gjithë të tjerët e merrte pjesë në gostitë e njerëzve të ligj e të tagrambledhësve, që t'i tërhiqte drejt vetes. Këtë gjë hebrenjtë nuk e kuptonin e ia qortonin, siç thotë edhe Ai vetë: «Erdhi Biri i Njeriut duke ngrënë e duke pirë, edhe thonë: ‹Ja një njeri grykës e verëpirës, mik i tagrambledhësve e i mëkatarëve.›» Kur, pra, Joani i drejtonte gjithnjë nga vetja te Jisui, që u dukej njeri më i rëndomtë, ata turpëroheshin e mërziteshin. Do të kishin dashur më fort ta kishin atë për mësues, po nuk guxonin ta thoshin haptas. Prandaj dërgojnë njerëz tek ai, me mendimin se me lajkat e veta do ta shtynin të pohonte se ishte Krishti. Nuk i dërgojnë, pra, njerëz të rëndomtë, siç bënë me Krishtin, sepse kur deshën ta kapnin Atë, dërguan shërbëtorë, e pastaj herodianë e të tillë; po këtu dërgojnë «priftërinj dhe levitë», e jo thjesht «priftërinj», po ata «nga Jerusalemi», domethënë më të nderuarit; sepse Ungjillori nuk e vuri re këtë pa shkak. Edhe dërgojnë ta pyesin: «Kush je ti?» Ndonëse mënyra e lindjes së tij u ishte e njohur të gjithëve, aq sa të gjithë thoshin: «Vallë ç'do të bëhet ky fëmijë?», edhe lajmi ishte përhapur në gjithë krahinën malore. Edhe më pas, kur erdhi te Jordani, gjithë qytetet u vunë në lëvizje e erdhën tek ai nga Jerusalemi e nga gjithë Judeja, që të pagëzoheshin. Përse, pra, pyesin tani? Jo se nuk e njihnin (si mund të ishte kjo, kur ishte bërë i njohur në kaq shumë mënyra?), po sepse donin ta shtynin të bënte atë që përmenda.

[2.] Dëgjoni, pra, si iu përgjigj ky njeri i lumë synimit me të cilin bënë pyetjen, jo vetë pyetjes. Kur thanë: «Kush je ti?», ai nuk ua dha menjëherë përgjigjen e drejtpërdrejtë, që do të ishte: «Unë jam zëri i atij që thërret në shkretëtirë.» Po ç'bëri? Hoqi dyshimin që kishin ngritur; sepse, thotë Ungjillori, kur u pyet: «Kush je ti?»

Vargu 20. «Ai pohoi, edhe nuk mohoi; po pohoi: Unë nuk jam Krishti.»

Vini re urtësinë e Ungjillorit. E përmend këtë për të tretën herë, që të nxjerrë në pah shkëlqimin e Pagëzorit e ligësinë dhe marrëzinë e tyre. Edhe Lluka thotë se, kur turmat e pandehnin për Krishtin, ai përsëri ua hoqi dyshimin. Kjo është detyra e një shërbëtori të ndershëm: jo vetëm të mos marrë për vete nderin e të zotit, por edhe ta hedhë poshtë, kur ia japin të shumtët. Po turmat arritën në këtë mendim nga thjeshtësia e padija; kurse këta e pyetën me qëllim të keq, siç thashë, me shpresë se do ta tërhiqnin nga ana e tyre me lajkat e veta. Po të mos e kishin pritur këtë, nuk do të kalonin menjëherë në një pyetje tjetër, po do të ishin zemëruar me të, që u dha një përgjigje që s'kishte lidhje me pyetjen e tyre, edhe do të kishin thënë: «Po ne këtë menduam? Për këtë erdhëm të të pyesim?» Po tani, si të zënë e të zbuluar në faj, kalojnë në një pyetje tjetër e thonë:

Vargu 21. «Ç'je pra? A je ti Ilia? Edhe ai thotë: Nuk jam.»

Sepse prisnin që edhe Ilia të vinte, siç e thotë Krishti; sepse kur nxënësit e tij pyetën: «Përse, pra, thonë skribët se Ilia duhet të vijë më parë?», Ai u përgjigj: «Ilia me të vërtetë do të vijë më parë e do t'i vërë të gjitha në vend.» Pastaj pyesin: «A je ti profeti? Edhe ai u përgjigj: Jo.» Po ai me siguri ishte profet. Përse, pra, e mohon? Sepse përsëri ka parasysh synimin e atyre që e pyesnin. Sepse prisnin të vinte një profet i veçantë, ngaqë Moisiu tha: «Zoti, Perëndia yt, do të të ngrejë një Profet nga vëllezërit e tu, si unë; atë do ta dëgjoni.» Tani ky ishte Krishti. Prandaj nuk thonë: «A je ti një profet?», duke nënkuptuar një nga profetët e zakonshëm; po shprehja «A je ti profeti?», me nyjën e shquar, do të thotë: «A je ti ai Profet që e paratha Moisiu?»; edhe prandaj nuk mohoi se ishte profet, po se ishte «ai Profet».

Vargu 22. «Atëherë i thanë: Kush je ti? Që t'u japim përgjigje atyre që na dërguan. Ç'thua për veten tënde?»

Vini re: e nxisin gjithnjë e më fort, ia përsërisin pyetjet, s'heqin dorë; kurse ai së pari, me butësi, u heq mendimet e rreme për vete, e pastaj u vë përpara një mendim të vërtetë. Sepse, thotë ai:

Vargu 23. «Unë jam zëri i atij që thërret në shkretëtirë: Bëni të drejtë udhën e Zotit, siç tha profeti Isaia.»

Pasi tha disa fjalë të larta e madhështore për Krishtin, thua se u përgjigjej mendimit të tyre, iu drejtua menjëherë Profetit, që të merrte prej andej vërtetimin e pohimit të vet.

Vargu 24, 25. «Edhe [thotë Ungjillori] ata që ishin dërguar, ishin nga farisenjtë. Edhe e pyetën e i thanë: Përse pagëzon, pra, në qoftë se nuk je Krishti, as Ilia, as profeti?»

A nuk e sheh se jo pa arsye thashë që donin ta shtynin drejt kësaj? Edhe arsyeja pse nuk e thanë që në fillim, ishte se mos zbuloheshin nga të gjithë. Edhe pastaj, kur ai tha: «Unë nuk jam Krishti», ata, duke dashur të fshihnin atë që kurdisnin brenda, kalojnë te «Ilia» e te «ai profet». Po kur tha se nuk ishte as ndonjë prej këtyre, atëherë, të ngatërruar, heqin maskën dhe, pa asnjë mbulesë, tregojnë qartë synimin e tyre tradhtar, duke thënë: «Përse pagëzon, pra, në qoftë se nuk je Krishti?» Edhe pastaj përsëri, duke dashur t'i hidhnin pak errësirë punës, shtojnë edhe të tjerët: «Ilia» e «ai profet». Sepse, kur nuk mundën ta pengonin me lajkat e tyre, menduan se me një padi do ta detyronin të thoshte atë që s'ishte e vërtetë.

Ç'marrëzi, ç'paturpësi, ç'zell i pavend! U dërguat të merrnit vesh kush ishte e nga vinte, jo t'i vinit ligje edhe atij. Edhe kjo ishte sjellje njerëzish që donin ta detyronin të pohonte se ishte Krishti. Prapëseprapë as tani nuk zemërohet, as nuk u thotë, siç mund të pritej, ndonjë gjë të tillë: «Ju më urdhëroni e më bëni ligje?», po përsëri u tregon butësi të madhe.

Vargu 26, 27. «Unë, thotë ai, pagëzoj me ujë; po ndër ju qëndron një që ju nuk e njihni; Ai është, ai që vjen pas meje është më i parë se unë, të cilit unë nuk jam i denjë t'i zgjidh lidhësen e këpucës.»

[3.] Ç'do të kishin mundur të thoshin hebrenjtë përballë kësaj? Sepse edhe prej saj padia kundër tyre nuk mund të shmanget, vendimi kundër tyre nuk lejon falje, ata vetë e shqiptuan dënimin kundër vetes. Si? Në ç'mënyrë? E quanin Joanin të besueshëm e aq të vërtetë, sa mund t'i besonin jo vetëm kur dëshmonte për të tjerët, por edhe kur fliste për veten. Sepse po të mos kishin qenë të prirur kështu, nuk do të kishin dërguar të mësonin prej tij atë që lidhej me veten e tij. Sepse e dini se të vetmit njerëz që u besojmë, sidomos kur flasin për veten, janë ata që i mbajmë për më të vërtetë se cilindo tjetër. Edhe nuk ua mbyll gojën vetëm kjo, po edhe prirja me të cilën i ishin afruar; sepse në fillim dolën tek ai me zell të madh, ndonëse më pas ndryshuan. Të dyja këto i tregoi Krishti, kur tha: «Ai ishte një kandil që digjej e ndriçonte, edhe ju deshët për një kohë të gëzoheshit në dritën e tij.» Për më tepër, përgjigjja e tij e bëri edhe më të besueshëm. Sepse Krishti thotë: «Ai që nuk kërkon lavdinë e vet, ai është i vërtetë, edhe s'ka padrejtësi tek ai.» Tani ky njeri nuk e kërkoi atë, po i drejton hebrenjtë te një tjetër. Edhe ata që ishin dërguar, ishin nga më të besuarit e tyre e nga rangu më i lartë, kështu që s'mund të kishin kurrsesi strehë a shfajësim për mosbesimin që treguan ndaj Krishtit. Përse, pra, nuk i pranuat gjërat që Joani tha për Të? Dërguat njerëz që mbanin vendin e parë ndër ju, pyetët me anë të tyre, dëgjuat ç'u përgjigj Pagëzori; ata treguan gjithë zellin e mundshëm, hetuan çdo hollësi, përmendën gjithë ata që dyshonit se mund të ishte ai; e megjithatë, krejt haptas e qartë, ai pohoi se nuk ishte as «Krishti», as «Ilia», as «ai profet». As nuk u ndal me kaq, po u tregoi edhe kush ishte, e foli për natyrën e pagëzimit të vet, se ishte veç një gjë e vogël dhe e thjeshtë, jo më shumë se pak ujë, edhe u kumtoi epërsinë e pagëzimit që jep Krishti; solli edhe profetin Isaia, që dëshmonte qëkur, shumë e shumë kohë më parë, edhe e quante Krishtin «Zot», po Joanit i vishte emrat «shërbëtor e rob». Ç'duhej të bënin pas kësaj? A nuk duhej t'i besonin Atij për të cilin u dha dëshmia, ta adhuronin, ta pohonin si Perëndi? Sepse vetia dhe urtësia qiellore e dëshmitarit tregonin se dëshmia e tij buronte jo nga lajka, po nga e vërteta; gjë që duket edhe prej kësaj: se askush nuk e vë të afërmin përpara vetes, as, kur mund me të drejtë t'i japë nder vetes, nuk ia lëshon një tjetri, sidomos kur nderi është aq i madh sa ky për të cilin flasim. Kështu që Joani nuk do t'ia kishte lëshuar këtë dëshmi Krishtit, po të mos kishte qenë Ai Perëndi. Sepse, ndonëse mund ta kishte hedhur poshtë për vete, si tepër të madhe për natyrën e tij, prapë nuk do t'ia kishte veshur një natyre tjetër që të ishte më poshtë se ajo.

«Po ndër ju qëndron një që ju nuk e njihni.» Ishte e arsyeshme që Krishti të përzihej me popullin si një nga të shumtët, sepse kudo u mësonte njerëzve të mos fryhen e të mos mbahen me të madh. Edhe këtu, me fjalën «njohje», Pagëzori nënkupton një njohje të plotë të Tij, se kush e nga ç'vend ishte. Edhe menjëherë pas kësaj vë: «Ai që vjen pas meje»; gati sa nuk thotë: «Mos mendoni se gjithçka përmbahet në pagëzimin tim, sepse po të ishte ai i përsosur, nuk do të ngrihej pas meje një Tjetër që t'ju jepte një pagëzim tjetër; po ky imi është një përgatitje e një hapje udhe për atë tjetrin. Imi është veç një hije e një shëmbëlltyrë, po duhet të vijë Një që do t'i shtojë kësaj realitetin. Kështu që vetë ardhja e Tij ‹pas meje› e shpall veçanërisht dinjitetin e Tij: sepse po të ishte i pari i përsosur, nuk do të duhej vend për një të dytë.» «Është më i parë se unë» do të thotë më i nderuar, më i ndritshëm. Edhe pastaj, që të mos përfytyronin se epërsia e Tij dilte nga krahasimi, e duke dashur të tregonte se Ai ishte i pakrahasueshëm, thotë: «Të cilit unë nuk jam i denjë t'i zgjidh lidhësen e këpucës»; domethënë, i cili nuk është thjesht «para meje», po para meje aq, sa unë nuk jam i denjë të numërohem as ndër shërbëtorët e Tij më të thjeshtë. Sepse të zgjidhësh këpucën është puna e shërbimit më të përvuajtur.

Tani, në qoftë se Joani nuk ishte i denjë «t'i zgjidhte lidhësen» e këpucës, Joani, prej të cilit «ndër ata që kanë lindur nga gratë nuk është ngritur më i madh», ku do të radhitemi ne? Në qoftë se ai që ishte baraz me gjithë botën, madje më i madh se ajo (sepse Pavli thotë se «bota nuk ishte e denjë» për ta), e shpall veten të padenjë të numërohet qoftë edhe ndër më të thjeshtët e atyre që do t'i shërbenin Atij, ç'do të themi ne, që jemi plot me dhjetë mijë mëkate e jemi aq larg shkëlqimit të Joanit, sa larg është dheu nga qielli?

[4.] Ai, pra, thotë se vetë nuk është «i denjë as t'i zgjidhë lidhësen e këpucës së Tij»; kurse armiqtë e së vërtetës janë të çmendur me një çmenduri të tillë, sa pohojnë se janë të denjë ta njohin Atë, ashtu siç e njeh Ai vetveten. Ç'ka më të keqe se kjo çmenduri, ç'ka më të tërbuar se kjo mendjemadhësi? Mirë ka thënë një njeri i urtë: «Fillimi i mendjemadhësisë është të mos e njohësh Zotin.»

Djalli nuk do të ishte rrëzuar e nuk do të ishte bërë djall, ai që s'ishte djall më parë, po të mos ishte sëmurë nga kjo sëmundje. Kjo ishte ajo që e dëboi nga ai guxim, kjo e çoi në gropën e zjarrit, kjo qe shkaku i gjithë mjerimeve të tij. Sepse ajo vetë mjafton për të shkatërruar çdo virtyt të shpirtit, qoftë kur gjen lëmoshë, qoftë lutje, qoftë agjërim, qoftë çfarëdo gjëje. Sepse, thotë Ungjillori, «Ajo që çmohet lart ndër njerëz, është e ndyrë përpara Zotit.» Prandaj nuk janë vetëm kurvëria a kurorëshkelja ato që i ndyjnë ata që i bëjnë, por edhe mendjemadhësia, madje shumë më tepër se ato vese. Përse? Sepse kurvëria, ndonëse është mëkat i pafalshëm, njeriu prapë mund të përmendë dëshirën si shkak; kurse mendjemadhësia s'mund të gjejë kurrsesi ndonjë shkak a justifikim të çfarëdo lloji, që të fitojë qoftë edhe një hije shfajësimi; s'është veçse një shtrembërim e një sëmundje shumë e rëndë e shpirtit, që lind veç nga marrëzia. Sepse s'ka gjë më të marrë se njeriu mendjemadh, edhe në qoftë se është rrethuar me pasuri, edhe në qoftë se zotëron shumë nga urtësia e kësaj bote, edhe në qoftë se është vënë në fron mbretëror, edhe në qoftë se mban me vete gjithçka që ndër njerëz duket e dëshirueshme.

Sepse, në qoftë se ai që krenohet me gjëra vërtet të mira, është i mjerë e i shkretë e humb shpërblimin e gjithë atyre gjërave, atëherë ai që ngrihet lart për gjëra që s'janë asgjë e fryhet për një hije a për lulen e barit (sepse e tillë është lavdia e kësaj bote), a nuk do të jetë më qesharak se kushdo? Ai bën pikërisht si ndonjë i varfër nevojtar, që tërë kohën venitet nga uria, por, po t'i qëllojë një natë të shohë në ëndërr fatin e mirë, mbushet me mendjemadhësi për shkak të tij.

O i mjerë e i shkretë! Kur shpirti yt po humbet nga një sëmundje shumë e rëndë, kur je i varfër me varfëri të plotë, a bëhesh mendjemadh, ngaqë ke kaq e aq talenta ari? Ngaqë ke një mori skllevërsh e bagëtish? Po këto s'janë të tuat; edhe në qoftë se s'u beson fjalëve të mia, mëso nga përvoja e atyre që shkuan para teje. Edhe në qoftë se je aq i dehur, sa nuk mund të marrësh mësim as nga ç'u ndodhi të tjerëve, prit pak, edhe do ta marrësh vesh nga ç'do të të ndodhë ty se këto gjëra s'të vlejnë asgjë, kur, duke gulçuar për jetën e pa qenë zot as i një ore të vetme, as i një çasti të vogël, do t'i lësh pa dashje atyre që ke përreth, e këta ndoshta pikërisht ata që ti nuk do të doje. Sepse shumëve nuk u është lejuar as të lënë porosi për to, po janë nisur papritur, me dëshirën t'i gëzonin, po pa u lejuar, të tërhequr zvarrë prej tyre e të detyruar t'ua dorëzonin të tjerëve, duke ua lëshuar vendin me detyrim atyre që s'do të donin. Që të mos na ndodhë kjo edhe neve, le t'i çojmë përpara, sa jemi ende me fuqi e shëndet, pasuritë tona që këtej drejt qytetit tonë, sepse veç kështu, e në asnjë mënyrë tjetër, do të mund t'i gëzojmë; kështu do t'i vëmë në një vend të paprekshëm e të sigurt. Sepse s'ka asgjë, s'ka asgjë atje që të mund të na i marrë: as vdekje, as testamente të vërtetuara, as trashëgimtarë, as kallëzime të rreme, as kurthe kundër nesh, po ai që është nisur që këtej duke marrë me vete pasuri të madhe, mund ta gëzojë atë atje përjetë. Kush, pra, është aq i mjerë, sa të mos dojë të kënaqet me pasuri që janë krejt të tijat? Le ta shpërngulim, pra, pasurinë tonë e ta çojmë atje. Për një shpërngulje të tillë s'do të na duhen gomarë, as deve, as qerre, as anije (Perëndia na ka çliruar edhe nga kjo vështirësi), po na duhen vetëm të varfrit, të çalët, të gjymtët, të sëmurët. Këtyre u është besuar kjo bartje, këta i çojnë pasuritë tona në qiell, këta i fusin zotëruesit e një pasurie të tillë në trashëgimin e të mirave të përjetshme. Të cilin e arrifshim të gjithë me anë të hirit dhe të njeridashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit e bashkë me të cilin i qoftë lavdia Atit dhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.