Joani 1:41, 42

«Ai gjen më parë të vëllanë e vet, Simonin, dhe i thotë: ‹Gjetëm Mesian› (që përkthehet Krishti). Edhe e solli te Jisui.»

[1.] Kur Perëndia, në fillim, krijoi njeriun, nuk e la të ishte vetëm, po i dha gruan si ndihmëse dhe bëri që të banonin bashkë, sepse e dinte se nga kjo shoqëri do të vinte dobi e madhe. Po ç'rëndësi ka se gruaja nuk e shfrytëzoi si duhet këtë të mirë? Prapëseprapë, kush e njeh mirë natyrën e kësaj çështjeje, do ta shohë se për të urtët del dobi e madhe nga kjo bashkëjetesë; jo vetëm te burri e te gruaja, po edhe kur e bëjnë këtë vëllezërit, edhe ata do të kenë dobi. Prandaj Profeti ka thënë: «Ç'ka më të mirë, ç'ka më të këndshme, sesa vëllezërit të banojnë bashkë?» (Ps. 133:1, LXX) Edhe Pavli na nxiti të mos e lëmë pas dore mbledhjen tonë të përbashkët (Heb. 10:25). Pikërisht në këtë ndryshojmë nga kafshët; për këtë kemi ndërtuar qytete, tregje dhe shtëpi, që të bashkohemi me njëri-tjetrin, jo vetëm në vendin ku banojmë, po me lidhjen e dashurisë. Sepse, meqë natyra jonë doli e papërsosur nga Ai që e krijoi, dhe nuk i mjafton vetes, Perëndia, për të mirën tonë, urdhëroi që kjo mangësi të ndreqej me ndihmën që lind nga marrëdhëniet e ndërsjella; kështu, ajo që i mungonte njërit të plotësohej nga tjetri, dhe natyra e metë të bëhej e vetëmjaftueshme; për shembull, ndonëse u bë e vdekshme, ta ruante pavdekësinë për një kohë të gjatë, brez pas brezi. Do të mund të zgjatesha më shumë në këtë arsyetim, për të treguar ç'dobi u vjen atyre që bashkohen nga marrëdhënia e vërtetë dhe e kulluar me njëri-tjetrin; po tani na shtyn një gjë tjetër, ajo për të cilën i thamë këto fjalë.

Andrea, pasi qëndroi pranë Jisuit dhe mësoi ç'bënte ai, nuk e mbajti thesarin për vete, po nxiton e vrapon menjëherë te i vëllai, për t'i dhënë edhe atij nga të mirat që kishte marrë. Po përse nuk tregoi Joani se për ç'gjëra bisedoi Krishti me ta? Prej nga duket qartë se pikërisht për këtë «qëndruan pranë tij»? Këtë e vërtetuam herën e shkuar; po mund ta mësojmë edhe nga ajo që u lexua sot. Vini re ç'i thotë Andrea të vëllait: «Gjetëm Mesian» (që përkthehet Krishti). Shihni si, me atë pak që kishte mësuar për një kohë të shkurtër, tregoi urtësinë e mësuesit që i bindi, si edhe zellin e tyre, të cilët kujdeseshin për këto gjëra që moti, që në fillim. Sepse kjo fjalë, «gjetëm», është shprehja e një shpirti që përpëlitet për praninë e tij, që pret ardhjen e tij nga lart, që mbushet me gëzim kur ndodh ajo që priste, dhe që nxiton t'ua japë të tjerëve lajmin e mirë. Kjo është shenja e dashurisë vëllazërore, e miqësisë së natyrshme, e një zemre të sinqertë: të jesh i zellshëm për t'i zgjatur dorën njëri-tjetrit në gjërat shpirtërore. Dëgjoje, veç kësaj, si flet duke i shtuar nyjën: sepse nuk thotë «një Mesi», po «Mesian»; kështu, ata prisnin një Krisht të vetëm, që s'kishte asgjë të përbashkët me të tjerët. Dhe ja, ju lutem, vini re mendjen e Pjetrit, të bindur e të gatshme që në fillim: vrapoi drejt tij pa asnjë vonesë. «E solli», thotë Shën Joani, «te Jisui». Po le të mos ia qortojë njeri gatishmërinë, që e pranoi fjalën pa shumë pyetje; sepse ka gjasë që i vëllai t'ia kishte thënë këto gjëra më me hollësi dhe më gjatë, po Ungjillorët, meqë kujdesen të jenë të përmbledhur, shpeshherë i shkurtojnë shumë gjëra. Veç kësaj, nuk thuhet prerë se «besoi», po se «e solli te Jisui», që t'ia dorëzonte atij për të ardhmen, që prej tij të mësonte gjithçka; sepse me të ishte edhe nxënësi tjetër, që ndihmoi për këtë. Edhe nëse Joan Pagëzori, pasi tha se ai ishte «Qengji» dhe se «pagëzon me Frymën», ua la atyre ta mësonin prej tij mësimin më të qartë për këtë gjë, aq më tepër do ta kishte bërë këtë Andrea: nuk e quajti veten të zotin ta shpallte të tërën, po e tërhoqi te vetë burimi i dritës, me aq zell e gëzim, sa tjetri as nguroi, as u vonua aspak.

Vargu 42. «Kur Jisui e pa», thotë Ungjillori, «i tha: ‹Ti je Simoni, biri i Jonait; ti do të quhesh Kefa› (që përkthehet gur).»

[2.] Që nga ky çast fillon të zbulojë gjërat që i përkasin Hyjnisë së tij, dhe ta shfaqë atë pak nga pak me anë profecish. Kështu bëri edhe me Natanaelin e me gruan samaritane. Sepse profecitë i bindin njerëzit jo më pak se mrekullitë, dhe nuk kanë asnjë hije mburrjeje. Mrekullitë mund të përfliten ndër njerëz të marrë («I nxjerr demonët», thoshin, «me anë të Beelzebubit», Mat. 12:24), po për profecinë s'është thënë kurrë gjë e tillë. Tani, me Natanaelin e me Simonin e përdori këtë mënyrë të mësuari, kurse me Andrenë e me Filipin nuk veproi kështu. Përse kështu? Sepse ata të dy e kishin dëshminë e Joan Pagëzorit, përgatitje jo të vogël, kurse Filipi mori një provë të besueshme besimi, kur pa ata që kishin qenë të pranishëm.

«Ti je Simoni, biri i Jonait.» Me anë të së tashmes sigurohet e ardhmja; sepse është e qartë se Ai që ia dinte emrin të atit të Pjetrit, e dinte që më parë edhe të ardhmen. Edhe profecia shoqërohet me lëvdatë; po qëllimi nuk ishte të lajkatonte, po të parathoshte diçka të ardhme. Dëgjo të paktën te gruaja samaritane, si shqipton një profeci me qortime të ashpra: «Ke pasur», thotë, «pesë burra, dhe ai që ke tani nuk është burri yt» (kap. 4:18). Kështu edhe Ati i tij e çmon shumë profecinë, kur ngrihet kundër nderimit që u bëhet idhujve: «Le t'jua thonë ata», thotë, «çfarë do t'ju vijë» (Isaia 47:13); dhe përsëri: «Unë parathashë, edhe shpëtova, edhe s'kishte perëndi të huaj ndër ju» (Isaia 43:12, LXX); edhe këtë e përmend kudo nëpër profeci. Sepse profecia është veçanërisht vepër e Perëndisë, të cilën demonët as nuk mund ta imitojnë, sado që përpiqen fort. Sepse te mrekullitë mund të ketë mashtrim; po të parathuash me përpikëri të ardhmen i takon vetëm asaj Natyre të kulluar. Ose, në qoftë se demonët e kanë bërë ndonjëherë këtë, e bënë duke mashtruar më të thjeshtët; prandaj orakujt e tyre zbulohen gjithmonë lehtë.

Po Pjetri nuk u përgjigjet fare këtyre fjalëve: ende s'dinte asgjë qartë, po vazhdonte të mësonte. Dhe vini re se as profecia nuk shpaloset e plotë; sepse Jisui nuk tha: «Do të ta ndërroj emrin në Pjetër, dhe mbi këtë shkëmb do të ndërtoj Kishën time», po: «Ti do të quhesh Kefa». Fjalët e para do të shprehnin një pushtet e një fuqi tepër të madhe; sepse Krishti nuk e shpall menjëherë as që në fillim gjithë fuqinë e tij, po flet për një farë kohe me një ton më të përulur. Dhe kështu, pasi dha provën e Hyjnisë së tij, e thotë me më shumë pushtet: «Lum ti, Simon, sepse Ati im ta zbuloi këtë»; dhe përsëri: «Ti je Pjetri, dhe mbi këtë shkëmb do të ndërtoj Kishën time» (Mat. 16:17, 18). Kështu, pra, atë e quajti ashtu, kurse Jakovin e të vëllanë i quajti «bijtë e bubullimës» (Mark. 3:17). Përse, pra, e bën këtë? Që të tregojë se ishte ai që dha besëlidhjen e vjetër, se ishte ai që ua ndërronte emrat: ai që Abramin e quajti «Abraham», Sarain «Sara», dhe Jakobin «Izrael». Shumëkujt ia dha emrin që në lindje, si Isakut, Samsonit, dhe atyre te Isaia e te Osea (Isaia 8:3; Osea 1:4, 6, 9); kurse të tjerëve ua vuri pasi i kishin emërtuar prindërit, si atyre që përmendëm, dhe si Jozueut, birit të Nunit. Ishte edhe zakon i të lashtëve të vinin emra sipas gjërave, siç bëri në të vërtetë edhe Lea; dhe kjo nuk bëhet pa arsye, po që njerëzit të kenë një emër që t'ua kujtojë mirësinë e Perëndisë, që një kujtim i përhershëm i profecisë së mbartur në emër t'u kumbojë në vesh atyre që e marrin. Kështu edhe Joanin e emëroi herët, sepse ata, virtyti i të cilëve do të shkëlqente qysh në rininë e hershme, që atëherë e merrnin emrin; kurse atyre që do të bëheshin të mëdhenj më vonë, edhe emri u jepej më vonë.

[3.] Po atëherë secili merrte një emër të veçantë, kurse ne tani i kemi të gjithë një emër të vetëm, atë që është më i madhi nga të gjithë: quhemi «të krishterë», «bij të Perëndisë», «miq» të tij dhe «Trup» i tij. Sepse vetë ky emër, më shumë se gjithë të tjerët, mund të na zgjojë e të na bëjë më të zellshëm në ushtrimin e virtytit. Le të mos sillemi, pra, në mënyrë të padenjë ndaj nderit që mbart ky emër, po të kemi parasysh madhështinë e dinjitetit tonë, ne që quhemi të Krishtit; sepse kështu na quajti Pavli. Le ta mbajmë ndër mend dhe le ta nderojmë madhështinë e këtij emri (1 Kor. 3:23). Sepse, në qoftë se dikush që thuhet se rrjedh nga ndonjë gjeneral i famshëm, ose nga ndonjë njeri tjetër i shquar, krenohet që quhet biri i këtij a atij njeriu, e mban emrin për nder të madh dhe përpiqet me çdo mënyrë që, me shkujdesjen e vet, të mos i sjellë turp atij prej të cilit e ka emrin, a nuk duhet ne, që quhemi me emrin jo të një gjenerali, as të ndonjë princi mbi dhe, as të engjëllit, as të kryeengjëllit, as të serafimeve, po të vetë Mbretit të tyre, a nuk duhet t'i japim me gatishmëri edhe vetë jetën tonë, që të mos e fyejmë Atë që na nderoi? A nuk e dini ç'nder gëzojnë rojet mbretërore, mbajtësit e mburojave e të shtizave, që rrinë rreth mbretit? Kështu edhe ne, që u quajtëm të denjë të jemi pranë tij, madje shumë më afër, aq më afër se ata që sapo i përmendëm, sa ç'është trupi më afër kokës se ata, le të përdorim, po them, çdo mjet për të qenë imitues të Krishtit.

Ç'thotë, pra, Krishti? «Dhelprat kanë strofka, dhe zogjtë e qiellit fole; po Biri i Njeriut nuk ka ku ta mbështesë kokën» (Lluka 9:58). Tani, po t'jua kërkoja këtë, shumicës prej jush ndoshta do t'i dukej e rëndë dhe e mundimshme; prandaj, për shkak të dobësisë suaj, nuk flas për një përsosmëri të tillë, po dua vetëm që të mos jeni të gozhduar pas pasurisë; dhe, ashtu si unë, për shkak të dobësisë së të shumtëve, tërhiqem paksa nga kërkesa për tepricën e virtytit, dua që edhe ju të bëni kështu, madje shumë më tepër, nga ana e vesit. Nuk i qortoj ata që kanë shtëpi, ara, pasuri e shërbëtorë, po dua që t'i zotërojnë këto gjëra në mënyrë të sigurt e të hijshme. Po cila është «mënyra e hijshme»? Si zotër, jo si skllevër; që t'i sundojnë ato e të mos sundohen prej tyre; që t'i përdorin e të mos i keqpërdorin. Prandaj quhen «gjëra për t'u përdorur», që t'i vëmë në shërbime të nevojshme e të mos i grumbullojmë; njëra është puna e shërbëtorit, tjetra e zotërisë: shërbëtorit i takon t'i ruajë, kurse zotit dhe atij që ka pushtet të madh, t'i shpenzojë. Ti nuk e more pasurinë tënde që ta varrosësh, po që ta ndash. Po të kishte dashur Perëndia që pasuria të grumbullohej, nuk do t'ua kishte dhënë njerëzve, po do t'i kishte lënë të mbeteshin ashtu siç ishin në dhe; po, ngaqë do që ato të shpenzohen, prandaj na lejoi t'i kemi, që t'ua japim njëri-tjetrit. Dhe po t'i mbajmë për vete, nuk jemi më zotër të tyre. Por, po të doni t'i shtoni dhe për këtë i mbani të mbyllura, edhe në këtë rast mënyra më e mirë nga të gjitha është t'i shpërndani gjithandej; sepse s'ka fitim pa shpenzim, as pasuri pa dhënie. Këtë mund ta shohësh edhe në punët e kësaj bote. Kështu është me tregtarin, kështu me bujkun: njëri hedh pasurinë e tij, tjetri farën e vet; njëri lundron nëpër det për të shpërndarë mallrat, tjetri mundohet gjithë vitin, mbjell farën dhe kujdeset për të. Po këtu s'ka nevojë për asnjë nga këto: as të pajisësh anije, as të mbrehësh qe, as të lërosh tokën, as të shqetësohesh për motin e pasigurt, as të trembesh nga breshri; këtu s'ka as valë, as shkëmbinj. Ky lundrim dhe kjo mbjellje kërkojnë vetëm një gjë: të hedhim pasurinë tonë. Gjithë të tjerat do t'i bëjë ai Bujk, për të cilin Krishti thotë: «Ati im është Bujku» (kap. 15:1). A nuk është, pra, marrëzi që atje ku mund t'i fitojmë të gjitha pa u lodhur, të jemi të plogët e përtacë, kurse atje ku ka shumë mundime, shumë shqetësime e kujdes, e në fund të fundit vetëm një shpresë të pasigurt, të tregojmë gjithë zellin tonë? Le të mos jemi, ju lutem, le të mos jemi aq të pamend për shpëtimin tonë, po le ta lëmë punën më të mundimshme dhe të vrapojmë tek ajo që është më e lehta e më e dobishme, që të fitojmë edhe të mirat që do të vijnë; me anë të hirit dhe të dashurisë njerëzore të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit, bashkë me Atin dhe Frymën e Shenjtë e Jetëbërëse, i qoftë lavdia, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.