Joani 1:43, 44

«Të nesërmen Jisui deshi të dilte në Galile, gjeti Filipin dhe i tha: ‹Eja pas meje.› Edhe Filipi ishte nga Betsaida, qyteti i Andreas dhe i Pjetrit.»

[1.] «Çdo njeriu që mendon me kujdes i vjen një fitim», thotë fjala e urtë (Fjalët e Urta 14:23, sipas Të Shtatëdhjetëve); edhe Krishti la të kuptohej më shumë se kaq, kur tha: «Ai që kërkon, gjen» (Mateu 7:8). Prandaj nuk më bie më ndër mend të çuditem si e ndoqi Filipi Krishtin. Andrea u bind kur dëgjoi nga Joani, edhe Pjetri po ashtu nga Andrea; kurse Filipi, pa mësuar asgjë nga askush veç Krishtit, që i tha vetëm kaq: «Eja pas meje», u bind menjëherë, nuk u kthye prapa, madje u bë predikues për të tjerët. Sepse vrapoi te Natanaeli dhe i tha: «Gjetëm atë për të cilin shkroi Moisiu në Ligj dhe Profetët». E sheh ç'mendje të kthjellët kishte, sa me ngulm përsiaste mbi shkrimet e Moisiut dhe e priste Ardhjen? Sepse shprehja «gjetëm» u përket gjithnjë atyre që në një farë mënyre po kërkojnë. «Të nesërmen Jisui doli në Galile». Para se t'i bashkohej ndokush, ai nuk thirri askënd; edhe kështu veproi jo pa arsye, po sipas urtësisë e mendjes së tij. Sepse, po t'i kishte tërhequr vetë, kur askush s'i vinte me dëshirën e vet, ata ndoshta do të ishin larguar me nxitim; kurse tani, pasi e zgjodhën këtë vetë, mbetën më pas të patundur. Thërret Filipin, një njeri që e njihte më mirë; sepse ai, si i lindur e i rritur në Galile, e njihte më shumë se të tjerët. Pasi mori, pra, nxënësit, kalon më tej te kapja e të tjerëve dhe tërheq drejt vetes Filipin e Natanaelin. Për Natanaelin kjo nuk qe edhe aq për t'u çuditur, sepse zëri i Jisuit kishte dalë në gjithë Sirinë (Mateu 4:24). Por gjëja e çuditshme ishte për Pjetrin, Jakovin e Filipin: se besuan jo vetëm përpara mrekullive, po edhe se e bënë këtë duke qenë nga Galilea, prej së cilës «nuk ngrihet asnjë profet», as «mund të dalë ndonjë gjë e mirë»; sepse galileasit ishin disi më të vrazhdë e më topitur nga natyra se të tjerët; por edhe në këtë Krishti tregoi fuqinë e tij, duke veçuar nxënësit e tij më të zgjedhur nga një tokë që s'jepte fryt. Ka gjasë, pra, që Filipi, pasi pa Pjetrin e Andrean dhe dëgjoi ç'kishte thënë Joani, e ndoqi; ka gjasë gjithashtu që zëri i Krishtit punoi diçka tek ai; sepse ai i njihte ata që do të ishin të vlefshëm. Por tërë këto Ungjillori i lë shkurt. Se Krishti do të vinte, Filipi e dinte; se ky ishte Krishti, s'e dinte, edhe këtë e them, se e dëgjoi ose nga Pjetri, ose nga Joani. Por Joani përmend edhe fshatin e tij, që të mësoni se «Perëndia i zgjodhi gjërat e dobëta të botës» (1 Korinthianëve 1:27).

Vargu 45. «Filipi gjen Natanaelin dhe i thotë: ‹Gjetëm atë për të cilin shkroi Moisiu në Ligj dhe Profetët, Jisuin nga Nazareti, të birin e Josifit›.»

Këtë e thotë që predikimi i tij të jetë i besueshëm (i tillë duhet të jetë, po të mbështetet edhe mbi Moisiun e mbi Profetët), edhe që me këtë të turpërojë dëgjuesin. Sepse, meqenëse Natanaeli ishte njeri i përpiktë, që i shihte të gjitha me vërtetësi, siç dëshmoi edhe Krishti dhe siç e tregoi ngjarja, Filipi me arsye e drejton te Moisiu dhe te Profetët, që kështu të pranonte atë që predikohej. Edhe s'u shqetësua, ndonëse e quajti «i biri i Josifit»; sepse ende pandehej se ishte i biri i tij. «Po nga çfarë, o Filip, del qartë se ky është ai? Ç'provë na sjell? Sepse nuk mjafton vetëm ta pohosh këtë. Ç'shenjë ke parë, ç'mrekulli? S'është pa rrezik të besosh pa arsye në gjëra të tilla. Ç'provë ke, pra?» «Të njëjtën si Andrea», përgjigjet ai; sepse ai, ndonëse s'mund ta nxirrte para syve pasurinë që kishte gjetur, as ta përshkruante me fjalë thesarin, e çoi te ai vëllanë e vet sapo e zbuloi. Kështu bëri edhe Filipi. Se si ky është Krishti dhe si e shpallën profetët që më parë, nuk e tha; po e tërheq drejt Jisuit, se e dinte që nuk do të shkëputej më pas, po ta shijonte një herë fjalën dhe mësimin e tij.

Vargjet 46, 47. «Edhe Natanaeli i tha: ‹A mund të dalë ndonjë gjë e mirë nga Nazareti?› Filipi i thotë: ‹Eja e shih.› Jisui pa Natanaelin që po vinte drejt tij dhe tha për të: ‹Ja një izraelit i vërtetë, tek i cili s'ka dredhi›.»

E lëvdon dhe e miraton njeriun, sepse kishte thënë: «A mund të dalë ndonjë gjë e mirë nga Nazareti?», e megjithatë do të duhej qortuar. Aspak; sepse fjalët nuk janë të një jobesimtari, as të denja për qortim, po për lëvdatë. «Si kështu, edhe në ç'mënyrë?» Sepse Natanaeli i kishte shqyrtuar shkrimet e Profetëve më shumë se Filipi. Ai kishte dëgjuar nga Shkrimet se Krishti duhej të vinte nga Betlehemi, nga fshati ku kishte qenë Davidi. Ky besim, të paktën, mbizotëronte ndër hebrenjtë, edhe Profeti e kishte shpallur qëmoti, duke thënë: «Edhe ti, Betlehem, nuk je aspak më i vogli ndër princat e Judës, sepse prej teje do të dalë një Prijës, që do të kullosë popullin tim, Izraelin» (Mateu 2:6; Mikea 5:2). Prandaj, kur dëgjoi se ai ishte «nga Nazareti», u hutua dhe dyshoi, se nuk e gjente lajmin e Filipit të pajtueshëm me parathënien e Profetit.

Po vëreni urtësinë dhe çiltërsinë e tij edhe në dyshimin që kishte. Nuk tha menjëherë: «Filip, ti po më mashtron dhe flet gënjeshtra, s'të besoj, s'do të vij; kam mësuar nga profetët se Krishti duhet të vijë nga Betlehemi, kurse ti thua ‹nga Nazareti›; prandaj ky nuk është ai Krishti.» S'tha asgjë të tillë; po ç'bën? Shkon vetë tek ai; duke mos pranuar se Krishti ishte «nga Nazareti», tregon përpikërinë e tij lidhur me Shkrimet dhe një karakter që nuk mashtrohej lehtë; e duke mos e hedhur poshtë atë që i solli lajmin, tregon dëshirën e madhe që ndiente për ardhjen e Krishtit. Sepse mendoi me vete se Filipi ndoshta gabohej për vendin.

[2.] Edhe vëreni, ju lutem, mënyrën si e kundërshton, sa të butë e ka bërë dhe në trajtë pyetjeje. Sepse nuk tha: «Galilea s'prodhon asgjë të mirë»; po si tha? «A mund të dalë ndonjë gjë e mirë nga Nazareti?» Edhe Filipi qe fort i matur; sepse nuk sillet si dikush i ngatërruar, i zemëruar e i mërzitur, po ngul këmbë, me dëshirën ta bindë njeriun, edhe duke na treguar që në fillim të predikimit të tij qëndresën që i ka hije një apostulli. Prandaj edhe Krishti thotë: «Ja një izraelit i vërtetë, tek i cili s'ka dredhi». Pra, ka njeri që është izraelit i rremë; po ky nuk është i tillë; sepse gjykimi i tij, thotë Krishti, është i paanshëm: nuk flet asgjë as nga favori, as nga keqdashja. Kurse hebrenjtë, kur i pyetën se ku duhej të lindte Krishti, u përgjigjën: «Në Betlehem» (Mateu 2:5), edhe sollën dëshminë, duke thënë: «Edhe ti, Betlehem, nuk je aspak më i vogli ndër princat e Judës» (Mikea 5:2). Para se ta shihnin, e dhanë këtë dëshmi, po kur e panë, në ligësinë e tyre e fshehën dëshminë, duke thënë: «Sa për këtë, nuk e dimë nga është» (Joani 9:29). Natanaeli nuk bëri kështu, po vazhdoi ta mbante mendimin që kishte pasur që në fillim, se ai nuk ishte «nga Nazareti».

Si e quajnë, atëherë, profetët Nazareas? Ngaqë u rrit dhe qëndroi atje. Edhe ai nuk e thotë: «Unë nuk jam ‹nga Nazareti›, siç të ka thënë Filipi, po nga Betlehemi», që të mos e bënte menjëherë rrëfimin të dyshimtë; përveç kësaj, sepse, edhe sikur të kishte fituar besimin, s'do të kishte dhënë provë të mjaftueshme se ishte Krishti. Sepse çfarë e pengonte, pa qenë Krishti, të ishte nga Betlehemi, si të tjerët që lindën atje? Këtë, pra, e lë pa thënë; po bën atë që ka më shumë fuqi për ta bindur, sepse tregon se ishte i pranishëm kur ata po bisedonin. Sepse, kur Natanaeli tha:

Vargu 48. «‹Nga më njeh?› Ai përgjigjet: ‹Para se të të thërriste Filipi, kur ishe nën pemën e fikut, të pashë›.»

Vëreni një njeri të patundur e të qëndrueshëm. Kur Krishti tha: «Ja një izraelit i vërtetë», ai nuk u bë mendjemadh nga kjo lëvdatë, nuk vrapoi pas kësaj lavde të hapur, po vazhdon të kërkojë e të hetojë me më shumë përpikëri, dhe dëshiron të mësojë diçka të sigurt. Ai ende pyeste si për një njeri, po Jisui përgjigjej si Perëndi. Sepse tha: «Të kam njohur që në fillim» (atë dhe çiltërsinë e karakterit të tij, këtë s'e dinte si njeri, ngaqë e kishte ndjekur nga afër, po si Perëndi që në fillim), «edhe pikërisht tani të pashë pranë pemës së fikut»; kur nuk ishte i pranishëm atje askush veç Filipit dhe Natanaelit, që i thanë tërë këto veçmas. Përmendet se, pasi e pa së largu, tha: «Ja një izraelit i vërtetë»; për të treguar se, para se Filipi të afrohej, Krishti i tha këto fjalë, që dëshmia të mos ngjallte dyshim. Për këtë arsye edhe përmendi kohën, vendin dhe pemën; sepse, po të kishte thënë vetëm «Para se Filipi të vinte tek ti, të pashë», do të mund të dyshohej se e kishte dërguar atë dhe se s'thoshte asgjë të çuditshme; kurse tani, duke përmendur edhe vendin ku ishte kur i foli Filipi, edhe emrin e pemës, edhe kohën e bisedës, tregoi se paranjohja e tij ishte e padyshimtë.

Edhe nuk i tregoi thjesht paranjohjen e tij, po e mësoi edhe në një mënyrë tjetër. Sepse ia solli ndër mend atë që kishin thënë atëherë, si: «A mund të dalë ndonjë gjë e mirë nga Nazareti?» Edhe pikërisht për këtë arsye Natanaeli e pranoi, sepse, kur i pat thënë ato fjalë, ai nuk e dënoi, po e lëvdoi dhe e miratoi. Prandaj u bind se ky ishte vërtet Krishti, edhe nga paranjohja e tij, edhe ngaqë ia kishte gjurmuar me përpikëri ndjenjat, gjë që ishte vepër e Atij që donte të tregonte se dinte ç'kishte në mendjen e tij; edhe, veç kësaj, ngaqë nuk e kishte qortuar, po përkundrazi e kishte lëvduar, kur dukej sikur foli kundër tij. Tha, pra, se Filipi e kishte «thirrur»; po ç'i kishte thënë Filipi atij, ose ai Filipit, e la pa përmendur, duke ia lënë ndërgjegjes së tij dhe pa dashur ta qortonte më tej.

[3.] A ishte, pra, vetëm «para se ta thërriste Filipi» që ai e «pa»? A nuk e pa edhe më parë me syrin e tij që s'fle? E pa, edhe askush s'mund ta mohonte këtë; po kjo ishte ajo që duhej thënë atëherë. Edhe ç'bëri Natanaeli? Kur mori një provë të padyshimtë të paranjohjes së tij, nxitoi ta rrëfente, duke treguar me vonesën e mëparshme kujdesin e tij, edhe me pëlqimin e mëpasshëm ndershmërinë e tij. Sepse, tha Ungjillori:

Vargu 49. «Iu përgjigj dhe i tha: ‹Rabbi, ti je Biri i Perëndisë, ti je Mbreti i Izraelit›.»

E sheh si shpirti i tij mbushet menjëherë me gëzim të tepërt dhe e përqafon Jisuin me fjalë? «Ti je», thotë, «ai i prituri, ai i kërkuari». E sheh sa i mahnitur është, sa çuditet? si hidhet e kërcen nga gëzimi?

Kështu duhet të gëzohemi edhe ne, që u çmuam të denjë të njohim Birin e Perëndisë; të gëzohemi jo vetëm me mendje, po ta tregojmë edhe me veprat tona. Edhe ç'duhet të bëjnë ata që gëzohen? T'i binden Atij që iu bë i njohur; edhe ata që binden, duhet të bëjnë çdo gjë që ai do. Sepse, po të bëjmë atë që e zemëron, si do të tregojmë se gëzohemi? A nuk e shihni në shtëpitë tona, kur dikush mikpret një njeri që e do, sa me gëzim përpiqet, duke vrapuar në çdo anë, edhe, ndonëse i duhet të harxhojë gjithçka që ka, s'kursen asgjë, vetëm që ta kënaqë të ftuarin? Po, në qoftë se ai që fton nuk kujdeset për të ftuarin dhe nuk bën ato që do t'i siguronin rehati, ndonëse do të thoshte dhjetë mijë herë se gëzohet për ardhjen e tij, i ftuari kurrë s'do të mund ta besonte. Edhe me të drejtë; sepse kjo duhet treguar me vepra. Le të tregojmë, pra, meqë Krishti erdhi tek ne, se gëzohemi, edhe të mos bëjmë asgjë që mund ta zemërojë; le ta zbukurojmë banesën ku ka ardhur, sepse këtë bëjnë ata që gëzohen; le t'i vëmë përpara gjellën që dëshiron të hajë, sepse këtë bëjnë ata që kremtojnë. Edhe cila është kjo gjellë? E thotë vetë: «Ushqimi im është të bëj vullnetin e atij që më dërgoi» (Joani 4:34). Kur ka uri, le ta ushqejmë; kur ka etje, le t'i japim të pijë: edhe sikur t'i japësh vetëm një gotë ujë të ftohtë, ai e pranon; sepse ai të do, edhe atij që do, dhuratat e të dashurit, edhe sikur të jenë të vogla, i duken të mëdha. Vetëm mos u bëj përtac; edhe sikur të hedhësh vetëm dy monedha të vogla, ai nuk i refuzon, po i pranon si pasuri të madhe. Sepse, meqenëse ai s'ka nevojë për asgjë dhe i pranon këto dhurata jo se i duhen, është e arsyeshme që çdo dallim të mos jetë në sasinë e dhuratave, po në qëllimin e atij që jep. Vetëm trego se e do atë që ka ardhur, se për hir të tij po vë gjithë zellin, se gëzohesh për ardhjen e tij. Shih si sillet ndaj teje. Erdhi për ty, dha jetën e tij për ty, edhe pas gjithë kësaj nuk ngurron as të të lutet. «Jemi lajmëtarë të Krishtit», thotë Pavli, «sikur Perëndia t'ju lutej me anën tonë» (2 Korinthianëve 5:20). «Edhe kush është aq i marrë», thotë dikush, «sa të mos e dojë Zotërinë e vet?» Edhe unë them kështu, edhe e di se asnjë prej nesh nuk do ta mohonte këtë me fjalë a me qëllim; po i dashuri dëshiron që dashuria t'i tregohet jo vetëm me fjalë, po edhe me vepra. Sepse të thuash se do dhe të mos veprosh si ai që do, është qesharake jo vetëm përpara Perëndisë, po edhe në sytë e njerëzve. Të rrëfejmë atë vetëm me fjalë, kurse me vepra t'i kundërvihemi, jo vetëm s'na sjell dobi, po na dëmton; prandaj le të bëjmë, ju lutem, rrëfimin tonë edhe me vepra, që edhe ne të fitojmë një rrëfim prej tij atë ditë, kur, përpara Atit të tij, do të rrëfejë ata që janë të denjë, në Jisu Krishtin, Zotin tonë, nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin i qoftë lavdi Atit dhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.