Joani 1:49, 50

«Natanaeli u përgjigj e i thotë: ‹Rabbi, ti je Biri i Perëndisë, ti je Mbreti i Israilit.› Jisui u përgjigj e i tha: ‹Sepse të thashë se të pashë nën fik, beson? Do të shohësh gjëra më të mëdha se këto.›»

[1.] Të dashur, na duhet shumë kujdes, shumë syçeltësi, që të mund të vështrojmë në thellësinë e Shkrimeve Hyjnore. Sepse kuptimi i tyre nuk zbulohet me shkujdesje, as kur jemi në gjumë, po duhet kërkim i kujdesshëm, duhet lutje e zjarrtë, që të na jepet të shohim qoftë edhe pak nga të fshehtat e fjalëve hyjnore. Sot, për shembull, nuk kemi përpara një çështje të vogël, po një të tillë që kërkon shumë zell dhe hulumtim. Sepse, kur Natanaeli tha: «Ti je Biri i Perëndisë», Krishti përgjigjet: «Sepse të thashë se të pashë nën fik, beson? Do të shohësh gjëra më të mëdha se këto.»

Po cila është pyetja që lind nga kjo pjesë? Kjo. Pjetri, kur pas kaq shumë çudirash e mësimi kaq të lartë rrëfeu: «Ti je Biri i Perëndisë» (Mt. 16:16), quhet i lumur, sepse e mori zbulesën prej Atit; kurse Natanaeli, ndonëse tha pikërisht të njëjtën gjë para se të shihte a të dëgjonte qoftë çudira, qoftë mësim, nuk mori asnjë fjalë të tillë, po, sikur të mos kishte thënë sa duhej të thoshte, çohet përpara drejt gjërave edhe më të mëdha. Cila mund të jetë arsyeja? Kjo: Pjetri dhe Natanaeli thanë të njëjtat fjalë, po jo të dy me të njëjtin qëllim. Pjetri e rrëfeu se ishte «Biri i Perëndisë», po si Perëndi i vërtetë; Natanaeli, si njeri i thjeshtë. Nga duket kjo? Nga ç'tha pas këtyre fjalëve; sepse pas «Ti je Biri i Perëndisë», ai shton: «Ti je Mbreti i Israilit». Po Biri i Perëndisë nuk është vetëm «Mbreti i Israilit», po i gjithë botës.

Edhe ajo që them është e qartë jo vetëm nga kjo, po edhe nga ato që vijojnë. Sepse Pjetrit Krishti nuk i shtoi asgjë më tepër, po, sikur besimi i tij të ishte i përsosur, tha se mbi këtë rrëfim të tij do të ndërtonte Kishën; kurse në rastin tjetër nuk bëri asgjë të tillë, po të kundërtën. Sepse, sikur rrëfimit t'i mungonte një pjesë e madhe, madje pjesa më e mirë, ai shtoi ato që vijnë. Sepse ç'thotë ai?

Vargu 51. «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them: që tani e tutje do të shihni qiellin të hapur, edhe engjëjt e Perëndisë tek ngjiten e zbresin mbi Birin e Njeriut.»

A e sheh se si e ngre nga toka pak nga pak e s'e lë më ta mendojë thjesht si njeri? Sepse ai që i shërbejnë engjëjt, mbi të cilin engjëjt ngjiten e zbresin, si mund të ishte njeri? Prandaj tha: «Do të shohësh gjëra më të mëdha se këto.» Edhe si provë të kësaj, sjell shërbesën e engjëjve. Edhe ja çfarë do të thotë me këto fjalë: «A të duket kjo gjë e madhe, o Natanael, edhe për këtë më rrëfeve Mbret të Israilit? Ç'do të thuash atëherë, kur të shohësh engjëjt tek ngjiten e zbresin mbi mua?» Me këto fjalë e bind ta pranojë si Zot edhe të engjëjve. Sepse mbi të, porsi mbi vetë Birin e Mbretit, u ngjitën e zbritën shërbëtorët mbretërorë: një herë në kohën e kryqëzimit, përsëri në kohën e Ngjalljes dhe të Ngjitjes, e edhe para kësaj, kur «erdhën e i shërbyen» (Mt. 4:11), kur shpallën lajmin e gëzuar të lindjes së tij e thirrën: «Lavdi Perëndisë në më të lartat, edhe paqe mbi dhe» (Llk. 2:14), kur erdhën te Maria, kur erdhën te Josifi.

Edhe këtu bën atë që ka bërë në shumë raste: bën dy parathënie, jep menjëherë provën e njërës, edhe e vërteton atë që ka për t'u përmbushur me anë të asaj që tashmë ka ndodhur. Sepse nga thëniet e tija disa ishin vërtetuar, si për shembull: «Para se të të thërriste Filipi, të pashë nën fik»; të tjera kishin ende për të ndodhur, dhe pjesërisht kishin ndodhur, domethënë zbritja e ngjitja e engjëjve, në kryqëzim, në Ngjallje e në Ngjitje; edhe këtë e bën të besueshme me fjalët e tija qysh para se të ndodhte. Sepse ai që e kishte njohur fuqinë e tij nga sa kishte ndodhur më parë, edhe kishte dëgjuar prej tij për gjërat që do të vinin, do ta priste më lehtë edhe këtë parathënie.

Ç'bën atëherë Natanaeli? Për këtë s'jep asnjë përgjigje. Prandaj Krishti e ndërpreu këtu bisedën me të, që t'i linte kohë të mendonte i qetë me veten atë që ishte thënë; edhe, duke mos dashur të derdhte gjithçka menjëherë, pasi hodhi farën në tokë pjellore, e la pastaj të mbinte me kohën e vet. Edhe këtë e ka treguar në një vend tjetër, ku thotë: «Mbretëria e qiejve i ngjan një njeriu që mbolli farë të mirë; po, ndërsa flinte, erdhi armiku i tij, edhe mbolli egjër midis grurit.»

Kap. 2, vargjet 1, 2. «Të tretën ditë u bë një dasmë në Kana të Galilesë. Edhe Jisui u ftua në dasmë. Edhe e ëma e Jisujt ishte atje, bashkë me vëllezërit e tij.»

Thashë më parë se ai njihej më mirë në Galile; prandaj e ftojnë në dasmë, edhe ai vjen; sepse nuk kërkonte nderin e vet, po të mirën tonë. Ai që nuk e pati për turp «të merrte formën e shërbëtorit» (Fil. 2:7), aq më pak do ta kishte për turp të ishte i pranishëm në dasmën e shërbëtorëve; ai që u ul «bashkë me tagrambledhësit dhe mëkatarët» (Mt. 9:13), aq më pak do të kundërshtonte të ulej me ata që ndodheshin në dasmë. Vërtet, ata që e ftuan nuk kishin krijuar një mendim të drejtë për të, as e ftuan si ndonjë të madh, po thjesht si një të njohur të zakonshëm; edhe këtë e ka lënë të kuptohet Ungjillori, kur thotë: «E ëma e Jisujt ishte atje, bashkë me vëllezërit e tij.» Ashtu si ftuan atë dhe vëllezërit e tij, ftuan edhe Jisuin.

Vargu 3. «Edhe, kur mbaroi vera, e ëma i thotë: ‹Nuk kanë verë.›»

Këtu ia vlen të pyesim se nga i erdhi ndër mend të ëmës të mendonte diçka të madhe për të Birin; sepse ai ende s'kishte bërë asnjë çudi, meqë Ungjillori thotë: «Këtë fillim të çudirave e bëri Jisui në Kana të Galilesë» (kap. 2:11).

[2.] Tani, po të thotë ndokush se kjo nuk është provë e mjaftueshme që kjo qe «fillimi i çudirave të tij», sepse shtohet thjesht «në Kana të Galilesë», gjoja duke lejuar që kjo të ketë qenë e para që u bë atje, po jo krejtësisht dhe pa asnjë kusht e para, meqë ndoshta mund të kishte bërë të tjera gjetkë, do t'i përgjigjemi me atë që kemi thënë më parë. Me çfarë, pra? Me fjalët e Joanit (Pagëzorit): «Edhe unë nuk e njihja; po, që t'i shfaqej Israilit, prandaj erdha unë duke pagëzuar me ujë.» Sepse, po të kishte bërë çudira që në moshë të hershme, izraelitët nuk do të kishin nevojë për një tjetër që ta shpallte. Sepse ai që erdhi ndër njerëz e u bë kaq i njohur me anë të çudirave të tija, jo vetëm te ata të Judesë, po edhe te ata të Sirisë e më tej, edhe e bëri këtë vetëm brenda tri vjetësh, ose më mirë, që s'pati nevojë as për këto tri vjet për të shfaqur veten (Mt. 4:24), sepse që në fillim e menjëherë nami i tij u përhap kudo, ai, po them, që për pak kohë shkëlqeu aq shumë nga shumësia e çudirave, sa emri i tij u bë i njohur për të gjithë, aq më pak do të mund të kalonte pa u vënë re kaq gjatë, po të kishte bërë çudira që fëmijë, që në moshë të hershme. Sepse ajo që bëhej do të dukej edhe më e çuditshme, e bërë prej një djaloshi, edhe do të kishte pasur kohë për dyfishin a trefishin e tyre, madje shumë më tepër. Po në të vërtetë, sa qe fëmijë, s'bëri asgjë, veç asaj gjëje të vetme që e dëshmon Lluka (Llk. 2:46): që në moshën dymbëdhjetë vjeç u ul e dëgjonte mësuesit, edhe u mrekulluan me pyetjet e tija. Për më tepër, ishte në pajtim me gjasën dhe me arsyen që të mos i niste shenjat menjëherë, që në moshë të hershme; sepse do ta kishin quajtur këtë gjë mashtrim. Sepse, në qoftë se, kur ishte në moshë të pjekur, shumëkush e dyshoi këtë, aq më tepër, po të kishte bërë çudira sa ishte fare i vogël, do ta kishin nxituar edhe më shpejt, para kohës së duhur, drejt kryqit, nga vreri i ligësisë së tyre; edhe vetë ngjarjet e ikonomisë hyjnore do të ishin vënë në dyshim.

«Po si, atëherë, i erdhi ndër mend të ëmës të mendonte diçka të madhe për të?» pyet ndonjë. Ai tani po fillonte të zbulonte veten, e ishte shfaqur qartë me anë të dëshmisë së Joanit dhe të asaj që u kishte thënë nxënësve. Edhe para gjithë kësaj, vetë ngjizja e tij dhe të gjitha rrethanat që e shoqëruan i kishin ngjallur një mendim shumë të lartë për Fëmijën; «sepse», thotë Lluka, «i dëgjoi të gjitha fjalët për Fëmijën, edhe i ruajti në zemrën e vet». «Po pse, atëherë,» thotë dikush, «nuk foli më parë?» Sepse, siç thashë, tani më në fund ai po fillonte të shfaqej. Para kësaj kohe rronte si një ndër shumë të tjerë, prandaj e ëma s'kishte guxim t'i thoshte ndonjë gjë të tillë; po kur dëgjoi se Joani kishte ardhur për shkak të tij, se i kishte dhënë atë dëshmi që i dha, e se ai kishte nxënës, atëherë mori guxim, e thirri edhe i tha, kur mbaroi vera: «Nuk kanë verë.» Sepse dëshironte edhe t'u bënte një nder atyre, edhe që, nëpërmjet të Birit, të dukej më e shquar; ndoshta kishte edhe ca ndjenja njerëzore, si vëllezërit e tij, kur thanë: «Shfaqu botës» (kap. 17:4), me dëshirën për të fituar famë nga çudirat e tija. Prandaj u përgjigj me njëfarë ashpërsie, duke thënë:

Vargu 4. «Grua, ç'ke me mua? Ora ime ende nuk ka ardhur.»

Që të bindesh se ai e nderonte shumë të ëmën, dëgjo Llukën të tregojë se si i «nënshtrohej» prindërve (Llk. 2:51), edhe Ungjillorin tonë të dëftojë se si u kujdes për të pikërisht në kohën e kryqëzimit. Sepse atje ku prindërit nuk të vënë pengesë në gjërat që i përkasin Perëndisë, kemi për detyrë t'u lëshojmë udhë, edhe ka rrezik të madh po të mos ua lëshojmë; po kur kërkojnë diçka pa kohë e bëhen pengesë në ndonjë punë shpirtërore, është e rrezikshme t'u bindesh. Prandaj u përgjigj kështu këtu, edhe përsëri gjetkë: «Cila është ime më, edhe cilët janë vëllezërit e mi?» (Mt. 12:48), sepse ende s'mendonin drejt për të; edhe ajo, ngaqë e kishte lindur, pretendonte, sipas zakonit të nënave të tjera, ta drejtonte në çdo gjë, kur duhej ta nderonte e ta adhuronte. Kjo, pra, qe arsyeja pse u përgjigj ashtu në atë rast. Sepse mendo ç'gjë ishte kjo: kur gjithë populli, i madh e i vogël, rrinte rreth tij, kur turma ishte e ngulur pas fjalëve të tija dhe mësimi i tij sapo kishte nisur të parashtrohej, ajo të dilte në mes e ta largonte nga puna e këshillimit, të fliste veçmas me të, e as të duronte të hynte brenda, po ta tërhiqte jashtë vetëm te vetja. Prandaj tha: «Cila është ime më edhe vëllezërit e mi?» Jo për të fyer atë që e kishte lindur (larg qoftë ky mendim!), po për t'i siguruar të mirën më të madhe dhe për të mos e lënë të mendonte ulët për të. Sepse, po të kujdesej për të tjerët e të përdorte çdo mjet për t'u ngulitur atyre një mendim të denjë për veten, aq më tepër do ta bënte këtë me të ëmën. Edhe, meqë ishte e gjasshme që, po t'ia thoshte këto fjalë i Biri asaj drejtpërdrejt, ajo nuk do të pranonte lehtë as atëherë të bindej, po do të kërkonte gjithsesi epërsinë si nëna e tij, prandaj u përgjigj ashtu atyre që i folën; përndryshe s'do të mund t'ia ngrinte mendjen nga përulësia e tij e tanishme drejt lartësimit të tij të ardhshëm, po të priste ajo që të nderohej gjithnjë prej tij si prej një biri, e jo që ai të vinte si Zoti i saj.

[3.] Pra, ishte nga kjo arsye që tha këtu: «Grua, ç'ke me mua?», edhe për një arsye tjetër jo më pak të fortë. Cila qe? Që çudirat e tija të mos ngjallnin dyshim. Kërkesa duhej të vinte nga ata që kishin nevojë, jo nga e ëma. E pse kështu? Sepse ajo që bëhet me kërkesën e miqve, sado e madhe të jetë, shpesh u shkakton pakënaqësi shikuesve; po kur e bëjnë kërkesën ata që kanë nevojë, çudia mbetet pa dyshim, lëvdata e pastër, dobia e madhe. Kështu, po të hynte ndonjë mjek i shkëlqyer në një shtëpi ku kishte shumë të sëmurë, edhe të mos i fliste asnjë nga të sëmurët a nga të afërmit e tyre, po ta udhëzonte vetëm e ëma, do të dyshohej e do të përbuzej nga të vuajturit, edhe asnjë nga të sëmurët a nga kujdestarët e tyre nuk do ta çmonte të zotin të tregonte gjë të madhe a të jashtëzakonshme. Kështu, pra, kjo qe një arsye pse e qortoi në atë rast, duke thënë: «Grua, ç'ke me mua?», e kështu e mësoi që në të ardhmen të mos bënte të njëjtën; sepse, ndonëse kujdesej ta nderonte të ëmën, kujdesej shumë më tepër për shpëtimin e shpirtit të saj, edhe për t'u bërë mirë të shumtëve, për të cilët mori mbi vete mishin.

Këto fjalë, pra, nuk qenë fjalët e njërit që i flet ashpër së ëmës, po i përkisnin një ikonomie të urtë, që e solli atë në një gjendje të drejtë mendjeje edhe bëri që çudirat të shoqëroheshin me atë nderim që u takonte. Edhe, po t'i lëmë të tjerat mënjanë, vetë kjo dukje që kanë këto fjalë, sikur qenë thënë me qortim, mjafton fare për të treguar se ai e mbante atë në nderim të lartë; sepse, me pakënaqësinë e tij, tregoi se e nderonte shumë; se në ç'mënyrë, do ta themi në predikimin tjetër. Mendoje, pra, këtë; edhe kur të dëgjosh një grua që thotë: «I lumur barku që të lindi, edhe gjinjtë që thithe», edhe atë që përgjigjet: «Më tepër të lumur janë ata që bëjnë vullnetin e Atit tim» (Llk. 11:27), mendo se edhe ato fjalët e tjera u thanë me të njëjtin qëllim. Sepse përgjigjja nuk qe e njërit që hedh poshtë të ëmën, po e Atij që donte të tregonte se, ndonëse e kishte lindur, s'do t'i kishte vlejtur asgjë, po të mos kishte qenë shumë e mirë e besnike. E, në qoftë se, duke lënë mënjanë shkëlqimin e shpirtit të saj, Marisë s'i vlejti asgjë që Krishti lindi prej saj, aq më pak do të mund të na vlejë neve të kemi një atë a një vëlla, a një fëmijë me natyrë të virtytshme e fisnike, po të jemi vetë larg virtytit të tij. «Vëllai», thotë Davidi, «nuk shpengon; a mund të shpengojë njeriu?» (Ps. 49:7, Septuaginta). Shpresat tona për shpëtim s'duhet t'i vëmë në asgjë tjetër, veçse vetëm në veprat tona të drejta, të bëra pas hirit të Perëndisë. Sepse, po të mjaftonte kjo më vete, do t'u kishte vlejtur hebrenjve (sepse Krishti qe i afërmi i tyre sipas mishit), do t'i kishte vlejtur qytetit ku lindi, do t'u kishte vlejtur vëllezërve të tij. Po, për sa kohë vëllezërit e tij nuk u kujdesën për veten, nderi i farefisnisë s'u vlejti asgjë, po u dënuan bashkë me pjesën tjetër të botës, edhe vetëm atëherë u miratuan, kur shkëlqyen me virtytin e vet; edhe qyteti ra e u dogj, pa fituar asgjë nga kjo; edhe të afërmit e tij sipas mishit u therën e vdiqën mjerisht, pa fituar asgjë për shpëtimin nga lidhja me të, sepse s'kishin mbrojtjen e virtytit. Apostujt, përkundrazi, u dukën më të mëdhenj se kushdo, sepse ndoqën udhën e vërtetë e të shkëlqyer për të fituar afërsi me të: atë të bindjes. Edhe nga kjo mësojmë se përherë kemi nevojë për besim edhe për një jetë të ndritur e të shkëlqyer, sepse vetëm kjo do të ketë fuqi të na shpëtojë. Sepse, ndonëse të afërmit e tij u mbajtën shumë kohë kudo në nderim, të quajtur ‹të afërmit e Zotit›, tani as emrat s'ua dimë, kurse jetët dhe emrat e apostujve përmenden kudo me lëvdata.

Le të mos krenohemi, pra, për fisnikërinë e lindjes sipas mishit, po, edhe sikur të kemi dhjetë mijë të parë të famshëm, le të përpiqemi vetë t'i tejkalojmë virtytet e tyre, duke ditur se s'do të fitojmë asgjë nga zelli i të tjerëve që të na ndihmojë në gjyqin që do të vijë; përkundrazi, ky do të jetë dënimi më i rëndë: që, ndonëse të lindur prej prindërsh të drejtë e me shembull në shtëpi, as kështu s'ua marrim shembullin mësuesve tanë. Edhe këtë e them tani, sepse shoh shumë paganë që, kur i sjellim drejt besimit e i nxitim të bëhen të krishterë, ikin e strehohen te farefisi, te të parët e te shtëpia e vet, edhe thonë: «Gjithë të afërmit, miqtë e shokët e mi janë të krishterë besnikë.» Ç'të duhet kjo ty, o i mjerë e i shkretë? Pikërisht kjo do të jetë humbja jote: që nuk çmove numrin e atyre që kishe rreth e s'nxitove drejt së vërtetës. Të tjerë përsëri, që janë besimtarë po rrojnë një jetë të shkujdesur, kur i nxit drejt virtytit, mbrohen pikërisht me të njëjtën arsye, edhe thonë: «Im atë, gjyshi im edhe stërgjyshi im qenë njerëz shumë të përshpirtshëm e të mirë.» Po kjo, pa dyshim, do të të dënojë më së shumti: që, ndonëse rrjedh nga njerëz të tillë, ke vepruar padenjësisht ndaj rrënjës prej së cilës ke mbirë. Sepse dëgjo ç'u thotë profeti hebrenjve: «Israili shërbeu për një grua, edhe për një grua ruajti (delet)» (Osea 12:12); edhe përsëri Krishti: «Abrahami, ati juaj, u ngazëllua të shihte ditën time; edhe e pa, edhe u gëzua» (kap. 8:56). Edhe kudo u sjellin përpara veprat e drejta të etërve të tyre, jo vetëm për t'i lëvduar, po edhe për ta rënduar akuzën kundër pasardhësve. Duke e ditur, pra, këtë, le të përdorim çdo mjet që të shpëtohemi me veprat tona, që të mos gënjejmë veten me shpresa të kota te të tjerët e pastaj të mësojmë se u gënjyem atëherë kur dija e kësaj s'do të na vlejë më. «Në varr», thotë Davidi, «kush do të të falënderojë?» (Ps. 6:5). Le të pendohemi, pra, këtu, që të fitojmë të mirat e amshuara; të cilat Perëndia dhëntë t'i arrijmë të gjithë, me anë të hirit dhe të njeridashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, me të cilin i qoftë lavdia Atit, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.