Joani 2:4

[1.] Në predikimin e fjalës ka njëfarë mundi, dhe këtë e pohon Pavli kur thotë: «Pleqtë që udhëheqin mirë le të çmohen të denjë për nder të dyfishtë, sidomos ata që mundohen në fjalën dhe në mësimin.» (1 Timoteu 5:17) Megjithatë, është në dorën tuaj ta bëni këtë mund të lehtë a të rëndë. Sepse, po t'i hidhni poshtë fjalët tona, ose, pa i hedhur poshtë, po të mos i tregoni në veprat tuaja, mundi ynë do të jetë i rëndë, ngaqë do të mundohemi kot e pa dobi. Kurse, po t'u vini veshin dhe ta dëshmoni këtë me veprat tuaja, as që do ta ndiejmë mundin, sepse fryti që lind nga mundi ynë nuk do të lërë të duket madhësia e tij. Prandaj, po të doni të na e ndizni zellin e të mos na e shuani a dobësoni, na tregoni frytin tuaj, ju lutem, që të shohim fushat që valëviten plot grurë; e kështu, të mbështetur te shpresa e një korrjeje të bollshme dhe duke llogaritur pasuritë tuaja, të mos përtojmë ta çojmë përpara këtë tregti të mirë.

Edhe sot na shtrohet një pyetje aspak e vogël. Sepse së pari, kur e ëma e Jisujt thotë: «Nuk kanë verë», Krishti përgjigjet: «Grua, ç'ke me mua? Ora ime ende nuk ka ardhur.» E pastaj, pasi foli kështu, veproi ashtu si i tha e ëma; një vepër që kërkon shqyrtim jo më pak se fjalët. Prandaj, pasi t'i lutemi atij që e bëri çudinë, le të kalojmë te shpjegimi.

Këto fjalë nuk thuhen vetëm këtu, po edhe në vende të tjera. Sepse po ky Ungjillor thotë: «Nuk mundën të vinin dorë mbi të, sepse ora e tij ende nuk kishte ardhur» (kap. 8:20); e përsëri: «Askush nuk vuri dorë mbi të, sepse ora e tij ende nuk kishte ardhur» (kap. 7:30); e përsëri: «Erdhi ora, lavdëro Birin tënd» (kap. 17:1). Ç'duan të thonë, pra, këto fjalë? Kam sjellë bashkë më shumë raste, që t'u jap të gjithëve një shpjegim të vetëm. E cili është ai shpjegim? Krishti nuk e tha «Ora ime ende nuk ka ardhur» sikur t'i nënshtrohej domosdoshmërisë së kohëve, a sikur të duhej të ruante ndonjë «orë». Si mund të jetë i tillë ai që është Bërësi i kohëve dhe Krijuesi i epokave e i shekujve? Atëherë, për çfarë tjetër e kishte fjalën? Dëshiron të tregojë këtë: se i kryen të gjitha në kohën e vet të përshtatshme, pa i bërë të tëra përnjëherësh; sepse do të kishte lindur njëfarë hutimi e çrregullimi, po t'i kishte përzier të gjitha bashkë, Lindjen, Ngjalljen e Ardhjen për Gjyq, në vend që të kryente secilën në kohën e vet. Vini re këtë: krijimi do të bëhej, por jo krejt përnjëherësh; do të krijoheshin burri e gruaja, por as këta të dy bashkë; njerëzimi do të dënohej me vdekje dhe do të vinte një ngjallje, por koha midis të dyjave do të ishte e gjatë; ligji do të jepej, por jo hiri bashkë me të, secili do të jepej në kohën e vet. Krishti, pra, nuk i nënshtrohej domosdoshmërisë së kohëve; përkundrazi, ai vetë ua caktonte radhën, sepse është Krijuesi i tyre; prandaj thotë këtu: «Ora ime ende nuk ka ardhur». Dhe kjo do të thotë se ende nuk u ishte shfaqur të shumtëve, as e kishte ende tërë çetën e nxënësve; Andrea e ndiqte, e pas tij Filipi, po askush tjetër. Për më tepër, askush prej tyre, as e ëma, as vëllezërit e tij, nuk e njihnin siç duhej; sepse, pas gjithë atyre çudirave, Ungjillori thotë për vëllezërit e tij: «Sepse as vëllezërit e tij nuk besonin në të» (kap. 7:5). As ata në dasmë nuk e njihnin; sepse, po ta njihnin, në nevojën e tyre patjetër do t'i ishin afruar e do t'i luteshin. Prandaj thotë: «Ora ime ende nuk ka ardhur»; domethënë: «Ende nuk më njeh shoqëria, as e kanë vënë re se u mbarua vera; le ta ndiejnë më parë këtë. Nuk duhej të ma thoshe ti këtë; ti je nëna ime, dhe e bën çudinë të dyshimtë. Ata që kishin nevojë për verë, duhej të vinin e të më luteshin, jo se më duhet kjo, po që ta pranonin çudinë me pëlqim të plotë. Sepse ai që e di se ka nevojë, është fort mirënjohës kur merr ndihmë; kurse ai që nuk e ndien nevojën e vet, kurrë s'do ta ndiejë qartë e kthjellët të mirën që merr.»

Përse, pra, pasi tha «Ora ime ende nuk ka ardhur» dhe i dha një refuzim, bëri atë që deshi e ëma? Kryesisht, që ata që i dilnin kundër dhe pandehnin se ishte nën sundimin e «orës», të kishin prova të mjaftueshme se s'i nënshtrohej asnjë ore; sepse, po të ishte i tillë, si do të mund ta bënte atë që bëri, para se të vinte «ora» e duhur? E mandej, e bëri për të nderuar të ëmën, që të mos dukej se e kundërshtonte krejt e se turpëronte atë që e lindi përpara kaq vetësh; edhe që të mos e mendonin pa fuqi, sepse ajo ia solli shërbëtorët.

Për më tepër, edhe kur i thoshte gruas kananease: «Nuk është e udhës të merret buka e fëmijëve e t'u jepet qenve» (Mateu 15:26), prapëseprapë ia dha bukën, ngaqë çmoi këmbënguljen e saj; dhe ndonëse, pas përgjigjes së parë, tha: «Nuk jam dërguar veçse te delet e humbura të shtëpisë së Israilit», prapë, edhe pasi e tha këtë, ia shëroi vajzën asaj gruaje. Prej kësaj mësojmë se, edhe pse jemi të padenjë, shpesh, me këmbëngulje, e bëjmë veten të denjë të marrim. Dhe pikërisht për këtë, e ëma ndenji aty pranë dhe i solli haptazi shërbëtorët, që kërkesa të bëhej nga një numër më i madh; prandaj edhe shtoi:

Vg. 5. «Çfarëdo që t'ju thotë, bëjeni.»

Sepse ajo e dinte se refuzimi i tij nuk vinte nga mungesa e fuqisë, po nga përulësia, dhe që të mos dukej se po nxitonte pa shkak drejt çudisë; prandaj i solli shërbëtorët.

Vg. 6, 7. «Edhe atje ishin vënë gjashtë enë prej guri, sipas zakonit të pastrimit të hebrenjve, që nxinin nga dy a tri masa secila. Jisui u tha: Mbushni enët me ujë. Edhe i mbushën deri në buzë.»

Jo më kot thotë Ungjillori «sipas zakonit të pastrimit të hebrenjve», por që asnjë prej mosbesimtarëve të mos dyshonte se në enët kishin mbetur bërsi dhe se, pasi u hodh e u përzie ujë me to, u bë një verë tepër e dobët. Prandaj thotë «sipas zakonit të pastrimit të hebrenjve», për të treguar se ato enë kurrë s'kishin mbajtur verë. Sepse, meqë Palestina është vend me pak ujë dhe nuk gjendeshin kudo përrenj e burime, hebrenjtë i mbushnin gjithnjë enët me ujë, që të mos u duhej të vraponin te lumenjtë sa herë që ndoteshin, po ta kishin gati mjetin e pastrimit.

«E përse nuk e bëri çudinë para se t'i mbushnin enët, gjë që do të kishte qenë shumë më e mrekullueshme? Sepse është një gjë të ndryshosh një lëndë të dhënë në një cilësi tjetër, e krejt tjetër të krijosh lëndë nga hiçi.» Kjo e dyta, vërtet, do të kishte qenë më e mrekullueshme, po nuk do t'u dukej aq e besueshme të shumtëve. Prandaj ai shpesh, me qëllim, e zvogëlon madhështinë e çudirave të tij, që të pranohet më lehtë.

«Po përse», thotë dikush, «nuk e nxori vetë ujin që pastaj e tregoi se ishte verë, në vend që t'u thoshte shërbëtorëve ta sillnin?» Për po atë arsye; e po ashtu që t'i kishte ata që e nxorën si dëshmitarë se ajo që u bë s'ishte mashtrim; sepse, po të donte ndokush të bëhej i paturpshëm, ata që shërbyen do t'u thoshin: «Ne e nxorëm ujin, ne i mbushëm enët.» Dhe, veç asaj që përmendëm, kështu ai rrëzon ato mësime që ngrihen kundër Kishës. Sepse, meqë ka disa që thonë se Krijuesi i botës është dikush tjetër, dhe se gjërat që shihen nuk janë vepra të tij, po të një perëndie tjetër që i kundërvihet, ai, për t'i vënë fre marrëzisë së këtyre njerëzve, i bën shumicën e çudirave mbi lëndë që gjendet aty pranë. Sepse, po të ishte krijuesi i tyre armik i tij, ai nuk do të kishte përdorur atë që ishte e tjetërkujt për të treguar fuqinë e vet. Po tani, për të treguar se është ai që e shndërron ujin brenda hardhive dhe që e kthen shiun në verë kur ai kalon nëpër rrënjë, atë që te bima kërkon kohë të gjatë, ai e kreu për një çast në dasmë. Pasi i mbushën enët, ai tha:

Vg. 8-10. «Nxirrni tani e çojani kryetarit të gostisë. Edhe ia çuan. Kur kryetari i gostisë shijoi ujin që ishte bërë verë, e nuk e dinte nga ishte (po shërbëtorët që e nxorën ujin e dinin), thirri dhëndrin dhe i tha: Çdo njeri në fillim nxjerr verën e mirë, e kur të kenë pirë mirë, atëherë atë më të keqen; po ti e ke ruajtur verën e mirë deri tani.»

Këtu përsëri disa tallen e thonë: «kjo qe një tubim njerëzish të dehur; shqisat e atyre që gjykonin ishin prishur e s'ishin në gjendje të shijonin ç'u bë, as të vendosnin për atë që u krye, kështu që nuk e dinin a ishte ujë apo verë ajo që u bë. Se ishin të dehur, thonë, e ka treguar vetë kryetari me atë që tha.» Kjo është krejt qesharake, po edhe këtë dyshim Ungjillori e ka hequr. Sepse ai nuk thotë se të ftuarit dhanë mendimin për këtë punë, po «kryetari i gostisë», që ishte esëll dhe ende s'kishte shijuar asgjë. Sepse, sigurisht, ju e dini se ata që u besohet drejtimi i gostive të tilla janë më të esëllit, ngaqë kanë vetëm këtë detyrë: t'i vënë të gjitha në rregull e me radhë. Prandaj Zoti thirri shqisat esëll të një njeriu të tillë, që të dëshmonin për atë që u bë. Sepse nuk tha: «Derdhuani atyre që janë në tryezë», po: «Çojani kryetarit të gostisë.»

«Edhe kur kryetari i gostisë shijoi ujin që ishte bërë verë, e nuk e dinte nga ishte (po shërbëtorët e dinin), thirri dhëndrin.» «E përse nuk i thirri shërbëtorët? Sepse kështu do të ishte zbuluar çudia.» Sepse Jisui vetë nuk e kishte zbuluar atë që u bë, po donte që fuqia e çudirave të tij të njihej butë, pak nga pak. E le të themi që të ishte përmendur atëherë: shërbëtorëve që do ta tregonin kurrë nuk do t'u besohej, por do t'i quanin të çmendur që jepnin një dëshmi të tillë për një njeri që asaj kohe të shumtëve u dukej thjesht njeri; dhe ndonëse e dinin me përvojë se ishte e vërtetë (sepse s'kishte gjasa të mos u besonin duarve të veta), prapë nuk mjaftonin për t'i bindur të tjerët. Prandaj nuk ua zbuloi të gjithëve, po atij që ishte më i zoti të kuptonte ç'u bë, duke e ruajtur për më vonë njohjen më të qartë të saj; sepse, pas shfaqjes së çudirave të tjera, edhe kjo do të ishte e besueshme. Kështu, kur ishte gati të shëronte të birin e fisnikut, Ungjillori ka treguar se çudia tashmë ishte bërë më e njohur; sepse pikërisht ngaqë fisniku e kishte marrë vesh çudinë, iu drejtua atij, siç e tregon Joani kalimthi kur thotë: «Jisui erdhi në Kana të Galilesë, ku e bëri ujin verë» (kap. 4:46). Dhe jo thjesht verë, po më të mirën.

[3.] Sepse të tilla janë veprat e mrekullueshme të Krishtit: janë shumë më të përsosura e më të mira se veprimet e natyrës. Kjo duket edhe në raste të tjera: kur shëronte ndonjë gjymtyrë të sëmurë të trupit, e bënte më të mirë se atë të shëndoshën.

Se ajo që u bë ishte verë, madje vera më e mirë, do ta dëshmonin jo vetëm shërbëtorët, po edhe dhëndri e kryetari i gostisë; e se e kishte bërë Krishti, do ta dëshmonin ata që e nxorën ujin; kështu që, ndonëse çudia nuk u zbulua atëherë, në fund nuk mund të kalonte në heshtje, sepse aq shumë dëshmi shtrënguese kishte siguruar për të ardhmen. Se e kishte bërë ujin verë, kishte për dëshmitarë shërbëtorët; e se vera që u bë ishte e mirë, kishte kryetarin e gostisë dhe dhëndrin.

Do të pritej që dhëndri t'i përgjigjej kësaj (fjalës së kryetarit) e të thoshte diçka, po Ungjillori, që nxiton drejt çështjeve më të ngutshme, vetëm sa e preku këtë çudi dhe shkoi më tej. Sepse ajo që na duhej të mësonim ishte se Krishti e bëri ujin verë, madje verë të mirë; kurse atë që dhëndri i tha kryetarit, nuk e pa të nevojshme ta shtonte. Dhe shumë çudira, në fillim ca të paqarta, me kalimin e kohës janë bërë më të qarta, kur u treguan më saktë nga ata që i njihnin që në fillim.

Atëherë, pra, Jisui e bëri ujin verë, dhe, si atëherë ashtu edhe tani, nuk resht së shndërruari vullnetet tona të dobëta e të paqëndrueshme. Sepse ka, po, ka njerëz që s'ndryshojnë aspak nga uji, aq të ftohtë, të dobët e të luhatshëm. Po ata me një natyrë të tillë le t'i sjellim te Zoti, që ai t'ua kthejë vullnetin në cilësinë e verës, që të mos jenë më të ujshëm, po të kenë trup, e të bëhen shkak gëzimi për veten e për të tjerët. Po cilët janë vallë këta të ftohtët? Janë ata që ua japin mendjen gjërave kalimtare të kësaj jete, që s'e përçmojnë luksin e kësaj bote, që janë të dhënë pas lavdisë e pushtetit; sepse të gjitha këto janë ujëra që rrjedhin, kurrë të qëndrueshme, po që vërshojnë përherë me rrëmbim tatëpjetë. I pasuri sot, nesër është i varfër; ai që një ditë del me kasnec, me brez, me qerre e me shumë shërbëtorë, të nesërmen shpesh gjendet banor i një biruce, pasi, kundër dëshirës, la gjithë atë madhështi për t'i lënë vend një tjetri. Përsëri, njeriu grykës e i shthurur, kur mbushet sa të plasë, s'mund ta mbajë as edhe një ditë të vetme ushqimin që i sjellin të mirat e tij, po, kur ai tretet, që ta ripërtërijë, detyrohet të fusë më shumë, pa u dalluar aspak nga një përrua i vrullshëm. Sepse, ashtu si te përroi, kur shkon uji i parë, vijnë të tjerë me radhë, kështu edhe te grykësia, kur hiqet një vakt, kërkojmë sërish një tjetër. Dhe e tillë është natyra dhe fati i gjërave tokësore: të mos jenë kurrë të qëndrueshme, po të derdhen e të ikin me nxitim gjithnjë. Po, kur vjen puna te luksi, nuk është vetëm rrjedhja e ikja me vrap, po ka edhe shumë të tjera që na mundojnë. Me vrullin e rrjedhës së vet, ai gërryen fuqinë e trupit dhe ia zhvesh shpirtit burrërinë; dhe as rrymat më të forta të lumenjve nuk i brejnë aq lehtë brigjet e s'i rrëzojnë, sa ç'i rrëmbejnë luksi e shthurja të gjitha mburojat e shëndetit tonë. Dhe, po të hyni në shtëpinë e një mjeku e ta pyesni, do të merrni vesh se gati të gjitha shkaqet e sëmundjeve vijnë nga kjo. Sepse kursimi dhe një tryezë e thjeshtë janë nëna e shëndetit, dhe pikërisht kështu e kanë quajtur mjekët; sepse mosngopjen e kanë quajtur «shëndet» (ngaqë të mos ngopesh me ushqim është shëndet), dhe të ngrënët me masë e kanë quajtur «nëna e shëndetit». Tani, po të jetë gjendja e mungesës nëna e shëndetit, është e qartë se ngopja e tepërt është nëna e sëmundjes dhe e dobësisë, dhe sjell sëmundje që ua kalojnë mjeshtërisë edhe vetë mjekëve. Sepse përdhesi i këmbëve, pika, errësimi i shikimit, dhembjet e duarve, të dridhurat, sulmet e paralizës, verdhëza, ethet e zgjatura e të ndezura, dhe shumë sëmundje të tjera veç këtyre (se s'kemi kohë t'i përmendim të gjitha), janë pjella e natyrshme jo e përkorës dhe e ushqimit të matur, po e grykësisë dhe e mbingopjes. Dhe, po të shihni sëmundjet e shpirtit që lindin prej tyre, do të shihni se ndjenjat e lakmisë, përtacia, trishtimi, topitja, ndyrësia dhe marrëzitë e çdo lloji e kanë burimin këtu. Sepse, pas gostive të tilla, shpirtrat e atyre që jepen pas luksit s'bëhen më të mirë se gomarët, të shqyer nga egërsira të tilla si këto (pasionet). A t'ju them edhe sa dhembje e sa pakënaqësi kanë ata që i shërbejnë luksit? Nuk do të mund t'i numëroja të gjitha, po me një çështje të vetme kryesore do ta bëj krejt të qartë. Në një tryezë siç them unë, domethënë të begatshme, njerëzit kurrë nuk hanë me kënaqësi; sepse përkora është nëna e kënaqësisë, po ashtu edhe e shëndetit, kurse mbingopja është burimi e rrënja jo vetëm e sëmundjeve, po edhe e pakënaqësisë. Sepse ku ka ngopje, s'mund të ketë dëshirë, e ku s'ka dëshirë, si mund të ketë kënaqësi? Prandaj do të shohim se të varfrit jo vetëm janë më të mençur e më të shëndetshëm se të pasurit, po edhe shijojnë një kënaqësi më të madhe. Prandaj, kur t'i mendojmë këto, le t'i ikim dehjes e luksit, jo vetëm atij të tryezës, po çdo tjetri që gjendet në gjërat e kësaj jete, dhe le të marrim në këmbim kënaqësinë që buron nga gjërat shpirtërore, e, siç thotë Profeti, le të kënaqemi në Zotin: «Kënaqu në Zotin, edhe ai do të t'i japë dëshirat e zemrës sate» (Psalmi 37:4); që kështu të gëzojmë të mirat edhe këtu edhe atje, me anë të hirit e të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit e bashkë me të cilin i qoftë lavdi Atit dhe Frymës së Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.