Joani 2:11

[1.] Djalli sulmon shpesh e me rrëmbim dhe nga çdo anë ia ka ngritur rrethimin shpëtimit tonë; prandaj duhet të rrimë syçelë e të matur, dhe kudo të mbrohemi fort kundër sulmit të tij. Sepse mjafton të fitojë pak terren, e vazhdon të hapë për vete një kalim të gjerë, dhe dalëngadalë fut brenda gjithë forcat e veta. Nëse, pra, kemi ndopak kujdes për shpëtimin tonë, të mos e lëmë t'i afrohet as në gjërat e vogla, që kështu ta ndalim që më parë në gjërat e mëdha; sepse do të ishte marrëzi e skajshme që, ndërsa ai tregon aq zjarr për të shkatërruar shpirtrat tanë, ne të mos vinim as edhe po aq për mbrojtjen e shpëtimit tonë.

Këtë s'e them kot, po ngaqë kam frikë se mos ai ujk po qëndron edhe tani, pa e vënë re ne, në mes të vathës, dhe ndonjë dele të bëhet pre e tij, duke u shmangur nga kopeja e nga dëgjimi për shkak të pakujdesisë së vet dhe të dinakërisë së ujkut. Po të ishin plagë që ndihen, ose po t'i merrte goditjet trupi, s'do të ishte e vështirë të dalloheshin kurthet e tij; por, meqë shpirti është i padukshëm dhe është ai që i merr plagët, na duhet vigjilencë e madhe, që secili të provojë veten; sepse askush nuk i njeh gjërat e njeriut, veç frymës së njeriut që është në të. Fjala, në të vërtetë, u thuhet të gjithëve dhe u ofrohet si ilaç i përgjithshëm atyre që kanë nevojë, por i takon secilit dëgjues të marrë atë që i përshtatet sëmundjes së vet. Nuk e di kush është i sëmurë, nuk e di kush është i shëndoshë. Prandaj përdor çdo lloj arsyetimi dhe sjell ilaçe të përshtatshme për të gjitha sëmundjet: një herë dënoj lakminë, pastaj prek jetën luksoze, pastaj papastërtinë, e pastaj thur diçka në lëvdim e nxitje të dashurisë, dhe kështu me radhë secilin nga virtytet e tjera. Sepse kam frikë se mos, kur arsyetimet e mia merren me një temë të vetme, po ju kuroj pa e ditur për një sëmundje, ndërsa ju vuani nga të tjera. Kështu që, po të ishte kjo grigjë një njeri i vetëm, s'do ta kisha çmuar aq të domosdoshme ta bëja fjalimin tim të larmishëm; por, meqë në një shumicë të tillë ka ndoshta edhe shumë sëmundje, jo pa arsye e larmoj mësimin tim, sepse fjalimi im me siguri do ta arrijë qëllimin, kur të përfshijë të gjithë ju. Për këtë arsye edhe Shkrimi është i shumëllojshëm dhe flet për dhjetë mijë gjëra, sepse i drejtohet natyrës së njerëzimit në përgjithësi, dhe në një shumicë të tillë medoemos gjenden të gjitha pasionet e shpirtit, edhe pse jo të gjitha te secili. Le të pastrohemi, pra, prej tyre, e kështu t'u vëmë veshin fjalëve hyjnore, dhe me zemër të thyer të dëgjojmë atë që na u lexua sot.

Po ç'është ajo? «Këtë fillim të çudirave e bëri Jisui në Kana të Galilesë.» Ju thashë një ditë më parë se ka disa që thonë se ky nuk është fillimi. «Ç'rëndësi ka», thotë dikush, «po t'i shtohet ‹në Kana të Galilesë›? Kjo tregon se ky ishte ‹fillimi› që bëri ‹në Kana›.» Por për këto çështje s'do të guxoja të pohoja gjë me saktësi. Kam treguar më parë se çudirat e tij i nisi pas Pagëzimit dhe s'bëri asnjë çudi para tij; por cila prej çudirave të bëra pas Pagëzimit ishte e para, kjo apo ndonjë tjetër, më duket e panevojshme ta pohoj prerazi.

«Edhe shfaqi lavdinë e tij.»

«Si vallë», pyet dikush, «edhe në ç'mënyrë? Sepse asaj që u bë i vunë veshin vetëm shërbëtorët, kryetari i gostisë dhe dhëndri, jo shumica e të pranishmëve.» Si e shfaqi, pra, «lavdinë e tij»? E shfaqi, të paktën nga ana e vet; dhe, edhe nëse jo të gjithë të pranishmit e dëgjuan çudinë atëherë, do ta dëgjonin më pas, sepse edhe deri më sot ajo kremtohet dhe s'ka kaluar pa u vënë re. Se jo të gjithë e mësuan po atë ditë, duket qartë nga ç'vijon: sepse, pasi tha se «shfaqi lavdinë e tij», Ungjillori shton:

«Edhe nxënësit e tij besuan tek ai.»

Nxënësit e tij, që edhe më parë e shihnin me habi. A e sheh se ishte veçanërisht e nevojshme t'i bënte çudirat kur ishin të pranishëm njerëz me mendje të ndershme, që do t'i vinin veshin me kujdes asaj që bëhej? Sepse këta do të besonin më lehtë dhe do t'u kushtonin më shumë vëmendje rrethanave. «Po si mund të bëhej i njohur pa çudira?» Sepse mësimi i tij dhe fuqitë profetike mjaftonin për të ngjallur habi në shpirtrat e dëgjuesve, kështu që ata i vinin veshin asaj që bënte me gatishmëri të drejtë, ngaqë mendjet e tyre ishin tashmë të prirura mirë ndaj tij. Prandaj edhe në shumë vende të tjera Ungjillorët thonë se s'bëri asnjë çudi për shkak të ligësisë së njerëzve që banonin atje.

Vargu 12. «Pas kësaj zbriti në Kapernaum, ai, e ëma, vëllezërit e tij dhe nxënësit e tij; edhe qëndruan atje jo shumë ditë.»

Po pse vjen në Kapernaum bashkë me të ëmën? Sepse s'ka bërë asnjë çudi atje, dhe banorët e atij qyteti s'ishin nga ata me mendje të drejtë ndaj tij, po nga më të prishurit fare. Këtë e tregoi Krishti kur tha: «Edhe ti, Kapernaum, që u lartësove deri në qiell, do të rrëzohesh poshtë në Had.» Pse shkon, atëherë? Mendoj se, meqë pak më vonë do të ngjitej në Jerusalem, prandaj shkoi në Kapernaum, që të mos i sillte kudo pas vetes të ëmën dhe vëllezërit. Kështu, si u nis dhe u ndal pak për të nderuar të ëmën, i rifillon çudirat pasi e ktheu në shtëpi atë që e kishte lindur. Prandaj Ungjillori thotë: pas «jo shumë ditësh»,

Vargu 13. «U ngjit në Jerusalem.»

Pagëzimin, pra, e mori pak ditë para Pashkës. Po kur u ngjit në Jerusalem, ç'bëri? Një vepër plot pushtet: sepse i dëboi nga tempulli ata tregtarë e këmbyes parash, edhe ata që shitnin pëllumba, qe e dele, dhe që rrinin atje për këtë punë.

[2.] Një Ungjillor tjetër shkruan se, ndërsa i dëbonte, tha: «Mos e bëni shtëpinë e Atit tim shpellë kusarësh»; kurse ky,

Vargu 16. «(Mos e bëni shtëpinë e Atit tim) shtëpi tregtie.»

Në këtë ata nuk e kundërshtojnë njëri-tjetrin, por tregojnë se e bëri këtë për të dytën herë, dhe se të dyja këto shprehje nuk u thanë në të njëjtin rast, po që veproi kështu një herë në fillim të shërbesës së tij, e përsëri kur kishte arritur pikërisht koha e Pësimit. Prandaj, në rastin e dytë, duke përdorur shprehje më të forta, e quajti «shpellë kusarësh»; kurse këtu, në zanafillë të çudirave, s'vepron kështu, po përdor një qortim më të butë; prej kësaj duket e mundshme se kjo ndodhi për të dytën herë.

«Po pse», thotë dikush, «e bëri Krishti pikërisht këtë dhe përdori një ashpërsi të tillë kundër këtyre njerëzve, gjë që s'e shohim ta bëjë askund tjetër, as kur e fyenin e shanin dhe e quanin ‹samaritan› e ‹të pushtuar nga demoni›? Sepse nuk u mjaftua as vetëm me fjalë, po mori një kamxhik dhe kështu i dëboi.» Po, mirëpo hebrenjtë e paditnin dhe tërboheshin kundër tij pikërisht kur të tjerët përfitonin; kurse kur ishte e mundshme që të egërsoheshin nga qortimet e tij, s'treguan ndaj tij asnjë prirje të tillë, sepse as e paditën, as e shanë. Ç'thonë ata?

Vargu 18. «Ç'shenjë na tregon, që i bën këto?»

A e sheh ligësinë e tyre të tepruar, dhe si të mirat e bëra për të tjerët i acaronin më shumë se qortimet?

Një herë, pra, tha se ata e kishin bërë tempullin «shpellë kusarësh», duke treguar se ç'shitnin e kishin fituar me vjedhje, me grabitje e me lakmi, dhe se ishin pasuruar nga fatkeqësitë e të tjerëve; herën tjetër «shtëpi tregtie», duke treguar tregtitë e tyre të pacipa. «Po pse e bëri këtë?» Meqë ishte gati të shëronte të shtunën dhe të bënte shumë gjëra të tilla që ata i quanin shkelje të Ligjit, që të mos dukej sikur i bënte këto si një perëndi rivale dhe kundërshtar i Atit të tij, merr shkas që këtej për të ndrequr çdo dyshim të tillë të tyre. Sepse ai që kishte treguar aq zell për Shtëpinë, vështirë se do të kundërshtonte atë që ishte Zot i Shtëpisë dhe që adhurohej në të. S'ka dyshim se edhe vitet e mëparshme, gjatë të cilave jetoi sipas Ligjit, mjaftonin për të treguar nderimin e tij ndaj Ligjvënësit, dhe se s'kishte ardhur për të dhënë ligje të kundërta; por, meqë ka gjasa që ato vite ishin harruar me kalimin e kohës, si të tilla që s'i kishin njohur të gjithë, ngaqë ishte rritur në një banesë të varfër e të përunjur, pastaj e bën këtë para të gjithëve (sepse shumë veta ishin të pranishëm, meqë e kremtja ishte afër), dhe me rrezik të madh. Sepse jo vetëm «i dëboi», po edhe «përmbysi tryezat» e «derdhi paratë», duke u dhënë kështu të kuptonin se ai që hidhej në rrezik për rregullin e Shtëpisë, kurrë s'mund të përbuzte Zotërinë e vet. Po të kishte vepruar ashtu prej hipokrizie, do t'u kishte dhënë vetëm këshilla; por të vihej vetë në rrezik ishte gjë shumë e guximshme. Sepse s'ishte gjë e vogël t'i dilte përballë zemërimit të kaq shitësve, të ngrinte kundër vetes një turmë të egër tregtarësh të vegjël me qortimet e me goditjet e tij; kjo s'ishte vepër shtiraku, po e atij që zgjedh të vuajë gjithçka për rregullin e Shtëpisë.

Prandaj jo vetëm me veprat, po edhe me fjalët tregon pajtimin e tij me Atin; sepse s'thotë «Shtëpia e Shenjtë», po «Shtëpia e Atit tim». Shih, madje e quan «Atë», e ata nuk zemërohen: kujtuan se fliste në mënyrë të përgjithshme; por kur vazhdoi dhe foli më troç, aq sa t'u vinte para syve idenë e barazisë së tij, atëherë zemërohen.

E ç'thonë ata? «Ç'shenjë na tregon, që i bën këto?» Ah, ç'marrëzi e skajshme! A duhej vallë një shenjë, që të pushonin nga veprat e tyre të liga dhe ta çlironin shtëpinë e Perëndisë nga një çnderim i tillë? Edhe a s'ishte shenja më e madhe e shkëlqesisë së tij që kishte fituar aq zell për atë Shtëpi? Në të vërtetë, njerëzit me zemër të mirë dalloheshin pikërisht nga kjo, sepse «ata», nxënësit e tij, thotë,

Vargu 17. «U kujtuan se është shkruar: Zelli i shtëpisë sate më ka ngrënë.»

Por hebrenjtë nuk e kujtuan Profecinë dhe thanë: «Ç'shenjë na tregon?»; ata pikëlloheshin që po u ndërpritej tregtia e turpshme, shpresonin ta ndalnin me këto mjete, dhe donin ta sfidonin për një çudi e të gjenin të meta te ç'bënte. Prandaj s'do t'u japë shenjë; edhe më parë, kur erdhën e i kërkuan, u dha po të njëjtën përgjigje: «Një brez i lig dhe kurorëshkelës kërkon shenjë; edhe shenjë s'do t'i jepet, veç shenjës së profetit Jona.» Vetëm se atëherë përgjigjja qe e qartë, tani është më e mjegullt. Këtë e bën për shkak të pandjeshmërisë së tyre të skajshme; sepse ai që u doli përpara pa e kërkuar ata dhe u dha shenja, kurrë s'do t'u kthente shpinën kur i kërkuan, po të mos kishte parë se mendjet e tyre ishin të liga e të rreme dhe qëllimi i tyre tradhtar. Mendo sa plot ligësi ishte vetë pyetja që në krye. Kur duhej ta duartrokitnin për ngulmin dhe zellin e tij, kur duhej të mahniteshin që kujdesej aq shumë për Shtëpinë, ata e qortojnë, duke thënë se ishte e lejueshme të tregtonin, kurse e paligjshme që dikush t'ua ndalte tregtinë, veç po t'u tregonte një shenjë. Ç'thotë Krishti?

Vargu 19. «Prisheni këtë tempull, edhe për tri ditë do ta ngre.»

Shumë thënie të tilla shqipton, që s'ishin të kuptueshme për dëgjuesit e atëhershëm, po do të bëheshin të tilla për ata që do të vinin më pas. Po pse e bën këtë? Që, kur të plotësohej parashikimi i tij, të dukej se që në fillim e kishte ditur ç'do të ndodhte; e kjo pikërisht ndodhi me këtë profeci. Sepse, thotë Ungjillori,

Vargu 22. «Kur u ngjall prej së vdekurish, nxënësit e tij u kujtuan se e kishte thënë këtë; edhe i besuan Shkrimit dhe fjalës që kishte thënë Jisui.»

Por atëherë kur u tha kjo, hebrenjtë mbetën të hutuar se ç'kuptim mund të kishte, dhe kërkonin ta merrnin vesh, duke thënë:

Vargu 20. «Dyzet e gjashtë vjet u ndërtua ky tempull, edhe ti do ta ngresh për tri ditë?»

«Dyzet e gjashtë vjet», thanë, duke iu referuar ndërtimit të dytë, sepse i pari u mbarua brenda njëzet vjetësh.

[3.] Po pse, atëherë, s'e zgjidhi vështirësinë duke thënë: «Nuk flas për atë tempull, po për mishin tim»? Pse Ungjillori, që e shkroi Ungjillin më vonë, e shpjegon thënien, kurse Jisui hesht atëherë? Pse heshti kështu? Sepse s'do ta kishin pranuar fjalën e tij; sepse, po të mos ishin në gjendje as nxënësit ta kuptonin thënien, aq më pak turmat. «Kur», thotë Ungjillori, «u ngjall prej së vdekurish, atëherë u kujtuan dhe i besuan Shkrimit e fjalës së tij.» Dy gjëra i pengonin për atë kohë: e para, fakti i Ngjalljes; e dyta, çështja më e madhe, në ishte Perëndi ai që banonte brenda. Për të dyja këto foli errët kur tha: «Prisheni këtë tempull, edhe do ta ngre për tri ditë.» Edhe këtë Shën Pavli e shpall si provë jo të vogël të hyjnisë së tij, kur shkruan: «u shpall Biri i Perëndisë me fuqi, sipas Frymës së shenjtërisë, me anë të ngjalljes prej së vdekurish.»

Po pse edhe atje, edhe këtu, edhe kudo, e jep pikërisht këtë për shenjë, një herë duke thënë: «Kur ta ngrini lart Birin e Njeriut, atëherë do ta merrni vesh se Unë jam»; herën tjetër: «Shenjë s'do t'ju jepet, veç shenjës së profetit Jona»; e përsëri këtu: «Për tri ditë do ta ngre»? Sepse ajo që tregonte më së shumti se s'ishte thjesht njeri, ishte se mundi të ngrinte një trofe fitoreje mbi vdekjen, dhe kaq shpejt të shfaroste tiraninë e saj shumëkohëshe e t'i jepte fund asaj lufte të vështirë. Prandaj thotë: «Atëherë do ta merrni vesh.» «Atëherë.» Kur? Kur, pas Ngjalljes sime, ta tërheq gjithë botën tek unë, atëherë do ta merrni vesh se i bëra këto si Perëndi, dhe si Biri i vërtetë i Perëndisë, duke marrë hak për fyerjen që i bëhej Atit tim.

«Po pse, atëherë, në vend që të thoshte: ‹Ç'nevojë ka për shenja, që të ndalen veprat e liga?›, u premtoi se do t'u jepte një shenjë?» Sepse, po të bënte ashtu, do t'i kishte nxehur edhe më shumë; kurse kështu, më tepër i habiti. Megjithatë, ata s'i dhanë përgjigje kësaj, sepse u duk sikur thoshte diçka të pabesueshme, kështu që as nuk qëndruan për ta pyetur, po e lanë mënjanë si të pamundur. Po të kishin qenë të urtë, ndonëse atëherë u dukej e pabesueshme, prapëseprapë, kur bëri çudirat e tij të shumta, do të kishin ardhur atëherë e do ta kishin pyetur, do ta kishin lutur t'ua zgjidhte vështirësinë; por, ngaqë ishin të marrë, një pjesë të asaj që u tha s'ia vunë veshin fare, e një pjesë e dëgjuan me shpirt të lig. Prandaj Krishti u foli në mënyrë të mbuluar.

Mbetet ende pyetja: «Si ndodhi që nxënësit s'e dinin se ai duhej të ngjallej prej së vdekurish?» Ndodhi ngaqë s'u ishte dhënë ende dhurata e Frymës; prandaj, ndonëse dëgjonin vazhdimisht fjalimet e tij për Ngjalljen, s'i kuptonin, po pyesnin me vete se ç'mund të ishte kjo. Sepse fort e çuditshme dhe paradoksale ishte thënia se dikush mund ta ngjallte veten, e madje do ta ngjallte në atë mënyrë. Kështu Pjetri u qortua kur, pa ditur asgjë për Ngjalljen, tha: «Mos e dhëntë Perëndia, o Zot!» Edhe Krishti s'ua zbuloi qartë para ngjarjes, që të mos shkandulloheshin që në krye dhe të mos u zinin besë fjalëve të tij, sepse gjëja dukej tejet e pabesueshme, edhe ngaqë s'e njihnin ende qartë se cili ishte. Sepse askush s'do të mund të mos i besonte asaj që shpallej me zë të lartë nga vetë faktet, kurse disa ndoshta s'do t'i besonin asaj që u thuhej me fjalë. Prandaj në fillim e la kuptimin e fjalëve të tij të mbetej i fshehur; por, kur me përvojën e tyre i vërtetoi thëniet, pastaj ua dha kuptimin e fjalëve të tij, dhe të tilla dhurata të Frymës, sa i morën të gjitha njëherësh. «Ai», thotë Jisui, «do t'jua kujtojë të gjitha.» Sepse ata që në një natë të vetme hodhën tej çdo nderim ndaj tij, dhe ikën e mohuan se e njihnin fare, vështirë se do të kujtonin ç'kishte bërë e ç'kishte thënë gjatë gjithë asaj kohe, po të mos kishin gëzuar shumë hir të Frymës.

«Po», thotë dikush, «nëse do të dëgjonin nga Fryma, ç'nevojë kishin ta shoqëronin Krishtin, kur s'do t'i mbanin mend fjalët e tij?» Sepse Fryma nuk ua mësoi, po ua solli ndër mend atë që Krishti kishte thënë më parë; edhe s'i sjell pak lavdi Krishtit fakti që u drejtuan te kujtimi i fjalëve që u kishte thënë. Në fillim, pra, ishte prej dhuratës së Perëndisë që hiri i Frymës zbriti mbi ta aq gjerësisht e me bollëk; por pastaj, ishte prej virtytit të tyre që e ruajtën Dhuratën. Sepse treguan një jetë të ndritur, urtësi të madhe dhe mundime të mëdha, e përbuzën këtë jetë të tanishme, i shpërfillën krejt gjërat tokësore, po qëndruan mbi të gjitha; edhe si një lloj shqiponje fletëlehtë, që fluturon lart me veprat e veta, arritën gjer në vetë qiellin, dhe me këto zotëruan hirin e patregueshëm të Frymës.

Le t'i imitojmë, pra, dhe të mos i shuajmë llambat tona, po t'i mbajmë të ndezura me lëmoshë, sepse kështu ruhet drita e këtij zjarri. Le ta mbledhim vajin në enët tona sa jemi këtu, sepse s'mund ta blejmë kur të kemi shkuar në atë vend tjetër, as mund ta gjejmë gjetkë, veçse në duart e të varfërve. Le ta mbledhim, pra, prej andej me shumicë të madhe, po të duam, të paktën, të hyjmë bashkë me Dhëndrin. Por, po të mos e bëjmë këtë, do të mbetemi jashtë dhomës së dasmës; sepse është e pamundur, është e pamundur, edhe sikur të bëjmë dhjetë mijë vepra të tjera të mira, të hyjmë në portat e Mbretërisë pa lëmoshë. Le ta tregojmë, pra, këtë me shumicë të madhe, që të gëzojmë ato bekime të patregueshme, të cilat qofshim të gjithë të denjë t'i arrijmë, me hirin dhe njeridashjen e Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia, bashkë me Atin dhe me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.