Joani 3:12, 13

«Në qoftë se ju thashë gjërat tokësore dhe nuk besoni, si do të besoni, në qoftë se ju them gjërat qiellore? Edhe askush nuk është ngjitur në qiell, veç atij që zbriti prej qiellit, Biri i njeriut që është në qiell.»

[1.] Atë që kam thënë shpesh, do ta përsëris tani, dhe s'do të pushoj së thëni. Cila është ajo? Është kjo: Jisui, kur do të prekë mësime të larta, shpesh e përmban veten për shkak të dobësisë së dëgjuesve të tij, dhe nuk ndalet gjatë te gjërat e denja për madhërinë e tij, po më tepër te ato ku ai përulet ndaj nesh. Sepse e larta dhe e madhja, e thënë vetëm një herë, mjafton për ta vërtetuar atë madhështi, aq sa jemi në gjendje ta dëgjojmë; por, po të mos thuheshin vazhdimisht fjalë më të përulura, të afërta me kuptimin e dëgjuesve, e larta s'do të zinte lehtë vend te një dëgjues i mbërthyer pas dheut. Prandaj, ndër fjalët e Krishtit, më shumë janë të përulura sesa të larta. Po, që kjo prapë të mos sjellë një të keqe tjetër, duke e mbajtur nxënësin këtu poshtë, ai nuk ua vë përpara njerëzve fjalët e tij më të ulëta thjesht kështu, pa u thënë më parë përse i thotë; siç bëri, në të vërtetë, edhe këtu. Sepse, pasi tha ç'tha për pagëzimin dhe për lindjen prej hirit që ndodh mbi dhe, ngaqë donte t'i pranonte te lindja e tij misterioze dhe e pakuptueshme, e mban pezull ca kohë, nuk i pranon, e pastaj u thotë arsyen përse s'i pranon. Cila është ajo? Është ngathtësia dhe dobësia e dëgjuesve të tij. Dhe, duke iu drejtuar kësaj, shtoi fjalët: «Në qoftë se ju thashë gjërat tokësore dhe nuk besoni, si do të besoni, në qoftë se ju them gjërat qiellore?» kështu që, kudo ku thotë diçka të zakonshme e të thjeshtë, duhet t'ia veshim këtë dobësisë së dëgjuesve të tij.

Shprehjen «gjërat tokësore», disa thonë se këtu e përdor për erën; domethënë: «Në qoftë se ju dhashë një shembull nga gjërat tokësore, dhe as kështu nuk besuat, si do të mund të mësoni gjëra më të larta?» Dhe mos u çudit që këtu e quan pagëzimin një gjë «tokësore», sepse e quan të tillë ose sepse kryhet mbi dhe, ose sepse e emërton kështu në krahasim me atë lindjen e tij më të frikshme. Sepse, ndonëse kjo lindja jonë është qiellore, prapëseprapë, e krahasuar me atë lindje të vërtetë që buron prej qenies së Atit, është tokësore.

Nuk thotë: «Nuk kuptuat», po: «Nuk besuat»; sepse, kur një njeri është i prirur keq ndaj atyre gjërave që mund të kapen me mendje dhe nuk pranon t'i marrë me gatishmëri, me të drejtë mund të qortohet për mungesë kuptimi; por, kur nuk pranon gjëra që nuk kapen dot me arsyetim, po vetëm me besim, atëherë akuza kundër tij s'është më mungesë kuptimi, po mosbesim. Prandaj e largon nga të hetuarit me arsyetime rreth asaj që qe thënë, dhe e prek më ashpër, duke e ngarkuar me mungesë besimi. Në qoftë se lindjen tonë duhet ta marrim me besim, ç'meritojnë ata që merren me arsyetimet e tyre rreth lindjes së të Vetëmlindurit?

Po ndoshta dikush do të pyesë: «Në qoftë se dëgjuesit s'do t'i besonin këto fjalë, atëherë përse u thanë?» Sepse, ndonëse «ata» nuk besuan, ata që erdhën më pas do të besonin dhe do të përfitonin prej tyre. Prandaj, duke e prekur shumë ashpër, Krishti vazhdon të tregojë se ai i di jo vetëm këto gjëra, po edhe të tjera, shumë më të shumta e më të mëdha se këto. Dhe këtë e dëftoi me ato që vijojnë, kur tha: «Edhe askush nuk është ngjitur në qiell, veç atij që zbriti prej qiellit, Biri i njeriut që është në qiell.»

«Po ç'lidhje ka kjo me ato që u thanë më parë?» pyet dikush. Lidhja më e ngushtë, në pajtim të plotë me ato që u thanë. Sepse, mbasi Nikodimi kishte thënë: «E dimë se ti je një mësues i ardhur prej Perëndisë», pikërisht për këtë e ndreq, thuajse duke i thënë: «Mos më quaj mësues ashtu siç ishin shumë nga profetët, që ishin prej dheut, sepse unë tani kam ardhur prej qiellit. Asnjë nga profetët nuk është ngjitur atje lart, kurse unë banoj atje.» A e sheh se si edhe ajo që duket fort e lartë, është krejt e padenjë për madhërinë e tij? Sepse ai s'është vetëm në qiell, po kudo, dhe i mbush të gjitha; po prapë flet sipas dobësisë së dëgjuesit të tij, ngaqë donte ta ngjiste pak nga pak. Dhe këtu nuk e quajti mishin «Biri i njeriut», po tani, si të thuash, e emërtoi tërë veten e tij sipas natyrës më të ulët; vërtet ky është zakoni i tij: ta quajë tërë personin e tij herë sipas hyjnisë, herë sipas njerëzisë.

Vargu 14. «Edhe ashtu si Moisiu ngriti gjarprin në shkretëtirë, kështu duhet të ngrihet lart Biri i njeriut.»

Kjo përsëri duket sikur varet nga ato që u thanë më parë, edhe kjo ka lidhje shumë të ngushtë me to. Sepse, pasi foli për të mirën shumë të madhe që i erdhi njeriut me anë të pagëzimit, kalon të përmendë një të mirë tjetër, që qe shkaku i kësaj dhe jo më e vogël se ajo, domethënë atë të kryqit. Ashtu si edhe Pavli, kur arsyeton me korinthianët, i vë bashkë këto të mira, kur thotë: «A u kryqëzua Pavli për ju? A u pagëzuat në emër të Pavlit?» Sepse këto dy gjëra më fort se çdo tjetër dëftojnë dashurinë e tij të patregueshme: se ai edhe pësoi për armiqtë e tij, edhe, pasi vdiq për armiqtë e tij, u dha falas, me anë të pagëzimit, faljen e plotë të mëkateve.

[2.] Po përse nuk tha haptas: «Do të kryqëzohem», në vend që t'i çonte dëgjuesit te parafigura e lashtë? Së pari, që të mësosh se gjërat e vjetra janë të afërta me të rejat, dhe se njëra s'është e huaj për tjetrën; pastaj, që të dish se ai nuk erdhi pa dëshirë te Pësimi i tij; e përsëri, veç këtyre arsyeve, që të mësosh se atij s'i vjen asnjë dëm nga kjo gjë, dhe se për shumë veta prej saj buron shpëtimi. Sepse, që të mos thotë ndokush: «Po si është e mundur që ata që besojnë në një të kryqëzuar të shpëtojnë, kur ai vetë mbahet nga vdekja?», ai na çon te tregimi i lashtë. Tani, në qoftë se hebrenjtë, duke shikuar shëmbëllesën prej bronzi të një gjarpri, i shpëtuan vdekjes, aq më tepër ata që besojnë në të Kryqëzuarin do të gëzojnë me të drejtë një të mirë shumë më të madhe. Sepse kjo ndodh jo prej dobësisë së të Kryqëzuarit, as ngaqë hebrenjtë janë më të fortë se ai, po ngaqë «Perëndia deshi botën», prandaj Tempulli i tij i gjallë mbërthehet mbi kryq.

Vargu 15. «Që kushdo që beson në të, të mos humbasë, po të ketë jetë të përjetshme.»

A e sheh shkakun e kryqëzimit dhe shpëtimin që vjen prej tij? A e sheh lidhjen e parafigurës me të vërtetën? Atje hebrenjtë i shpëtuan vdekjes, po asaj të përkohshme, kurse këtu besimtarët i shpëtojnë asaj të përjetshme; atje gjarpri i varur shëronte kafshimet e gjarpërinjve, këtu Jisui i kryqëzuar shëroi plagët që shkaktoi dragoi shpirtëror; atje shërohej ai që shikonte me sytë e trupit, këtu ai që sheh me sytë e mendjes i hodhi tej të gjitha mëkatet e tij; atje ajo që varej ishte bronz i punuar në trajtën e një gjarpri, këtu qe Trupi i Zotit, i ndërtuar prej Frymës; atje kafshoi një gjarpër dhe shëroi një gjarpër, këtu shkatërroi një vdekje dhe shpëtoi një Vdekje. Po gjarpri që shkatërroi kishte helm, kurse ai që shpëtoi qe pa helm; edhe kështu qe përsëri këtu: vdekja që na vrau kishte me vete mëkatin, ashtu si gjarpri helmin, po Vdekja e Zotit qe pa asnjë mëkat, ashtu si gjarpri prej bronzi pa helm. Sepse, thotë Pjetri, «Ai nuk bëri mëkat, as u gjet mashtrim në gojën e tij.» (1 Pjet. 2:22.) Dhe këtë e dëfton edhe Pavli, kur thotë: «Edhe, pasi çarmatosi pushtetet dhe fuqitë, i bëri për turp haptas, duke ngadhënjyer mbi ta me anë të tij.» (Kol. 2:16.) Sepse, ashtu si ndonjë luftëtar fisnik, që e ngre lart e përplas përtokë kundërshtarin, e bën fitoren e tij më të lavdishme, kështu Krishti, para syve të gjithë botës, rrëzoi fuqitë armike. Dhe, i varur mbi kryq, pasi shëroi ata që u plagosën në shkretëtirë, i çliroi nga të gjitha bishat helmuese që i mundonin. Prapëseprapë nuk tha «duhet të varet», po «duhet të ngrihet lart» (Vep. 28:4); sepse e përdori këtë term që dukej më i butë, për shkak të dëgjuesit të tij, dhe sepse i përshtatej parafigurës.

Vargu 16. «Perëndia», thotë, «deshi aq shumë botën, sa dha Birin e tij të Vetëmlindur, që kushdo që beson në të, të mos humbasë, po të ketë jetë të përjetshme.»

Ajo që thotë, është e këtillë: Mos u çudit që do të ngrihem lart, që ju të shpëtoni, sepse kështu i pëlqen Atit, dhe ai ju deshi aq shumë, sa dha Birin e tij për skllevër, madje për skllevër mosmirënjohës. Kurse një njeri s'do ta bënte këtë as për një mik, madje as me gjithë zemër për një njeri të drejtë, siç e dëftoi Pavli kur tha: «Mezi vdes ndokush për një njeri të drejtë.» (Rom. 5:7.) Ai foli më gjatë, ngaqë u fliste besimtarëve, kurse këtu Krishti flet shkurt, sepse fjala e tij i drejtohej Nikodimit, po prapë në mënyrë më domethënëse, se çdo fjalë kishte peshë të madhe. Sepse me shprehjen «deshi aq shumë» dhe me atë tjetrën, «Perëndia botën», ai tregon forcën e madhe të dashurisë së tij. I madh dhe i pafund ishte hendeku midis të dyve. Ai, i pavdekshmi, që s'ka fillim, Madhëria e Pafund; ata, veçse pluhur e hi, plot me dhjetë mijë mëkate, që, mosmirënjohës, e kanë fyer atë në çdo kohë; dhe këta ai i «deshi». Përsëri, fjalët që shtoi pas këtyre janë po aq domethënëse, kur thotë se «e dha Birin e tij të Vetëmlindur», jo një shërbëtor, jo një engjëll, jo një kryeengjëll. E prapë askush s'do të tregonte një kujdes të tillë për fëmijën e vet, sa tregoi Perëndia për shërbëtorët e tij mosmirënjohës.

Pra Pësimin e tij ia paraqet jo fort haptas, po më tepër errët; kurse dobinë e Pësimit e shton në mënyrë më të qartë, kur thotë: «Që kushdo që beson në të, të mos humbasë, po të ketë jetë të përjetshme.» Sepse, pasi tha «duhet të ngrihet lart» dhe bëri fjalë për vdekjen, që dëgjuesi të mos dëshpërohej nga këto fjalë, të mos formonte disa mendime thjesht njerëzore për të e të mos mendonte se vdekja e tij ishte një zhdukje. Shih si e ndreq këtë, kur thotë se ai që u dha ishte «Biri i Perëndisë», dhe shkaku i jetës, i jetës së përjetshme. Ai që u siguroi jetë të tjerëve me anë të vdekjes, s'do të mbetej vetë vazhdimisht në vdekje; sepse, në qoftë se ata që besuan në të Kryqëzuarin nuk humbasin, aq më pak humbet ai që kryqëzohet. Ai që u heq të tjerëve skamjen, aq më tepër është vetë i lirë prej saj; ai që u jep jetë të tjerëve, aq më tepër buron jetë për veten e tij. A e sheh se kudo duhet besim? Sepse ai e quan kryqin burim jete; gjë që arsyeja nuk mund ta pranojë lehtë, siç e dëshmojnë tani paganët me talljet e tyre. Po besimi, që shkon përtej dobësisë së arsyetimit, mund ta pranojë e ta mbajë lehtë. Po prej nga e deshi Perëndia «aq shumë botën»? Prej asnjë burimi tjetër, veçse prej mirësisë së tij.

[3.] Le të skuqemi tani para dashurisë së tij, le të turpërohemi para tepricës së njerëzdashurisë së tij, sepse ai për ne nuk e kurseu Birin e tij të Vetëmlindur, kurse ne e kursejmë pasurinë tonë për dëmin tonë; ai për ne dha Birin e vet, kurse ne për të nuk përçmojmë as paranë, madje as për veten tonë. Dhe si mund të meritojnë falje këto gjëra? Në qoftë se shohim një njeri që i nënshtrohet vuajtjeve e vdekjes për ne, e vëmë përpara të gjithëve, e numërojmë ndër miqtë tanë më të ngushtë, i vëmë në dorë gjithçka që kemi, e quajmë më fort të tijën se tonën, e prapë s'mendojmë se po i japim shpërblimin që meriton. Kurse ndaj Krishtit nuk ruajmë as edhe këtë shkallë ndjenje të drejtë. Ai dha jetën e tij për ne dhe derdhi Gjakun e tij të çmuar për ne, që s'ishim as të prirur mirë as të mirë, kurse ne nuk derdhim as paranë tonë për të mirën tonë, dhe e lëmë pas dore atë që vdiq për ne, kur ai është i zhveshur e i huaj; e kush do të na çlirojë nga ndëshkimi që do të vijë? Sepse le të themi se s'është Perëndia ai që ndëshkon, po se ne ndëshkojmë veten: a s'do të hidhnim votën kundër vetes sonë? A s'do ta dënonim veten pikërisht në zjarrin e ferrit, sepse e lamë atë që dha jetën për ne të vuajë nga uria? Po pse flas për para? Sikur të kishim dhjetë mijë jetë, a nuk duhej t'i jepnim të gjitha për të? E prapë as kështu s'do të mund të bënim atë që meritojnë të mirat e tij. Sepse ai që i pari bën një të mirë, jep provë të qartë të mirësisë së tij, kurse ai që ka marrë një të mirë, çfarëdo shpërblimi që të japë, e shlyen si borxh dhe nuk e fal si dhuratë; sidomos kur ai që bëri të mirën e parë u bënte mirë armiqve të tij. Dhe ai që shpërblen, edhe ia fal dhuratat një bamirësi, edhe përveç kësaj korr vetë frytin e tyre. Po as kjo s'na shtyn. Më të marrë jemi se kushdo: u vëmë qafore të arta shërbëtorëve, mushkave e kuajve tanë, kurse e lëmë pas dore Zotin tonë, që sillet i zhveshur, kalon nga dera në derë, rri gjithnjë te daljet tona e na zgjat duart, ndërsa ne shpesh e vështrojmë me sy të pamëshirshëm. E prapë pikërisht këto i duron ai për hirin tonë. Me gëzim ai vuan urinë, që ti të ushqehesh; i zhveshur shkon, që të të sigurojë lëndën për një rrobë paprishmërie, e prapë as kështu nuk hiqni dorë nga asgjë e juaja. Disa nga rrobat tuaja i ka ngrënë tenja, të tjera janë barrë për arkat tuaja dhe një mundim i kotë për zotëruesit e tyre, kurse ai që ju dha këto dhe gjithçka tjetër që zotëroni, shkon i zhveshur.

Po ndoshta nuk i mban në arkat e tua, po i vesh dhe zbukurohesh me to. Dhe ç'fiton me këtë? Mos vallë që të të shohin njerëzit e rrugës? E ç'pastaj? Nuk do të lavdërojnë ty që vesh rroba të tilla, po atë njeri që u jep rroba nevojtarëve; kështu, në qoftë se do të lavdërohesh, duke veshur të tjerët, do të fitosh më mirë lavdërime të pafund. Atëherë do të të lavdërojë edhe Perëndia, jo vetëm njeriu; tani askush s'mund të të lavdërojë, po të gjithë do të të kenë smirë, kur të shohin me trup të stolisur mirë, po me shpirt të lënë pas dore. Kështu edhe të përdalat kanë stoli, dhe rrobat e tyre shpesh janë më të shtrenjta e më të shndritshme se zakonisht; po stolia e shpirtit gjendet vetëm te ata që jetojnë me virtyt.

Këto gjëra i them vazhdimisht, dhe s'do të pushoj së thëni, jo aq se kujdesem për të varfrit, sesa se kujdesem për shpirtrat tuaj. Sepse ata do të kenë ndonjë ngushëllim, në mos prej jush, atëherë prej ndonjë ane tjetër; ose, edhe në qoftë se nuk ngushëllohen, po vdesin nga uria, dëmi për ta s'do të jetë gjë e madhe. Ç'dëm i shkaktoi Llazarit varfëria dhe rraskapitja nga uria! Po askush s'mund t'ju shpëtojë nga ferri, në qoftë se nuk fitoni ndihmën e të varfërve; do t'ju themi atë që iu tha të pasurit, që përvëlohej pareshtur, e prapë s'gjeti asnjë ngushëllim. Dhëntë Perëndia që askush të mos i dëgjojë kurrë ato fjalë, po të gjithë të shkojnë në gjirin e Abrahamit; me anë të hirit dhe të njerëzdashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit e bashkë me të cilin i qoftë lavdia Atit dhe Frymës së Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.