Joani 3:22

[1.] Asgjë nuk mund të jetë më e qartë e më e fuqishme se e vërteta, ashtu siç asgjë nuk është më e dobët se gënjeshtra, edhe sikur të mbulohet me dhjetë mijë vela. Sepse, edhe kështu e mbuluar, ajo zbulohet lehtë dhe shkrihet lehtë. Kurse e vërteta del përpara pa vel për të gjithë ata që duan të sodisin bukurinë e saj: nuk kërkon të fshihet, nuk druan asnjë rrezik, nuk dridhet para asnjë kurthi, nuk lakmon lavdi nga turma, nuk i jep llogari asnjë gjëje të vdekshme, po qëndron përmbi të gjitha. Ndaj saj thuren dhjetë mijë kurthe të fshehta, e megjithatë ajo mbetet e pamposhtur, edhe ata që strehohen tek ajo i ruan si në një kala të sigurt, me fuqinë e saj të stërmadhe; ajo u shmanget vendeve të fshehta ku pret pusia, edhe të sajat i vë përpara syve të të gjithë njerëzve. Edhe këtë e shpalli Krishti, kur bisedonte me Pilatin, duke thënë: «Gjithnjë mësova haptas, edhe fshehtas s'kam thënë asgjë.» (Joani 18:20) Ashtu siç foli atëherë, kështu veproi edhe tani, sepse, «Pas kësaj, thotë Ungjillori, erdhi ai edhe nxënësit e tij në tokën e Judesë, edhe atje qëndroi bashkë me ta e pagëzonte.» Në të kremtet ngjitej në Qytet, që të parashtronte në mes tyre mësimet e tij dhe ndihmën e çudirave të tij; po, kur mbaronin të kremtet, shpesh shkonte në Jordan, sepse atje mblidheshin shumë veta. Sepse ai zgjidhte përherë vendet më të mbushura me njerëz, jo nga ndonjë dëshirë për t'u dukur a nga mendjemadhësia, po ngaqë donte t'u jepte ndihmën e tij sa më shumë vetave.

Megjithatë, Ungjillori më tej thotë se «Jisui nuk pagëzonte, po nxënësit e tij»; nga kjo del qartë se edhe këtu ky është kuptimi. Po përse nuk pagëzonte Jisui? Joan Pagëzori kishte thënë më parë: «Ai do t'ju pagëzojë me Frymën e Shenjtë edhe me zjarr.» Tani ende nuk e kishte dhënë Frymën, prandaj me arsye të plotë nuk pagëzonte. Kurse nxënësit e tij pagëzonin, sepse donin të sillnin shumë njerëz te mësimi shpëtimtar.

«Po përse, kur nxënësit e Jisuit pagëzonin, Joani nuk pushoi së pagëzuari? Përse vazhdoi të pagëzonte, madje derisa e çuan në burg? Sepse, të thuash:

Vargu 23. ‹Edhe Joani pagëzonte në Enon›; edhe të shtosh:

Vargu 24. ‹Joani ende nuk qe hedhur në burg›, do të thoshte të tregoje se deri atëherë nuk kishte pushuar së pagëzuari. Po përse pagëzoi deri atëherë? Sepse do t'i bënte nxënësit e Jisuit të dukeshin më të nderuar, po të kishte hequr dorë kur nisën ata. Përse, pra, pagëzonte?» Ishte që të mos i nxiste nxënësit e tij në një rivalitet edhe më të fortë, e t'i bënte edhe më grindavecë. Sepse ai e shpalli Krishtin dhjetë mijë herë, i la atij vendin e parë dhe e uli veten aq poshtë, e prapë s'mundi t'i bindte të vraponin tek ai; po t'u kishte shtuar edhe këto fjalë, do t'i kishte bërë edhe më armiqësorë. Për këtë arsye Krishti nisi të predikonte më vazhdimisht, kur u hoq Joani nga mesi. Për më tepër, mendoj se vdekja e Joanit u lejua dhe ndodhi shumë shpejt, që gjithë vëmendja e turmës të kthehej te Krishti, e që njerëzit të mos ndaheshin më në mendime për të dy.

Veç kësaj, edhe teksa pagëzonte, ai nuk reshtte së këshilluari ata vazhdimisht, e së treguari natyrën e lartë e të tmerrshme të Jisuit. Sepse ai i pagëzonte dhe s'u thoshte gjë tjetër, veçse duhej të besonin tek ai që vinte pas tij. Tani, po të hiqte dorë, si do t'i bënte një njeri që vepronte kështu nxënësit e Krishtit të dukeshin të denjë për nderim? Përkundrazi, do të mendohej se e bëri këtë nga smira dhe nga pasioni. Kurse, po të vazhdonte të predikonte, kjo do të jepte një provë më të fortë; sepse ai nuk kërkonte lavdi për veten, po i përcillte dëgjuesit e tij te Krishti, dhe punonte bashkë me të jo më pak, po shumë më tepër se vetë nxënësit e Krishtit, sepse dëshmia e tij nuk ngjallte asnjë dyshim, dhe ai çmohej nga të gjithë shumë më lart se ata. Edhe këtë e lë të kuptohet Ungjillori, kur thotë: «gjithë Judeja edhe gjithë vendi rreth Jordanit dilnin tek ai, edhe pagëzoheshin.» (Mattheu 3:5) Edhe kur nxënësit pagëzonin, prapë shumë veta nuk pushonin së vrapuari tek ai.

Po të pyeste ndokush: «E në ç'gjë ishte pagëzimi i nxënësve më i mirë se ai i Joanit?», ne do të përgjigjeshim: «Në asgjë»; që të dyja ishin njësoj pa dhuratën e Frymës, që të dyja palët e kishin një arsye për të pagëzuar, edhe kjo ishte: t'i çonin te Krishti të pagëzuarit. Sepse, që të mos endeshin gjithnjë sa andej-këtej për të mbledhur ata që do të besonin, ashtu si bëri me Simonin i vëllai, edhe Filipi me Natanaelin, ata vendosën pagëzimin, që me anë të tij t'i sillnin lehtë të gjithë njerëzit tek ata, edhe të përgatitnin një udhë për besimin që do të vinte. Po që pagëzimet nuk kishin epërsi njëri mbi tjetrin, kjo tregohet nga ajo që vjen më pas. Cila është ajo?

Vargu 25. «U ngrit, thotë Ungjillori, një çështje (midis disave) nga nxënësit e Joanit edhe hebrenjve, rreth pastrimit.»

Sepse nxënësit e Joanit, meqë ishin gjithnjë të prirur me smirë kundër nxënësve të Krishtit dhe vetë Krishtit, kur i panë duke pagëzuar, nisën të diskutonin me ata që pagëzoheshin, sikur pagëzimi i tyre të ishte disi më i lartë se ai i nxënësve të Krishtit; edhe, duke marrë njërin nga të pagëzuarit, u përpoqën ta bindnin për këtë, po nuk e bindën. Dëgjoni si na e ka bërë të kuptojmë Ungjillori se ishin ata që e sulmuan, jo ai që e ngriti çështjen. Ai nuk thotë se «një farë hebreu u zu në fjalë me ta», po se «u ngrit një çështje nga nxënësit e Joanit me një farë hebreu, rreth pastrimit».

[2.] Edhe vini re, ju lutem, butësinë e Ungjillorit. Ai nuk flet me fjalë fyese, po, sa mundet, e zbut qortimin, duke thënë veç se «u ngrit një çështje»; kurse ajo që vjen më pas (që edhe atë e ka parashtruar në mënyrë të pafyershme) e bën të qartë se ç'u tha, u tha nga smira.

Vargu 26. «Erdhën, thotë ai, te Joani edhe i thanë: Rabbi, ai që ishte me ty përtej Jordanit, për të cilin ti dëshmove, ja tek po pagëzon, edhe të gjithë vijnë tek ai.»

Domethënë: «Ai që ti e pagëzove»; sepse këtë lënë të kuptohet kur thonë «për të cilin ti dëshmove», sikur të kishin thënë: «Ai që ti e tregove si të shquar dhe e bëre të dëgjuar, guxon të bëjë po atë që bën ti.» Megjithatë nuk thonë: «Ai që ti e pagëzove po pagëzon» (sepse atëherë do të detyroheshin të përmendnin Zërin që zbriti nga qielli edhe zbritjen e Frymës), po ç'thonë? «Ai që ishte me ty përtej Jordanit, për të cilin ti dëshmove»; domethënë: «Ai që kishte gradën e një nxënësi, që nuk ishte gjë më tepër se ne, ky njeri u nda më vete edhe po pagëzon.» Sepse mendonin t'i ngjallnin smirën, jo vetëm me këtë, po edhe duke pohuar se nami i tyre tani po pakësohej. «Të gjithë, thonë ata, vijnë tek ai.» Nga kjo del qartë se ata nuk ia dolën hebreut me të cilin u grindën; po i thanë këto fjalë ngaqë ishin ende të papjekur nga brenda, edhe nuk ishin çliruar ende nga ndjenja e rivalitetit. Ç'bën, pra, Joani? Nuk i qortoi ashpër, nga frika se mos ndaheshin sërish prej tij e të bënin ndonjë të keqe tjetër. Cilat janë fjalët e tij?

Vargu 27. «Njeriu s'mund të marrë asgjë, po të mos i jepet prej së larti.»

Mos u çuditni, në qoftë se flet për Krishtin me fjalë të përunjura; ishte e pamundur t'i mësoje menjëherë e që në fillim njerëz aq të pushtuar nga pasioni. Po ai dëshiron t'u shtjerë për një çast drojë e tmerr, edhe t'u tregojë se nuk luftonin kundër askujt tjetër, po kundër vetë Perëndisë, kur luftonin kundër Krishtit. Edhe këtu, fshehtas, ai ngulit atë të vërtetë që pohoi Gamalieli: «Nuk mund ta rrëzoni, që të mos gjendeni mbase edhe duke luftuar kundër Perëndisë.» (Veprat 5:39) Sepse të thoshte: «Askush s'mund të marrë asgjë, po të mos i jepet prej qiellit», nuk ishte gjë tjetër veçse të shpallte se ata po përpiqeshin për gjëra të pamundura, e kështu do të gjendeshin duke luftuar kundër Perëndisë. «Po mirë, a nuk ‹morën› prej vetes Theuda dhe ithtarët e tij?» Po, morën, po ata u shpërndanë menjëherë dhe u shkatërruan, jo kështu ajo që i përkiste Krishtit.

Me këtë ai edhe i ngushëllon butësisht, duke u treguar se nuk ishte një njeri, po Perëndia, ai që i kalonte në nder; edhe se, prandaj, nuk duhej të çuditeshin në qoftë se ajo që i përkiste atij ishte e lavdishme, edhe në qoftë se «të gjithë vinin tek ai»: sepse kjo ishte natyra e gjërave hyjnore, edhe se ishte Perëndia ai që i sillte ato, meqë asnjë njeri s'kishte pasur ndonjëherë fuqi të bënte vepra të tilla. Të gjitha gjërat njerëzore duken lehtë tejpërtej, janë të kalbura, e shkrihen dhe treten shpejt; këto nuk ishin të tilla, prandaj nuk ishin njerëzore. Vini re gjithashtu se si, kur ata thanë «për të cilin ti dëshmove», ai e ktheu kundër tyre atë që kujtonin se e kishin nxjerrë për të ulur Krishtin, edhe i heshti, pasi u tregoi se lavdia e Jisuit nuk vinte nga dëshmia e tij; «Njeriu, thotë ai, s'mund të marrë asgjë prej vetes, po të mos i jepet prej qiellit.» «Në qoftë se e mbani aspak dëshminë time dhe e besoni për të vërtetë, dijeni se, sipas asaj dëshmie, nuk duhet të më parapëlqeni mua para tij, po atë para meje. Sepse ç'ishte ajo që dëshmova? Për dëshmitarë thërras ju vetë.»

Vargu 28. «Ju vetë më jepni dëshmi se thashë: Unë nuk jam Krishti, po jam dërguar përpara tij.»

«Në qoftë se, pra, e mbani dëshminë time (edhe ju e sillni atë madje tani, kur thoni ‹për të cilin ti dëshmove›), ai jo vetëm që nuk pakësohet duke marrë dëshminë time, po përkundrazi rritet me anë të saj; veç kësaj, dëshmia nuk ishte imja, po e Perëndisë. Kështu që, në qoftë se ju dukem i besueshëm, unë thashë, ndër të tjera, edhe këtë: se ‹jam dërguar përpara tij›.» E sheh se si ai tregon pak nga pak që ky Zë ishte hyjnor? Sepse ajo që thotë është e kësaj natyre: «Unë jam shërbëtor, edhe them fjalët e atij që më dërgoi, jo duke lajkatuar Krishtin për të fituar pëlqimin e njerëzve, po duke i shërbyer Atit të tij që më dërgoi. Nuk e dhashë dëshminë si dhuratë, po thashë atë që u dërgova të them. Mos pandehni, pra, për shkak të kësaj, se unë jam i madh, sepse kjo tregon se ai është i madh. Ai është Zot i të gjitha gjërave.» Këtë vazhdon ta shpallë, edhe thotë:

Vargu 29. «Ai që ka nusen është dhëndri; po miku i dhëndrit, që rri edhe e dëgjon, gëzohet shumë për zërin e dhëndrit.»

«Po si vallë ai që tha ‹të cilit nuk jam i denjë t'ia zgjidh lidhësen e këpucës›, tani e quan veten ‹mik› të tij?» Nuk e thotë këtë për të lartësuar veten, as për mburrje, po nga dëshira për të treguar se edhe ai vetë e ndihmon më së shumti këtë (domethënë lartësimin e Krishtit), edhe se këto gjëra nuk ndodhin kundër vullnetit të tij a për ta hidhëruar, po se ai i dëshiron e i pret me mall, edhe se pikërisht për to i kishte bërë të gjitha veprat e tij; edhe këtë e ka treguar shumë me urtësi me fjalën ‹mik›. Sepse në raste si dasmat, shërbëtorët e dhëndrit nuk janë aq të gëzuar e të ngazëllyer sa ‹miqtë› e tij. Nuk ishte nga ndonjë dëshirë për të provuar barazi nderi (larg qoftë ky mendim!), po vetëm nga teprica e gëzimit, e për më tepër duke iu përshtatur dobësisë së tyre, që e quan veten ‹mik›. Sepse shërbimin e tij e kishte shpallur më parë, kur tha: «Jam dërguar përpara tij.» Për këtë arsye, edhe ngaqë ata kujtonin se ai ishte zemëruar për atë që kishte ndodhur, e quajti veten ‹mik i Dhëndrit›, që të tregonte se jo vetëm nuk ishte zemëruar, po madje gëzohej shumë. «Sepse, thotë ai, unë erdha ta sjell këtë, edhe aq larg jam nga të hidhëruarit për atë që u bë, sa, po të mos kishte ndodhur, atëherë do të isha hidhëruar shumë. Po të mos kishte ardhur nusja te dhëndri, atëherë do të isha hidhëruar, po jo tani, kur detyra ime u krye. Kur shërbëtorët e tij përparojnë, jemi ne ata që fitojmë nderin; sepse ajo që dëshiruam ndodhi, edhe nusja e njeh dhëndrin, edhe ju jeni dëshmitarë të kësaj kur thoni: ‹Të gjithë vijnë tek ai.› Këtë e dëshirova me gjithë shpirt, gjithçka e bëra për këtë qëllim; edhe tani, kur shoh se ndodhi, jam i gëzuar, ngazëllehem edhe kërcej nga gëzimi.»

[3.] Po ç'do të thotë «Ai që rri edhe e dëgjon, gëzohet shumë për zërin e Dhëndrit»? Ai e kalon shprehjen nga shëmbëlltyra te çështja që ka përpara; sepse, pasi përmend dhëndrin dhe nusen, tregon se si shpihet nusja në shtëpi, domethënë me anë të një ‹Zëri› edhe të mësimit. Sepse kështu Kisha martohet me Perëndinë; edhe prandaj Pavli thotë: «Besimi vjen nga të dëgjuarit, edhe të dëgjuarit nga fjala e Perëndisë.» (Romakëve 10:17) «Për këtë ‹Zë›, thotë ai, gëzohem.» Edhe jo më kot vë fjalën ‹që rri›, po që të tregojë se detyra e tij kishte pushuar, se ia kishte dorëzuar atij ‹nusen›, edhe se tani e tutje duhej të rrinte e ta dëgjonte; se ishte shërbëtor e ndihmës; se shpresa e tij e mirë dhe gëzimi i tij tashmë ishin plotësuar. Prandaj thotë:

«Prandaj ky gëzimi im u përmbush.»

Domethënë: «Puna që duhej bërë prej meje mbaroi, tani e tutje s'mund të bëj gjë më tepër.» Pastaj, që të mos rritej ndjenja e smirës, jo vetëm atëherë, po edhe në të ardhmen, ai u thotë edhe se ç'do të ndodhte, duke e vërtetuar edhe këtë me atë që kishte thënë e bërë tashmë. Prandaj vazhdon:

Vargu 30. «Ai duhet të rritet, kurse unë të vogëlohem.»

Domethënë: «Ajo që është imja u ndal e pushoi tani e tutje, po ajo që është e tij rritet; sepse ajo që ju e keni frikë s'do të jetë vetëm tani, po shumë më tepër, ndërsa përparon. Edhe pikërisht kjo është ajo që e bën timen të shkëlqejë më shumë; për këtë qëllim erdha, edhe gëzohem që ajo që është e tij ka bërë një përparim kaq të madh, edhe që ndodhën ato gjëra për të cilat u bë gjithçka që bëra.» E sheh se si, me butësi e me shumë urtësi, ai e zbuti pasionin e tyre, e shuajti smirën e tyre, u tregoi se po ndërmerrnin gjëra të pamundura, një mënyrë me të cilën ligësia frenohet më së miri? Për këtë qëllim u urdhërua që këto gjëra të ndodhnin ndërsa Joani ishte ende gjallë e pagëzonte, që nxënësit e tij ta kishin atë si dëshmitar të epërsisë së Krishtit, edhe që, po të mos besonin, të mbeteshin pa shfajësim. Sepse Joani nuk erdhi t'i thoshte këto fjalë nga vetja, as si përgjigje ndaj pyetësve të tjerë, po ata vetë e bënë pyetjen dhe dëgjuan përgjigjen. Sepse, po të kishte folur nga vetja, besimi i tyre nuk do të ishte i barabartë me gjykimin që dënonte veten, të cilin e morën kur e dëgjuan të përgjigjej pyetjes së tyre; ashtu si edhe hebrenjtë, të cilët, meqë i dërguan njerëz atij nga shtëpitë e tyre, dëgjuan atë që dëgjuan, e prapë nuk deshën të besonin, e me këtë sidomos ia hoqën vetes çdo shfajësim.

Ç'mësojmë, pra, nga kjo? Se dëshira e marrë për lavdi është shkaku i të gjitha të këqijave; kjo i çoi ata në smirë, edhe, pasi ishin qetësuar për pak, kjo i nxiti sërish drejt saj. Prandaj vijnë te Jisui edhe thonë: «Përse nxënësit e tu nuk agjërojnë?» (Mattheu 9:14) Le t'i shmangemi, pra, të dashur, këtij pasioni; sepse, po t'i shmangemi kësaj, do t'i shpëtojmë ferrit. Sepse ky ves veçanërisht ndez zjarrin e ferrit, edhe kudo e shtrin pushtetin e vet, edhe si tiran zë çdo moshë e çdo gradë. Kjo i ka përmbysur kishat, kjo bën dëm në punët e shtetit, ka rrënuar shtëpi, qytete, popuj e kombe. Përse çuditesh? Ajo ka dalë madje edhe në shkretëtirë, edhe atje ka shfaqur fuqinë e saj të madhe. Sepse njerëz që i kanë thënë lamtumirë krejtësisht pasurisë e gjithë shkëlqimit të botës, që nuk flasin me askënd, që i kanë vënë fre dëshirave më ngulmuese të mishit, pikërisht këta njerëz, të zënë robër nga mendjemadhësia, shpesh kanë humbur gjithçka. Për shkak të këtij pasioni, ai që kishte punuar shumë iku në gjendje më të keqe se ai që nuk kishte punuar fare, po përkundrazi kishte bërë dhjetë mijë mëkate: fariseu doli më keq se tagrambledhësi. Sido që të jetë, ta dënosh këtë pasion është mjaft e lehtë (të gjithë pajtohen për këtë), po çështja është si ta mundësh. Si mund ta bëjmë këtë? Duke vënë nder kundër nderi. Sepse, ashtu si e përçmojmë pasurinë e tokës kur shohim nga pasuria tjetër, ashtu si e shpërfillim këtë jetë kur mendojmë për atë tjetrën, që është shumë më e mirë se kjo, kështu do të bëhemi të zotë ta pështyjmë lavdinë e kësaj bote, kur të njohim një tjetër shumë më madhështore se ajo, e cila është lavdi e vërtetë. Njëra është gjë e kotë e boshe, ka emrin pa gjënë vetë; kurse ajo tjetra, që vjen nga qielli, është e vërtetë, edhe ka engjëjt, kryeengjëjt edhe Zotin e kryeengjëjve që t'i japin lëvdatën, ose, më mirë të them, ka edhe njerëzit. Tani, po të shohësh nga ai teatër, po të mësosh se ç'kurora ka atje, po ta shpiesh veten te duartrokitjet që vijnë andej, kurrë s'do të mund të të mbajnë gjërat tokësore, as, kur të vijnë, do t'i quash të mëdha, as, kur të mungojnë, do t'i kërkosh. Sepse, edhe në pallatet tokësore, asnjë nga rojet që rrinë rreth mbretit nuk lë të pëlqejë atë që mban diademën e rri mbi fron, për t'u marrë me krakëllimën e sorrave a me zhurmën e mizave e të mushkonjave që fluturojnë e gumëzhijnë rreth tij; edhe fjala e mirë nga njerëzit s'është më e vlefshme se këto. Duke e ditur, pra, se sa pa vlerë janë gjërat njerëzore, le t'i mbledhim të gjitha të tonat në thesare që s'prishen dot, le të kërkojmë atë lavdi që qëndron e patundur; të cilën qofshim të gjithë të denjë ta arrijmë, me anë të hirit dhe njeridashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin i qoftë lavdia Atit edhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.