Joani 3:31

[1.] Gjë e tmerrshme është dashuria për lavdi, e tmerrshme dhe plot me shumë të këqija; është një gjemb që nxirret me vështirësi, një bishë e egër me shumë krerë, që s'zbutet dot e që armatoset kundër atyre që e ushqejnë. Sepse, ashtu si krimbi e brën drurin prej nga lind, si ndryshku e gërryen hekurin prej nga del, dhe tenja leshin, kështu edhe mendjemadhësia shkatërron shpirtin që e ushqen; prandaj na duhet kujdes i madh që ta heqim këtë pasion. Vër re këtu sa gjatë Joani u këndon fjalë qetësuese nxënësve që i kishte zënë kjo e keqe, dhe mezi arrin t'i qetësojë. Sepse, veç atyre që u përmendën, ai i zbut edhe me fjalë të tjera. E cilat janë këto të tjera? «Ai që vjen prej së larti», thotë ai, «është përmbi të gjithë; ai që është prej dheut, është tokësor, edhe flet prej dheut.» Meqë ju ngrini kaq zhurmë rreth dëshmisë sime dhe në këtë mënyrë thoni se unë jam më i denjë për besim se ai, duhet ta dini mirë këtë: është e pamundur që atij që vjen prej qiellit t'ia forcojë besueshmërinë ai që banon mbi dhe.

E ç'do të thotë «përmbi të gjithë», çfarë do të na tregojë kjo shprehje? Se Krishti nuk ka nevojë për asgjë, po i mjafton vetvetes, dhe është pakrahasueshëm më i madh se të gjithë; kurse për veten Joani flet si dikush që është «prej dheut, edhe që flet prej dheut». Jo se fliste prej mendjes së vet. Ashtu si Krishti, kur tha «Në ju thashë gjërat tokësore edhe nuk besoni», e quajti kështu pagëzimin, jo sepse ishte ndonjë «gjë tokësore», po sepse e krahasoi me lindjen e vet të papërshkrueshme, kështu edhe këtu Joani tha se fliste «prej dheut», duke e krahasuar mësimin e vet me atë të Krishtit. Sepse «të folurit prej dheut» s'do të thotë gjë tjetër veç kësaj: «Gjërat e mia janë të vogla, të thjeshta e të varfra në krahasim me të tijat, të tilla si ato që natyrshëm do t'i priste një natyrë tokësore. Tek ai ‹janë fshehur gjithë thesaret e urtësisë›» (Kolosianëve 2:5). Se ai nuk flet prej arsyetimeve njerëzore, kjo duket qartë prej kësaj: «Ai që është prej dheut», thotë, «është tokësor.» Megjithatë, jo çdo gjë tek ai ishte tokësore, po pjesët më të larta ishin qiellore, sepse kishte shpirt dhe ishte pjesëtar i një Fryme që s'ishte prej dheut. Si thotë atëherë se ai është «tokësor»? A nuk e sheh se ai do të thotë vetëm kaq: «Unë jam i vogël dhe pa vlerë, që eci mbi tokë e që kam lindur në dhe; kurse Krishti erdhi tek ne prej së larti»? Pasi ua shuajti pasionin me gjithë këto mjete, ai pastaj flet më hapur për Krishtin; sepse më parë ishte e kotë të thoshte fjalë që s'do të gjenin kurrë vend në mendjen e dëgjuesve të tij. Po, kur i shkuli gjembat, atëherë me guxim e hedh farën, duke thënë:

Vargjet 31-32. «Ai që vjen prej së larti është përmbi të gjithë. Edhe atë që ka dëgjuar, e flet, edhe atë që ka parë, e dëshmon; edhe askush nuk e pranon dëshminë e tij.»

Pasi tha diçka të madhe e të lartë për të, ai përsëri e ul fjalimin në një ton më të përulur. Sepse shprehja «atë që ka dëgjuar e ka parë» i shkon më shumë një njeriu të thjeshtë. Atë që dinte, nuk e kishte mësuar duke e parë a duke e dëgjuar, po e përfshinte të tërën në natyrën e vet, sepse kishte dalë i përsosur prej gjirit të Atit të vet dhe s'kishte nevojë për askënd që ta mësonte. Sepse, «Ashtu si më njeh Ati», thotë ai, «kështu edhe unë e njoh Atin» (kap. 10:15). Ç'do të thotë atëherë «Flet atë që ka dëgjuar, edhe dëshmon atë që ka parë»? Pikërisht me anë të këtyre shqisave marrim njohuri të saktë për çdo gjë dhe na quajnë të denjë për besim kur mësojmë për gjëra që sytë tanë i kanë parë e veshët tanë i kanë dëgjuar, se në raste të tilla nuk trillojmë as nuk gënjejmë. Prandaj Joani, duke dashur ta vërtetonte këtu këtë pikë, tha: «Atë që ka dëgjuar e ka parë», domethënë: «asgjë prej tij nuk është e rreme, po gjithçka është e vërtetë». Kështu edhe ne, kur hetojmë me kureshtje për diçka, shpesh themi: «A e dëgjove?», «A e pe?». Dhe, po të vërtetohet kjo, dëshmia s'ka dyshim. Prandaj, edhe kur vetë Krishti thotë «Siç dëgjoj, ashtu gjykoj» (kap. 5:30), edhe «Atë që kam dëgjuar prej Atit tim, atë flas» (kap. 15:15), edhe «Flasim atë që kemi parë» (kap. 3:11), dhe çdo fjalë tjetër të këtij lloji që shqipton, të gjitha këto s'i thotë që të mendojmë se ai flet duke qenë i mësuar prej dikujt (do të ishte marrëzi e madhe të mendoje kështu), po që hebrenjtë e paturpshëm të mos dyshojnë asgjë nga sa thuhet. Sepse, duke qenë se ende s'kishin mendim të drejtë për të, ai vazhdimisht i drejtohet Atit të vet, dhe kështu i bën fjalët e veta të besueshme.

[2.] E pse çuditesh nëse ai i drejtohet Atit, kur shpesh mbështetet edhe te profetët e te Shkrimet? Si atëherë kur thotë: «Ata janë që dëshmojnë për mua» (kap. 5:39). A do të themi atëherë se ai është më i ulët se profetët, ngaqë merr dëshmi prej tyre? Larg qoftë ky mendim! Është për shkak të dobësisë së dëgjuesve të tij që ai e rendit kështu fjalimin dhe thotë se atë që foli, e foli sepse e kishte dëgjuar prej Atit, jo se kishte nevojë për mësues, po që ata të besonin se asgjë nga sa thoshte nuk ishte e rreme. Kuptimi i Joanit është i këtij lloji: «Dua të dëgjoj atë që thotë ai, sepse vjen prej së larti, duke sjellë që andej ato lajme që askush veç jetës nuk i njeh si duhet; sepse ‹atë që ka parë e ka dëgjuar› është shprehja e atij që e shpall këtë».

«Edhe askush nuk e pranon dëshminë e tij.» Megjithatë, ai kishte nxënës, dhe shumë të tjerë ia vinin veshin fjalëve të tij. Si thotë atëherë Joani «askush»? Ai thotë «askush» në vend të «pak veta», sepse, po të kishte dashur të thoshte «fare askush», si do të kishte shtuar:

Vargu 33. «Ai që e ka pranuar dëshminë e tij, ka vulosur se Perëndia është i vërtetë.»

Këtu ai i prek nxënësit e vet, të cilët për një kohë s'kishin gjasë të ishin besimtarë të patundur. Se ata as pas kësaj nuk besuan tek ai, kjo duket qartë prej asaj që thuhet më pas; sepse Joani, edhe kur ndodhej në burg, i dërgoi që andej te Krishti, që t'i lidhte më fort pas tij. Po edhe atëherë mezi besuan, gjë të cilën Krishti e la të kuptohej kur tha: «Edhe lum ai që nuk do të skandalizohet me mua» (Mateu 11:6). Prandaj tani tha «Edhe askush nuk e pranon dëshminë e tij», që t'i bënte të sigurt nxënësit e vet; thua se u thoshte: «Mos e quani të rreme fjalën e tij, ngaqë për një kohë pak veta do të besojnë tek ai; sepse ‹Ai flet atë që ka parë›.» Për më tepër, ai e thotë këtë edhe që të prekë pandjeshmërinë e hebrenjve. Një akuzë që Ungjillori e ngriti kundër tyre që në fillim, duke thënë: «Erdhi te të vetët, edhe të vetët nuk e pritën.» Sepse kjo s'është qortim kundër tij, po akuzë kundër atyre që nuk e pritën (kap. 1:11).

«Ai që e ka pranuar dëshminë e tij, ka vulosur se Perëndia është i vërtetë.» Këtu ai gjithashtu i tremb, duke u treguar se ai që nuk beson tek ai, nuk mohon vetëm atë, po edhe Atin; prandaj shton:

Vargu 34. «Ai që e ka dërguar Perëndia, flet fjalët e Perëndisë.»

Meqë, pra, ai flet fjalët e tij, ai që beson dhe ai që nuk beson, i beson ose nuk i beson Perëndisë. «Ka vulosur», domethënë «ka pohuar». Pastaj, që t'ua shtojë frikën, thotë «se Perëndia është i vërtetë», duke treguar kështu se askush nuk mund ta mohonte Krishtin pa e bërë fajtor për gënjeshtër Perëndinë që e dërgoi. Sepse, duke qenë se ai nuk thotë asgjë veç asaj që vjen prej Atit, po gjithçka që thotë është e Atit, ai që nuk e dëgjon atë, nuk e dëgjon atë që e dërgoi. Shih si me këto fjalë ai përsëri i godet me frikë. Deri atëherë ata s'e quanin gjë të madhe të mos e dëgjonin Krishtin; prandaj mbajti mbi kokat e mosbesimtarëve një rrezik kaq të madh, që të mësonin se ata që nuk e dëgjojnë Krishtin, nuk e dëgjojnë vetë Perëndinë. Pastaj e vazhdon fjalimin, duke zbritur në masën e dobësisë së tyre, dhe thotë:

«Sepse Perëndia nuk e jep Frymën me masë.»

Përsëri, siç thashë, ai e ul fjalimin në një shkallë më të ulët; e ndryshon dhe e përshtat që ta pranojnë ata që e dëgjonin atëherë, sepse ndryshe s'do të mund t'i ngrinte lart e s'do t'ua shtonte frikën. Sepse, po të kishte thënë diçka të madhe e të lartë për vetë Jisuin, nuk do të kishin besuar, po ndoshta edhe do ta kishin përbuzur. Prandaj i ngre të gjitha te Ati, duke folur për Krishtin, njëfarë kohe, si për një njeri. Po ç'do të thotë me këtë «Perëndia nuk e jep Frymën me masë»? Ai do të tregojë se ne të gjithë e kemi marrë veprimin e Frymës me masë (sepse këtu me «Frymë» nënkupton veprimin e Frymës, sepse pikërisht ky është ai që ndahet), po që Krishti e ka gjithë veprimin e saj të pamatur e të plotë. Po të jenë të pamatura veprimet e tij, aq më tepër qenia e tij. A e sheh edhe se Fryma është e pafundme? Si mund të dyshohet me të drejtë ai që e ka marrë gjithë veprimin e Frymës, që i njeh gjërat e Perëndisë, që thotë «Flasim atë që kemi dëgjuar, edhe dëshmojmë atë që kemi parë» (kap. 3:11)? Ai nuk thotë asgjë që të mos jetë «prej Perëndisë» ose që të mos jetë prej «Frymës». Dhe për një kohë nuk thotë asgjë për Perëndinë Fjalë, po e bën gjithë mësimin e vet të besueshëm me anë të Atit e të Frymës. Se ka një Perëndi, e dinin; edhe se ka një Frymë, e dinin (ndonëse s'kishin mendim të drejtë për të); po se ka një Bir, nuk e dinin. Pikërisht për këtë arsye ai përherë i drejtohet Atit e Frymës, duke i forcuar që andej fjalët e veta. Sepse, po të mos e merrte parasysh kush këtë arsye dhe ta shqyrtonte gjuhën e tij më vete, ajo do të mbetej shumë poshtë dinjitetit të Krishtit. Krishti, pra, nuk ishte i denjë për besimin e tyre për shkak se kishte veprimin e Frymës (sepse s'ka nevojë për ndihmë që andej), po sepse vetë i mjafton vetvetes; veçse për një kohë Pagëzori u flet sipas kuptimit të njerëzve më të thjeshtë, ngaqë do t'i ngrejë dalëngadalë prej mendimeve të tyre të ulëta.

Dhe këtë e them që të mos kalojmë shkujdesur pranë asaj që përmbahet në Shkrimet, po ta shqyrtojmë plotësisht qëllimin e folësit, dobësinë e dëgjuesve dhe shumë pika të tjera në to. Sepse mësuesit nuk i thonë të gjitha ashtu si do të donin vetë, po zakonisht ashtu si e kërkon gjendja e dëgjuesve të tyre të dobët. Prandaj Pavli thotë: «Nuk munda t'ju flisja si njerëzve frymërorë, po si njerëzve mishërorë; ju ushqeva me qumësht, e jo me ushqim të fortë» (1 Korinthianëve 3:1-2). Do të thotë: «Vërtet dëshirova t'ju flisja si njerëzve frymërorë, po nuk munda»; jo se ai s'ishte i zoti, po se ata s'ishin në gjendje ta dëgjonin kështu. Kështu edhe Joani dëshironte t'u mësonte nxënësve disa gjëra të mëdha, po ata ende s'duronin dot t'i pranonin, prandaj ndalet më së shumti tek ajo që është më e përulur.

Prandaj na takon t'i hulumtojmë të gjitha me kujdes. Sepse fjalët e Shkrimeve janë armët tona frymërore; po, në mos ditshim si t'i vendosim ato armë e si t'i armatosim si duhet nxënësit tanë, ato e ruajnë vërtet fuqinë e vet, po nuk mund t'i ndihmojnë ata që i marrin. Le të marrim me mend se kemi një parzmore të fortë, një përkrenare, një mburojë e një shtizë; e le ta marrë dikush këtë armaturë e ta vërë parzmoren mbi këmbë, përkrenaren mbi sy në vend të kokës, e le të mos e vërë mburojën para gjoksit, po ta lidhë së prapthi te këmbët: a do të mund të nxjerrë ndonjë dobi prej armaturës? A nuk do të dëmtohet më fort? Kujtdo i është e qartë se po. E megjithatë jo për shkak të dobësisë së armëve, po për shkak të pazotësisë së njeriut që nuk di t'i përdorë mirë. Kështu është edhe me Shkrimet: po t'ua ngatërrojmë rendin, ato prapëseprapë e ruajnë fuqinë e vet, po nuk na sjellin dobi. Ndonëse gjithnjë jua them këtë edhe në veçanti edhe botërisht, s'arrij asgjë, po ju shoh gjithë kohën të gozhduar pas gjërave të kësaj jete, dhe as ëndërr s'i shihni punët frymërore. Prandaj jeta jonë është e shkujdesur, dhe ne që përpiqemi për të vërtetën kemi fare pak fuqi, edhe jemi bërë gazi i grekëve, i hebrenjve e i heretikëve. Po të kishit qenë të shkujdesur në punë të tjera dhe të tregonit këtu të njëjtën shpërfillje si gjetkë, as kështu nuk do të mund të mbroheshin veprimet tuaja; po tani, në punët e kësaj jete, secili prej jush, si zejtari ashtu edhe politikani, është më i mprehtë se shpata, kurse në gjërat e nevojshme e frymërore jemi më të topitur se kushdo; e bëjmë punën anësore punën tonë kryesore, kurse atë që duhej ta kishim çmuar më të ngutshme se çdo punë tjetër, s'e quajmë as si punë anësore. A nuk e dini se Shkrimet u shkruan jo vetëm për të parët e njerëzimit, po edhe për ne? A nuk e dëgjon Pavlin të thotë se «janë shkruar për këshillimin tonë, ne mbi të cilët kanë rënë fundet e botës; që me anë të durimit e të ngushëllimit të Shkrimeve të kemi shpresë» (1 Korinthianëve 10:11; Romakëve 15:4)? E di se flas kot, po prapë nuk do të pushoj së foluri, sepse kështu do të shfajësohem përpara Perëndisë, edhe sikur askush të mos më dëgjojë. Ai që u flet atyre që i vënë veshin, ka të paktën këtë për ta gëzuar fjalën e vet: bindjen e dëgjuesve; po ai që flet vazhdimisht e nuk dëgjohet, e megjithatë s'pushon së foluri, mund të jetë i denjë për nder më të madh se tjetri, sepse e përmbush vullnetin e Perëndisë sa mundet, edhe pse askush s'ia vë veshin. Megjithatë, ndonëse shpërblimi ynë do të jetë më i madh për shkak të mosbindjes suaj, ne më tepër dëshirojmë që ai të pakësohet e që shpëtimi juaj të shtohet, sepse e quajmë shpërblim të madh që ju të jeni të mirëpëlqyer. Dhe këtë e themi tani jo që t'jua bëjmë fjalimin të dhimbshëm e të rëndë, po që t'ju tregojmë hidhërimin që ndiejmë për shkak të shpërfilljes suaj. Dhëntë Perëndia që të çlirohemi të gjithë prej kësaj, që të kapemi pas zellit frymëror e të fitojmë të mirat e qiellit, me anë të hirit dhe të njeridashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia bashkë me Atin edhe me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.