Joani 4:40-43

«Samaritanët, pra, kur erdhën tek ai, iu lutën të qëndronte me ta; edhe qëndroi atje dy ditë. Edhe shumë më tepër besuan për shkak të fjalës së tij; edhe i thoshin gruas: ‹Tani besojmë, jo për fjalën tënde, sepse e dëgjuam ne vetë dhe e dimë se ky është me të vërtetë Krishti, Shpëtimtari i botës.› Edhe pas dy ditësh u nis që andej dhe shkoi në Galile.»

Asgjë nuk është më e keqe se smira dhe ligësia, asgjë më e dëmshme se mendjemadhësia; ajo e ka zakon të prishë dhjetë mijë të mira. Kështu hebrenjtë, që ua kalonin samaritanëve në dituri dhe kishin qenë gjithnjë të afërt me profetët, u treguan, pikërisht për këtë shkak, më poshtë se ata. Sepse këta i besuan vetëm dëshmisë së një gruaje, edhe, pa parë asnjë shenjë, dolën e iu lutën Krishtit të qëndronte me ta; kurse hebrenjtë, kur panë çudirat e tij, jo vetëm që nuk e mbajtën pranë tyre, po madje e dëbuan dhe përdorën çdo mjet për ta nxjerrë jashtë vendit të tyre, ndonëse pikërisht ardhja e tij kishte qenë për të mirën e tyre. Hebrenjtë e përzunë, kurse këta madje iu lutën të rrinte me ta. A nuk ishte, pra, më e udhës, më thuaj, që të priste ata që i kërkonin e i luteshin, sesa të ecte pas atyre që i kurdisnin gracka dhe e përzinin, kurse atyre që e donin e dëshironin ta mbanin pranë të mos u jepte veten? Sigurisht, kjo nuk do të kishte qenë e denjë për përkujdesjen e tij; prandaj ai edhe i pranoi, edhe qëndroi me ta dy ditë. Ata dëshironin ta mbanin pranë tyre pareshtur, (këtë e ka treguar Ungjillori, kur thotë se «iu lutën të qëndronte me ta»,) po këtë ai nuk e duroi, veçse ndenji me ta vetëm dy ditë; edhe në këto ditë shumë të tjerë besuan tek ai. E megjithatë, nuk kishte asnjë gjasë që këta të besonin, sepse s'kishin parë asnjë shenjë dhe kishin ndjenja armiqësore ndaj hebrenjve; po prapëseprapë, meqë e dhanë me çiltërsi gjykimin e tyre për fjalët e tij, kjo nuk i pengoi, po morën një bindje që kapërceu pengesat e tyre, dhe garuan me njëri-tjetrin për ta nderuar edhe më. Sepse, thotë Ungjillori, «i thanë gruas: ‹Tani besojmë, jo për fjalën tënde, sepse e dëgjuam ne vetë dhe e dimë se ky është me të vërtetë Krishti, Shpëtimtari i botës.›» Nxënësit ia kaluan mësueses së tyre. Me të drejtë mund t'i dënonin hebrenjtë, edhe me atë që besuan, edhe me atë që e pritën. Ai kishte hartuar tërë planin për hir të hebrenjve, e megjithatë ata kërkonin vazhdimisht ta vrisnin me gurë; kurse këta, kur ai as nuk kishte ndër mend të vinte tek ata, e tërhoqën drejt vetes. Ata, madje edhe me shenja, mbeten të pandrequr; këta, pa shenja, treguan besim të madh ndaj tij, dhe mburren pikërisht për këtë, që besojnë pa to; kurse të tjerët nuk pushonin: kërkonin gjithnjë shenja dhe e vinin në provë.

Kaq shumë nevojitet kudo një shpirt i ndershëm; edhe, në qoftë se e vërteta kap një shpirt të tillë, e mposht lehtë; po në qoftë se nuk e mposht, kjo nuk vjen nga ndonjë dobësi e së vërtetës, po nga mungesa e çiltërsisë në vetë shpirtin. Sepse edhe dielli, kur ndesh sy të kthjellët, i ndriçon lehtë; po në qoftë se nuk i ndriçon, faji është i dobësisë së tyre, jo i pafuqisë së tij.

Dëgjoni, pra, çfarë thonë këta: «E dimë se ky është me të vërtetë Krishti, Shpëtimtari i botës.» A e sheh se si e kuptuan menjëherë se ai do të tërhiqte botën drejt vetes, se erdhi për të vënë në rregull shpëtimin tonë të përbashkët, se nuk kishte ndër mend ta kufizonte kujdesin e tij vetëm te hebrenjtë, po ta mbillte fjalën e tij kudo? Hebrenjtë nuk vepruan kështu, po, duke u përpjekur të ngrinin drejtësinë e tyre, nuk iu nënshtruan drejtësisë së Perëndisë; kurse këta pohojnë se të gjithë e meritojnë ndëshkimin, duke shpallur bashkë me apostullin se «të gjithë mëkatuan dhe s'arrijnë në lavdinë e Perëndisë; edhe shfajësohen falas me anë të hirit të tij.» (Rom. 3:23, 24.) Sepse, kur thanë se ai ishte «Shpëtimtari i botës», treguan se bota ishte e humbur, dhe se ai nuk ishte thjesht një shpëtimtar, po një nga më të fuqishmit. Sepse shumë kishin ardhur për të «shpëtuar», edhe profetë, edhe engjëj; po ky, thotë ndokush, është Shpëtimtari i vërtetë, që jep shpëtimin e vërtetë, jo atë që zgjat vetëm për një kohë. Kjo rridhte nga një besim i kulluar. Edhe në të dyja mënyrat janë për t'u admiruar: sepse besuan, edhe sepse besuan pa shenja, (këta që Krishti i quan «të lumur», kur thotë: «Lum ata që nuk panë, e megjithatë besuan»,) (kap. 20:29,) edhe sepse e bënë me çiltërsi. Ndonëse e kishin dëgjuar gruan të thoshte me dyshim: «Mos është ky Krishti?», ata nuk thanë edhe vetë: «Edhe ne dyshojmë», ose «Kështu mendojmë», po thanë «E dimë», dhe jo thjesht «E dimë», po «E dimë se ky është me të vërtetë Shpëtimtari i botës». E njohën Krishtin jo si një nga të shumtët, po vërtet si «Shpëtimtar». E megjithatë, cilin kishin parë të shpëtuar? Kishin dëgjuar vetëm fjalët e tij, e prapë folën ashtu si do të kishin folur po të kishin parë çudira të shumta e të mëdha. E përse Ungjillorët nuk na i tregojnë këto fjalë, edhe se ai foli mrekullueshëm? Që të mësosh se ata kalojnë përsipër shumë çështjeve të rëndësishme, e megjithatë na e kanë treguar të tërën me anë të vetë ngjarjes. Sepse me fjalët e tij bindi një popull të tërë dhe një qytet të tërë. Kur dëgjuesit e tij nuk binden, atëherë shkrimtarët detyrohen të përmendin çfarë u tha, që askush, nga pandjeshmëria e dëgjuesve, të mos nxjerrë një gjykim kundër atij që u fliste.

«Edhe pas dy ditësh u nis që andej dhe shkoi në Galile.»

Vargu 44. «Sepse vetë Jisui dëshmoi se një profet nuk ka nder në vendin e vet.»

Përse shtohet kjo? Sepse ai nuk shkoi në Kapernaum, po në Galile, dhe që andej në Kana. Sepse, që të mos pyesësh përse nuk qëndroi me njerëzit e vet, po qëndroi me samaritanët, Ungjillori jep shkakun, kur thotë se ata nuk i vinin veshin; për këtë arsye ai nuk shkoi atje, që dënimi i tyre të mos ishte më i madh. Sepse mendoj se këtu ai flet për Kapernaumin si «vendin e tij». Tani, për të treguar se atje nuk mori kurrfarë nderi, dëgjoje si thotë: «Edhe ti, Kapernaum, që u lartësove deri në qiell, do të ulesh deri në Had.» (Mt. 11:23.) E quan «vendin e tij», sepse atje parashtroi fjalën e ikonomisë hyjnore dhe u ndal mbi të veçanërisht. «Po ç'të themi atëherë?», thotë ndokush, «a nuk shohim shumë të admiruar ndër të afërmit e tyre?» Së pari, gjykime të tilla nuk duhen nxjerrë nga raste të rralla; edhe pastaj, në qoftë se disa u nderuan ndër të vetët, do të ishin nderuar shumë më tepër në një vend të huaj, sepse afëria e ka zakon t'i bëjë njerëzit lehtë të përbuzur.

Vargu 45. «Kur, pra, erdhi në Galile, galileasit e pritën, sepse kishin parë të gjitha ato që bëri në Jerusalem gjatë festës, meqë edhe ata kishin shkuar në festë.»

A e sheh se pikërisht këta njerëz, për të cilët flitej kaq keq, dalin ata që i afrohen më shumë atij? Sepse njëri tha: «A mund të dalë gjë e mirë nga Nazareti?» (kap. 1:46), edhe një tjetër: «Kërko e shiko, sepse nga Galilea nuk del profet.» (kap. 7:52.) Këto i thanë për ta fyer, sepse shumica pandehnin se ishte nga Nazareti; e qortonin gjithashtu se ishte samaritan: «Ti je samaritan», tha njëri, «edhe ke demon.» (kap. 8:48.) E megjithatë, ja, edhe samaritanët, edhe galileasit besojnë, për turp të hebrenjve; madje samaritanët dalin më të mirë se galileasit, sepse të parët e pritën me anë të fjalëve të gruas, kurse të dytët atëherë kur panë çudirat që bëri.

Vargu 46. «Erdhi, pra, Jisui përsëri në Kana të Galilesë, ku e kishte bërë ujin verë.»

Ungjillori ia kujton dëgjuesit çudinë, për të ngritur lart lëvdatën e samaritanëve. Njerëzit e Kanës e pritën për shkak të çudirave që kishte bërë në Jerusalem dhe në atë vend; po jo kështu samaritanët: ata e pritën vetëm me anë të mësimit të tij.

Se erdhi, pra, «në Kana», Ungjillori e ka thënë, po nuk ka shtuar shkakun përse erdhi. Në Galile kishte ardhur për shkak të smirës së hebrenjve; po përse në Kana? Herën e parë erdhi i ftuar në një dasmë; po tani përse? Më duket, për të përforcuar me praninë e tij besimin që ishte mbjellë me anë të çudisë, edhe për t'i tërhequr edhe më shumë pranë vetes: erdhi tek ata pa u ftuar, la vendin e vet dhe i parapëlqeu ata.

«Edhe ishte një oborrtar, të cilit i biri ishte i sëmurë në Kapernaum.»

Vargu 47. «Kur dëgjoi se Jisui kishte ardhur nga Judea në Galile, shkoi tek ai dhe iu lut të zbriste e t'i shëronte të birin.»

Ky njeri me siguri ishte nga fisi mbretëror, ose kishte ndonjë pozitë nga detyra e tij, së cilës i ngjitej titulli «fisnik». Disa vërtet mendojnë se ky është ai njeriu që përmend Mateu (Mt. 8:5), po del se është një njeri tjetër, jo vetëm nga pozita e tij, po edhe nga besimi i tij. Ai tjetri, edhe kur Krishti ishte gati të shkonte tek ai, i lutet të rrinte aty; kurse ky, kur Krishti nuk i ofroi një gjë të tillë, e tërheq drejt shtëpisë së vet. Njëri thotë: «Nuk jam i denjë të hysh nën strehën time»; kurse ky tjetri madje e nxit, duke thënë: «Zbrit para se të vdesë im bir.» Në atë rast ai zbriti nga mali dhe hyri në Kapernaum; kurse këtu, meqë vinte nga Samaria dhe nuk shkoi në Kapernaum, po në Kana, ky njeri i doli përpara. Shërbëtorin e tjetrit e kishte zënë paraliza, kurse të birin e këtij e kishin zënë ethet.

«Edhe erdhi e iu lut t'i shëronte të birin, sepse ishte në prag të vdekjes.» Ç'thotë Krishti?

Vargu 48. «Në mos pafshi shenja e çudira, nuk do të besoni.»

E megjithatë, vetë ardhja dhe lutja drejtuar atij ishte shenjë besimi. Për më tepër, pas kësaj Ungjillori dëshmon për të, kur thotë se, kur Jisui i tha: «Shko, yt bir rron», ai i besoi fjalës së tij dhe shkoi. Po ç'kuptim ka, atëherë, ajo që thotë ai këtu? Ose i thotë këto fjalë duke miratuar samaritanët, sepse besuan pa shenja; ose për të prekur Kapernaumin, që mendohej se ishte qyteti i tij dhe nga i cili ishte ky njeri. Për më tepër, një njeri tjetër te Lluka, që thotë: «Zot, besoj», shtoi gjithashtu: «Ndihmo ti mosbesimin tim.» Kështu, edhe ky oborrtar, ndonëse besoi, nuk besoi plotësisht e si duhet, siç duket qartë kur pyeti «në ç'orë e lanë ethet», sepse donte të merrte vesh nëse kjo ndodhi vetvetiu, apo me urdhrin e Krishtit. Prandaj, kur e mori vesh se ishte «dje në orën e shtatë», atëherë «besoi ai vetë dhe gjithë shtëpia e tij».

A e sheh se ai besoi kur folën shërbëtorët e tij, jo kur foli Krishti? Prandaj Krishti qorton gjendjen shpirtërore me të cilën kishte ardhur tek ai dhe kishte folur ashtu, (kështu e tërhoqi edhe më shumë drejt besimit,) sepse para çudisë nuk kishte besuar fort. Se erdhi dhe u lut, kjo s'ishte gjë e çuditshme, sepse prindërit, nga dashuria e tyre e madhe, e kanë zakon të drejtohen jo vetëm te mjekët që u kanë besim, po edhe të bisedojnë me ata që s'u kanë besim, ngaqë duan të mos lënë asgjë pa provuar. Vërtet, që erdhi pa ndonjë qëllim të vendosur, duket nga kjo: ai e pa vetëm atëherë kur Krishti kishte ardhur në Galile; kurse, po të kishte besuar fort tek ai, nuk do të kishte ngurruar të shkonte në Jude, kur fëmija i tij ishte në prag të vdekjes. Ose, në qoftë se kishte frikë, as kjo nuk mund të durohet.

Vër re si vetë fjalët tregojnë dobësinë e njeriut: atëherë kur duhej, pasi Krishti i qortoi gjendjen shpirtërore, të përfytyronte diçka të madhe për të, edhe sikur të mos e kishte bërë më parë, dëgjo si zvarritet përtokë.

Vargu 49. «Zotëri», thotë ai, «zbrit para se të vdesë fëmija im.»

Sikur ai të mos mund ta ngjallte pas vdekjes, sikur të mos e dinte se në ç'gjendje ishte fëmija. Pikërisht për këtë Krishti e qorton dhe i prek ndërgjegjen, për të treguar se çudirat e tij bëheshin kryesisht për të mirën e shpirtit. Sepse këtu ai shëron atin, të sëmurë nga mendja, jo më pak se të birin, që të na bindë t'i vëmë veshin jo për shkak të çudirave të tij, po të mësimit të tij. Sepse çudirat nuk janë për besimtarët, po për jobesimtarët dhe për njerëzit më të trashë.

[3.] Atëherë, pra, nga shqetësimi i tij, oborrtari nuk u kushtoi vëmendje të madhe fjalëve, ose vetëm atyre që kishin të bënin me të birin; po më pas do të kujtonte ç'ishte thënë dhe do të nxirrte prej tyre dobinë më të madhe. Siç edhe ndodhi vërtet.

Po cili mund të jetë shkaku që, në rastin e kryeqindësit, ai ofroi vetë të shkonte, kurse këtu, ndonëse i ftuar, nuk shkon? Sepse në rastin e parë besimi ishte i përsosur, dhe prandaj mori përsipër të shkonte, që të mësonim gjykimin e drejtë të atij njeriu; kurse këtu oborrtari ishte i papërsosur. Prandaj, kur ai e nxiste vazhdimisht, duke thënë: «Zbrit», dhe nuk e dinte ende qartë se Jisui mund të shëronte edhe kur mungonte, Krishti tregon se edhe kjo ishte e mundur për të, që ky njeri, nga mosardhja e Jisuit, të fitonte atë njohuri që kryeqindësi e kishte prej vetes. Kështu, kur thotë: «Në mos pafshi shenja e çudira, nuk do të besoni», do të thotë: «Nuk keni ende besimin e drejtë, po ende ndieni ndaj meje ashtu si ndaj një profeti.» Prandaj, për të zbuluar veten dhe për të treguar se ai duhej të kishte besuar edhe pa çudira, tha atë që i tha edhe Filipit: «A beson se Ati është tek unë dhe unë tek Ati? Po të mos besoni, besomëni për vetë veprat.» (kap. 14:10, 11.)

Vargjet 51-53. «Edhe teksa ai po zbriste, shërbëtorët e tij i dolën përpara dhe i thanë: ‹Yt bir rron.› Atëherë ai i pyeti se në ç'orë filloi të përmirësohej. Edhe i thanë: ‹Dje në orën e shtatë e lanë ethet.› Kështu ati mori vesh se ishte pikërisht ajo orë në të cilën Jisui i tha: ‹Yt bir rron›; edhe besoi ai vetë dhe gjithë shtëpia e tij.»

A e sheh sa e dukshme ishte çudia? Fëmija nuk u çlirua nga rreziku thjesht, as në mënyrë të zakonshme, po menjëherë, kaq sa ajo që ndodhi u duk qartë se ishte pasojë jo e natyrës, po e veprimit të Krishtit. Sepse, kur kishte arritur te vetë portat e vdekjes, siç e tregoi ati me fjalët «Zbrit para se të vdesë fëmija im», ai u çlirua menjëherë nga sëmundja. Kjo gjë i nxiti edhe shërbëtorët, sepse ata ndoshta i dolën përpara zotërisë së tyre jo vetëm për t'i sjellë lajmin e mirë, po edhe ngaqë mendonin se ardhja e Jisuit tashmë ishte e tepërt, (sepse e dinin që zotëria i tyre kishte shkuar atje,) dhe kështu e takuan qysh në rrugë. Njeriu, i çliruar nga frika e tij, që atëherë e tutje u hodh drejt besimit, sepse donte të tregonte se ajo që u bë ishte fryt i udhëtimit të tij; dhe që atëherë kishte ëndje të dukej se nuk ishte munduar më kot; prandaj i vërtetoi të gjitha me saktësi, dhe «besoi ai vetë dhe gjithë shtëpia e tij». Sepse dëshmia pas kësaj ishte e pakundërshtueshme. Sepse ata që nuk kishin qenë të pranishëm, as e kishin dëgjuar Krishtin të fliste, as e dinin kohën, kur dëgjuan nga zotëria i tyre se koha ishte kjo e kjo, patën një provë të pakundërshtueshme të fuqisë së tij. Prandaj edhe ata besuan.

Ç'na mësojnë, pra, këto gjëra? Të mos presim çudira, as të mos kërkojmë peng të fuqisë së Perëndisë. Shoh shumë veta që edhe tani bëhen më të përshpirtshëm, kur, gjatë vuajtjeve të një fëmije ose sëmundjes së gruas, gëzojnë ndonjë ngushëllim; e megjithatë, ata duhet, edhe po të mos e marrin, të ngulmojnë njësoj në falënderim, në lavdërimin e Perëndisë. Sepse është detyra e shërbëtorëve me mendje të drejtë, dhe e atyre që ndiejnë për Zotin e tyre atë dashuri e përkushtim që u ka hije, të vrapojnë tek ai jo vetëm kur i fal, po edhe kur i fshikullon. Sepse edhe këto janë fryte të përkujdesjes së butë të Perëndisë; «Zoti ndreq atë që do, edhe fshikullon çdo bir që pranon», thotë Shkrimi. (Heb. 12:6.) Prandaj, kur njeriu i shërben vetëm në kohën e rehatisë, nuk jep prova për ndonjë dashuri të madhe dhe nuk e do Krishtin me pastërti. E përse flas për shëndet, a për pasuri të bollshme, a për varfëri, a për sëmundje? Edhe sikur të dëgjosh për gropën e zjarrtë ose për ndonjë gjë tjetër të tmerrshme, as atëherë nuk duhet të pushosh së foluri mirë për Zotin tënd, po duro dhe bëj gjithçka nga dashuria për të. Sepse kjo është detyra e shërbëtorëve me mendje të drejtë dhe e një shpirti të palëkundur; dhe ai që është i prirur në këtë mënyrë do të durojë lehtë të tashmen, do të fitojë të mirat që do të vijnë dhe do të gëzojë guxim të madh përpara Perëndisë; të cilin dhëntë Perëndia ta arrijmë të gjithë, me anë të hirit dhe të dashurisë njerëzore të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit, bashkë me Atin dhe me Frymën e Shenjtë, i qoftë lavdia, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.