Joani 4:54; 5:1

«Këtë çudi të dytë e bëri përsëri Jisui, kur erdhi nga Judea në Galile. Pas kësaj qe një festë e hebrenjve, edhe Jisui u ngjit në Jerusalem.»

[1.] Ashtu si në minierat e arit njeriu i zoti në atë punë nuk do të duronte të linte pa vënë re as damarin më të vogël, ngaqë edhe ai jep shumë pasuri, kështu edhe në Shkrimet e Shenjta është e pamundur të kalosh pa dëm qoftë edhe një jotë a një pikë: duhet t'i shqyrtojmë të gjitha. Sepse të gjitha janë thënë prej Frymës së Shenjtë, dhe asgjë e padobishme nuk është shkruar në to.

Shihni, për shembull, ç'thotë Ungjillori në këtë vend: «Këtë çudi të dytë e bëri përsëri Jisui, kur erdhi nga Judea në Galile.» Edhe vetë fjalën «e dytë» nuk e ka shtuar pa arsye, po që të lartësojë edhe më shumë lëvdatën e samaritanëve, duke treguar se, edhe kur qe bërë një çudi e dytë, ata që e panë nuk kishin arritur ende aq lart sa ata që nuk kishin parë asnjë.

«Pas kësaj qe një festë e hebrenjve.» Cila «festë»? Më duket se ajo e Pentikostisë. «Edhe Jisui u ngjit në Jerusalem.» Vazhdimisht, gjatë festave, ai shkonte shpesh në Qytet, pjesërisht që të dukej sikur festonte bashkë me ta, pjesërisht që të tërhiqte turmën e çiltër; sepse në ato ditë sidomos, më të thjeshtit dyndeshin më shumë se në kohë të tjera.

Vg. 2, 3. «Tani, në Jerusalem, ndodhet një pellg dhensh, që në gjuhën hebraike quhet Betesda, me pesë portikë. Në ta dergjej një turmë e madhe të sëmurësh: të çalë, të verbër, të tharë, që prisnin trazimin e ujit.»

Ç'lloj shërimi është ky? Ç'mister na zbulon? Sepse këto gjëra nuk janë shkruar shkel e shko, as pa qëllim, po, si me anë të një figure e parafigure, i skicojnë që më parë gjërat që do të vinin, që ajo çka ishte tejet e çuditshme, duke ardhur papritur, të mos ua dëmtonte të shumtëve fuqinë e besimit. Ç'është, pra, ajo që skicojnë? Do të jepej një Pagëzim me fuqi të madhe, dhurata më e madhe nga të gjitha, një Pagëzim që shlyen çdo mëkat dhe që i bën njerëzit të gjallë nga të vdekur. Këto gjëra, pra, paratregohen si në një pikturë me anë të pellgut, edhe me anë të shumë rrethanave të tjera. Së pari jepet një ujë që pastron njollat e trupave tanë dhe ato ndyrësira që nuk janë vërtet ndyrësira, po vetëm duken të tilla, si ato nga prekja e të vdekurit, ato nga lebra dhe nga shkaqe të tjera të ngjashme; nën besëlidhjen e vjetër mund të shohësh shumë gjëra që bëheshin me ujë për këtë arsye. Sidoqoftë, le të kalojmë tani te çështja që kemi përpara.

Së pari, pra, siç e thashë më parë, ai bën që me anë të ujit të hiqen ndyrësirat e trupave tanë, e pastaj edhe sëmundjet e llojllojshme. Sepse Perëndia, duke dashur të na afrojë më shumë te besimi në pagëzim, nuk shëron më vetëm ndyrësirat, po edhe sëmundjet. Sepse ato figura që i erdhën më afër (në kohë) realitetit, si për Pagëzimin, ashtu edhe për Pësimin e për të tjerat, ishin më të qarta se ato më të lashtat; dhe, ashtu si rojet pranë vetë princit janë më të shkëlqyera se ato më larg, kështu ishte edhe me parafigurat. Edhe «një engjëll zbriste e trazonte ujin» dhe i jepte një fuqi shëruese, që hebrenjtë të mësonin se aq më tepër Zoti i engjëjve mund t'i shërojë sëmundjet e shpirtit. Megjithatë, ashtu si këtu nuk ishte thjesht natyra e ujit ajo që shëronte (përndryshe kjo do të ndodhte gjithnjë), po uji i bashkuar me veprimin e engjëllit, kështu edhe në rastin tonë nuk është thjesht uji ai që vepron, po, kur ai merr hirin e Frymës, atëherë i shlyen të gjitha mëkatet tona. Rreth këtij pellgu «dergjej një turmë e madhe të sëmurësh: të verbër, të çalë, të tharë, që prisnin trazimin e ujit»; po atëherë sëmundja i bëhej pengesë atij që donte të shërohej, kurse tani secili ka mundësi të afrohet, sepse tani nuk është një engjëll ai që trazon ujin, po Zoti i engjëjve, që vepron gjithçka. I sëmuri nuk mund të thotë tani «Nuk kam njeri»; nuk mund të thotë «Ndërsa unë vij, një tjetër zbret para meje»; edhe sikur të vinte gjithë bota, hiri nuk shterron, fuqia nuk mbaron, po mbetet po aq e madhe sa ishte më parë. Ashtu si rrezet e diellit japin dritë çdo ditë e prapë nuk shterrojnë, as nuk u pakësohet drita duke dhënë kaq bollëk, kështu, dhe aq më tepër, fuqia e Frymës nuk pakësohet aspak nga numri i atyre që gëzojnë prej saj. Edhe kjo çudi u bë që njerëzit të besonin më lehtë se ai mund të shërojë edhe sëmundjet e shpirtit, ngaqë mësuan se me ujë mund të shërohen sëmundjet e trupit dhe u ushtruan gjatë në këtë.

Po përse Jisui, duke i lënë të tjerët, erdhi te një njeri që kishte tridhjetë e tetë vjet i sëmurë? Edhe përse e pyeti «A do të bëhesh i shëndoshë?» Jo që të mësonte gjë, sepse kjo ishte e panevojshme; po që të tregonte këmbënguljen e njeriut, edhe që ne të merrnim vesh se pikërisht për këtë i la të tjerët dhe erdhi tek ai. Po ç'thotë ai? «Po, Zot», thotë, «po nuk kam njeri që të më hedhë në pellg kur trazohet uji; dhe ndërsa unë vij, një tjetër zbret para meje.»

Jisui pyeti «A do të bëhesh i shëndoshë?» pikërisht që ne të mësonim këto rrethana, dhe nuk tha «A do që të të shëroj?» (sepse deri atëherë ai njeri nuk kishte formuar ndonjë mendim të lartë për të), po «A do të bëhesh i shëndoshë?». E mahnitshme ishte këmbëngulja e të paralizuarit: kishte tridhjetë e tetë vjet i sëmurë, dhe çdo vit, duke shpresuar të çlirohej nga sëmundja, vazhdonte të rrinte aty e nuk largohej. Po të mos kishte qenë shumë këmbëngulës, a nuk do të mjaftonte e ardhmja, në mos e shkuara, që ta largonte nga ai vend? Mendoni, ju lutem, sa syçelët duhej të ishin të sëmurët e tjerë atje, meqë koha kur trazohej uji ishte e pacaktuar. Të çalët e të sakatët mund ta vërenin, po si e shihnin të verbrit? Ndoshta e merrnin vesh nga britma që ngrihej.

[2.] Le të turpërohemi, pra, të dashur, le të turpërohemi, dhe le të rënkojmë për përtacinë tonë të tepërt. «Tridhjetë e tetë vjet» kishte pritur ai njeri pa e marrë atë që dëshironte, e prapë nuk u largua. Dhe kishte dështuar jo nga ndonjë shkujdesje e vet, po sepse shtypej dhe pësonte dhunë prej të tjerëve; e megjithatë nuk u ligështua; kurse ne, po të kemi ngulmuar dhjetë ditë të lutemi për diçka dhe nuk e kemi marrë, pastaj jemi tepër të plogët për të treguar të njëjtin zell. Dhe njerëzve u presim kaq gjatë: luftojmë, durojmë vështirësi, bëjmë shërbime robërore, e shpesh, në fund, dalim të zhgënjyer; kurse Zotin tonë, prej të cilit jemi të sigurt se do të marrim një shpërblim më të madh se mundi ynë (sepse, thotë apostulli, «Shpresa nuk turpëron», Rom. 5:5), pikërisht atë s'durojmë ta presim me zellin që i takon. Ç'ndëshkim meriton kjo! Sepse, edhe sikur të mos merrnim asgjë prej tij, a nuk duhet ta çmojmë vetë të biseduarit vazhdimisht me të si burim të dhjetë mijë bekimeve? «Po lutja e vazhdueshme është gjë e mundimshme.» E ç'gjë që i përket virtytit nuk është e mundimshme? «Në të vërtetë», thotë dikush, «pikërisht kjo është plot vështirësi të madhe: që kënaqësia i është lidhur vesit, kurse mundi virtytit.» Edhe shumë veta, mendoj, e ngrenë këtë si pyetje. Cila mund të jetë atëherë arsyeja? Perëndia në fillim na dha një jetë pa shqetësime dhe të çliruar nga mundi. Nuk e përdorëm dhuratën si duhej, po u prishëm ngaqë rrinim kot, dhe u dëbuam nga Parajsa. Për këtë arsye, jetën tonë të mëpasme e bëri një jetë mundi, duke i parashtruar njerëzimit, si të thuash, arsyet e veta për këtë, dhe duke thënë: «Në fillim ju lejova të bënit një jetë kënaqësie, po liria ju bëri më të këqij; prandaj urdhërova që tash e tutje mbi ju të vihet mundi dhe djersa.» Dhe, kur as ky mund nuk na frenoi, na dha pastaj një ligj me shumë urdhërime, duke na e vënë si fre e kapistër që i vihen një kali të egër për t'ia ndalur hovet, ashtu si bëjnë zbutësit e kuajve. Ja pse jeta është e mundimshme: sepse ajo që na rrënon zakonisht është të rrimë pa bërë asgjë. Sepse natyra jonë nuk e duron të rrijë pa punë, po anon lehtë drejt ligësisë. Le të themi se njeriu i përkorë, dhe ai që i kryen si duhet virtytet e tjera, nuk ka nevojë për mund, po i bën të gjitha në gjumë: edhe kështu, si do ta kishim përdorur rehatinë tonë? A nuk do të ishte për mendjemadhësi e mburrje? «Po përse», thotë dikush, «iu lidh kënaqësia e madhe vesit, kurse mundi e lodhja e madhe virtytit?» Ej, ç'falënderim do të kishe pasur, edhe për çfarë do të kishe marrë shpërblim, po të mos ishte gjëja e vështirë? Edhe tani mund të të tregoj shumë veta që nga natyra e urrejnë të kenë të bëjnë me gra dhe e shmangin bisedën me to si të papastër: a do t'i quajmë atëherë këta të dëlirë, a do t'i kurorëzojmë, më thuaj, dhe do t'i shpallim fitimtarë? Kurrsesi. Dëlirësia është vetëpërmbajtje, është mposhtja e kënaqësive që na luftojnë; ashtu si në luftë shenjat e fitores janë më të nderuara kur beteja është e ashpër, jo kur askush nuk ngre dorë kundër nesh. Shumë veta janë nga vetë natyra pa pasione: a do t'i quajmë këta të butë? Aspak. Prandaj Zoti, pasi përmend tri llojet e eunukëve, dy prej tyre i lë pa kurorë, kurse njërin e fut në mbretërinë e qiejve. (Mt. 19:12.) «Po ç'nevojë», thotë dikush, «kishte për ligësinë?» Edhe unë e them këtë. «Atëherë, ç'e solli ligësinë në jetë?» Ç'tjetër, veç shkujdesjes sonë të qëllimshme? «Po», thotë dikush, «duhej të kishte vetëm njerëz të mirë.» Mirë, po ç'i ka hije njeriut të mirë? Të rrijë zgjuar e i esëll, apo të flerë e të gërhasë? «Edhe përse», thotë dikush, «nuk u duk e drejtë që njeriu të vepronte mirë pa u munduar?» Flet fjalë që u shkojnë kafshëve, ose grykësve, ose atyre që e bëjnë barkun perëndi të tyre. Sepse, që të tregoj se këto janë fjalë marrëzie, përgjigjmu kësaj. Le të themi se ishte një mbret dhe një gjeneral, dhe, ndërsa mbreti flinte ose ishte i dehur, gjenerali duronte vështirësi dhe ngrinte shenjën e fitores: e kujt do ta quaje fitoren? Kush do të shijonte kënaqësinë e asaj që u bë? A e sheh se shpirti është më i prirur pikërisht drejt atyre gjërave për të cilat është munduar? Prandaj Perëndia i bashkoi mundimet me virtytin, duke dashur të na bëjë ta duam atë. Për këtë arsye e çmojmë virtytin, edhe pse vetë nuk veprojmë drejt, kurse e dënojmë vesin, edhe pse është shumë i këndshëm. Edhe po të thuash: «Përse nuk i çmojmë ata që janë të mirë nga natyra më shumë se ata që janë të tillë nga zgjedhja?», ne të përgjigjemi: Sepse është e drejtë të parapëlqesh atë që mundohet përpara atij që nuk mundohet. Sepse përse mundohemi ne? Ngaqë ti nuk e durove me masë të rrosh pa mund. Për më tepër, po ta shqyrtosh mirë, edhe në mënyra të tjera përtacia na rrënon zakonisht dhe na shkakton shumë shqetësime. Le ta mbyllim, po deshët, një njeri, vetëm duke e ushqyer e përkëdhelur, pa e lënë të ecë e pa e nxjerrë të punojë, po le të shijojë tryezën dhe shtratin, dhe le të jetojë përherë në rehati: ç'do të ishte më e mjerë se një jetë e tillë? «Po», thotë dikush, «të punosh është një gjë, të mundohesh është tjetër.» Po, mirëpo atëherë njeriu mund të punonte pa u munduar. «Edhe a është kjo e mundur?», thotë. Po, është e mundur; Perëndia madje e deshi, po ti nuk e durove. Prandaj të vuri të punoje në kopsht, duke të caktuar një punë, po pa i shtuar asnjë mund. Sepse, po të ishte munduar njeriu që në fillim, Perëndia nuk do të kishte vënë pastaj mundin si ndëshkim. Sepse është e mundur të punosh e të mos lodhesh, ashtu si bëjnë engjëjt. Që të tregoj se ata punojnë, dëgjo ç'thotë Davidi: «Ju që shquheni për fuqi, që bëni fjalën e tij.» (Ps. 103:20, LXX.) Mungesa e forcës shkakton tani shumë lodhje, po atëherë nuk ishte kështu. Sepse «ai që ka hyrë në prehjen e tij, ka pushuar edhe ai», thotë dikush, «nga punët e veta, ashtu si Perëndia nga të vetat» (Heb. 4:10): pa e pasur fjalën këtu për mosveprimin, po për pushimin nga mundi. Sepse Perëndia punon edhe tani, siç thotë Krishti: «Ati im punon deri tani, edhe unë punoj.» (kreu 5:17.) Prandaj ju këshilloj që, duke lënë mënjanë çdo shkujdesje, të jeni të zellshëm për virtytin. Sepse kënaqësia e ligësisë është e shkurtër, po dhimbja zgjat; te virtyti, përkundrazi, gëzimi nuk plaket, kurse mundi zgjat vetëm një kohë. Virtyti, edhe para se të ndahen kurorat, e gjallëron punëtorin e vet dhe e ushqen me shpresa; kurse vesi, edhe para kohës së ndëshkimit, e dënon atë që punon për të, duke ia brejtur e trembur ndërgjegjen dhe duke e bërë të përfytyrojë çdo të keqe. A nuk janë këto gjëra më të këqija se çdo mund, se çdo lodhje? Edhe sikur të mos ishin kështu, sikur të kishte kënaqësi, ç'do të ishte më e pavlerë se ajo kënaqësi? Sepse, sapo shfaqet, fluturon tutje, duke u vyshkur e duke ikur para se ta kapësh, qoftë kënaqësia e bukurisë, qoftë e rehatisë, qoftë e pasurisë; sepse ato nuk pushojnë së prishuri dita-ditës. Po kur, veç kësaj, mbi këtë kënaqësi ka ndëshkim e hakmarrje, ç'mund të jetë më e mjeruar se ata që shkojnë pas saj? Duke e ditur, pra, këtë, le të durojmë gjithçka për virtytin, që kështu të gëzojmë kënaqësinë e vërtetë, me anë të hirit dhe të njeridashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia, bashkë me Atin dhe me Frymën e Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.