Joani 5:14

[1.] Gjë e frikshme është mëkati, e frikshme, dhe rrënim i shpirtit; madje shpesh dëmi i tij, nga teprimi, ka vërshuar edhe mbi trupat e njerëzve. Sepse zakonisht, kur shpirti sëmuret, ne s'ndiejmë asnjë dhimbje; por, po të pësojë trupi qoftë edhe një lëndim të vogël, përpiqemi me çdo mënyrë ta çlirojmë nga sëmundja, sepse e ndiejmë sëmundjen. Prandaj Perëndia shpesh e ndëshkon trupin për shkeljet e shpirtit, që, me anë të rrahjes së pjesës më të ulët, edhe pjesa më e mirë të marrë njëfarë shërimi. Kështu edhe te korinthasit, Pavli e shëroi kurorëshkelësin, duke frenuar sëmundjen e shpirtit me shkatërrimin e mishit; vuri thikën mbi trup dhe kështu e shtypi të keqen, si ndonjë mjek i zoti që përdor djegien e jashtme për hidropizinë ose për shpretkën, kur ato s'pranojnë t'u nënshtrohen barnave të brendshme. Këtë e bëri Krishti edhe me të paralizuarin, siç e tregoi kur tha: «Ja, u bëre i shëndoshë; mos mëkato më, që të mos të vijë gjë më e keqe.»

Tani, ç'mësojmë nga kjo? Së pari, se sëmundja e tij kishte ardhur nga mëkatet e tij; së dyti, se duhet t'i besojmë ato që thuhen për zjarrin e ferrit; së treti, se ndëshkimi është i gjatë, madje i pafund. Ku janë tani ata që thonë: «Vrava brenda një ore, shkela kurorën në një çast të vogël, e do të ndëshkohem përjetë?» Sepse ja, ky njeri s'kishte mëkatuar për aq vjet sa vuajti, kurse kishte kaluar një jetë të tërë nën ndëshkim; dhe mëkatet nuk gjykohen sipas kohës, po sipas natyrës së shkeljeve. Përveç kësaj, mund të shohim edhe një gjë tjetër: se, ndonëse kemi vuajtur rëndë për mëkatet e mëparshme, në rënçim përsëri në të njëjtat, do të vuajmë shumë më rëndë. Dhe me arsye; sepse ai që s'bëhet më i mirë as nga ndëshkimi, pastaj shpihet, si i pandjeshëm dhe përbuzës, drejt një ndëshkimi edhe më të rëndë. Faji vetë duhej të mjaftonte për ta frenuar dhe për ta bërë më të matur njeriun që një herë ka rrëshqitur; por, kur as shtimi i ndëshkimit s'e bën këtë, atëherë ai me të drejtë kërkon mundime më të hidhura. Tani, në qoftë se edhe në këtë botë, kur pas ndëshkimit biem përsëri në të njëjtat mëkate, dënohemi edhe më rëndë se më parë, a nuk duhet atëherë, kur pas mëkatit s'jemi ndëshkuar fare, të kemi frikë së tepërmi e të dridhemi, si njerëz që do të pësojnë diçka që s'ka të ndrequr? «E përse», thotë dikush, «nuk ndëshkohen kështu të gjithë? Sepse shohim shumë njerëz të këqij të shëndoshë në trup, plot fuqi dhe që gëzojnë begati të madhe.» Por le të mos rrimë të shkujdesur; përkundrazi, le t'i vajtojmë ata pikërisht në këtë rast, sepse fakti që s'kanë pësuar asgjë këtu i shpie drejt një shpagimi më të rëndë atje. Siç e shpall Pavli kur thotë: «Po tani, kur gjykohemi, ndreqemi prej Zotit, që të mos dënohemi bashkë me botën»; sepse ndëshkimet këtu janë për paralajmërim, kurse atje për shpagim.

«Ç'të themi atëherë», thotë dikush, «a vijnë të gjitha sëmundjet nga mëkati?» Jo të gjitha, po pjesa më e madhe e tyre; disa vijnë nga lloje të ndryshme jetese të shthurur, sepse grykësia, mospërmbajtja dhe përtacia sjellin vuajtje të tilla. Por rregulli i vetëm që kemi për të mbajtur është ta durojmë çdo goditje me falënderim; sepse ato dërgohen për shkak të mëkateve tona, siç shohim te Librat e Mbretërve njërin që e zuri përdhesi; dërgohen edhe që të dalim të sprovuar, siç i thotë Zoti Jobit: «A mendon se të fola për ndonjë arsye tjetër, veçse që të dukesh i drejtë?»

Po përse Krishti, në rastin e këtyre të paralizuarve, i nxjerr në pah mëkatet e tyre? Sepse edhe atij te Mateu, që dergjej në shtrat, i thotë: «Bir, merr zemër, të falen mëkatet e tua»; edhe këtij: «Ja, u bëre i shëndoshë; mos mëkato më.» E di se disa e shpifin këtë të paralizuar, duke pohuar se ai qe një paditës i Krishtit dhe se prandaj iu drejtua kjo fjalë; po ç'do të themi atëherë për tjetrin te Mateu, që dëgjoi thuajse po ato fjalë? Sepse Krishti i thotë edhe atij: «Të falen mëkatet e tua.» Prej kësaj duket qartë se as këtij njeriu nuk iu fol kështu për arsyen që pretendojnë ata. Këtë mund ta shohim edhe më qartë nga ato që vijojnë; sepse, thotë Ungjillori, «Pastaj Jisui e gjeti në tempull», gjë që tregon devotshmërinë e tij të madhe; sepse ai nuk shkoi nëpër sheshet e tregut e nëpër shëtitore, as iu dha kënaqësive e rehatisë, po mbeti në tempull, ndonëse do të përballej me një sulm kaq të ashpër dhe do të ngacmohej nga të gjithë atje. Megjithatë, asnjë nga këto s'e bindi të largohej nga tempulli. Për më tepër, Krishti, edhe pasi e gjeti, madje edhe pasi ai kishte biseduar me hebrenjtë, s'la të kuptohej asgjë e tillë. Sepse, po të kishte dashur ta akuzonte për këtë, do t'i kishte thënë: «A po provon përsëri të njëjtat mëkate si më parë? A s'u bëre më i mirë nga shërimi yt?» Por ai s'tha asgjë të tillë, po thjesht e siguron për të ardhmen.

[2.] Përse atëherë, kur shëroi të çalët e të gjymtuarit, s'përmendi asgjëherë gjë të ngjashme? Mua më duket se sëmundjet e këtyre (të paralizuarve) lindnin nga vepra mëkati, kurse ato të të tjerëve nga dobësi e natyrshme. Ose, në mos qoftë kështu, atëherë me anë të këtyre njerëzve dhe të fjalëve që u tha atyre, ai u foli edhe të tjerëve. Sepse, meqë kjo sëmundje është më e rëndë se çdo tjetër, me anë të më të madhes ndreq edhe më të voglat. Dhe, ashtu si, kur pati shëruar një tjetër, e porositi t'i jepte lavdi Perëndisë, duke ia drejtuar këtë nxitje jo vetëm atij, po nëpërmjet tij të gjithëve, kështu ua drejton edhe këtyre, e nëpërmjet këtyre gjithë njerëzimit tjetër, atë nxitje e këshillë që u dha atyre me gojë. Përveç kësaj, mund të themi edhe se Jisui vuri re një durim të madh në shpirtin e tij dhe ia drejtoi nxitjen si njeriut që ishte në gjendje ta priste urdhrin e tij, duke e mbajtur në shëndet si me anë të së mirës, ashtu edhe me anë të frikës nga të këqijat e ardhshme.

Vër re edhe mungesën e mburrjes. Nuk tha: «Ja, unë të bëra të shëndoshë», po: «U bëre i shëndoshë; mos mëkato më.» Dhe përsëri, jo: «që të mos të ndëshkoj unë», po: «që të mos të vijë gjë më e keqe», duke i vënë të dyja shprehjet jo në vetën e vet dhe duke treguar se shërimi qe më fort prej hiri se prej merite. Sepse s'i shpalli se u lirua pasi kishte vuajtur masën e merituar të ndëshkimit, po se u bë i shëndoshë prej dashamirësisë. Po të mos kishte qenë kështu, do të kishte thënë: «Ja, ke vuajtur ndëshkim të mjaftueshëm për mëkatet e tua; qëndro i patundur për të ardhmen.» Po tani ai s'foli kështu, po si? «Ja, u bëre i shëndoshë; mos mëkato më.» Le t'i përsërisim vazhdimisht këto fjalë me veten tonë; dhe, në qoftë se, pasi na kanë ndëshkuar, jemi liruar, le t'i thotë secili vetes: «Ja, u bëre i shëndoshë; mos mëkato më.» Po, në qoftë se nuk pësojmë ndëshkim edhe pse vazhdojmë në të njëjtat udhë, le ta bëjmë mburojë për veten atë fjalë të Apostullit: «Mirësia e Perëndisë na shpie në pendim; po ne, sipas ashpërsisë e zemrës sonë të papenduar, mbledhim për vete zemërim.»

Dhe jo vetëm duke forcuar trupin e të sëmurit, po edhe në një mënyrë tjetër, i dha atij një provë të fortë të Hyjnisë së tij; sepse, duke thënë «mos mëkato më», tregoi se i dinte të gjitha shkeljet që ai kishte bërë më parë; dhe me këtë do t'ia fitonte besimin për të ardhmen.

Vargu 15. «Njeriu iku dhe u tha hebrenjve se ishte Jisui ai që e bëri të shëndoshë.»

Vër re përsëri se si vazhdon në po atë qëndrim të drejtë. Nuk thotë: «Ky është ai që tha: ‹Merr shtratin tënd›», po, sa herë që ata ngrinin këtë akuzë në dukje, ai sa herë parashtronte mbrojtjen, duke shpallur sërish Shëruesin e tij dhe duke kërkuar t'i tërhiqte e t'i lidhte të tjerët pas tij. Sepse ai nuk ishte aq i pandjeshëm sa, pas një të mire e një porosie të tillë, të tradhtonte Bamirësin e tij dhe të fliste ashtu me qëllim të keq. Të kishte qenë egërsirë, të kishte qenë diçka jonjerëzore e prej guri, e mira dhe frika do të mjaftonin për ta frenuar, sepse, duke e pasur kërcënimin brenda vetes, do të kishte pasur frikë se mos pësonte «gjë më të keqe», tashmë që kishte marrë provat më të mëdha të fuqisë së Mjekut të tij. Përveç kësaj, po të kishte dashur ta shpifte, s'do të kishte thënë asgjë për shërimin e vet, po do të kishte përmendur e do t'i kishte vënë përballë prishjen e së shtunës. Po s'është kështu, kurrsesi jo; fjalët janë fjalë guximi e çiltërsie të madhe; ai e shpall Bamirësin e vet jo më pak se ç'e shpalli i verbri. Sepse ç'tha ai? «Bëri baltë dhe m'i leu sytë»; kështu edhe ky njeriu për të cilin flasim tani: «Jisui është ai që më bëri të shëndoshë.»

Vargu 16. «Prandaj hebrenjtë e përndiqnin Jisuin edhe kërkonin ta vrisnin, sepse i bënte këto të shtunën.» Ç'thotë atëherë Krishti?

Vargu 17. «Ati im punon deri tani, edhe unë punoj.»

Kur pati nevojë të bënte mbrojtjen për nxënësit, ai solli Davidin, bashkëshërbëtorin e tyre, duke thënë: «A nuk keni lexuar ç'bëri Davidi kur i erdhi uria?» Po, kur mbrojtja duhej bërë për veten, iu drejtua Atit, duke treguar në dy mënyra barazinë e tij: duke e quajtur Perëndinë Atin e tij në kuptim të veçantë, dhe duke bërë po ato gjëra që bënte Ai. «E përse s'përmendi ç'ndodhi në Jeriko?» Sepse deshi t'i ngrinte nga toka, që të mos e vështronin më si njeri, po si Perëndi, dhe si atë që ka të drejtë të vërë ligje; sepse, po të mos kishte qenë vetë Biri i vërtetë dhe i njëqenshëm me Atin, mbrojtja do të kishte qenë më e keqe se akuza. Sepse, po të kishte ndryshuar një mëkëmbës një ligj mbretëror, dhe, kur akuzohej për këtë, të mbrohej në këtë mënyrë, duke thënë: «Po, sepse edhe mbreti ka shfuqizuar ligje», s'do të mund të shpëtonte, po kështu do të rëndonte peshën e akuzës. Por në këtë rast, meqë dinjiteti është i barabartë, mbrojtja bëhet e përsosur mbi baza krejt të sigurta. «Nga akuzat», thotë ai, «prej të cilave e shfajësoni Perëndinë, shfajësoni edhe mua.» Prandaj tha së pari «Ati im», që t'i bindte, edhe kundër dëshirës së tyre, t'ia njihnin po atë barazi, nga nderimi për Birërinë e tij të pohuar qartë.

Në qoftë se dikush thotë: «Po si ‹punon› Ati, i cili të shtatën ditë pushoi nga të gjitha veprat e tij?», le të mësojë mënyrën se si Ai ‹punon›. Cila është, pra, mënyra e punës së tij? Ai kujdeset për gjithçka që është krijuar, e mban të gjithën bashkë. Prandaj, kur sheh diellin që lind e hënën që rend në shtegun e vet, liqenet e burimet e lumenjtë e shirat, rrjedhën e natyrës në farat dhe në trupat tanë e në ata të qenieve pa arsye, dhe gjithë të tjerat që e përbëjnë këtë gjithësi, atëherë mëso punën e pandalur të Atit. «Sepse e bën diellin e tij të lindë mbi të këqijtë edhe mbi të mirët, edhe dërgon shi mbi të drejtët edhe mbi të padrejtët.» Dhe përsëri: «Nëse Perëndia e vesh kështu barin e fushës, që sot është edhe nesër hidhet në zjarr»; dhe, duke folur për zogjtë, tha: «Ati juaj qiellor i ushqen ato.»

[3.] Atje, pra, gjithçka që bëri të shtunën, e bëri vetëm me fjalë, dhe s'shtoi asgjë më tepër, po i hodhi poshtë akuzat e tyre me atë që u bë në tempull dhe me vetë praktikën e tyre. Po këtu, ku urdhëroi të bëhej një vepër, ngritja e një shtrati (gjë jo dhe aq e rëndësishme sa i përket çudisë, ndonëse me të tregoi një pikë: një shkelje të hapur të së shtunës), ai e ngre fjalën drejt diçkaje më të madhe, duke dashur t'i mahniste më fort me anë të dinjitetit të Atit dhe t'i ngrinte drejt një mendimi më të lartë. Prandaj, kur fjala e tij është për të shtunën, ai s'mbrohet as thjesht si njeri, as thjesht si Perëndi, po herë në një mënyrë, herë në tjetrën; sepse deshi t'i bindte si për përuljen e Ikonomisë, ashtu edhe për Dinjitetin e Hyjnisë së tij. Prandaj tani mbrohet si Perëndi, sepse, po të kishte biseduar përherë me ta thjesht si njeri, ata do të mbeteshin në po atë gjendje të ulët. Prandaj, që të mos ndodhë kjo, ai sjell Atin. Megjithatë, edhe vetë krijimi ‹punon› të shtunën (sepse dielli rend, lumenjtë rrjedhin, burimet gufojnë, gratë lindin); po, që të mësosh se ai nuk është prej krijimit, s'tha: «Po, unë punoj, sepse krijimi punon», po: «Po, unë punoj, sepse Ati im punon.»

Vargu 18. «Prandaj hebrenjtë kërkonin edhe më tepër ta vrisnin, sepse jo vetëm e prishte të shtunën, po edhe thoshte se Perëndia ishte Ati i tij, duke e bërë veten të barabartë me Perëndinë.»

Dhe këtë ai s'e pohoi vetëm me fjalë, po me vepra, sepse jo vetëm në të folur, po edhe më shpesh me anë të veprave e shpalli. Përse kështu? Sepse fjalëve të tij mund t'i kundërviheshin dhe ta akuzonin për mendjemadhësi; por, kur panë vërtetësinë e veprave të tij të dëshmuar nga pasojat, dhe fuqinë e tij të shpallur me anë të veprave, pas kësaj s'mund të thoshin asgjë kundër tij.

Po ata që s'i pranojnë këto fjalë me mendje të drejtë pohojnë se «Krishti s'e bëri veten të barabartë me Perëndinë, po hebrenjtë e dyshuan këtë.» Ejani, pra, të kalojmë nga fillimi gjithë ç'është thënë. Më thuaj: e përndoqën hebrenjtë Jisuin, apo jo? Është e qartë për këdo se e përndoqën. E përndoqën për këtë arsye, apo për diçka tjetër? Përsëri pranohet se qe për këtë. E prishi, pra, të shtunën, apo jo? Kundër faktit që e prishi, askush s'mund të thotë gjë. E quajti Perëndinë Atin e tij, apo nuk e quajti kështu? Edhe kjo është e vërtetë. Atëherë edhe pjesa tjetër del me po atë domosdoshmëri; sepse, ashtu si të quash Perëndinë Atin tënd, të prishësh të shtunën, dhe të përndiqesh nga hebrenjtë për të parën e sidomos për të dytën, nuk qenë send i një përfytyrimi të rremë, po fakt i vërtetë, kështu edhe të bësh veten të barabartë me Perëndinë qe pohim i po atij kuptimi.

Dhe këtë mund ta shohësh më qartë nga ajo që ai kishte thënë më parë, sepse «Ati im punon, edhe unë punoj» është shprehja e Atij që e shpall veten të barabartë me Perëndinë. Sepse në këto fjalë s'ka shënuar asnjë ndryshim. S'tha: «Ai punon, e unë shërbej», po: «Ashtu si punon Ai, kështu punoj edhe unë»; dhe kështu shpalli barazi të plotë. Por, po të mos kishte dashur ta vërtetonte këtë, dhe hebrenjtë ta kishin menduar pa arsye, ai s'do t'i kishte lënë mendjet e tyre të gënjeheshin, po do ta kishte ndrequr këtë. Për më tepër, as Ungjillori s'do të kishte heshtur për këtë çështje, po do të kishte thënë hapur se hebrenjtë kështu menduan, por se Jisui s'e bëri veten të barabartë me Perëndinë. Ashtu si e bën pikërisht këtë në një vend tjetër, kur vë re se diçka u tha në një mënyrë e u kuptua në një tjetër; si për shembull: «Prishni këtë tempull», tha Krishti, «edhe për tri ditë do ta ngre», duke folur për mishin e tij. Po hebrenjtë, pa e kuptuar këtë dhe duke menduar se fjalët thuheshin për tempullin e hebrenjve, thanë: «Dyzet e gjashtë vjet u ndërtua ky tempull, edhe ti do ta ngresh për tri ditë?» Meqë, pra, ai tha një gjë e ata menduan një tjetër (sepse ai fliste për mishin e tij, kurse ata menduan se fjalët thuheshin për tempullin e tyre), Ungjillori, duke e vënë në dukje këtë, ose më mirë duke ndrequr përfytyrimin e tyre, vazhdon e thotë: «Po ai fliste për tempullin e trupit të tij.» Kështu që edhe këtu, po të mos e kishte bërë Krishti veten të barabartë me Perëndinë, të mos kishte dashur ta vërtetonte këtë, e prapëseprapë hebrenjtë ta kishin përfytyruar se e bëri, shkruesi edhe këtu do të kishte ndrequr supozimin e tyre dhe do të kishte thënë: «Hebrenjtë menduan se ai e bënte veten të barabartë me Perëndinë, por në të vërtetë ai s'foli për barazi.» Dhe kjo bëhet jo vetëm në këtë vend, as vetëm nga ky Ungjillor, po edhe gjetiu shihet një Ungjillor tjetër që bën po atë. Sepse Krishti i paralajmëroi nxënësit e tij: «Ruhuni nga maja e farisenjve dhe e saducenjve.» Ata arsyetuan me veten dhe thanë: «Ngaqë nuk kemi marrë bukë.» Ai fliste për një gjë, e quante mësimin e tyre «majë», kurse nxënësit menduan një tjetër dhe supozuan se fjalët u thanë për bukën. Këtë herë s'është Ungjillori ai që i ndreq, po vetë Krishti, i cili u tha: «Si nuk kuptoni se nuk ju fola për bukë?» Po këtu s'ka asgjë të tillë.

«Por», thotë dikush, «Krishti, pikërisht që ta largojë këtë mendim, shtoi:»

Vargu 19. «‹Biri s'mund të bëjë asgjë prej vetes.›»

O njeri! Ai bën të kundërtën. E thotë këtë jo për të hequr, po për të pohuar barazinë e tij. Po vër vesh me kujdes, sepse kjo s'është pyetje e zakonshme. Shprehja «prej vetes» gjendet në shumë vende të Shkrimit, si për Krishtin, si për Frymën e Shenjtë, dhe duhet të mësojmë forcën e kësaj shprehjeje, që të mos biem në gabimet më të mëdha; sepse, po ta marrë dikush veç e veç, ashtu si duket në pamje të parë, mendo sa absurditet i madh do të vijë. S'tha se disa gjëra mund t'i bënte prej vetes e disa të tjera s'mundte, po në mënyrë të përgjithshme:

[4.] «Biri s'mund të bëjë asgjë prej vetes.» E pyes, pra, kundërshtarin tim: «A s'mund të bëjë Biri asgjë prej vetes, më thuaj?» Në qoftë se përgjigjet «se s'mund të bëjë asgjë», do të themi se ai ka bërë prej vetes më të madhen nga të gjitha të mirat. Siç thërret Pavli me zë të lartë, duke thënë: «I cili, ndonëse ishte në trajtën e Perëndisë, s'e çmoi grabitje të ishte i barabartë me Perëndinë, po e zbrazi veten dhe mori trajtën e shërbëtorit.» Dhe përsëri, vetë Krishti thotë në një vend tjetër: «Kam pushtet ta jap jetën time, edhe kam pushtet ta marr përsëri»; dhe: «Askush s'ma merr, po unë e jap prej vetes.» A e sheh se ai ka pushtet mbi jetën e mbi vdekjen, dhe se ka kryer prej vetes një Ikonomi kaq të fuqishme? E përse flas për Krishtin, kur edhe ne, se s'ka gjë më të pavlerë se ne, bëjmë shumë gjëra prej vetes? Prej vetes zgjedhim vesin, prej vetes ndjekim virtytin; dhe, po të mos e bënim prej vetes e pa pasur pushtet, as do të pësonim ferrin po të bëjmë keq, as do të gëzonim Mbretërinë po të bëjmë mirë.

Ç'do të thotë, pra, «s'mund të bëjë asgjë prej vetes»? Se s'mund të bëjë asgjë në kundërshtim me Atin, asgjë të huaj prej Tij, asgjë të çuditshme për Të; gjë që është pikërisht pohimi i Atij që shpall barazi dhe pajtim të plotë.

Po përse s'tha «Ai s'bën asgjë të kundërt», në vend të «Ai s'mund të bëjë»? Qe që edhe nga kjo të tregonte pandryshueshmërinë dhe saktësinë e barazisë; sepse kjo shprehje s'i vesh Atij dobësi, po tregon madje fuqinë e tij të madhe; ngaqë në një vend tjetër Pavli thotë për Atin: «Që me anë të dy gjërave të pandryshueshme, në të cilat qe e pamundur për Perëndinë të gënjejë»; dhe përsëri: «Në e mohofshim, Ai mbetet besnik», sepse «Ai s'mund ta mohojë veten.» Dhe në të vërtetë kjo shprehje, «e pamundur», nuk shpreh dobësi, po fuqi, një fuqi të pashprehshme. Sepse ajo që thotë është e këtij lloji: se «ajo Qenie s'i pranon gjëra të tilla si këto». Sepse, ashtu si edhe ne, kur themi «është e pamundur që Perëndia të bëjë keq», s'i veshim Atij ndonjë dobësi, po rrëfejmë tek Ai një fuqi të patregueshme; kështu edhe kur Ai thotë «unë s'mund të bëj asgjë prej vetvetes», kuptimi i tij është se «është e pamundur, natyra s'e lejon, që unë të bëj diçka në kundërshtim me Atin». Dhe, që të mësosh se kjo është vërtet ajo që thuhet, le të kalojmë atë që vijon dhe të shohim nëse Krishti pajtohet me atë që themi ne, apo me atë që thoni ju. Ti thua se kjo shprehje ia heq Fuqinë dhe Pushtetin e tij të vet, dhe e tregon fuqinë e tij si të dobët; po unë them se kjo vërteton barazinë e tij, ngjashmërinë e tij të pandryshueshme (me Atin), dhe faktin se gjithçka bëhet si prej një Vullneti e Fuqie e Pushteti të vetëm. Le ta pyesim, pra, vetë Krishtin dhe të shohim, nga ajo që thotë më pas, nëse i shpjegon këto fjalë sipas supozimit tënd, apo sipas tonit. Ç'thotë, pra, ai?

«Sepse çfarëdo që bën Ati, po ato i bën edhe Biri njësoj.»

A e sheh se si ai ta ka shkulur pohimin nga rrënja dhe ka vërtetuar atë që themi ne? Sepse, po të mos bëjë Krishti asgjë prej vetes, atëherë as Ati s'do të bëjë gjë prej vetes, në qoftë se Krishti i bën të gjitha njësoj si Ai. Në mos qoftë kështu, do të dalë një përfundim tjetër i çuditshëm. Sepse ai s'tha se «çfarëdo që e shihte Atin të bënte, e bënte», po «po të mos e shohë Atin duke bërë diçka, s'e bën»; duke i shtrirë fjalët e tij në gjithë kohën, tani, sipas jush, Ai do të jetë duke mësuar përherë të njëjtat gjëra. A e sheh sa i lartë është ky mendim, dhe se vetë përulja e shprehjes e detyron edhe më të paturpin e më kokëfortin të shmangë mendimet e ulëta e të papërshtatshme për dinjitetin e tij? Sepse kush do të ishte aq i mjerë e i shkretë sa të pohonte se Biri mëson ditë për ditë ç'duhet të bëjë? Dhe si mund të jetë e vërtetë ajo: «Ti je po ai, edhe vitet e tua nuk do të mbarojnë», ose ajo tjetra: «Të gjitha u bënë me anë të tij, edhe pa atë nuk u bë asnjë nga ato që janë bërë», po qe se Ati bën disa gjëra, kurse Biri e sheh dhe e imiton? A e sheh se, si nga ajo që u pohua më lart, si nga ajo që u tha më pas, jepet prova e Fuqisë së tij të pavarur? Dhe, po të sjellë disa shprehje në mënyrë të përvuajtur, mos u çudit; sepse, meqë e përndiqnin kur dëgjonin thëniet e tij të larta dhe e quanin armik të Perëndisë, ai, duke u ulur pak vetëm në shprehje, e ngre përsëri fjalën drejt mësimeve më të larta, e pastaj sërish drejt më të ulëtave, duke e ndryshuar mësimin e tij që të pranohej lehtë edhe nga ata që s'ishin të prirur. Vër re: pasi tha «Ati im punon, edhe unë punoj», dhe pasi e shpalli veten të barabartë me Perëndinë, ai shton: «Biri s'mund të bëjë asgjë prej vetes, veç asaj që sheh Atin duke bërë.» Pastaj përsëri me një ton më të lartë: «Çfarëdo që bën Ati, po ato i bën edhe Biri njësoj.» Pastaj me një më të ulët:

Vargu 20. «Ati e do Birin, edhe i tregon të gjitha ato që bën vetë; edhe do t'i tregojë vepra më të mëdha se këto.»

A e sheh sa e madhe është përulja e kësaj? Dhe me arsye; sepse atë që thashë më parë, atë që s'do të pushoj ta them, do ta përsëris tani: se, kur shqipton diçka të ulët a të përvuajtur, e vë atë me tepri, që vetë varfëria e shprehjes t'i bindë edhe ata që s'janë të prirur t'i pranojnë kuptimet me një të kuptuar të përshpirtshëm. Sepse, në mos qoftë kështu, shih sa gjë absurde pohohet, duke e nxjerrë provën nga vetë fjalët. Sepse, kur thotë «edhe do t'i tregojë vepra më të mëdha se këto», do të dalë se ai ende s'ka mësuar shumë gjëra, gjë që s'mund të thuhet as për apostujt; sepse ata, sapo morën një herë hirin e Frymës, në një çast si i dinin, si mund t'i bënin të gjitha ato që qe e nevojshme t'i dinin e të kishin pushtet t'i bënin, kurse për Krishtin do të dalë se ende s'ka mësuar shumë gjëra që kishte nevojë t'i dinte. E ç'mund të jetë më absurde se kjo?

Cili është, pra, kuptimi i tij? Ishte ngaqë kishte forcuar të paralizuarin dhe ishte gati të ngjallte të vdekurit që foli kështu, thuajse duke thënë: «A çuditeni që forcova të paralizuarin? Do të shihni gjëra më të mëdha se këto.» Po ai s'foli kështu, po vazhdoi disi me një ton më të përvuajtur, që të qetësonte marrëzinë e tyre. Dhe, që të mësosh se ‹do të tregojë› nuk përdoret në kuptim të pakushtëzuar, dëgjo përsëri atë që vijon.

Vargu 21. «Sepse, sikundër Ati ngjall të vdekurit dhe u jep jetë, kështu edhe Biri u jep jetë atyre që do.»

Po «s'mund të bëjë asgjë prej vetes» duket sikur kundërshton «atyre që do»; sepse, po t'u japë jetë «atyre që do», mund të bëjë diçka «prej vetes» (sepse të «duash» nënkupton pushtet), por, po «s'mund të bëjë asgjë prej vetes», atëherë s'mund «t'u japë jetë atyre që do». Sepse shprehja «sikundër Ati ngjall» tregon ngjashmëri të pandryshueshme në Fuqi, kurse «atyre që do» tregon barazi Pushteti. A e sheh, pra, se «s'mund të bëjë asgjë prej vetes» është shprehja e Atij që s'ia heq vetes pushtetin, po që shpall ngjashmërinë e pandryshueshme të Fuqisë e të Vullnetit të tij (me ato të Atit)? Në këtë kuptim kuptoje edhe fjalën «do t'i tregojë»; sepse në një vend tjetër thotë: «Do ta ngjall atë ditën e fundit.» Dhe përsëri, që të tregojë se s'e bën duke marrë një fuqi të brendshme prej së larti, thotë: «Unë jam Ngjallja dhe Jeta.» Pastaj, që të mos pohosh se ai ngjall ç'të vdekur të dojë e u jep jetë, po s'i bën gjërat e tjera në atë mënyrë, ai e paraprin dhe e pengon çdo kundërshtim të këtij lloji, duke thënë: «Çfarëdo që bën Ati, po ato i bën edhe Biri njësoj», duke shpallur kështu se ai i bën të gjitha ato që bën Ati, dhe ashtu si i bën Ati; qoftë kur flet për ngjalljen e të vdekurve, qoftë për formimin e trupave, qoftë për faljen e mëkateve, qoftë për çfarëdo çështje tjetër, ai punon njësoj si Ai që e lindi.

[5.] Po njerëzit që s'kujdesen për shpëtimin e tyre s'u vënë vesh asnjërës prej këtyre gjërave; kaq e madhe është e keqja të jesh i dashuruar pas parësisë. Kjo ka qenë nëna e herezive, kjo ka forcuar pabesinë e paganëve. Sepse Perëndia deshi që gjërat e tij të padukshme të kuptoheshin nga krijimi i kësaj bote, po ata, si i lanë këto e s'pranuan të vinin nga kjo mënyrë e të mësuarit, i hapën vetes një udhë tjetër, dhe kështu u dëbuan nga e vërteta. Edhe hebrenjtë s'besuan, sepse merrnin nder njëri nga tjetri dhe s'kërkonin nderin që vjen prej Perëndisë. Po ne, të dashur, le ta shmangim këtë sëmundje me çdo forcë e me gjithë zell; sepse, edhe po të kemi dhjetë mijë cilësi të mira, kjo murtajë e mendjemadhësisë mjafton për t'i kthyer të gjitha në asgjë. Prandaj, në qoftë se dëshirojmë lëvdatë, le të kërkojmë lëvdatën që vjen prej Perëndisë; sepse lëvdata e njerëzve, çfarëdo lloji qoftë, sapo shfaqet, humbet; ose, po të mos humbasë, s'na sjell asnjë dobi, dhe shpesh buron nga një gjykim i prishur. E ç'ka për t'u admiruar te nderi që vjen prej njerëzve? Ai që e gëzojnë vallëzuesit e rinj, gratë e përdala, dhe njerëzit lakmitarë e grabitqarë? Kurse ai që miratohet prej Perëndisë, miratohet jo bashkë me këta, po bashkë me ata njerëz të shenjtë, profetët e apostujt, që kanë shfaqur një jetë engjëllore. Në ndiejmë ndonjë dëshirë të tërheqim turma pas vetes a të na shohin ata, le ta shqyrtojmë çështjen veç e veç dhe do të shohim se është krejt pa vlerë. Në fund të fundit, po të duash turmat, tërhiq drejt vetes ushtrinë e engjëjve, e bëhu i tmerrshëm për demonët; atëherë s'do të kujdesesh aspak për gjërat e vdekshme, po do ta shkelësh nën këmbë gjithë atë që është i shkëlqyer si baltë e llucë; dhe do të shohësh qartë se asgjë s'e bën shpirtin gati për turp aq sa pasioni për lavdi; sepse s'mund të ndodhë, kurrsesi s'mund të ndodhë, që njeriu që e dëshiron këtë të jetojë jetën e kryqëzuar; ashtu si, nga ana tjetër, s'është e mundur që njeriu që e ka shkelur këtë nën këmbë të mos i shkelë edhe pjesën më të madhe të pasioneve të tjera; sepse ai që e mposht këtë do të dalë mbi zilinë e lakminë dhe gjithë sëmundjet e rënda. «E si», thotë dikush, «do të dalim mbi të?» Po të shikojmë drejt asaj lavdie tjetër, që vjen nga qielli dhe prej së cilës ky lloj përpiqet të na nxjerrë jashtë. Sepse ajo lavdi qiellore si na bën të nderuar këtu, si kalon bashkë me ne në jetën që do të vijë, dhe na çliron nga gjithë skllavëria e mishit, së cilës tani i shërbejmë më së mjeruari, duke ia dhënë veten krejt tokës e gjërave të tokës. Sepse, po të hysh në treg, po të hysh në një shtëpi, nëpër rrugë, në kazermat e ushtarëve, në bujtina, në pijetore, në anije, në ishuj, në pallate, në gjykata, në sallat e këshillimit, kudo do të gjesh ankth për gjërat e tanishme e që i përkasin kësaj jete, dhe secilin që mundohet për këto gjëra, qoftë kur shkon a kur vjen, kur udhëton a kur rri në shtëpi, kur lundron, kur punon tokën, në ara, në qytete, me një fjalë, të gjithë. Ç'shpresë shpëtimi kemi, pra, kur, ndonëse banojmë në tokën e Perëndisë, s'kujdesemi për gjërat e Perëndisë; kur, ndonëse na urdhërohet të jemi të huaj për gjërat tokësore, jemi të huaj për qiellin e qytetarë të tokës? Ç'mund të jetë më e keqe se kjo pandjeshmëri, kur, ndonëse dëgjojmë çdo ditë për Gjyqin e për Mbretërinë, imitojmë njerëzit e ditëve të Noeut dhe ata të Sodomës, duke pritur t'i mësojmë të gjitha me përvojë të vërtetë? E megjithatë, për këtë qëllim u shkruan gjithë ato gjëra: që, në mos besoftë dikush atë që do të vijë, të marrë, nga ajo që ka ndodhur tashmë, provë të sigurt për atë që do të jetë. Duke i pasur, pra, parasysh këto gjëra, si të shkuarat, si të ardhmet, le të marrim të paktën pak frymë nga kjo skllavëri e rëndë dhe le të bëjmë njëfarë llogarie edhe për shpirtrat tanë, që të fitojmë të mirat, si të tanishmet, si të ardhmet; me anë të hirit e të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit, bashkë me Atin e me Frymën e Shenjtë, i qoftë lavdia, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.