Joani 5:31, 32

«Në qoftë se dëshmoj për veten time, dëshmia ime nuk është e vërtetë; është një tjetër që dëshmon për mua, edhe e di se dëshmia që ai dëshmon për mua është e vërtetë.»

[1.] Në qoftë se dikush që s'e njeh mjeshtërinë nis të gërmojë një minierë, nuk do të nxjerrë ar, po, duke i ngatërruar të gjitha kuturu, tërë grumbull, do të bëjë një punë të kotë e të dëmshme. Kështu edhe ata që nuk e kuptojnë mënyrën e Shkrimit të Shenjtë, as nuk kërkojnë veçoritë dhe ligjet e tij, po i kalojnë të gjitha pikat e tij me shkujdesje dhe njësoj, do ta përziejnë arin me dheun dhe kurrë nuk do ta gjejnë thesarin që fshihet në të. E them këtë tani, sepse pjesa që kemi përpara përmban shumë ar, jo të dukshëm në pamje, po të mbuluar me shumë errësirë; prandaj, duke gërmuar e pastruar, duhet të arrijmë te kuptimi i drejtë. Sepse kush nuk do të shqetësohej menjëherë, kur dëgjon Krishtin të thotë: «Në qoftë se dëshmoj për veten time, dëshmia ime nuk është e vërtetë», kur duket se shpesh ka dëshmuar për veten e tij? Për shembull, kur bisedonte me gruan samaritane, tha: «Unë jam ai që të flet»; po ashtu të verbrit i tha: «Është ai që flet me ty» (Joani 9:37); edhe kur qortonte hebrenjtë: «Ju thoni: ‹Ti po blasfemon›, sepse thashë se jam Biri i Perëndisë.» (Joani 10:36.) Edhe në shumë vende të tjera e bën këtë. Në qoftë se, pra, të gjitha këto pohime janë të rreme, ç'shpresë shpëtimi do të kemi? Edhe ku do ta gjejmë të vërtetën, kur vetë e Vërteta thotë: «Dëshmia ime nuk është e vërtetë»? As kjo nuk duket të jetë kundërshtia e vetme; ka edhe një tjetër jo më të vogël se kjo. Më tej thotë: «Edhe pse dëshmoj për veten time, dëshmia ime është e vërtetë» (Joani 8:14); cilën, pra, më thuaj, duhet të pranoj, dhe cilën ta quaj gënjeshtër? Në qoftë se i marrim kështu [jashtë kontekstit], thjesht ashtu siç thuhen, pa peshuar me kujdes as personin të cilit i drejtohen, as arsyen për të cilën thuhen, as ndonjë rrethanë tjetër të ngjashme, të dyja do të jenë gënjeshtra. Sepse, në qoftë se dëshmia e tij «nuk është e vërtetë», atëherë as ky pohim nuk është i vërtetë, jo vetëm i dyti, po edhe i pari. Cili është, pra, kuptimi? Na duhet kujdes i madh, ose më mirë hiri i Perëndisë, që të mos mbetemi vetëm te fjalët; sepse kështu gabojnë heretikët, ngaqë nuk hetojnë as qëllimin e folësit, as gjendjen e dëgjuesve. Në qoftë se nuk u shtojmë këtyre edhe pika të tjera, si kohët, vendet dhe mendimet e dëgjuesve, do të dalin shumë përfundime të pakuptimta.

Cili është, pra, kuptimi? Hebrenjtë ishin gati t'i kundërshtonin: «Në qoftë se dëshmon për veten tënde, dëshmia jote nuk është e vërtetë» (Joani 8:13); prandaj i tha këto fjalë që më parë, sikur të thoshte: «Ju me siguri do të më thoni: ‹Nuk të besojmë›; sepse askush që dëshmon për veten e tij nuk quhet lehtë i besueshëm ndër njerëz.» Kështu që fjala «nuk është e vërtetë» nuk duhet marrë si e prerë, po lidhur me dyshimet e tyre, sikur të kishte thënë: «për ju nuk është e vërtetë»; dhe kështu i tha këto fjalë duke pasur parasysh jo dinjitetin e tij, po mendimet e fshehta të tyre. Kur thotë: «Dëshmia ime nuk është e vërtetë», qorton mendimin që kishin për të dhe kundërshtimin që do t'i ngrinin; po kur thotë: «Edhe pse dëshmoj për veten time, dëshmia ime është e vërtetë» (Joani 8:14), shpall vetë thelbin e çështjes, domethënë se, si Perëndi, duhej ta çmonin të besueshëm edhe kur fliste për veten e tij. Sepse, mbasi kishte folur për ngjalljen e të vdekurve dhe për gjyqin, edhe se ai që beson tek ai nuk gjykohet, po vjen në jetë, edhe se ai do të ulet për t'u kërkuar llogari të gjithë njerëzve, edhe se ka po atë pushtet e fuqi me Atin, edhe mbasi do t'i provonte përsëri këto gjëra në një mënyrë tjetër, patjetër e vuri kundërshtimin e tyre që në fillim. «Ju thashë», thotë, «se ‹sikundër Ati i ngjall të vdekurit dhe u jep jetë, kështu edhe Biri i jep jetë atij që do›; ju thashë se ‹Ati nuk gjykon njeri, po ia ka dhënë tërë gjyqin Birit›; ju thashë se njerëzit duhet ‹ta nderojnë Birin, sikundër nderojnë Atin›; ju thashë se ‹ai që nuk e nderon Birin, nuk e nderon Atin›; ju thashë se ‹ai që dëgjon fjalët e mia dhe i beson, nuk do të shohë vdekje, po ka kaluar nga vdekja në jetë› (vargu 24; jo i cituar saktësisht); se zëri im do t'i ngjallë të vdekurit, disa tani, disa më vonë; se do t'u kërkoj llogari të gjithë njerëzve për shkeljet e tyre, se do të gjykoj me drejtësi, edhe do t'i shpërblej ata që kanë ecur me ndershmëri.» Tani, mbasi të gjitha këto ishin pohime, mbasi gjërat e pohuara ishin të rëndësishme, edhe mbasi hebrenjve nuk u ishte dhënë ende asnjë provë e qartë e tyre, po vetëm një e turbullt, ai e vuri kundërshtimin e tyre në fillim, kur do të vazhdonte të vërtetonte pohimet e tij, duke folur pak a shumë kështu, në mos pikërisht me këto fjalë: «Ndoshta do të thoni: ‹Ti i pohon të gjitha këto, po nuk je dëshmitar i besueshëm, sepse dëshmon për veten tënde›.» Kështu, ai frenoi më parë prirjen e tyre grindavece: parashtroi atë që do të thoshin, tregoi se i njihte fshehtësitë e zemrave të tyre dhe dha këtë provë të parë të fuqisë së tij. Pastaj, pasi paraqiti kundërshtimin, solli prova të tjera të qarta e të pakundërshtueshme, duke sjellë tre dëshmitarë për atë që tha: veprat që bëri, dëshminë e Atit dhe predikimin e Joanit. Edhe si të parën vë dëshminë më pak të rëndësishme, atë të Joanit. Sepse, pasi tha: «Është një tjetër që dëshmon për mua, edhe e di se dëshmia e tij është e vërtetë», shton:

Vargu 33. «Ju dërguat te Joani, edhe ai dëshmoi për të vërtetën.»

Po, në qoftë se dëshmia jote nuk është e vërtetë, si thua: «E di se dëshmia e Joanit është e vërtetë dhe se ai ka dëshmuar për të vërtetën»? Edhe a e sheh ti, o njeri, sa e qartë del prej kësaj se shprehja «Dëshmia ime nuk është e vërtetë» iu drejtua mendimeve të tyre të fshehta?

[2.] «Po ç'të themi», thotë dikush, «në qoftë se Joani dëshmoi me anësi?» Që hebrenjtë të mos e pohonin këtë, shih si e heq këtë dyshim. Sepse nuk tha: «Joani dëshmoi për mua», po: «Ju më parë dërguat te Joani, edhe nuk do të kishit dërguar, po të mos e kishit çmuar të besueshëm.» Madje, ç'është më tepër, ata nuk kishin dërguar për ta pyetur atë për Krishtin, po për veten e tij; edhe njeriun që e çmonin të besueshëm në ato që kishin të bënin me veten, aq më tepër do ta çmonin të tillë në ato që kishin të bënin me një tjetër. Sepse, si të thuash, është natyra e të gjithëve ne që të mos u besojmë aq shumë atyre që flasin për veten e tyre sa atyre që flasin për të tjerët; megjithatë atë e çmuan aq të besueshëm sa nuk kërkuan asnjë dëshmi tjetër as për vetë atë. Sepse ata që u dërguan nuk thanë: «Ç'thua për Krishtin?», po: «Kush je ti? Ç'thua për veten tënde?» Aq admirim ndienin për këtë njeri. Tani, tërë kësaj Krishti i bëri aluzion kur tha: «Ju dërguat te Joani.» Edhe për këtë arsye Ungjillori nuk tregoi thjesht se dërguan, po është i saktë për sa u përket njerëzve të dërguar, se ishin priftërinj dhe nga farisenjtë, jo njerëz të thjeshtë a të pavlerë, as të tillë që mund të bliheshin a të mashtroheshin, po njerëz të aftë të kuptonin me saktësi çfarë tha ai.

Vargu 34. «Po unë nuk marr dëshmi prej njeriu.»

«Përse, pra, ke sjellë dëshminë e Joanit?» Dëshmia e tij nuk ishte «dëshmi njeriu», sepse, thotë ai, «Ai që më dërgoi të pagëzoj me ujë, ai më tha.» (Joani 1:33.) Kështu që dëshmia e Joanit ishte dëshmi e Perëndisë; sepse, mbasi mësoi prej tij, tha atë që tha. Po, që askush të mos pyeste: «Nga del e qartë se ai mësoi prej Perëndisë?», edhe të mos ngecte këtu, ai ua mbyll gojën plotësisht, duke iu drejtuar sërish mendimeve të tyre. Sepse as nuk ishte e mundshme që shumë veta t'i dinin këto gjëra; deri atëherë i kishin vënë veshin Joanit si dikujt që fliste për veten e tij, edhe prandaj Krishti thotë: «Nuk marr dëshmi prej njeriu.» Edhe që hebrenjtë të mos pyesnin: «Në qoftë se nuk kishe për të marrë dëshmi njeriu dhe për t'u forcuar me anë të saj, përse ke sjellë dëshminë e këtij njeriu?», shih si e ndreq këtë kundërshti me atë që shton. Sepse, pasi tha: «Nuk marr dëshmi prej njeriu», shtoi:

«Po i them këto që të shpëtoni.»

Ajo që thotë është pak a shumë kështu: «Unë, që jam Perëndi, nuk kisha nevojë për dëshminë e Joanit, e cila është dëshmi njeriu; megjithatë, ngaqë ju i vinit më shumë veshin atij, e çmonit më të besueshëm se cilindo, vraponit tek ai si te një profet, (sepse tërë qyteti vërshoi te Jordani,) edhe nuk keni besuar tek unë, edhe pse bëja çudira, prandaj po jua kujtoj atë dëshminë e tij.»

Vargu 35. «Ai ishte kandili që digjej e ndriçonte, edhe ju deshët të gëzoheni për një kohë në dritën e tij.»

Që të mos përgjigjeshin: «Po sikur ai të fliste dhe ne të mos e pranonim?», ai tregon se ata i pranuan fjalët e Joanit; sepse nuk dërguan njerëz të thjeshtë, po priftërinj dhe farisenj, edhe deshën të gëzoheshin; aq shumë e admironin këtë njeri, edhe njëkohësisht nuk kishin ç'të thoshin kundër fjalëve të tij. Po shprehja «për një kohë» është ajo e dikujt që vë në dukje mendjelehtësinë e tyre dhe largimin e tyre të shpejtë prej tij.

Vargu 36. «Po unë kam dëshmi më të madhe se atë të Joanit.»

«Sepse, po të kishit dashur ta pranonit besimin sipas rrjedhojës (së natyrshme) të fakteve, do t'ju kisha bindur me veprat e mia më shumë sesa ai me fjalët e tij. Po, mbasi nuk doni, ju sjell te Joani, jo sepse kam nevojë për dëshminë e tij, po sepse gjithçka e bëj ‹që të shpëtoni›. Sepse kam dëshmi më të madhe se atë të Joanit, domethënë atë prej veprave të mia; megjithatë nuk shikoj thjesht si të bëhem i pranueshëm për ju me anë të provave të besueshme, po si me anë të asaj (të personave) që ju i njihni e i admironi.» Pastaj u hodhi një vështrim dhe, duke thënë se u gëzuan për një kohë në dritën e tij (të Joanit), shpalli se zelli i tyre ishte veç i përkohshëm e i pasigurt.

E quajti Joanin kandil, duke treguar se ai nuk kishte dritë prej vetvetes, po prej hirit të Frymës; po rrethanën që bënte dallimin e plotë midis tij dhe Joanit, domethënë se ai ishte Dielli i drejtësisë, këtë ende nuk e tha; po, duke bërë deri atëherë vetëm një aluzion për këtë, i preku me thumb dhe u tregoi se nga po ajo prirje që i shtynte të përçmonin Joanin, nuk mund të besonin as te Krishti. Sepse veç për një kohë e admironin edhe atë njeri që vërtet e admironin, i cili, po të mos kishin vepruar kështu, shpejt do t'i kishte marrë për dore e do t'i kishte çuar te Jisui. Kështu, pasi i vërtetoi krejt të padenjë për falje, vazhdoi e tha: «Kam dëshmi më të madhe se atë të Joanit.» «Cila është ajo?» Është ajo prej veprave të tij.

«Sepse veprat», thotë, «që Ati më ka dhënë t'i kryej, po ato vepra që bëj dëshmojnë për mua se Ati më ka dërguar.»

Me anë të kësaj u kujtoi të paralizuarin e shëruar, edhe shumë gjëra të tjera. Ndoshta ndonjëri prej tyre mund të pohonte se fjalët e Joanit ishin thjesht mburrje, të thëna për shkak të miqësisë së Joanit ndaj tij, (edhe pse, në të vërtetë, as këtë nuk mund ta thoshin për Joanin, një njeri i aftë për ushtrimin e përpiktë të urtësisë dhe i admiruar prej tyre pikërisht për këtë); po sa u përket veprave, këtë dyshim nuk mund ta ushqente as më i çmenduri prej tyre; prandaj shtoi këtë dëshmi të dytë, duke thënë: «Veprat që Ati më ka dhënë t'i kryej, po ato vepra që bëj dëshmojnë për mua se Ati më ka dërguar.»

[3.] Në këtë vend ai i del përballë edhe akuzës për shkeljen e së shtunës. Sepse, mbasi ata njerëz thoshin: «Si mund të jetë prej Perëndisë, kur nuk e mban të shtunën?» (Joani 9:16), prandaj ai thotë: «Që Ati im m'i ka dhënë.» Megjithatë, në të vërtetë, ai vepronte me pushtet të plotë; po, për të treguar sa më dukshëm se nuk bën asgjë në kundërshtim me Atin, përdori shprehjen e një vartësie të madhe. Sepse përse nuk tha: «Veprat që Ati më ka dhënë dëshmojnë se jam i barabartë me Atin»? Sepse të dyja këto të vërteta do të nxirreshin nga veprat: se nuk bënte asgjë të kundërt, edhe se ishte i barabartë me atë që e lindi; pikë të cilën e vërteton diku tjetër, ku thotë: «Në mos më besoni mua, u besoni veprave, që të njihni e të besoni se unë jam në Atin edhe Ati në mua.» (Joani 10:38.) Kështu, veprat dëshmuan për të në të dyja anët: se ishte i barabartë me Atin, edhe se nuk bënte asgjë kundër tij. Përse, pra, nuk foli kështu, po la mënjanë më të madhen dhe vuri përpara këtë? Sepse qëllimi i tij i parë ishte të vërtetonte këtë. Sepse, ndonëse ishte gjë shumë më e vogël të besohej se ai erdhi prej Perëndisë, sesa të besohej se Perëndia ishte i barabartë me të, (sepse e para u përkiste edhe profetëve, po e dyta kurrë), përsëri ai mundohet shumë për pikën më të vogël, sepse e dinte se, po të pranohej kjo, tjetra pastaj do të pranohej lehtë. Kështu që, pa e zënë fare në gojë pjesën më të rëndësishme të dëshmisë, vë përpara detyrën e saj më të vogël, që me anë të kësaj të pranojnë edhe tjetrën. Pasi e arriti këtë, shton:

Vargu 37. «Edhe vetë Ati, që më ka dërguar, ka dëshmuar për mua.»

Ku «dëshmoi për» të? Në Jordan: «Ky është Biri im i dashur, tek i cili gjeta pëlqimin tim» (Mateu 3:16); dëgjojeni atë. Megjithatë edhe kjo kishte nevojë për provë. Dëshmia e Joanit, pra, ishte e qartë, sepse ata vetë kishin dërguar tek ai, edhe nuk mund ta mohonin. Dëshmia prej çudirave ishte po aq e qartë, sepse i kishin parë kur bëheshin, kishin dëgjuar prej atij që u shërua, edhe kishin besuar; prej nga edhe nxorën akuzën e tyre. Mbetej, pra, të jepej provë për dëshminë e Atit. Pastaj, për ta arritur këtë, shtoi:

«Ju kurrë nuk keni dëgjuar zërin e tij»:

Si thotë, pra, Moisiu: «Zoti foli, edhe Moisiu u përgjigj»? (Eksodi 19:19); edhe Davidi: «Dëgjoi një gjuhë që nuk e njihte» (Psalmet 81:5); edhe Moisiu përsëri: «A ka ndonjë popull të tillë që ka ‹dëgjuar zërin e Perëndisë›?» (Ligji i Përtërirë 4:33.)

«As nuk keni parë trajtën e tij.»

Megjithatë thuhet se Isaia, Jeremia dhe Ezekieli e panë atë, edhe shumë të tjerë. Ç'është, pra, ajo që thotë Krishti tani? Ai i ngre shkallë-shkallë drejt një mësimi më të lartë, duke treguar se te Perëndia nuk ka as zë as trajtë, po se ai është më i lartë se trajta a tinguj të tillë. Sepse, ashtu si kur thotë: «Nuk keni dëgjuar zërin e tij», nuk do të thotë se Perëndia vërtet nxjerr një zë, qoftë edhe një të padëgjueshëm; kështu edhe kur thotë: «As nuk keni parë trajtën e tij», nuk do të thotë se Perëndia ka një trajtë, qoftë edhe të padukshme, por se asnjëra prej këtyre gjërave nuk i përket Perëndisë. Edhe që të mos thoshin: «Ti je mburravec, Perëndia i foli vetëm Moisiut»; (këtë të paktën e thanë: «E dimë se Perëndia foli me Moisiun; sa për këtë, nuk e dimë se nga është», Joani 9:29;) për këtë arsye foli ashtu siç foli, që të tregonte se te Perëndia nuk ka as zë as trajtë. «Po përse», thotë, «i përmend këto gjëra? Jo vetëm që ‹as nuk e keni dëgjuar zërin e tij, as nuk e keni parë trajtën e tij›, po as nuk jeni në gjendje të pohoni atë me të cilën mburreni më shumë e për të cilën jeni të gjithë plotësisht të bindur, domethënë se i keni marrë e i mbani urdhërimet e tij.» Prandaj shton:

Vargu 38. «Edhe fjala e tij nuk qëndron në ju.»

Domethënë porositë, urdhërimet, Ligji dhe Profetët. Sepse, edhe në qoftë se Perëndia i urdhëroi këto, prapëseprapë ato nuk janë me ju, mbasi nuk besoni tek unë. Sepse, në qoftë se Shkrimet kudo thonë se duhet të më vini veshin mua, edhe prapë ju nuk besoni, është krejt e qartë se fjala e tij është larguar prej jush. Prandaj përsëri shton:

«Sepse atë që ai dërgoi, atë ju nuk e besoni.»

Pastaj, që të mos kundërshtonin: «Po si ka dëshmuar ai për ty, në qoftë se ne nuk e kemi dëgjuar zërin e tij?», thotë:

Vargu 39. «Hetoni Shkrimet, sepse janë pikërisht ato që dëshmojnë për mua.»

Sepse me anë të tyre Ati e dha dëshminë e tij. E dha, vërtet, edhe në Jordan edhe në mal, po Krishti nuk i sjell përpara ata zëra; ndoshta, po t'i sillte, nuk do të besohej; sepse njërin prej tyre, atë në mal, nuk e dëgjuan, kurse tjetrin e dëgjuan vërtet, po nuk e përfillën. Për këtë arsye ai i dërgon te Shkrimet, duke treguar se prej tyre vjen dëshmia e Atit, pasi hoqi më parë arsyet e vjetra me të cilat mburreshin, se gjoja kishin parë Perëndinë a se kishin dëgjuar zërin e tij. Sepse, mbasi ishte e mundshme që të mos i besonin zërit të tij dhe të përfytyronin atë që ndodhi në Sinai, pasi ndreqi më parë dyshimet e tyre për këto pika dhe tregoi se ajo që kishte ndodhur ishte një përulje e Perëndisë deri te njerëzit, ai i dërgon pastaj te dëshmia e Shkrimeve.

[4.] Edhe prej këtyre le të armatosemi e të forcohemi edhe ne, kur luftojmë kundër heretikëve. Sepse «çdo Shkrim është i frymëzuar prej Perëndisë dhe i dobishëm për mësim, për qortim, për ndreqje, për edukim në drejtësi, që njeriu i Perëndisë të jetë i përsosur, i pajisur plotësisht për çdo vepër të mirë» (2 Timoteut 3:16, 17); jo që të ketë disa e të tjera jo, sepse një njeri i tillë nuk është «i përsosur». Sepse më thuaj, ç'dobi ka, në qoftë se dikush lutet pareshtur, po nuk jep lëmoshë me bujari? Ose në qoftë se jep lëmoshë me bujari, po është lakmitar a i dhunshëm? Ose në qoftë se nuk është as lakmitar as i dhunshëm, po jep vetëm për t'u dukur para njerëzve dhe për të fituar lëvdatën e atyre që e shohin? Ose në qoftë se jep lëmoshë me përpikëri dhe sipas pëlqimit të Perëndisë, po pikërisht për këtë gjë fryhet dhe bëhet mendjemadh? Ose në qoftë se është i përulur dhe këmbëngulës në agjërim, po lakmitar, i pangopur për fitim, i mbërthyer pas dheut, edhe i tillë që fut në shpirtin e tij nënën e çdo ligësie? Sepse lakmia për paranë është rrënja e të gjitha të këqijave. Le të tmerrohemi, pra, nga kjo vepër, le t'i ikim mëkatit; kjo e ka shkretuar botën, kjo ka trazuar gjithçka, kjo na largon nga shërbimi më i bekuar i Krishtit. «Nuk është e mundur», thotë, «t'i shërbesh Perëndisë edhe mamonait.» Sepse mamonai jep urdhra të kundërta me ato të Krishtit. Njëri thotë: «Jepu atyre që kanë nevojë»; tjetri: «Plaçkit të mirat e nevojtarit.» Krishti thotë: «Fali ata që të bëjnë padrejtësi»; tjetri: «Kurdis kurthe kundër atyre që s'të bëjnë asnjë të keqe.» Krishti thotë: «Ji i mëshirshëm dhe i dhembshur»; mamonai thotë: «Ji i egër dhe mizor, edhe mos i çmo për asgjë lotët e të varfrit»; me qëllim që të na e bëjë Gjykatësin të ashpër atë ditë. Sepse atëherë të gjitha veprat tona do të na dalin para syve, edhe ata që i kemi dëmtuar e zhveshur, duke na mbyllur çdo rrugë shfajësimi. Sepse, në qoftë se Llazari, që nuk pësoi asnjë padrejtësi nga i pasuri, po veç nuk gëzoi asnjë nga të mirat e tij, doli atëherë si një paditës i ashpër dhe nuk e la të merrte asnjë falje, ç'shfajësim, më thuaj, do të kenë ata që, veç se nuk japin lëmoshë nga pasuria e vet, rrëmbejnë atë të të tjerëve dhe përmbysin shtëpitë e jetimëve? Në qoftë se ata që nuk e ushqyen Krishtin kur pati uri tërhoqën mbi kokën e tyre një zjarr të tillë, ç'ngushëllim do të gëzojnë ata që plaçkitin atë që nuk u përket aspak, që thurin dhjetë mijë gjyqe, që rrëmbejnë padrejtësisht pasurinë e të gjithë njerëzve? Le ta dëbojmë, pra, këtë dëshirë; edhe do ta dëbojmë, në qoftë se mendojmë për ata para nesh që bënë padrejtësi, që qenë lakmitarë dhe ikën. A nuk gëzojnë të tjerë pasurinë dhe mundin e tyre, ndërkohë që ata dergjen në ndëshkim, në hakmarrje dhe në mjerime të padurueshme? Edhe si mund të jetë kjo gjë tjetër veçse marrëzi e skajshme? Të lodhemi e të mundohemi kot, që, sa jemi gjallë, të rraskapitemi me punë, edhe, kur të ikim prej këtej, të pësojmë ndëshkime e hakmarrje të padurueshme! Kur mund të kishim gëzuar që këtu, (sepse asgjë nuk sjell aq kënaqësi sa ndërgjegjja se ke dhënë lëmoshë), edhe, duke ikur për atje, mund të ishim çliruar nga të gjitha mjerimet tona dhe të kishim fituar dhjetë mijë bekime! Sepse, ashtu si ligësia e ka zakon t'i ndëshkojë ata që shkojnë pas saj, qysh para se të mbërrijnë te gropa, kështu edhe virtyti, qysh para dhuratës së Mbretërisë, u jep gëzime atyre që e ushtrojnë këtu, duke i bërë të jetojnë në shoqëri me shpresa të mira dhe kënaqësi të pandërprerë. Prandaj, që ta fitojmë këtë, si këtu ashtu edhe në jetën që vjen, le t'u përmbahemi fort veprave të mira, e kështu do të fitojmë kurorën e ardhshme; të cilën e arrofshim të gjithë me anë të hirit dhe të dashurisë njerëzore të Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin i qoftë lavdia Atit dhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.