Joani 5:39, 40

«Hetoni Shkrimet, sepse në to mendoni se keni jetë të përjetshme; edhe janë ato që dëshmojnë për mua. Po ju nuk doni të vini tek unë, që të keni jetë [të përjetshme].»

[1.] Të dashur, le t'i çmojmë shumë gjërat shpirtërore dhe të mos mendojmë se, për shpëtimin tonë, mjafton t'i ndjekim dosido. Sepse, në qoftë se në punët e kësaj jete njeriu s'nxjerr ndonjë fitim të madh kur i bën shkel e shko, aq më tepër do të ndodhë kështu me gjërat shpirtërore, që kërkojnë vëmendje edhe më të madhe. Prandaj Krishti, kur i dërgoi hebrenjtë te Shkrimet, nuk i çoi thjesht për t'i lexuar, po për t'i hetuar me kujdes e me mendje; sepse nuk tha «Lexoni Shkrimet», po «Hetoni Shkrimet». Duke qenë se thëniet që flisnin për të kërkonin vëmendje të madhe (sepse që në fillim kishin qenë të fshehura, për të mirën e njerëzve të asaj kohe), ai i urdhëron tani të gërmojnë me kujdes, që të mund të zbulojnë atë që rrinte thellë poshtë. Këto thënie nuk ishin në sipërfaqe, as ishin hedhur haptas para syve, po rrinin si një thesar i fshehur shumë thellë. Dhe kush kërkon gjëra të fshehura, po të mos i kërkojë me kujdes e me mund, kurrë nuk do ta gjejë atë që kërkon. Prandaj tha: «Hetoni Shkrimet, sepse në to mendoni se keni jetë të përjetshme». Nuk tha «keni», po «mendoni», për të treguar se prej tyre s'fitonin asgjë të madhe a të lartë, sepse prisnin të shpëtoheshin vetëm nga të lexuarit, pa i shtuar edhe besimin. Ajo që thotë, pra, është diçka e tillë: «A nuk i çmoni Shkrimet? A nuk mendoni se ato janë burimi i çdo jete? Me anë të tyre e vërtetoj tani atë që them, sepse pikërisht ato dëshmojnë për mua; e megjithatë ju nuk doni të vini tek unë, që të keni jetë të përjetshme». Kishte, pra, arsye të mirë të thoshte «mendoni», sepse ata nuk donin të bindeshin, po vetëm mburreshin me të lexuarit të thatë. Pastaj, ai u kishte kujtuar fjalët e Joanit, dëshminë e Perëndisë dhe veprat e veta, dhe kishte thënë gjithçka që mundi për t'i tërhequr pas vetes, duke u premtuar «jetë». Po, që të mos dukej mendjemadh në sytë e tyre për këtë kujdes kaq të butë, dhe, meqë donte ta besonin, që të mos e pandehnin se kërkonte lavdinë e vet, dhe duke qenë se shumëkush lehtë do të dyshonte se i thoshte këto nga dëshira për lavdi, dëgjoni ç'thotë:

Vargu 41. «Nuk marr nder nga njerëzit.»

Domethënë: «Nuk kam nevojë për të.» «Natyra ime», thotë, «nuk është e tillë sa të ketë nevojë për nderin që vjen nga njerëzit; sepse, në qoftë se dielli s'merr asnjë shtesë nga drita e një qiriu, aq më larg jam unë nga nevoja për nderin që vjen nga njerëzit.» «Përse, pra», pyet dikush, «i thua këto, po të mos kesh nevojë për të?» «Që të shpëtoheni.» Këtë e pohoi qartë më lart, dhe po këtë e la të kuptohej edhe këtu, kur tha «që të keni jetë». Për më tepër, ai sjell edhe një arsye tjetër:

Vargu 42. «Po unë ju njoh, se nuk e keni në vetvete dashurinë e Perëndisë.»

Sepse ata, gjoja se e donin Perëndinë, e përndiqnin, ngaqë ai e barazonte veten me Perëndinë; dhe ai e dinte se s'do ta besonin. Prandaj, që të mos pyeste kush «përse i thua këto fjalë?», ai thotë: «I them, që t'ju provoj këtë: nuk më përndiqni nga dashuria për Perëndinë, po qe se ai dëshmon për mua edhe me vepra, edhe me Shkrimet. Sepse, ashtu si më parë, kur më quanit armik të Perëndisë, më dëbuat, po kështu tani, meqë i shpalla këto gjëra, duhej të kishit nxituar drejt meje, po të donit vërtet Perëndinë. Po ju nuk e doni. Prandaj i thashë këto fjalë, që të tregoj se jeni pushtuar nga një krenari e tepërt, se mburreni kot dhe fshihni smirën tuaj.» Dhe këtë s'e provon vetëm me këto gjëra, po edhe me ato që kishin për të ndodhur.

Vargu 43. «Unë kam ardhur në emër të Atit tim, edhe nuk më prisni; po të vijë një tjetër në emrin e vet, atë do ta prisni.»

[2.] A e sheh se kudo ai pohon se është «dërguar», se Ati ia ka besuar gjyqin, se s'mund të bëjë asgjë nga vetja, që t'u presë çdo shfajësim për padrejtësinë e tyre? Po cili është ai që, siç thotë këtu, do të vijë «në emrin e vet»? Këtu bën fjalë për Antikrishtin dhe sjell një provë të pakundërshtueshme të padrejtësisë së tyre. «Sepse, në qoftë se më përndiqni gjoja se e doni Perëndinë, aq më tepër duhej të kishte ndodhur kjo në rastin e Antikrishtit. Sepse ai as do të thotë se është dërguar prej Atit, as se vjen sipas vullnetit të tij, po bën krejt të kundërtën. Rrëmben si tiran atë që s'i takon dhe pohon se është vetë Perëndia mbi të gjitha, siç thotë Pavli: ‹që lartësohet mbi gjithçka që quhet Perëndi ose adhurohet, duke e paraqitur veten se është Perëndi› (2 Thes. 2:4). Kjo do të thotë ‹të vish në emrin tënd›. Unë s'veproj kështu, po kam ardhur në emrin e Atit tim.» Që s'e pritën Atë që thoshte se ishte dërguar prej Perëndisë, mjaftonte si provë se nuk e donin Perëndinë; po tani, nga e kundërta e kësaj, nga fakti se ishin gati të prisnin Antikrishtin, ai tregon paturpësinë e tyre. Sepse, kur s'e pritën Atë që pohonte se ishte dërguar prej Perëndisë dhe janë gati të adhurojnë atë që s'e njeh Perëndinë e që thotë se është Perëndi mbi të gjitha, është e qartë se përndjekja e tyre buronte nga ligësia dhe nga urrejtja për Perëndinë. Për këtë arsye ai jep dy shkaqe për fjalët e veta. Së pari më të butin: «Që të shpëtoheni» dhe «Që të keni jetë». Po, meqë ata do ta përqeshnin, sjell tjetrin, më goditësin, duke treguar se, edhe sikur dëgjuesit të mos besonin, prapë Perëndia e kishte zakon të bënte gjithnjë veprat e veta. Pavli, duke folur për Antikrishtin, tha me frymë profetike se «Perëndia do t'u dërgojë një mashtrim të fuqishëm, që të gjykohen të gjithë ata që nuk i besuan të vërtetës, po u kënaqën me padrejtësinë» (2 Thes. 2:11-12). Krishti nuk tha «Do të vijë», po «Po të vijë», nga butësia për dëgjuesit e tij, dhe sepse kokëfortësia e tyre s'ishte plotësuar ende. Ai heshti për shkakun e ardhjes së tij; po Pavli, për ata që mund të kuptojnë, e ka përmendur posaçërisht. Sepse është ai që ua heq çdo shfajësim.

Pastaj Krishti tregon edhe shkakun e mosbesimit të tyre, duke thënë:

Vargu 44. «Si mund të besoni ju, që merrni nder nga njëri-tjetri, edhe nuk kërkoni nderin që vjen nga i vetmi Perëndi?»

Këtu përsëri ai tregon se ata nuk shihnin nga gjërat e Perëndisë, po, nën këtë pretekst, donin të kënaqnin ndjenjën e tyre vetjake; dhe aq larg ishin nga të vepruarit për lavdinë e tij, sa nderin nga njerëzit e çmonin më shumë se atë që vjen prej tij. Si kishte gjasa, atëherë, që të mbanin një armiqësi të tillë ndaj tij për një nder që e përbuznin aq shumë, sa i parapëlqenin atij nderin që vjen nga njerëzit?

Pasi u tha se s'kishin dashurinë e Perëndisë, pasi ua provoi këtë me atë që po ndodhte në rastin e tij dhe me atë që do të ndodhte në rastin e Antikrishtit, dhe pasi u tregoi se ishin lënë pa asnjë shfajësim, ai sjell tani Moisiun si paditësin e tyre, duke vazhduar:

Vargu 45-47. «Mos mendoni se unë do t'ju padis tek Ati; ka dikush që ju padit, vetë Moisiu, tek i cili shpresoni. Sepse po t'i kishit besuar Moisiut, do të më kishit besuar edhe mua, sepse ai shkroi për mua. Po të mos u besoni shkrimeve të tij, si do t'u besoni fjalëve të mia?»

Ajo që thotë është kjo: «Nga sjellja juaj ndaj meje, është Moisiu ai që u fye më shumë se unë, sepse atij i besuat edhe më pak se mua.» Shihni si, në çdo mënyrë, ua ka prerë çdo shfajësim. «Thatë se e donit Perëndinë, kur më përndiqnit; unë tregova se e bënit këtë nga urrejtja për të; thoni se unë e prish të shtunën dhe shfuqizoj ligjin; edhe nga kjo shpifje u çlirova; pohoni se i besoni Moisiut me atë që guxoni të bëni kundër meje; unë, përkundrazi, tregoj se pikërisht kjo është mosbesimi më i madh ndaj Moisiut; sepse aq larg jam nga kundërshtimi i ligjit, sa ai që do t'ju padisë s'është tjetër veçse njeriu që jua dha ligjin.» Ashtu si tha për Shkrimet, «në të cilat mendoni se keni jetë të përjetshme», po ashtu për Moisiun thotë «tek i cili shpresoni»; kudo duke i mundur me armët e tyre.

«E nga del», thotë dikush, «se Moisiu do të na padisë dhe se ti s'je mburracak? Ç'punë ke ti me Moisiun? Ti e ke prishur të shtunën, që ai urdhëroi ta mbanim; si, pra, do të na padisë? Dhe si duket se ne do të besojmë tek një tjetër që vjen në emrin e vet? Të gjitha këto i pohon pa asnjë provë.» Në të vërtetë, të gjitha këto janë provuar më lart. «Sepse» (do të përgjigjej Krishti) «duke qenë se pranohet se erdha prej Perëndisë, edhe nga veprat, edhe nga zëri i Joanit, edhe nga dëshmia e Atit, është e qartë se Moisiu do t'i padisë hebrenjtë.» Sepse ç'thotë ai? «Në ardhtë dikush që bën çudira, që ju prin drejt Perëndisë dhe që parathotë me vërtetësi gjërat që do të vijnë, duhet ta dëgjoni me gatishmëri të plotë.» Dhe Krishti i kishte bërë të gjitha këto. Bëri me të vërtetë çudira, i tërhoqi të gjithë drejt Perëndisë dhe solli që parathëniet e tij të përmbusheshin.

«Po nga ku duket se do të besojnë tek një tjetër?» Nga urrejtja e tyre për Krishtin; sepse ata që largohen prej Atij që vjen sipas vullnetit të Perëndisë, kuptohet fare qartë, do të presin armikun e Perëndisë. Dhe mos u çudit që tani sjell Moisiun, ndonëse tha «Nuk marr dëshmi prej njeriu», sepse s'i dërgon te Moisiu, po te Shkrimet e Perëndisë. Megjithatë, meqë Shkrimet i trembnin më pak, ai e kthen fjalën te vetë personi i Moisiut, duke ua vënë përballë ligjvënësin e tyre si paditës, e kështu e bën frikën edhe më rrënqethëse; dhe secilin nga pohimet e tyre e hedh poshtë. Vini re: thanë se e përndiqnin nga dashuria për Perëndinë, ai tregon se e bënin nga urrejtja për Perëndinë; thanë se mbaheshin fort pas Moisiut, ai tregon se vepronin kështu sepse nuk i besonin Moisiut. Sepse, po të kishin qenë të zellshëm për ligjin, duhej të prisnin Atë që e plotësoi; po ta donin Perëndinë, duhej t'i besonin Atij që i tërhoqi drejt tij; po t'i besonin Moisiut, duhej t'i përuleshin Atij për të cilin profetizoi Moisiu. «Po» (thotë Krishti) «po të mos i besoni Moisiut para ardhjes sime, s'është aspak për t'u çuditur që ju të më dëboni mua, të cilin ai e paralajmëroi.» Ashtu si kishte treguar, nga sjellja e tyre ndaj tij, se ata që e çmonin Joanin në të vërtetë e përbuznin, po kështu tani tregon se ata që pandehnin se i besonin Moisiut, s'i besonin, dhe përmbys mbi kokën e tyre gjithçka që mendonin të nxirrnin në mbrojtje të vetes. «Aq larg jam», thotë, «nga dëshira për t'ju larguar prej ligjit, sa vetë ligjvënësin tuaj e thërras si paditësin tuaj.»

Se Shkrimet dëshmonin për të, ai e pohoi; po ku dëshmojnë, s'e shtoi, sepse donte t'u shtinte një druajtje më të madhe, t'i nxiste të hetonin dhe t'i shtrëngonte deri në nevojën për të pyetur. Sepse, po t'ua thoshte menjëherë, para se ata të pyesnin, do ta hidhnin poshtë dëshminë; kurse tani, po t'u vinin veshin fjalëve të tij, duhej më parë të pyetnin dhe të mësonin prej tij se cila ishte ajo dëshmi. Prandaj ai zgjatet më shumë në pohime e në kërcënime, jo vetëm në prova, që kështu t'i fitonte me anë të frikës nga ç'thoshte; po ata prapë heshtnin. E tillë është ligësia: çfarëdo që të thuash a të bësh, nuk luan nga vendi, po mbetet duke ruajtur helmin e vet.

Prandaj duhet ta dëbojmë çdo ligësi nga shpirtrat tanë dhe të mos kurdisim më kurrë ndonjë mashtrim; sepse, thotë njëri: «Të prapëtve Perëndia u dërgon udhë të shtrembëra» (Fjalët e Urta 21:8, LXX); dhe: «Fryma e shenjtë e stërvitjes do t'i ikë mashtrimit dhe do të largohet nga mendimet që s'kanë mend» (Urtësia 1:5). Sepse asgjë nuk i bën njerëzit aq të marrë sa ligësia; sepse, kur njeriu është tradhtar, i padrejtë, mosmirënjohës (këto janë forma të ndryshme të ligësisë), kur pa iu bërë asnjë padrejtësi i shkakton dhembje tjetrit, kur thur mashtrime, si të mos jetë ai shembull i një marrëzie të tepërt? Përsëri, asgjë nuk i bën njerëzit aq të urtë sa virtyti: i bën mirënjohës e të drejtë, të mëshirshëm, të butë, zemërbutë e të çiltër; ai e ka zakon të jetë nëna e çdo të mire tjetër. Dhe kush ka më shumë mend se një njeri i tillë? Sepse virtyti është vetë burimi dhe rrënja e urtësisë, ashtu si çdo ligësi e ka fillimin në marrëzi. Sepse njeriu fyerës dhe ai zemërak bëhen pre secili e pasionit të vet nga mungesa e urtësisë; prandaj profeti tha: «Nuk ka shëndet në mishin tim; plagët e mia qelben e kalben nga marrëzia ime» (Psalmi 38:3-4). Kështu tregon se çdo mëkat e ka fillimin në marrëzi. Prandaj njeriu i virtytshëm, që ka frikën e Perëndisë, ka më shumë mend se kushdo; ndaj një i urtë tha: «Frika e Zotit është fillimi i urtësisë» (Fjalët e Urta 1:7). Në qoftë se, pra, të kesh frikën e Perëndisë do të thotë të kesh urtësi, dhe i ligu s'e ka atë frikë, atëherë ai është i zhveshur nga ajo që është urtësi e vërtetë; e po të jetë i zhveshur nga urtësia e vërtetë, është më i marrë se kushdo. E megjithatë shumëkush i çmon të ligjtë, ngaqë munden të bëjnë padrejtësi e dëm, pa ditur se duhet t'i quajnë më të mjerët nga të gjithë njerëzit, të cilët, duke menduar se dëmtojnë të tjerët, e ngulin shpatën në vetvete; vepër e marrëzisë më të skajshme: një njeri të godasë veten dhe as të mos e dijë se e bën, po të kujtojë se po dëmton një tjetër, ndërkohë që vret veten. Prandaj Pavli, duke ditur se vrasim veten kur godasim të tjerët, thotë: «Përse s'pranoni më mirë të pësoni padrejtësi? Përse s'lini më mirë t'ju grabisin?» (1 Kor. 6:7). Sepse mos të pësosh padrejtësi do të thotë të mos i bësh asnjeriu padrejtësi, ashtu si mos të keqtrajtohesh do të thotë të mos keqtrajtosh të tjerët; ndonëse ky pohim mund të duket gjëegjëzë për shumëkënd, dhe për ata që s'duan të mësojnë urtësinë e vërtetë. Duke e ditur këtë, le të mos i quajmë të mjerë e le të mos vajtojmë për ata që pësojnë padrejtësi a fyerje, po për ata që i bëjnë këto; sepse pikërisht këta janë dëmtuar më së shumti: e kanë bërë Perëndinë armik të tyre, kanë hapur gojët e dhjetë mijë paditësve, po fitojnë një emër të keq në këtë jetë dhe po tërheqin mbi vete një ndëshkim të rëndë në jetën që vjen. Kurse ata që u është bërë padrejtësi prej tyre dhe i kanë duruar të gjitha me fisnikëri, e kanë Perëndinë me anën e tyre, dhe të gjithë i falin, i lavdërojnë e i presin me nderim. Të tillët, në këtë jetë, do të gëzojnë një emër fort të mirë, si ata që japin shembullin më të fortë të urtësisë së vërtetë, e në jetën e ardhme do të marrin pjesë në të mirat e përjetshme; të cilat i arrifshim të gjithë, me anë të hirit dhe të njerëzdashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit, bashkë me Atin dhe Frymën e Shenjtë, i qoftë lavdia, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.