Joani 6:28-30

«Atëherë i thanë: ‹Ç'të bëjmë që të punojmë veprat e Perëndisë?› Jisui u përgjigj e u tha: ‹Kjo është vepra e Perëndisë, që të besoni tek ai që ai dërgoi.› Prandaj i thanë: ‹Ç'shenjë tregon ti, që të shohim e të të besojmë? Ç'vepër bën ti?›»

[1.] Nuk ka gjë më të keqe, nuk ka gjë më të turpshme se grykësia. Ajo e trash mendjen dhe e bën shpirtin të mishtë, të verbon dhe nuk të lë të shohësh kthjellët. Shihni, për shembull, si ndodh kjo me hebrenjtë. Ngaqë ishin dhënë pas grykësisë, të zhytur krejt në gjërat e kësaj bote, pa asnjë mendim shpirtëror, ndonëse Krishti i tërheq me mijëra fjalë, njëherësh të mprehta e plot durim, prapëseprapë nuk ngrihen, po mbeten të zvarritur poshtë. Sepse shikoni: ai u tha: «Më kërkoni, jo se patë çudirat, po se hëngrët nga bukët edhe u ngositë.» I preku me qortimin, u tregoi ç'ushqim duhej të kërkonin, duke thënë: «Mos punoni për ushqimin që prishet»; u vuri përpara çmimin, duke thënë: «po për atë që mbetet për jetë të përjetshme»; pastaj dha një ilaç për atë që mund të ishte kundërshtim, kur shpalli se ishte dërguar prej Atit.

Ç'bënë atëherë ata? Sikur të mos kishin dëgjuar asgjë, thanë: «Ç'të bëjmë që të punojmë veprat e Perëndisë?» Këtë e thanë jo për të mësuar e për t'i bërë (siç e tregon vazhdimi), po për ta shtyrë përsëri t'u jepte ushqim, sepse donin ta bindnin t'i nginte. Po ç'thotë Krishti? «Kjo është vepra e Perëndisë, që të besoni tek ai që ai dërgoi.» Për këtë e pyetën: «Ç'shenjë tregon ti, që të shohim e të besojmë?»

Vargu 31. «Etërit tanë hëngrën manë në shkretëtirë.»

Nuk ka gjë më të pakuptimtë, nuk ka gjë më të paarsyeshme se këta njerëz! Ndërsa çudia ishte ende në duart e tyre, sikur të mos ishte bërë asnjë, flisnin në këtë mënyrë: «Ç'shenjë tregon ti?»; edhe, pasi folën kështu, as nuk i lejojnë të drejtën të zgjedhë vetë shenjën, po mendojnë ta detyrojnë të mos tregojë tjetër veçse një të tillë siç u bë në ditët e etërve të tyre. Prandaj thonë: «Etërit tanë hëngrën manë në shkretëtirë», duke menduar se me këtë do ta nxisnin të bënte një çudi që t'u siguronte ushqim të trupshëm. Përndryshe, përse nuk përmendën asnjë tjetër nga çudirat e vjetra, ndonëse shumë prej tyre ndodhën në ato kohë, edhe në Egjipt, edhe në det, edhe në shkretëtirë, po vetëm atë të manës? A nuk ishte ngaqë e dëshironin fort atë, prej tiranisë së barkut të tyre? Ju që, kur patë çudinë e tij, e quajtët profet edhe u përpoqët ta bënit mbret, si ka mundësi që tani, sikur të mos ishte bërë asnjë çudi, u bëtë mosmirënjohës e keqdashës, edhe kërkoni shenjë, duke nxjerrë fjalë që u shkojnë parazitëve a qenve të uritur? A ju duket tani e mrekullueshme mana? Shpirti juaj nuk është tani i tharë nga etja.

Vini re edhe hipokrizinë e tyre. Nuk thanë: «Moisiu e bëri këtë shenjë, ti ç'bën?», sepse menduan se kjo do ta mërzitte; po për ca kohë i drejtohen me nderim të madh, nga shpresa për ushqim. Kështu, as nuk thanë: «Perëndia e bëri këtë, ti ç'bën?», që të mos dukeshin sikur e barazonin me Perëndinë; as nuk përmendën Moisiun, që të mos dukeshin sikur e ulnin; po e vunë çështjen në një trajtë të ndërmjetme: «Etërit tanë hëngrën manë në shkretëtirë.» Ai, me të vërtetë, mund të ishte përgjigjur: «Unë, tani, kam bërë çudira më të mëdha se Moisiu, pa pasur nevojë për shkop, pa pasur nevojë për lutje, po duke bërë gjithçka nga vetja ime; edhe, në qoftë se sillni ndër mend manën, ja, unë ju kam dhënë bukë.» Po nuk ishte koha për fjalë të tilla; edhe e vetmja gjë që dëshironte me zjarr ishte t'i sillte te ushqimi shpirtëror. Vini re urtësinë e tij të pafund edhe mënyrën si përgjigjet.

Vargu 32. «Moisiu nuk ju dha bukën nga qielli; po Ati im ju jep bukën e vërtetë nga qielli.»

Përse nuk tha: «Nuk jua dha Moisiu, po unë», po vë Perëndinë në vend të Moisiut edhe veten në vend të manës? Sepse dobësia e dëgjuesve të tij ishte e madhe, siç duket nga ajo që vijon. Sepse as kur foli kështu nuk ua tërhoqi vëmendjen, ndonëse në fillim u tha: «Më kërkoni, jo se patë çudinë, po se hëngrët nga bukët edhe u ngositë.» (Vargu 26.) Meqë tani kërkonin këto gjëra të mishit, donte t'i ndreqte me fjalët që pasuan, po as kështu nuk hoqën dorë. Kur i premtoi gruas samaritane se do t'i jepte «ujin», nuk e përmendi Atin. Ç'thotë? «Po ta dije se kush është ai që të thotë: Më jep të pi, do t'i kishe kërkuar ti atij, edhe ai do të të kishte dhënë ujë të gjallë»; edhe përsëri: «Uji që do të jap unë.» Nuk e drejton atë tek Ati. Po këtu e përmend Atin, që të kuptosh sa i madh ishte besimi i gruas samaritane, edhe sa e madhe dobësia e hebrenjve.

A nuk ishte, pra, mana nga qielli? Si thuhet atëherë se është nga qielli? Në po atë mënyrë si flet Shkrimi për «shpendët e qiellit»; edhe përsëri: «Zoti gjëmoi nga qielli.» Edhe atë tjetrën e quan «bukë të vërtetë», jo se çudia e manës ishte e rreme, po se ishte një figurë, jo vetë e vërteta. Po, duke përmendur Moisiun, nuk e krahason veten me të, sepse hebrenjtë ende nuk e vinin Krishtin përmbi Moisiun, për të cilin kishin ende një mendim më të lartë. Kështu që, pasi tha «Moisiu nuk dha», nuk shton «unë jap», po thotë se jep Ati, jo Moisiu. Ata, kur e dëgjuan këtë, u përgjigjën: «Na e jep këtë bukë të hamë»; sepse ende mendonin se ishte diçka e trupshme, ende prisnin të ngopnin oreksin e tyre, edhe prandaj vrapuan me nxitim tek ai. Ç'bën Krishti? Duke i çuar pak nga pak më tej, thotë:

Vargu 33. «Buka e Perëndisë është ai që zbret nga qielli, edhe i jep jetë botës.»

Jo vetëm hebrenjve, thotë, po gjithë «botës»; jo thjesht ushqim, po «jetë», një «jetë» tjetër, të ndryshuar. E quan «jetë», sepse të gjithë ishin të vdekur në mëkate. Po ata prapë mbaheshin të kthyer nga poshtë, duke thënë:

Vargu 34. «Na e jep këtë bukë.»

Atëherë ai, për t'i qortuar, sepse vraponin tek ai ndërsa e pandehnin ushqimin të trupshëm, po jo kur mësuan se ishte i një lloji shpirtëror, tha:

Vargjet 35, 36. «Unë jam buka e jetës; ai që vjen tek unë nuk do të ketë uri kurrë, edhe ai që beson në mua nuk do të ketë etje kurrë. Po ju thashë se edhe më keni parë, edhe nuk më besoni.»

[2.] Kështu thërret edhe Joani, duke thënë që më parë: «Flet atë që di, edhe dëshmon atë që ka parë, edhe askush nuk e pranon dëshminë e tij»; edhe përsëri vetë Krishti: «Flasim atë që dimë, edhe dëshmojmë atë që kemi parë», «edhe nuk besoni.» Këtë e bën për t'u dalë përpara, edhe për t'u treguar se kjo punë nuk e shqetëson, se nuk dëshiron nder, se nuk i janë të fshehta as të fshehtat e mendjes së tyre, as gjërat e tashme, as ato që do të vijnë.

«Unë jam buka e jetës.» Tani nis t'u besojë misteret. Edhe së pari flet për hyjninë e tij, duke thënë: «Unë jam buka e jetës.» Sepse kjo nuk thuhet për trupin e tij (për të cilin thotë nga fundi: «Edhe buka që do të jap unë është mishi im»), po tani i drejtohet hyjnisë së tij. Sepse ajo, me anë të Perëndisë Fjalë, është Bukë, sikundër edhe kjo bukë, me anë të Frymës që zbret mbi të, bëhet Bukë Qiellore. Këtu nuk përdor dëshmitarë, si në fjalimin e mëparshëm, sepse kishte çudinë e bukëve që dëshmonte për të, edhe vetë hebrenjtë që për ca kohë bënin sikur i besonin; kurse në rastin e mëparshëm i kundërviheshin edhe e padisnin. Kjo është arsyeja pse këtu shpallet vetë. Po ata, meqë prisnin të shijonin një gosti të mishit, nuk u shqetësuan derisa e humbën shpresën. Megjithatë Krishti nuk heshti për këtë, po tha shumë fjalë qortimi. Sepse ata që, ndërsa hanin, e quajtën profet, këtu u skandalizuan edhe e quajtën birin e marangozit; jo kështu ndërsa hanin bukët, atëherë thoshin: «Ai është profeti», edhe donin ta bënin mbret. Tani dukej sikur ziheshin nga zemërimi ngaqë pohonte se «zbriti nga qielli», po në të vërtetë nuk ishte kjo që i zemëronte, po mendimi se s'do të gëzonin një sofër të trupshme. Po të ishin zemëruar vërtet, do të duhej të pyesnin e të hetonin si ishte «buka e jetës», si kishte «zbritur nga qielli»; po tani nuk e bëjnë këtë, po murmurojnë. Edhe se nuk ishte kjo që i fyente, duket qartë nga një rrethanë tjetër. Kur tha: «Ati im ju jep bukën», nuk thirrën: «Lutju atij që të japë»; po çfarë? «Na e jep atë bukë»; ndonëse ai nuk tha «unë jap», po «Ati im jep»; megjithatë ata, nga dëshira për ushqimin, e çmuan të denjë t'i zinin besë se do t'ua jepte. Po si ka mundësi që ata që e quanin të denjë për t'i zënë besë se do të jepte, të skandalizoheshin pastaj kur dëgjuan po ashtu se «jep Ati»? Cila është arsyeja? Kjo: kur dëgjuan se s'do të hanin, përsëri nuk besuan, edhe si mbulesë për mosbesimin e tyre nxorën se «ishte fjalë tepër e lartë». Prandaj thotë: «Më keni parë, edhe nuk besoni», duke bërë fjalë pjesërisht për çudirat e tij, pjesërisht për dëshminë e Shkrimeve: «Sepse ato», thotë, «janë ato që dëshmojnë për mua»; edhe: «Unë kam ardhur në emër të Atit tim, edhe nuk më prisni»; edhe: «Si mund të besoni ju, që merrni nder nga njerëzit?»

Vargu 37. «Gjithçka që më jep Ati do të vijë tek unë, edhe atë që vjen tek unë kurrsesi nuk do ta nxjerr jashtë.»

Vini re si i bën të gjitha për hir të atyre që shpëtohen; prandaj e shtoi këtë, që të mos dukej sikur fliste kot e i thoshte këto pa qëllim. Po çfarë do të thotë me fjalët «Gjithçka që më jep Ati do të vijë tek unë» (vargu 37) edhe «do ta ngjall në ditën e fundit» (vargu 40)? Përse flet për ngjalljen e përbashkët, në të cilën kanë pjesë edhe të paperëndishmit, sikur të ishte dhuratë e veçantë e atyre që besojnë në të? Sepse nuk flet thjesht për ngjallje, po për një lloj të veçantë ngjalljeje. Sepse, pasi tha më parë: «Nuk do ta nxjerr jashtë, nuk do të humbas asgjë prej saj», atëherë flet për ngjalljen. Sepse në ngjallje disa nxirren jashtë («Merreni edhe hidheni në errësirën e jashtme»), edhe disa shkatërrohen («Kini frikë më tepër atë që mund të shkatërrojë në ferr edhe shpirtin edhe trupin»). Edhe shprehja «unë jap jetë të përjetshme» e tregon këtë; sepse «ata që bënë të keqen do të dalin në ngjallje dënimi, edhe ata që bënë të mirën në ngjallje jete». Pra kjo, ngjallja për të mira, është ajo që synonte këtu. Po ç'do të thotë me fjalët «Gjithçka që më jep Ati do të vijë tek unë»? Prek mosbesimin e tyre, duke treguar se kushdo që nuk beson në të shkel vullnetin e Atit. Edhe këtë nuk e thotë hapur, po në mënyrë të mbuluar, edhe kështu vepron kudo, duke dashur të tregojë se mosbesimtarët janë në kundërshtim me Atin, jo vetëm me të. Sepse, në qoftë se ky është vullneti i tij, edhe në qoftë se erdhi për këtë, që të shpëtojë njeriun, ata që nuk besojnë e shkelin vullnetin e tij. «Kur, pra», thotë, «Ati e udhëheq ndonjë njeri, s'ka gjë që ta pengojë të vijë tek unë»; edhe në një vend tjetër: «Asnjë s'mund të vijë tek unë, po të mos e tërheqë Ati.» Edhe Pavli thotë se ai ua dorëzon Atit: «Kur t'ia dorëzojë mbretërinë Perëndisë, domethënë Atit.» Tani, sikundër Ati, kur jep, e bën këtë pa e zhveshur më parë veten, kështu edhe Biri, kur dorëzon, e bën këtë pa e përjashtuar veten. Thuhet se ai na dorëzon, sepse me anë të tij kemi hyrje te Ati.

[3.] Edhe shprehja «me anë të» i vishet po ashtu Atit, si kur thotë apostulli: «Me anë të tij u thirrët në bashkësinë e Birit të tij»; edhe: «Me anë të vullnetit të Atit.» Edhe përsëri: «Lum ti, Simon, biri i Jonait, sepse nuk ta zbuloi këtë mishi dhe gjaku.» Ajo që lë të kuptohet këtu është diçka e tillë: se «besimi tek unë nuk është gjë e zakonshme, po ka nevojë për një shtytje nga lart»; edhe këtë e mbron gjatë gjithë fjalimit të tij, duke treguar se ky besim kërkon një shpirt fisnik, të tërhequr nga Perëndia.

Po ndoshta dikush do të thotë: «Në qoftë se gjithçka që jep Ati, edhe kushdo që ai tërheq, vjen tek ti, në qoftë se askush s'mund të vijë tek ti veç po t'i jepet nga lart, atëherë ata që Ati nuk u jep janë të shfajësuar nga çdo faj a paditje.» Këto s'janë veçse fjalë boshe e shfajësime. Sepse duhet edhe zgjedhja jonë e vullnetshme, ngaqë varet nga zgjedhja jonë a do të pranojmë të mësohemi dhe a do të besojmë. Edhe këtu, me shprehjen «atë që më jep Ati», ai s'shpall gjë tjetër veçse se «të besuarit tek unë nuk është gjë e zakonshme, as gjë që vjen nga arsyetimet njerëzore, po ka nevojë për një zbulesë nga lart edhe për një shpirt të përgatitur mirë për ta pritur atë zbulesë». Edhe fjala «ai që vjen tek unë do të shpëtohet» do të thotë se për të do të kujdesen shumë. «Sepse për këta», thotë, «erdha edhe mora mbi vete mishin edhe hyra në trajtën e shërbëtorit.» Pastaj shton:

Vargu 38. «Zbrita nga qielli jo që të bëj vullnetin tim, po vullnetin e atij që më dërgoi.»

Ç'thua ti? Vallë a është një vullneti yt e tjetër i tij? Që të mos e dyshojë këtë askush, e shpjegon me ato që vijnë, duke thënë:

Vargu 40. «Edhe ky është vullneti i atij që më dërgoi, që kushdo që sheh Birin edhe beson në të, të ketë jetë të përjetshme.»

A nuk është, pra, ky vullneti yt? Edhe si thua ti: «Erdha të hedh zjarr mbi dhe, edhe ç'dua tjetër, veçse ai tashmë të jetë ndezur?» Sepse, në qoftë se edhe ti e dëshiron këtë, është fare e qartë se vullneti yt dhe i Atit është një. Edhe në një vend tjetër thotë: «Sepse sikundër Ati i ngjall të vdekurit edhe u jep jetë, kështu edhe Biri u jep jetë atyre që do.» Po cili është vullneti i Atit? A nuk është që të mos humbasë as edhe një nga këta? Këtë e do edhe ti. Kështu që vullneti i njërit nuk ndryshon nga vullneti i tjetrit. Kështu, në një vend tjetër shihet duke e forcuar edhe më fort barazinë e tij me Atin, kur thotë: «Unë dhe Ati im do të vijmë, edhe do të bëjmë banesën tonë tek ai.» Ajo që thotë, pra, është kjo: «Nuk erdha të bëj gjë tjetër veç asaj që do Ati; nuk kam vullnet timin të ndryshëm nga i Atit, sepse gjithçka që është e Atit është imja, edhe gjithçka që është imja është e Atit.» Në qoftë se, pra, gjërat e Atit dhe të Birit janë të përbashkëta, me të drejtë thotë: «Jo që të bëj vullnetin tim.» Po këtu nuk flet kështu, po e ruan këtë për në fund. Sepse, siç e thashë, për ca kohë i fsheh e i mbulon gjërat e larta, edhe dëshiron të provojë se, edhe sikur të kishte thënë «Ky është vullneti im», do ta kishin përbuzur. Prandaj thotë se «unë bashkëpunoj me atë Vullnet», duke dashur kështu t'i trembë më shumë; sikur të thoshte: «Ç'mendoni? A mendoni se më zemëroni mua me mosbesimin tuaj? Jo, ju zemëroni Atin tim.» «Sepse ky është vullneti i atij që më dërgoi, që të mos humbas asgjë nga gjithçka që më ka dhënë.» Këtu tregon se s'ka nevojë për shërbimin e tyre, se nuk erdhi për të mirën e vet, po për shpëtimin e tyre, edhe jo për të marrë nder prej tyre. Këtë e shpalli, në të vërtetë, në një fjalim të mëparshëm, kur tha: «Nuk marr nder nga njerëzit»; edhe përsëri: «Po i them këto që të shpëtoni.» Sepse kudo mundohet t'i bindë se erdhi për shpëtimin e tyre. Edhe thotë se i siguron nder Atit, që të mos e dyshojnë. Edhe se pikërisht për këtë arsye flet kështu, e ka zbuluar më qartë me ato që vijnë. Sepse thotë: «Ai që kërkon vullnetin e vet kërkon lavdinë e vet; po ai që kërkon lavdinë e atij që e dërgoi është i vërtetë, edhe s'ka padrejtësi tek ai.» «Edhe ky është vullneti i Atit, që kushdo që sheh Birin edhe beson në të, të ketë jetë të përjetshme.»

«Edhe unë do ta ngjall në ditën e fundit.» Përse ndalet vazhdimisht te Ngjallja? Që njerëzit të mos e gjykojnë providencën e Perëndisë vetëm nga gjërat e tashme: që, po të mos gëzojnë fryte këtu, të mos ligështohen për këtë, po të presin gjërat që do të vijnë; edhe që të mos e përbuzin ngaqë mëkatet e tyre nuk ndëshkohen tani, po të presin një jetë tjetër.

Ata njerëz nuk fituan asgjë; po ne le të mundohemi të fitojmë, duke e mbajtur Ngjalljen të kumbojë vazhdimisht në veshët tanë. Edhe, në qoftë se na hyn dëshira të jemi grabitqarë, a të vjedhim, a të bëjmë ndonjë gjë të keqe, le ta sjellim menjëherë ndër mend atë Ditë, le të përfytyrojmë fronin e gjyqit; sepse mendime të tilla e frenojnë shtysën e keqe më fort se çdo fre. Le t'u themi vazhdimisht të tjerëve, edhe vetes: «Ka një ngjallje, edhe na pret një gjyq i frikshëm.» Në qoftë se shohim ndonjë njeri fodull e të fryrë nga të mirat e botës së tij, le t'i bëjmë po atë vërejtje, edhe le t'i tregojmë se të gjitha ato mbeten këtu. Edhe, në qoftë se vëmë re një tjetër që pikëllohet e s'ka durim, le t'i themi po atë gjë, edhe le t'i tregojmë se hidhërimet e tij do të kenë fund. Në qoftë se shohim ndonjë të shkujdesur e që shthuret, le t'i themi po atë fjalë shëruese, edhe le t'i tregojmë se për shkujdesjen e tij do të japë llogari. Kjo fjalë, më tepër se çdo ilaç tjetër, mund të shërojë shpirtrat tanë. Sepse ka një Ngjallje, edhe ajo Ngjallje është te dyert tona, jo larg, as në një largësi. «Sepse edhe pak, edhe ai që do të vijë do të vijë e nuk do të vonojë.» Edhe përsëri: «Të gjithë duhet të dalim përpara fronit të gjyqit të Krishtit»; domethënë edhe të këqijtë edhe të mirët: të parët për t'u turpëruar përpara të gjithëve, të tjerët për t'u lavdëruar më shumë përpara të gjithëve. Sepse, sikundër ata që gjykojnë këtu i ndëshkojnë të ligjtë e i nderojnë të mirët botërisht, kështu do të jetë edhe atje, që të parët të kenë turp më të madh, edhe të tjerët lavdi më të dukshme. Le t'i përfytyrojmë këto çdo ditë. Në qoftë se i sjellim gjithnjë në mendje, asnjë merak për gjërat e tashme s'do të mund të na thumbojë. «Sepse gjërat që duken janë të përkohshme, po gjërat që nuk duken janë të përjetshme.» Le t'i themi vazhdimisht vetes edhe të tjerëve: «Ka një Ngjallje, edhe një Gjyq, edhe një shqyrtim të veprave tona»; edhe sa e sa që mendojnë se ka diçka të tillë si fati, le ta përsërisin këtë, edhe menjëherë do të çlirohen nga kalbësira e sëmundjes së tyre. Sepse, në qoftë se ka Ngjallje edhe Gjyq, nuk ka fat, sado që të sjellin me mijëra argumente e të mbyten duke u përpjekur ta provojnë. Po kam turp t'u mësoj të krishterëve për Ngjalljen; sepse ai që ka nevojë të mësojë se ka Ngjallje, edhe që nuk e ka bindur veten me vendosmëri se punët e kësaj bote nuk ecin sipas fatit, pa qëllim e sipas rastësisë, s'mund të jetë i krishterë. Prandaj ju nxit e ju lutem të pastrohemi nga çdo ligësi, edhe të bëjmë gjithë sa mundemi që të fitojmë falje e ndjesë në atë Ditë.

Ndoshta dikush do të thotë: «Kur do të vijë mbarimi? Kur do të jetë Ngjallja? Shih sa kohë ka kaluar, edhe s'ka ndodhur asgjë e tillë.» Prapëseprapë do të jetë, jini të sigurt. Sepse ata para përmbytjes flisnin në këtë mënyrë edhe përqeshnin Noeun, po erdhi përmbytja edhe i fshiu të gjithë ata mosbesimtarë, kurse ruajti atë që besoi. Edhe njerëzit e kohës së Lotit nuk e prisnin atë goditje nga Perëndia, derisa zbritën ato vetëtima e rrufe edhe i shkatërruan të gjithë krejtësisht. As për këta njerëz, as për ata që rronin në kohën e Noeut, nuk pati asnjë shenjë paraprake të asaj që do të ndodhte; po, kur të gjithë jetonin në llastim e rehati, edhe pinin, edhe ishin të dehur nga vera, atëherë ranë mbi ta këto fatkeqësi të padurueshme. Kështu do të jetë edhe Ngjallja: pa asnjë shenjë paraprake, po ndërkohë që jemi në mes të ditëve të mira. Prandaj Pavli thotë: «Sepse, kur të thonë: Paqe e siguri, atëherë u vjen papritur shkatërrimi, si dhembjet e lindjes mbi gruan shtatzënë, edhe nuk kanë për të shpëtuar.» Perëndia e ka rregulluar kështu, që të jemi gjithnjë në përpjekje, edhe të mos ndihemi të sigurt as në kohën e sigurisë. Ç'thua ti? A nuk pret se do të ketë Ngjallje edhe Gjyq? Demonët i rrëfejnë këto, edhe ti je i paturpshëm? «A erdhe», thonë, «të na mundosh para kohe?»; edhe ata që thonë se do të ketë «mundim», e dinë se ka Gjyq, edhe llogari, edhe hakmarrje. Le të mos i shtojmë, pra, guximit për vepra të liga edhe zemërimin e Perëndisë, duke mos i besuar fjalës së Ngjalljes. Sepse, sikundër në gjëra të tjera Krishti ka qenë fillimi ynë, kështu edhe në këtë; prandaj quhet «i parëlinduri prej të vdekurve». Tani, po të mos kishte Ngjallje, si do të ishte «i parëlinduri», kur asnjë nga «të vdekurit» s'do ta ndiqte? Po të mos kishte Ngjallje, si do të ruhej drejtësia e Perëndisë, kur kaq e kaq njerëz të ligj përparojnë, edhe kaq e kaq njerëz të mirë vuajnë e vdesin në vuajtjen e tyre? Ku do ta marrë secili prej tyre atë që meriton, po të mos ketë Ngjallje? Askush nga ata që kanë jetuar drejt nuk e mohon Ngjalljen, po çdo ditë luten e përsërisin atë fjalë të shenjtë: «Ardhtë mbretëria jote.» Cilët janë, pra, ata që nuk e besojnë Ngjalljen? Ata që kanë udhë të pashenjta edhe jetë të papastër; siç thotë profeti: «Udhët e tij janë gjithnjë të ndotura; gjyqet e tua janë lart, larg syve të tij.» Sepse njeriu s'ka si të rrojë jetë të pastër pa besuar në Ngjallje; sepse ata që s'ndiejnë në vete asnjë paudhësi, edhe flasin për të, edhe e dëshirojnë, edhe e besojnë, që të marrin shpërblimin e tyre. Le të mos e zemërojmë, pra, atë, po le ta dëgjojmë kur thotë: «Kini frikë atë që mund të shkatërrojë në ferr edhe shpirtin edhe trupin»; që me atë frikë të bëhemi më të mirë, edhe, të çliruar nga ajo humbje, të quhemi të denjë për Mbretërinë e Qiejve. Të cilën arrifshim ta fitojmë të gjithë, me anë të hirit dhe të njerëzdashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, me anë të tij e bashkë me të u qoftë lavdi Atit edhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.