Joani 6:41, 42

«Hebrenjtë, pra, murmuronin kundër tij, sepse tha: ‹Unë jam buka që zbriti prej qiellit›; edhe thoshin: ‹Vallë nuk është ky Jisui, i biri i Josifit, të cilit i njohim të atin edhe të ëmën? Si thotë, pra, ky: «Zbrita prej qiellit»?›»

[1.] «Perëndia e tyre është barku, edhe lavdia e tyre është në turpin e tyre» (Fil. 3:19), tha Pavli për disa njerëz, kur u shkruante filipianëve. Se hebrenjtë ishin pikërisht të tillë, kjo duket qartë, si nga ç'u tha më parë, si nga ato që erdhën e i thanë Krishtit. Sepse, kur u dha bukë dhe u mbushi barkun, thanë se ishte profet dhe kërkuan ta bënin mbret; po kur u mësoi për ushqimin frymëror, për jetën e përjetshme, kur i largoi nga gjërat shqisore, u foli për një ngjallje dhe ua ngriti mendjen drejt gjërave më të larta, pikërisht atëherë kur duhej të mahniteshin më shumë, ata murmurojnë dhe ikin larg. E megjithatë, po të ishte ai profeti, siç pohonin edhe vetë më parë kur thoshin se për të kishte folur Moisiu: «Zoti, Perëndia juaj, do t'ju ngrejë një profet nga vëllezërit tuaj, si mua; atë do të dëgjoni» (Ligji i Përtërirë 18:15), duhej ta kishin dëgjuar kur tha: «Zbrita prej qiellit»; po ata nuk e dëgjuan, veç murmuronin. E nderonin ende, sepse çudia e bukëve ishte e freskët, prandaj nuk e kundërshtonin hapur, po me murmurima shfaqnin pakënaqësinë e tyre, ngaqë nuk u jepte ushqimin që dëshironin. Edhe, duke murmuruar, thoshin: «Vallë nuk është ky i biri i Josifit?» Nga kjo duket qartë se ende nuk dinin gjë për lindjen e tij të çuditshme e të mrekullueshme. Prandaj vazhdojnë të thonë se është i biri i Josifit, edhe nuk qortohen; edhe ai nuk u thotë: «Unë nuk jam i biri i Josifit», jo se ishte biri i tij, po sepse ende s'ishin në gjendje të dëgjonin për atë lindje të mrekullueshme. Edhe po të mos duronin të dëgjonin haptas për lindjen e tij sipas mishit, aq më pak mund të dëgjonin për atë lindje të patregueshme që vjen nga lart. Në qoftë se nuk ua zbuloi atë që ishte më e ulët, aq më pak do t'ua besonte tjetrën. Ndonëse kjo i skandalizonte fort, që ishte lindur prej një ati të thjeshtë e të rëndomtë, prapëseprapë nuk ua zbuloi të vërtetën, që, duke hequr një shkak skandali, të mos krijonte një tjetër. Ç'tha, pra, ai kur ata murmuronin?

Vargu 44. «Askush nuk mund të vijë tek unë, po të mos e tërheqë Ati që më ka dërguar.»

Manikeasit hidhen mbi këto fjalë dhe thonë se «asgjë nuk varet prej nesh»; po shprehja tregon se ne jemi zotër të vullnetit tonë. «Sepse po të vijë njeriu tek ai, ç'nevojë ka tërheqja?» thotë dikush. Po fjalët nuk na e heqin vullnetin e lirë, veç tregojnë se kemi nevojë të madhe për ndihmë. Edhe nuk nënkupton dikë që vjen pa dëshirë, po dikë që gëzon ndihmë të bollshme. Pastaj tregon edhe mënyrën si tërheq; e, që njerëzit të mos formojnë përsëri ndonjë përfytyrim material për Perëndinë, shton:

Vargu 46. «Jo se ndonjë njeri e ka parë Perëndinë, veç ai që është prej Perëndisë; ky e ka parë Atin.»

«Si e tërheq, pra, Ati?» thotë dikush. Këtë e shpjegoi profeti që moti, kur e shpalli që përpara dhe tha:

Vargu 45. «Do të jenë të gjithë të mësuar prej Perëndisë.» (Isaia 54:13.)

A e sheh dinjitetin e besimit, edhe se jo prej njerëzve, as me anë njeriu, po prej vetë Perëndisë do ta mësojnë këtë? Edhe, që ky pohim të bëhej i besueshëm, i çoi te profetët e tyre. «Në qoftë se ‹të gjithë do të jenë të mësuar prej Perëndisë›, si vjen puna që disa nuk do të besojnë?» Sepse fjalët thuhen për shumicën. Përveç kësaj, profecia nuk nënkupton krejt të gjithë, po të gjithë ata që kanë vullnetin. Sepse mësuesi rri gati t'u japë të gjithëve atë që ka, edhe e derdh mësimin e tij mbi të gjithë.

Vargu 44. «Edhe unë do ta ngjall atë ditën e fundit.»

Nuk është i vogël këtu pushteti i Birit: po qe se Ati tërheq, Biri është ai që ngjall. Ai nuk e ndan veprimtarinë e vet nga ajo e Atit (si do të mundej kjo?), po tregon barazinë e pushtetit. Ashtu, pra, si atje ku tha: «Ati që më ka dërguar dëshmon për mua», e pastaj, që ata të mos bëheshin tepër kureshtarë për atë fjalë, i çoi te Shkrimet, kështu edhe këtu, që të mos ushqenin dyshime të ngjashme, i çon te profetët, të cilët i përmend vazhdimisht e kudo, për të treguar se nuk është kundër Atit.

«Po ç'të themi për ata,» thotë dikush, «që qenë përpara kohës së tij? A nuk qenë të mësuar prej Perëndisë? Përse, pra, zbatohen fjalët veçanërisht këtu?» Sepse dikur i mësonin gjërat e Perëndisë me anë të njerëzve, kurse tani me anë të Birit të Vetëmlindur të Perëndisë dhe të Frymës së Shenjtë. Pastaj shton: «Askush s'e ka parë Atin, veç ai që është prej Perëndisë», duke e përdorur këtë shprehje jo për shkakun, po për mënyrën e të qenit. Sepse, po të kishte folur me kuptimin e parë, ne të gjithë jemi «prej Perëndisë». Edhe ku do të ishte atëherë natyra e veçantë dhe e dallueshme e Birit? «Po përse,» thotë dikush, «nuk e tha këtë më qartë?» Për shkak të dobësisë së tyre. Sepse, po të skandalizoheshin aq shumë kur tha: «Zbrita prej qiellit», ç'do të kishin ndier po ta shtonte edhe këtë?

Ai e quan veten (vargu 48) «buka e jetës», sepse mban jetën tonë, si atë të tashmen, si atë që ka për të ardhur, edhe thotë: «Kushdo që të hajë nga kjo bukë, do të rrojë përjetë.» Me «bukë» nënkupton këtu ose mësimet e tij shpëtimtare dhe besimin që është tek ai, ose vetë Trupin e tij; sepse që të dyja e forcojnë shpirtin. Megjithatë në një vend tjetër tha: «Në qoftë se ndonjë dëgjon fjalën time, nuk do të shijojë vdekje kurrë.» (Jn. 8:51.) Edhe ata u skandalizuan; këtu ndoshta nuk patën një ndjenjë të tillë, sepse ende e nderonin për shkak të bukëve që ishin bërë.

[2.] Edhe vër re si e dallon bukën e tij nga mana, duke i bërë të dëgjojnë përfundimin e secilit lloj ushqimi. Sepse, që të tregonte se mana nuk u dha asnjë përparësi të pazakontë, shtoi:

Vargu 49. «Etërit tuaj hëngrën manë në shkretëtirë, edhe vdiqën.»

Pastaj parashtron një gjë që fort mund t'i bindte: se ata u çmuan të denjë për gjëra më të mëdha se etërit e tyre (domethënë ata njerëz të mrekullueshëm që rronin në kohën e Moisiut); edhe kështu, pasi tha se vdiqën ata që hëngrën manën, shton:

Vargu 51. «Ai që ha nga kjo bukë, do të rrojë përjetë.»

As nuk e vuri kot fjalën «në shkretëtirë», po për të treguar se mana nuk zgjati një kohë të gjatë, as nuk hyri bashkë me ta në tokën e premtimit. Po kjo «bukë» nuk ishte e po atij lloji.

«Edhe buka që do të jap unë është mishi im, që do ta jap për jetën e botës.»

Këtu dikush me arsye mund të pyeste: si qe kjo një kohë e përshtatshme për këto fjalë, që as nuk ndërtonin, as nuk sillnin dobi, po përkundrazi i dëmtonin ata që ishin ndërtuar? Sepse «që atëherë», thotë Ungjillori, «shumë nga nxënësit e tij u kthyen prapa», duke thënë: «E rëndë është kjo fjalë; kush mund ta dëgjojë?» (vargu 60); sepse këto gjëra mund t'u ishin besuar vetëm nxënësve, ashtu si na ka treguar Mateu se ai bisedoi veçmas me ta. (Mk. 4:34; shih Mt. 13:36.) Ç'të themi, pra? Ç'dobi kanë këto fjalë? E madhe është dobia dhe nevoja e tyre. Ata i vërsuleshin: i kërkonin ushqim trupor, i kujtonin ushqimin që u dha në ditët e të parëve të tyre dhe flisnin për manën si për diçka të madhe. Prandaj ai përmend ushqimin frymëror, që t'u tregonte se të gjitha ato s'ishin veçse figurë e hije, kurse realiteti i vërtetë i çështjes tani ishte i pranishëm mes tyre. «Po,» thotë dikush, «duhej të kishte thënë: ‹Etërit tuaj hëngrën manë në shkretëtirë, po unë ju kam dhënë bukë.›» Po largësia midis dy çudive ishte e madhe, edhe e dyta do të dukej më e vogël se e para, sepse mana zbriti prej qiellit, kurse kjo, çudia e bukëve, u bë mbi tokë. Prandaj, kur ata kërkonin ushqim «që zbret prej qiellit», ai u thoshte vazhdimisht: «Zbrita prej qiellit». Edhe po të pyesë ndokush përse e futi fjalën për misteret, do të përgjigjemi se kjo ishte një kohë fort e përshtatshme për fjalime të tilla; sepse paqartësia në atë që thuhet e zgjon gjithnjë dëgjuesin dhe e bën më të vëmendshëm. Nuk duhej, pra, të skandalizoheshin, po më mirë të kishin pyetur e hetuar. Po ata u kthyen prapa. Po ta besonin se ishte profet, duhej t'u kishin besuar fjalëve të tij; kështu që skandali erdhi nga marrëzia e tyre, jo nga ndonjë vështirësi në fjalët. Edhe vër re si dalëngadalë i ngjiti drejt vetes. Këtu thotë se jep ai vetë, jo Ati: «Buka që do të jap unë është mishi im, që do ta jap për jetën e botës.»

«Po,» thotë dikush, «ky mësim ishte i huaj për ta dhe i pazakontë.» E megjithatë Joani e kishte lënë të kuptohej më parë, kur e quajti «Qengj». (Jn. 1:29.) «Prapëseprapë, ata nuk e dinin.» E di se nuk e dinin; madje as nxënësit nuk e kuptonin. Sepse, po të mos kishin ende dijeni të qartë për Ngjalljen dhe të mos e dinin ç'mund të thoshte «Prishni këtë tempull, edhe për tri ditë do ta ngre përsëri» (Jn. 2:19), aq më pak do ta njihnin atë që thuhet këtu. Sepse këto fjalë ishin më pak të qarta se ato. Se profetët kishin ngjallur njerëz prej së vdekurish, këtë e dinin, edhe pse Shkrimet nuk kanë folur aq qartë për këtë; po asnjë prej tyre nuk pohoi kurrë se ndonjë njeri kishte ngrënë mish. Prapëseprapë ata u bindën, i shkuan pas dhe pohuan se ai kishte fjalët e jetës së përjetshme. Sepse kjo i takon nxënësit: të mos jetë tepër kureshtar për ato që pohon mësuesi i tij, po ta dëgjojë e t'i bindet, edhe të presë kohën e duhur për zgjidhjen e çdo vështirësie. «Si vjen puna, pra,» thotë dikush, «që ndodhi e kundërta, edhe këta njerëz ‹u kthyen prapa›?» Kjo qe për shkak të marrëzisë së tyre. Sepse, kur futet pyetja për «si-në», bashkë me të futet edhe mosbesimi. Kështu u hutua Nikodimi, kur tha: «Si mund të hyjë njeriu në barkun e së ëmës?» Kështu edhe këta ngatërrohen, kur thonë:

Vargu 52. «Si mund të na japë ky mishin e tij për ta ngrënë?»

Po të kërkosh ta dish «si-në», përse nuk e pyete këtë te puna e bukëve, si i shtriu pesë bukë për një turmë kaq të madhe? Sepse atëherë ata mendonin veç të ngopeshin, jo të shihnin çudinë. «Po,» thotë dikush, «përvoja e asaj here i mësoi.» Atëherë, pikërisht për shkak të asaj përvoje, këto fjalë duhej të ishin pranuar menjëherë. Sepse pikërisht për këtë e bëri që përpara atë çudi të habitshme, që, të mësuar prej saj, të mos mohonin më atë që do të thoshte ai më vonë.

[3.] Ata njerëz, pra, atëherë nuk korrën asnjë fryt nga ç'u tha, po ne e kemi shijuar dobinë në vetë realitetet. Prandaj është e nevojshme të kuptojmë mrekullinë e mistereve: ç'është, përse u dha dhe ç'dobi ka kjo vepër. Ne bëhemi një Trup i vetëm, edhe «gjymtyrë të mishit të tij dhe të eshtrave të tij». (Efes. 5:30.) Ata që janë futur në mistere, le të ndjekin atë që them. Që të bëhemi kjo jo vetëm me dashuri, po edhe në vepër, le të përzihemi në atë mish. Kjo kryhet me anë të ushqimit që na e ka dhënë falas, ngaqë deshi të tregonte dashurinë që ka për ne. Për këtë arsye e ka përzier veten me ne; e ka ngjeshur trupin e tij me tonin, që të jemi një gjë e vetme, si trupi i bashkuar me kokën. Sepse kjo u përket atyre që duan fort; këtë, për shembull, e la të kuptohej Jobi, kur foli për shërbëtorët e tij, që e donin aq shumë, sa dëshironin të ngjiteshin pas mishit të tij. Sepse ata thanë, për të treguar dashurinë e fortë që ndienin: «Kush do të na jepte të ngopeshim me mishin e tij?» (Jobi 31:31.) Prandaj edhe këtë e bëri Krishti, që të na sjellë në një miqësi më të ngushtë dhe të tregojë dashurinë e tij për ne; u ka dhënë atyre që e dëshirojnë jo vetëm ta shohin, po edhe ta prekin, ta hanë, të ngulin dhëmbët në mishin e tij, ta përqafojnë dhe të ngopin krejt dashurinë e tyre. Le të kthehemi, pra, prej asaj tryeze si luanë që nxjerrin zjarr, të bërë të tmerrshëm për djallin, duke menduar për Kreun tonë dhe për dashurinë që ka treguar për ne. Prindërit shpesh ua besojnë fëmijët e tyre të tjerëve për t'i ushqyer; «po unë,» thotë ai, «nuk bëj kështu: ju ushqej me mishin tim, sepse dua që të gjithë ju të jeni fisnikë nga lindja, dhe ju jap shpresa të mira për të ardhmen. Sepse ai që jep veten për ju këtu, aq më shumë do ta bëjë në jetën e ardhshme. Kam dashur të bëhem vëllai juaj; për hirin tuaj u bëra pjesëtar në mish e në gjak, edhe me radhë jua jap juve mishin dhe gjakun, nëpërmjet të cilave u bëra i afërmi juaj.» Ky gjak e mban të freskët brenda nesh shëmbëlltyrën e Mbretit tonë, prodhon një bukuri të patregueshme, nuk e lë të fishket fisnikërinë e shpirtrave tanë, po e ujit vazhdimisht dhe e ushqen. Gjaku që buron nga ushqimi ynë nuk bëhet menjëherë gjak, po diçka tjetër; kurse ky gjak nuk vepron ashtu, po menjëherë i ujit shpirtrat tanë dhe ushtron mbi ta një fuqi të madhe. Ky gjak, po të merret siç duhet, i dëbon demonët dhe i mban larg nesh, kurse thërret pranë nesh engjëjt dhe Zotin e engjëjve. Sepse, kudo që shohin gjakun e Zotit, demonët ikin, edhe engjëjt vërshojnë bashkë. Ky gjak, i derdhur, lau e pastroi gjithë botën; shumë fjalë të urta tha i lumi Pavli për të në Letrën drejtuar hebrenjve. Ky gjak pastroi vendin e fshehtë dhe Shenjtëroren e Shenjtërorëve. Edhe në qoftë se figura e tij pati fuqi kaq të madhe në tempullin e hebrenjve dhe në mes të Egjiptit, kur u lye mbi shtalkat e derës, aq më shumë realiteti. Ky gjak shenjtëroi altarin e artë; pa të, kryeprifti nuk guxonte të hynte në vendin e fshehtë. Ky gjak shuguroi priftërinjtë, ky në figura pastroi mëkatet. Po në qoftë se pati fuqi të tillë në figura, në qoftë se vdekja u drodh kaq fort para hijes, më thuaj, si nuk do të tmerrohej para vetë realitetit? Ky gjak është shpëtimi i shpirtrave tanë: me këtë lahet shpirti, me këtë zbukurohet, me këtë ndizet; ky e bën mendjen tonë më të ndritshme se zjarri dhe shpirtin tonë më rrezatues se ari; ky gjak u derdh dhe e bëri qiellin të arritshëm.

[4.] Vërtet të tmerrshme janë misteret e Kishës, vërtet i tmerrshëm është altari. Një burim doli nga Parajsa dhe nxori lumenj materialë; nga kjo tryezë buron një burim që nxjerr lumenj frymërorë. Buzë këtij burimi nuk janë mbjellë shelgje pa fryt, po pemë që arrijnë deri në qiell, që japin fryt gjithnjë në kohë e të pakalbshëm. Në u dogjtë ndokush nga vapa, le të vijë buzë këtij burimi dhe le të freskojë flakën e tij. Sepse ai shuan thatësirën dhe ngushëllon gjithçka që është djegur, jo nga dielli, po nga shigjetat e zjarrta. Sepse e ka fillimin nga lart, edhe burimi i tij është atje, prej nga rrjedh edhe uji i tij. Të shumta janë rrëketë e atij burimi që dërgon Ngushëlluesi, edhe Biri është Ndërmjetësi, që nuk mban kazmë për të hapur udhën, po na hap mendjet. Ky burim është burim drite, që hedh rreze të vërtete. Pranë tij rrinë Fuqitë e larta e vështrojnë bukurinë e rrëkeve të tij, sepse e kuptojnë më qartë fuqinë e gjërave që paraqiten dhe shkëlqimet e paafrueshme. Sepse, ashtu si kur shkrihet ari, po të fuste dikush (sikur të ishte e mundur) dorën ose gjuhën në të, do t'i bënte menjëherë të arta, kështu, po në shkallë shumë më të madhe, vepron mbi shpirtin ajo që paraqitet këtu. Më i egër se zjarri gufon lumi, po nuk djeg, veç pagëzon atë që kap. Ky gjak parafigurohej që moti në altaret dhe në flijimet e njerëzve të drejtë. Ky është çmimi i botës; me këtë Krishti bleu për vete Kishën, me këtë e stolisi tërë atë. Sepse, ashtu si njeriu që blen shërbëtorë jep ar për ta, e prapë, kur do t'i zbukurojë, edhe këtë e bën me ar, kështu Krishti na bleu me gjakun e tij dhe na stolisi me gjakun e tij. Ata që marrin pjesë në këtë gjak rrinë bashkë me engjëjt, me kryeengjëjt dhe me Fuqitë e larta, të veshur me vetë rrobën mbretërore të Krishtit dhe me armët e Frymës. Po jo, ende s'kam thënë asgjë të madhe: ata janë veshur me vetë Mbretin.

Tani, duke qenë se kjo është një gjë e madhe dhe e mrekullueshme, po t'i afrohesh me pastërti, i afrohesh për shpëtim; po me ndërgjegje të keqe, për ndëshkim e hakmarrje. Sepse, thotë Shkrimi, «ai që ha dhe pi padenjësisht» nga Zoti, «ha dhe pi dënim për veten e tij» (1 Kor. 11:29); sepse, në qoftë se ata që përlyejnë purpurën mbretërore ndëshkohen njësoj si ata që e grisin, nuk është e paarsyeshme që ata që e marrin Trupin me mendime të papastra të pësojnë të njëjtin ndëshkim si ata që e grisën me gozhda. Vër re të paktën sa i frikshëm është ndëshkimi që shpall Pavli, kur thotë: «Ai që shkeli ligjin e Moisiut vdes pa mëshirë me dy a tre dëshmitarë; me sa ndëshkim më të rëndë, ç'pandehni ju, do të çmohet i denjë ai që ka shkelur me këmbë Birin e Perëndisë dhe ka çmuar si të papastër gjakun e besëlidhjes, me të cilin u shenjtërua?» (Heb. 1:28.) Le t'i kushtojmë, pra, kujdes vetes, të dashur, ne që gëzojmë bekime të tilla; edhe po të duam të nxjerrim ndonjë fjalë të turpshme, ose po të ndiejmë se na merr me vete zemërimi a ndonjë pasion i ngjashëm, le të mendojmë për ç'gjëra jemi çmuar të denjë, në ç'Frymë kaq të madhe kemi marrë pjesë; edhe ky mendim do të jetë një frenim i pasioneve tona të paarsyeshme. Sepse, deri kur do të mbetemi të gozhduar pas gjërave të tashme? Deri kur do të presim para se të zgjohemi? Deri kur do ta lëmë pas dore shpëtimin tonë? Le të mbajmë ndër mend për ç'gjëra na ka çmuar të denjë Krishti, le të falënderojmë, le ta lavdërojmë, jo vetëm me besimin tonë, po edhe me vetë veprat tona, që të fitojmë të mirat që kanë për të ardhur, me anë të hirit dhe të dashurisë njerëzore të Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit e bashkë me të cilin i qoftë lavdi Atit dhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.