Joani 7:1, 2

«Pas këtyre Jisui ecte nëpër Galile; sepse nuk donte të ecte nëpër Jude, ngaqë hebrenjtë kërkonin ta vrisnin. Tani po afrohej festa hebraike e tabernakujve.»

[1.] S'ka gjë më të keqe se smira dhe ligësia; nëpër to hyri vdekja në botë. Sepse, kur djalli e pa njeriun të nderuar, nuk e duroi mbarësinë e tij, po përdori çdo mjet për ta shkatërruar. (Urtësia 2:24) Dhe nga e njëjta rrënjë mund të shohësh se po ky fryt mbin kudo. Kështu u vra Abeli; kështu gati u vra edhe Davidi, bashkë me shumë të drejtë të tjerë; prej kësaj edhe hebrenjtë u bënë vrasës të Krishtit. Dhe, duke e treguar këtë, Ungjillori tha: «Pas këtyre Jisui ecte nëpër Galile; sepse nuk kishte pushtet të ecte nëpër Jude, ngaqë hebrenjtë kërkonin ta vrisnin.» Ç'thua, o Joan i bekuar? A nuk kishte «pushtet» ai që mund të bënte gjithçka që donte? Ai që tha «Kë kërkoni?» e i rrëzoi prapa? Ai që ishte i pranishëm, po nuk shihej, a nuk kishte «pushtet»? Si erdhi, pra, më pas në mes të tyre, në mes të tempullit, në mes të festës, kur ishte mbledhur populli, kur ishin aty ata që digjeshin për ta vrarë, e u tha ato fjalë që i zemëruan edhe më shumë? Madje, të paktën për këtë njerëzit çuditeshin, duke thënë: «A nuk është ky ai që kërkojnë ta vrasin? Dhe ja, flet me guxim, e nuk i thonë asgjë.» (vargjet 25, 26) Ç'janë këto gjëegjëza? Larg qoftë kjo fjalë! Ungjillori nuk foli ashtu që ta merrnin sikur thotë gjëegjëza, po që të bëhej e qartë se ai jep dëshmi si për hyjninë ashtu edhe për njerëzinë e tij. Sepse, kur thotë se «nuk kishte pushtet», flet për të si për një njeri, që bën shumë gjëra ashtu si njerëzit; po kur thotë se qëndroi në mes tyre e nuk e kapën, na tregon fuqinë e hyjnisë (si njeri iku, si Perëndi u shfaq), dhe në të dyja rastet flet të vërtetën. Të ishte në mes të atyre që i kurdisnin të keqen, e prapëseprapë të mos e kapnin, kjo tregonte natyrën e tij të pashoqe dhe të papërballueshme; kurse t'u dorëzohej, kjo e forconte dhe e vërtetonte ikonominë, që as Pavli i Samosatës, as Markioni, as ata që vuajnë nga po ato sëmundje, të mos kishin çfarë të thoshin. Me këtë, pra, ua mbyll gojën të gjithëve.

«Pas këtyre ishte festa hebraike e tabernakujve.» Fjalët «pas këtyre» do të thonë vetëm se shkruesi këtu ka qenë i shkurtër dhe ka kapërcyer një hark të gjatë kohe, siç duket qartë nga kjo rrethanë. Kur Krishti u ul në mal, thotë se ishte festa e Pashkës; kurse këtu shkruesi përmend «festën e tabernakujve», dhe gjatë pesë muajve nuk na ka treguar e as mësuar gjë tjetër, veç çudisë së bukëve dhe fjalimit që u mbajti atyre që hëngrën prej tyre. E megjithatë ai nuk reshti së bëri çudira dhe së foluri, si ditën, si mbrëmjen, e shpeshherë natën; të paktën kështu u printe nxënësve të tij, siç na tregojnë të gjithë Ungjillorët. Përse, pra, e kanë lënë pa treguar atë hark kohe? Sepse ishte e pamundur të tregohej çdo gjë deri në fund, e veç kësaj, sepse kujdeseshin të përmendnin ato pika që pasoheshin nga ndonjë qortim a kundërshtim i hebrenjve. Kishte shumë rrethana si ato që këtu janë lënë pa u treguar; sepse që ai ngjalli të vdekur, shëroi të sëmurë e u admirua, këtë e kanë shënuar shpesh; po kur kanë të tregojnë diçka të pazakontë, kur kanë të përshkruajnë ndonjë akuzë që gjoja ngrihej kundër tij, këto gjëra i shënojnë; si kjo tani, se «vëllezërit e tij nuk i besonin». Sepse një rrethanë e tillë sjell me vete një dyshim jo të vogël, dhe ia vlen të admirojmë prirjen e tyre për të vërtetën: si nuk kanë turp të tregojnë gjëra që duket sikur i sjellin çnderim Mësuesit të tyre, po madje janë kujdesur t'i tregojnë këto më shumë se gjërat e tjera. Për shembull, shkruesi, pasi ka lënë mënjanë shumë shenja e çudira e fjalime, ka kaluar menjëherë te kjo.

Vargjet 3-5. Sepse, thotë ai: «Vëllezërit e tij i thanë: ‹Nisu prej këtej dhe shko në Jude, që edhe nxënësit e tu të shohin veprat që bën; sepse askush nuk bën gjë fshehurazi, po vetë kërkon të njihet haptas. Shfaqe veten te bota.› Sepse as vëllezërit e tij nuk besonin tek ai.»

[2.] Ç'mosbesim, thotë ndokush, ka këtu? Ata e nxisin të bëjë çudira. I madh është vërtet; sepse nga mosbesimi burojnë fjalët e tyre, paturpësia e tyre dhe të folurit e tyre pa vend. Sepse mendonin se, për shkak të farefisnisë, u lejohej t'i flisnin me guxim. Dhe kërkesa e tyre, në dukje, është e miqve, po fjalët ishin të një ligësie të madhe. Sepse këtu e qortojnë për frikacakëri e për mendjemadhësi: sepse të thuash «askush nuk bën gjë fshehurazi» është fjala e njerëzve që e ngarkojnë me frikacakëri dhe që dyshojnë se gjërat e bëra prej tij nuk janë bërë vërtet; kurse të shtoje se «kërkon të njihet», ishte ta akuzoje për mendjemadhësi. Po vëreni, ju lutem, fuqinë e Krishtit. Nga ata që i thanë këto gjëra, njëri u bë peshkopi i parë i Jerusalemit, Jakovi i bekuar, për të cilin Pavli thotë: «Nga apostujt e tjerë nuk pashë asnjë, veç Jakovit, vëllait të Zotit» (Gal. 1:19); edhe për Judën thuhet se qe njeri i mrekullueshëm. E megjithatë këta njerëz kishin qenë të pranishëm edhe në Kana, kur u bë vera, po ende s'kishin nxjerrë dobi. Nga vinte, pra, një mosbesim kaq i madh? Nga mendja e tyre e ligë dhe nga smira; sepse epërsinë midis farefisit zakonisht e shohin me smirë ata që s'janë ngritur po aq lart. Po cilët janë ata që i quan këtu nxënës? Turma që e ndiqte, jo të dymbëdhjetët. Ç'thotë atëherë Krishti? Vëreni sa butë u përgjigj; nuk tha: «Cilët jeni ju që më këshilloni e më mësoni kështu?», po:

Vargu 6. «Koha ime ende nuk ka ardhur.»

Këtu më duket se lë të kuptohet diçka tjetër nga ç'thotë hapur; ndoshta, në smirën e tyre, kishin ndër mend ta dorëzonin te hebrenjtë; dhe, duke ua treguar këtë, thotë: «Koha ime ende nuk ka ardhur», domethënë «koha e Kryqit dhe e Vdekjes; përse, pra, nxitoni të më vrisni para kohe?»

«Po koha juaj është gjithnjë gati.»

Sikur të thoshte: «Edhe pse jeni gjithnjë me hebrenjtë, ata s'do t'ju vrasin ju, që dëshironi të njëjtat gjëra si ata; po mua do të duan të më vrasin menjëherë.» Kështu që koha juaj për të qenë me ta pa rrezik është përherë, kurse koha ime është kur të afrohet stina e Kryqit, kur duhet të vdes. Se ky ishte kuptimi i tij, e tregoi me atë që pasoi.

Vargu 7. «Bota nuk mund t'ju urrejë ju» (si mund t'i urrejë ata që dëshirojnë e rendin pas të njëjtave gjëra si ajo vetë?), «po mua më urren, sepse dëshmoj për të se veprat e saj janë të liga.»

Domethënë, ngaqë e qortoj botën dhe ia zbuloj fajet, prandaj më urrejnë. Nga kjo le të mësojmë ta zotërojmë zemërimin tonë dhe të mos i dorëzohemi një pasioni të pahijshëm, edhe sikur këshillën të na e japin njerëz të thjeshtë. Sepse, në qoftë se Krishti i duroi me butësi mosbesimtarët që e këshillonin, kur këshilla e tyre ishte e pahijshme e pa asnjë qëllim të mirë, ç'falje do të kemi ne? Ne, që s'jemi veçse pluhur e hi, e megjithatë zemërohemi me ata që na këshillojnë dhe pandehim se na trajtojnë padrejtësisht, ndonëse ata që na e bëjnë këtë mund të jenë vetëm pak më të përulur se ne. Vëreni në këtë rast si e hedh poshtë akuzën e tyre me gjithë butësi; sepse, kur ata i thonë «Shfaqe veten te bota», ai përgjigjet: «Bota nuk mund t'ju urrejë, po mua bota më urren», e kështu ua heq akuzën. «Aq larg jam», thotë, «nga kërkimi i nderit prej njerëzve, sa nuk resht së qortuari ata, madje kur e di se me këtë udhë ngjallet urrejtje kundër meje dhe më përgatitet vdekja.» «Po ku», pyet ndokush, «i qortoi njerëzit?» Po kur reshti vallë ndonjëherë ta bënte këtë? A nuk tha: «Mos mendoni se unë do t'ju padis te Ati; është një që ju padit, vetë Moisiu» (kap. 5:45)? Dhe përsëri: «Unë ju njoh, se nuk keni në ju dashurinë e Perëndisë»; edhe: «Si mund të besoni ju, që merrni nder nga njerëzit dhe nuk kërkoni nderin që vjen vetëm nga Perëndia?» A e sheh se si tregoi kudo se ishte qortimi i hapur, jo shkelja e së shtunës, ai që shkaktoi urrejtjen kundër tij?

E përse i dërgon në festë, duke thënë:

Vargu 8. «Ngjituni ju në festë; unë ende nuk ngjitem»?

Që të tregonte se i tha këto jo se kishte nevojë për to, a se donte të lëvdohej prej tyre, po duke i lejuar të bënin atë që u takonte hebrenjve. «Si u ngjit atëherë», thotë ndokush, «pasi tha: ‹Nuk ngjitem›?» Ai nuk tha njëherë e përgjithmonë «Nuk ngjitem», po «tani», domethënë «jo bashkë me ju».

«Sepse koha ime ende nuk është plotësuar.»

E megjithatë ai do të kryqëzohej në Pashkën që po vinte. «Si nuk u ngjit edhe atëherë? Sepse, po të mos ngjitej ngaqë koha ende nuk kishte ardhur, s'duhej fare të ngjitej.» Por ai nuk u ngjit që të pësonte, po që t'i mësonte. «Po përse fshehurazi? Kur, duke shkuar haptas, mund edhe të ishte mes tyre, edhe të frenonte vrullet e tyre të parregullta, siç bënte shpesh.» Ishte sepse nuk donte ta bënte këtë vazhdimisht. Sepse, po të ngjitej haptas e t'i verbonte përsëri, do ta bënte hyjninë e tij të shndriste më fort, gjë që tani nuk duhej; përkundrazi, ai më tepër e fshihte. Dhe, meqë ata mendonin se ai po qëndronte nga frikacakëria, u tregon të kundërtën: se po qëndronte nga siguria dhe nga një ikonomi. Ai e dinte që më parë kohën kur do të pësonte, dhe, kur ajo më në fund të afrohej, do të dëshironte më fort se kurrë të ngjitej në Jerusalem. Dhe më duket se, duke thënë «Ngjituni ju», donte të thoshte: «Mos mendoni se ju detyroj të rrini me mua kundër dëshirës suaj»; kurse kjo shtesë «Koha ime ende nuk ka ardhur plotësisht» është fjala e atij që deklaron se duhen bërë çudira e duhen mbajtur fjalime, që të besojnë turma më të mëdha dhe nxënësit të bëhen më të patundur, duke parë guximin dhe pësimet e Mësuesit të tyre.

[3.] Le të mësojmë, pra, nga ç'u tha, mirësinë dhe butësinë e tij: «Mësoni prej meje, se jam zemërbutë dhe i përulur nga zemra». Dhe le ta flakim çdo hidhërim. Në qoftë se dikush ngrihet kundër nesh, le të përulemi; në qoftë se dikush tregohet i pacipë, le t'i shërbejmë; në qoftë se dikush na kafshon e na përpin me tallje e me përqeshje, le të mos na mposhtë, që, duke u mbrojtur, të mos shkatërrojmë veten. Sepse zemërimi është një bishë e egër, një bishë e rrëmbyer dhe e tërbuar. Le t'i përsërisim, pra, me vete fjalë qetësuese të marra nga Shkrimi i Shenjtë, e le të themi: «Ti je dhé e hi». «Përse krenohet dheu e hiri?» edhe: «Vrulli i tërbimit të tij do të jetë shkatërrimi i tij»; edhe: «Njeriu i zemëruar nuk është i hijshëm». Sepse s'ka gjë më të turpshme, s'ka gjë më të shëmtuar se një fytyrë e ndezur nga zemërimi. Ashtu si, kur trazon baltën, del një erë e keqe, po ashtu, kur shpirti trazohet nga pasioni, del shumë shëmti e pakëndshmëri. «Po unë, thotë ndokush, nuk e duroj fyerjen prej armiqve të mi.» Përse? Më thuaj. Në qoftë se akuza është e vërtetë, atëherë duhej, qysh para fyerjes, të ishe therur në zemër, dhe ta falënderoje armikun për qortimet e tij; po në qoftë se është e rreme, përbuze. Të quajti të varfër? Qesh me të. Të quajti me prejardhje të ulët e të marrë? Atëherë vajto për të; sepse «ai që i thotë të vëllait: ‹I marrë›, do të jetë në rrezik të zjarrit të ferrit». Sa herë, pra, që dikush të fyen, mendo për ndëshkimin që pëson ai; atëherë jo vetëm që s'do të zemërohesh, po edhe do të derdhësh lot për të. Sepse askush nuk zemërohet me atë që ka ethe a pezmatim, po të gjithë të tillët i mëshiron dhe qan për ta; e një gjë e tillë është shpirti që zemërohet. Madje, edhe në dashç të hakmerresh, hesht, dhe i ke dhënë armikut tënd një goditje vdekjeprurëse; kurse, po t'i shtosh sharje sharjes, ke ndezur zjarr. «Po të pranishmit, thotë ndokush, na akuzojnë për dobësi, po të heshtim.» Jo, ata s'do ta dënojnë dobësinë tënde, po do të të admirojnë për urtësinë tënde. Për më tepër, po të të pickojë paturpësia, bëhesh edhe vetë i paturpshëm; dhe, i pickuar kështu, i detyron njerëzit të mendojnë se ajo që u tha për ty është e vërtetë. Përse, më thuaj, i pasuri qesh kur e quajnë të varfër? A nuk është ngaqë e ndien se nuk është i varfër? Po të qeshim, pra, me fyerjet, do të japim provën më të fortë se nuk e ndiejmë veten fajtorë për ato që na vishen. Përveç kësaj, deri kur do të kemi frikë nga llogaritë që u japim njerëzve? Deri kur do të përbuzim Zotin tonë të përbashkët dhe do të jemi të gozhduar pas mishit? «Sepse, meqë ka midis jush grindje, e smirë, e përçarje, a nuk jeni të mishit?» Le të bëhemi, pra, frymërorë, e t'i vëmë fre kësaj bishe të tmerrshme. Zemërimi nuk ndryshon aspak nga marrëzia; është një djall i përkohshëm, ose më mirë, është diçka më e keqe se të kesh një djall. Sepse ai që ka një djall mund të falet, po njeriu i zemëruar meriton dhjetë mijë ndëshkime, ngaqë e hedh me dëshirë veten në humnerën e shkatërrimit dhe, që para ferrit të ardhshëm, pëson ndëshkim prej tij që tani, duke sjellë një trazirë të pareshtur e një stuhi tërbimi që s'pushon kurrë, gjithë natën e gjithë ditën, mbi arsyetimet e shpirtit të tij. Le ta dëbojmë, pra, këtë pasion, që të çlirohemi nga ndëshkimi këtu e nga hakmarrja atje, dhe le të tregojmë gjithë butësi e zemërbutësi, që të gjejmë prehje për shpirtrat tanë edhe këtu edhe në Mbretërinë e Qiejve. Të cilën arrofshim ta fitojmë të gjithë, me anë të hirit dhe të njeridashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit e bashkë me të cilin i qoftë lavdi Atit dhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.