Joani 7:25-27

«Atëherë disa nga jerusalemasit thanë: A nuk është ky ai që kërkojnë ta vrasin? Po ja, flet me guxim, edhe nuk i thonë asgjë. Mos vallë e dinë me të vërtetë krerët se ky është vetë Krishti? Po ne e dimë prej nga është ky njeri.»

[1.] Asgjë nuk vihet në Shkrimet e Shenjta pa arsye, sepse u thanë prej Frymës së Shenjtë; prandaj le të hetojmë me kujdes çdo pikë. Sepse nga një shprehje e vetme mund të zbulojmë tërë kuptimin e një vendi, siç ndodh me rastin që kemi përpara. «Shumë nga jerusalemasit thanë: A nuk është ky ai që kërkojnë ta vrasin? Po ja, flet me guxim, edhe nuk i thonë asgjë.» Po pse shtohet fjala «nga jerusalemasit»? Me këtë Ungjillori tregon se ata që kishin gëzuar më shumë se kushdo çudirat e tij të fuqishme, ishin më të mjerët se të gjithë; ata që kishin parë provën më të madhe të hyjnisë së tij, e megjithatë ia lanë të gjitha gjykimit të krerëve të tyre të prishur. Sepse a nuk ishte provë e madhe kjo, që njerëz të tërbuar e të vendosur për vrasje, që endeshin e kërkonin ta vrisnin, papritur të qetësoheshin, pikërisht kur e kishin në dorë? Kush mund ta bënte këtë? Kush ua shuajti kështu tërbimin e papërmbajtur? E prapëseprapë, pas provash të tilla, shihni marrëzinë e çmendurinë e këtyre njerëzve. «A nuk është ky ai që kërkojnë ta vrasin?» Shihni si e paditin veten; «atë», thotë, «që kërkojnë ta vrasin, e megjithatë nuk i thonë asgjë». Edhe jo vetëm nuk i thonë asgjë, po nuk i thonë asgjë, madje as atëherë kur ai flet me guxim. Sepse dikush që flet me guxim e me çdo liri, natyrshëm do t'i kishte zemëruar edhe më shumë; po ata nuk bënë asgjë. «Mos vallë e dinë me të vërtetë se ky është vetë Krishti?» Ç'mendoni ju? Ç'mendim jepni? Të kundërtën, thotë. Prandaj thanë: «Ne e dimë prej nga është ky njeri.» Ç'ligësi, ç'kundërthënie! Nuk ndjekin as mendimin e krerëve të tyre, po sjellin një tjetër, të shtrembër e të denjë për marrëzinë e tyre: «E dimë prej nga është.»

«Po kur të vijë Krishti, askush nuk e di se nga është.» (Mt. 2:4.)

«Megjithatë krerët tuaj, kur u pyetën, u përgjigjën se do të lindte në Betlehem.» Edhe të tjerë prapë thanë: «Perëndia i foli Moisiut, po për këtë njeri nuk e dimë prej nga është.» (kap. 9:29.) «E dimë prej nga është» dhe «nuk e dimë prej nga është»: shihni fjalët e njerëzve të dehur. Edhe prapë: «Mos vjen Krishti nga Galilea?» (vargu 41.) A nuk është ai nga «qyteti i Betlehemit»? A e sheh se ky është gjykimi i njerëzve të marrë? «E dimë» dhe «nuk e dimë»; «Krishti vjen nga Betlehemi»; «Kur të vijë Krishti, askush nuk e di se nga është». Ç'mund të jetë më e qartë se kjo kundërthënie? Sepse ata vështronin vetëm në një gjë: të mos besonin. Po Krishti ç'përgjigjet?

Vargu 28. «Edhe mua më njihni, edhe e dini prej nga jam; po unë nuk kam ardhur nga vetja, po ai që më dërgoi është i vërtetë, të cilin ju nuk e njihni.»

[2.] Edhe prapë: «Po të më kishit njohur mua, do të kishit njohur edhe Atin tim.» (kap. 8:19.) Si thotë, pra, njëherë se ata «e njohin» atë dhe dinë «prej nga është», e pastaj se «as atë nuk e njohin, as Atin»? Ai nuk e kundërshton veten, larg qoftë, po flet në pajtim të plotë me vetveten. Sepse kur thotë «nuk e njihni», ai flet për një lloj tjetër njohjeje; siç kur thotë: «Të bijtë e Eliut ishin bij të këqij, nuk e njihnin Zotin» (1 Sam. 2:12); edhe prapë: «Israili nuk më njeh.» (Isaia 1:3.) Kështu edhe Pavli thotë: «Pohojnë se e njohin Perëndinë, po me vepra e mohojnë.» (Titi 1:16.) Është, pra, e mundur që dikush, edhe duke ditur, të mos dijë. Kjo është, pra, ajo që thotë: «Në qoftë se më njihni mua, e dini se unë jam Biri i Perëndisë.» Sepse «prej nga jam» këtu nuk tregon vend. Siç duket qartë nga ç'vjen më pas: «Nuk kam ardhur nga vetja, po ai që më dërgoi është i vërtetë, të cilin ju nuk e njihni», ku flet për padijen që duket nga veprat e tyre. [Siç thotë Pavli: «Pohojnë se e njohin Perëndinë, po me vepra e mohojnë.»] Sepse faji i tyre nuk vinte thjesht nga padija, po nga ligësia dhe nga një vullnet i keq; sepse, edhe pse e dinin këtë, zgjodhën të mos e dinin. Po ç'lidhje ka këtu? Si ka mundësi që ai, duke i qortuar, përdor pikërisht fjalët e tyre? Sepse kur ata thonë: «Ne e dimë prej nga është ky njeri», ai shton: «Edhe mua më njihni.» A ishte shprehja e tyre «Nuk e njohim»? Jo, ata thanë: «E njohim.» Po, vini re, duke thënë «E dimë prej nga është», ata nuk shprehnin gjë tjetër veçse se ai ishte «prej dheut» dhe se ishte «biri i marangozit»; po ai i ngriti lart, drejt qiellit, duke thënë: «E dini prej nga jam», domethënë jo prej andej nga pandehni ju, po prej atij vendi prej nga më dërgoi ai që më dërgoi. Sepse duke thënë «Nuk kam ardhur nga vetja», ai u lë të kuptojnë se ata e dinin që ishte dërguar prej Atit, megjithëse nuk e rrëfenin hapur. Kështu ai i qorton në dy mënyra: së pari, atë që e thoshin fshehtas, e shpalli me zë të lartë, që t'i turpëronte; e pastaj zbuloi edhe atë që kishin në zemër. Sikur të thoshte: «Nuk jam nga të pavlerët, as nga ata që vijnë kot, po ai që më dërgoi është i vërtetë, të cilin ju nuk e njihni.» Ç'do të thotë «ai që më dërgoi është i vërtetë»? «Në qoftë se ai është i vërtetë, më ka dërguar për të vërtetën; në qoftë se ai është i vërtetë, ka gjasë që edhe i dërguari të jetë i vërtetë.» Këtë ai e provon edhe në një mënyrë tjetër, duke i mundur me vetë fjalët e tyre. Sepse, ndërsa ata kishin thënë: «Kur të vijë Krishti, askush nuk e di se nga është», ai pikërisht nga kjo provon se ai vetë është Krishti. Ata i thanë fjalët «askush nuk e di» duke menduar për një vend të caktuar; po nga po ato fjalë ai tregon se është Krishti, sepse erdhi prej Atit; edhe kudo dëshmon se vetëm ai e ka njohjen e Atit, duke thënë: «Jo se ndonjë e ka parë Atin, veç atij që është prej Atit.» (kap. 6:46.) Edhe fjalët e tij i acaruan; sepse mjaftonte t'u thoshte «Nuk e njihni», edhe t'i qortonte se, edhe pse e dinin, bënin sikur s'dinin, që t'i thumbonte e t'i mërziste.

Vargu 30. «Atëherë kërkuan ta zinin, po askush nuk vuri dorë mbi të, sepse ora e tij ende nuk kishte ardhur.»

A e sheh se ata pengohen padukshëm dhe zemërimi u frenohet? Po pse nuk thotë Shkrimi se ai i kishte penguar padukshëm, po thotë: «Sepse ora e tij ende nuk kishte ardhur»? Ungjillori deshi të fliste më njerëzisht dhe në një mënyrë më të thjeshtë, që Krishti të merrej edhe si njeri. Meqë Krishti kudo flet për gjëra të larta, Ungjillori fut aty-këtu shprehje të tilla. Edhe kur Krishti thotë: «Unë jam prej tij», nuk flet si profet që mëson prej tjetërkujt, po si një që e sheh atë dhe rri bashkë me të.

Vargu 29. «E njoh atë», thotë, «sepse jam prej tij, edhe ai më dërgoi.»

A e sheh se si ai kërkon vazhdimisht të provojë «nuk kam ardhur nga vetja» edhe «ai që më dërgoi është i vërtetë», që të mos e mbajnë për armik të Perëndisë? Edhe vini re sa e madhe është dobia e përulësisë së fjalëve të tij; sepse, thotë, pas kësaj shumë veta thanë:

Vargu 31. «Kur të vijë Krishti, a do të bëjë më shumë çudira se këto që ka bërë ky?»

Sa ishin çudirat? Në të vërtetë, ishin tri: ajo e verës, ajo e të paralizuarit dhe ajo e birit të oborrtarit; edhe Ungjillori nuk tregon më shumë. Nga kjo del qartë, siç e kam thënë shpesh, se shkruesit i lënë mënjanë shumicën e tyre, edhe na flasin vetëm për ato çudira që u bënë shkak që krerët ta keqtrajtonin. «Atëherë kërkuan ta zinin» dhe ta vrisnin. Kush «kërkonte»? Jo turma, që s'kishte ndonjë lakmi për pushtet, as mund të bëhej rob i ligësisë; po priftërinjtë. Sepse ata të turmës thanë: «Kur të vijë Krishti, a do të bëjë më shumë çudira?» Po as kjo nuk ishte besim i shëndoshë, po ishte, si të thuash, mendimi i një turme të përzier; sepse të thoshin «Kur të vijë» nuk ishte shprehja e njerëzve të bindur plotësisht se ai ishte Krishti. Ose mund t'i kuptojmë fjalët kështu, ose se u thanë prej turmave kur u mblodhën bashkë. «Meqë», mund të kenë thënë, «krerët tanë po bëjnë çmos të provojnë se ky njeri nuk është Krishti, le të themi se ai nuk është Krishti; a do të jetë Krishti më i mirë se ky?» Sepse, siç e përsëris gjithnjë, njerëzit e trashë nuk tërhiqen nga mësimi, as nga predikimi, po nga çudirat.

Vargu 32. «Farisenjtë dëgjuan turmën që murmuriste, edhe dërguan shërbëtorë ta zinin.»

A e sheh se shkelja e së shtunës ishte thjesht një pretekst? Edhe se ajo që i therte më shumë ishte kjo murmurimë? Sepse këtu, ndonëse s'kishin ç't'i gjenin faj për asgjë të thënë a të bërë, deshën ta zinin për shkak të turmës. Nuk guxuan ta bënin vetë, se druheshin nga rreziku, po dërguan shërbëtorët e tyre me pagesë. Mjerë për tiraninë e çmendurinë e tyre, ose më mirë të them, për marrëzinë e tyre! Pasi kishin provuar shpesh vetë e nuk ia kishin dalë, ia lanë çështjen shërbëtorëve, vetëm e vetëm për të shfryrë zemërimin. E prapë, ai kishte folur shumë te pellgu (kap. 5), e ata s'kishin bërë asgjë të tillë; kërkonin vërtet rast, po nuk guxonin të vinin dorë, kurse këtu s'durojnë dot më, kur turma është gati të vërsulet drejt tij. Ç'thotë, pra, Krishti?

Vargu 33. «Edhe pak kohë jam me ju.» Ndonëse kishte fuqi t'i përkulte e t'i trembte dëgjuesit e tij, thotë fjalë plot përulësi. Sikur të thoshte: «Pse nguteni të më ndiqni e të më vrisni? Prisni pak, edhe sikur të doni të më mbani, unë s'do ta duroj.» Që askush të mos mendonte, siç bënë ata, se «Edhe pak kohë jam me ju» tregonte një vdekje të zakonshme, që askush të mos e mendonte këtë, ose se pas vdekjes s'do të bënte gjë, ai shtoi:

Vargu 34. «Edhe atje ku jam unë, ju nuk mund të vini.»

Po të kishte për të mbetur në vdekje, ata do të mund të vinin tek ai, sepse në atë vend shkojmë të gjithë. Prandaj fjalët e tij i përkulën më të thjeshtët e turmës, i trembën më të guximshmit dhe i bënë më të mençurit të etur ta dëgjonin, sepse tashmë kishte mbetur fare pak kohë, edhe sepse s'ishte në dorën e tyre ta shijonin përherë këtë mësim. As nuk tha thjesht «Jam këtu», po «Jam me ju», domethënë: «Edhe pse më ndiqni, edhe pse më dëboni, prapë për pak kohë nuk do të pushoj së dhëni atë që ju bën mirë, duke thënë e këshilluar ato që kanë të bëjnë me shpëtimin tuaj.»

Vargu 33. «Edhe po shkoj tek ai që më dërgoi.» Kjo mjaftonte për t'i trembur e për t'i hedhur në ankth. Sepse ai tregon edhe se do të kishin nevojë për të.

Vargu 34. «Do të më kërkoni», thotë (jo vetëm «nuk do të më harroni», po madje «do të më kërkoni»), «edhe nuk do të më gjeni.»

[3.] Po kur e kërkuan hebrenjtë atë? Lluka thotë se gratë e vajtuan, edhe ka gjasë që shumë të tjerë, si atëherë ashtu edhe kur u pushtua qyteti, të kenë kujtuar Krishtin e çudirat e tij dhe të kenë kërkuar praninë e tij. (Lluka 23:49.) Të gjitha këto ai i shtoi, sepse donte t'i tërhiqte. Sepse faktet që koha e mbetur ishte e shkurtër, që pas ikjes së tij ata do ta kërkonin me mall dhe që atëherë nuk do të mund ta gjenin, të gjitha bashkë mjaftonin për t'i bindur të vinin tek ai. Sepse, po të mos ishte se do t'u merrte malli për praninë e tij, s'do t'u dukej se po thoshte gjë të madhe; po prapë, po të kishin për ta kërkuar dhe të mund ta gjenin, as kështu s'do të shqetësoheshin. Përsëri, po të kishte për të ndenjur gjatë me ta, edhe atëherë do të tregoheshin të shkujdesur. Po tani ai me çdo mënyrë i shtrëngon e i tremb. Edhe fjalët «Po shkoj tek ai që më dërgoi» janë fjala e dikujt që shpall se nuk do t'i vijë asnjë e keqe nga dredhitë e tyre, edhe se Pësimi i tij ishte me dashjen e tij. Prandaj tani bëri dy parathënie: se pas pak do të ikte dhe se ata nuk do të vinin tek ai; gjë që s'i takonte mendjes njerëzore, të parathoshte vdekjen e vet. Dëgjo, për shembull, Davidin që thotë: «Zot, më bëj të njoh fundin tim edhe numrin e ditëve të mia, cili është, që të di sa kohë kam.» (Ps. 39:4.) S'ka fare njeri që ta dijë këtë; edhe njëra vërtetohet nga tjetra. Edhe mendoj se këtë ai ua thotë fshehtas shërbëtorëve dhe fjalën ua drejton atyre, e kështu i tërheq në mënyrë të veçantë, duke u treguar se e dinte shkakun pse kishin ardhur. Sikur të thoshte: «Prisni pak, edhe do të iki.»

Vargu 35. «Atëherë hebrenjtë thanë me njëri-tjetrin: Ku do të shkojë ky?»

E prapë, ata që kishin dashur të shpëtonin prej tij, që bënin çmos të mos e shihnin, s'duhej ta bënin këtë pyetje, po të thoshin: «Gëzohemi për këtë; kur do të bëhet ikja?» Po ata u prekën disi nga fjalët e tij dhe, me një dyshim të marrë, e pyesin njëri-tjetrin: «Ku do të shkojë?»

«Mos do të shkojë te shpërndarja e johebrenjve?»

Ç'është «shpërndarja e johebrenjve»? Hebrenjtë ua vinin këtë emër kombeve të tjera, sepse ato ishin shpërndarë kudo dhe ishin përzier pa frikë me njëri-tjetrin. Edhe këtë përbuzje e pësuan më vonë vetë ata, sepse edhe ata u bënë një «shpërndarje». Sepse dikur gjithë kombi i tyre ishte mbledhur në një vend, edhe s'gjeje dot askund një hebre, veçse vetëm në Palestinë; prandaj i quanin johebrenjtë «shpërndarje», për t'i përbuzur e për t'u mburrur me veten. Ç'do të thotë, pra, «Atje ku shkoj unë, ju nuk mund të vini»? Sepse në atë kohë të gjitha kombet kishin marrëdhënie me ta, edhe kishte hebrenj kudo. Prandaj, po të kishte pasur ndër mend johebrenjtë, s'do të thoshte «Atje ku ju nuk mund të vini». Pasi thanë «Mos do të shkojë te shpërndarja e johebrenjve?», nuk shtuan «edhe t'i shkatërrojë», po «edhe t'i mësojë». Deri në atë shkallë e kishin ulur zemërimin dhe u kishin besuar fjalëve të tij; sepse, po të mos kishin besuar, s'do të pyesnin njëri-tjetrin se ç'ishte kjo fjalë.

Këto fjalë iu thanë vërtet hebrenjve, po kam frikë se mos vlejnë edhe për ne, që «atje ku është ai» ne «s'mund të vijmë», ngaqë jeta jonë është plot mëkate. Sepse për nxënësit thotë: «Dua që edhe ata të jenë me mua atje ku jam unë» (kap. 17:24), po për veten tonë kam frikë se mos thuhet e kundërta: «Atje ku jam unë, ju nuk mund të vini.» Sepse, kur veprojmë kundër urdhërimeve, si mund të shkojmë në atë vend? Edhe në këtë jetë, po të sillet ndonjë ushtar padenjësisht ndaj mbretit të vet, s'do të mund ta shohë mbretin, po, i zhveshur nga pushteti i tij, do të pësojë ndëshkimin më të rëndë; prandaj, po të vjedhim a të lakmojmë, po t'u bëjmë padrejtësi a t'i godasim të tjerët, po të mos bëjmë vepra mëshire, s'do të mund të shkojmë atje, po do të pësojmë atë që u ndodhi virgjëreshave. Sepse atje ku ishte ai, ato s'mundën të hynin, po u tërhoqën, me llambat e shuara, domethënë, sepse hiri i kishte lënë. Sepse ne mundemi, po të duam, ta shtojmë shkëlqimin e asaj flake që e morëm menjëherë me anë të hirit të Frymës; por, po të mos e bëjmë këtë, do ta humbasim, edhe, kur ajo të shuhet, në shpirtin tonë s'do të ketë gjë tjetër veç errësirës; sepse, ashtu si, kur digjet një llambë, drita është e fortë, kështu, kur ajo shuhet, s'ka veçse terr. Prandaj apostulli thotë: «Mos e shuani Frymën.» (1 Thes. 5:19.) Edhe ajo shuhet kur s'ka vaj, kur fryn ndonjë erë e fortë, kur shtrëngohet e mbyllet (sepse kështu shuhet zjarri), edhe shtrëngohet nga kujdeset e kësaj bote e shuhet nga dëshirat e liga. Përveç shkaqeve që përmendëm, asgjë nuk e shuan aq shumë sa çnjerëzia, mizoria e grabitja. Sepse, kur, veç që s'kemi vaj, i hedhim përsipër ujë të ftohtë (sepse kjo është lakmia, që ua ftoh me ligështi shpirtin atyre që u bëjmë padrejtësi), prej nga do të ndizet përsëri? Do të ikim, pra, duke mbartur me vete pluhur e hi, edhe me shumë tym që na padit se kishim llamba dhe se i shuam; sepse, ku ka tym, atje patjetër ka pasur zjarr që është shuar. Askush prej nesh mos e dëgjoftë kurrë atë fjalë: «Nuk ju njoh.» (Mt. 25:12.) Edhe prej nga do ta dëgjojmë atë fjalë, veçse nga kjo: po të shohim ndonjëherë një të varfër dhe të bëjmë sikur s'e shohim? Po të mos duam ta njohim Krishtin kur ka uri, edhe ai s'do të na njohë ne kur i lypim mëshirën. Edhe me të drejtë; sepse ai që i lë pas dore të vuajturit dhe nuk jep nga e veta, si do të kërkojë të marrë nga ajo që s'është e tija? Prandaj, ju lutem, le të bëjmë çmos e të përpiqemi për gjithçka, që të mos na mungojë vaji, por të ndreqim llambat tona dhe të hyjmë bashkë me Dhëndrin në dhomën e dasmës. Atë e arrofshim të gjithë, me anë të hirit dhe të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, me anë të tij e bashkë me të, i qoftë lavdia Atit dhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.