Joani 7:37,38

«Në ditën e fundit, në ditën e madhe të festës, Jisui qëndroi dhe thirri, duke thënë: ‹Në pastë ndonjë etje, le të vijë tek unë e le të pijë. Ai që beson tek unë, siç ka thënë Shkrimi, nga barku i tij do të rrjedhin lumenj uji të gjallë.›»

[1.] Ata që vijnë te predikimi hyjnor dhe i vënë veshin besimit, duhet të shfaqin dëshirën që kanë njerëzit e etur për ujë dhe të ndezin në veten e tyre një mall të ngjashëm; kështu do të mund edhe ta mbajnë me shumë kujdes atë që thuhet. Sepse, ashtu si njerëzit e etur, kur marrin një kupë, e zbrazin me lakmi dhe pastaj ndalen, kështu edhe ata që dëgjojnë fjalët hyjnore, po t'i presin të etur, kurrë nuk do të lodhen derisa t'i pinë deri në fund. Sepse, për të treguar se njerëzit duhet të kenë përherë etje e uri, thotë Shkrimi: «Lum ata që kanë uri e etje për drejtësinë» (Mateu 5:6); edhe këtu Krishti thotë: «Në pastë ndonjë etje, le të vijë tek unë e le të pijë.» Ja çfarë do të thotë: «Nuk tërheq njeri drejt vetes me detyrim e me shtrëngim; po nëse dikush ka zell të madh, nëse dikush është ndezur nga dëshira, atë e thërras.»

Po përse e ka shënuar Ungjillori se ishte «në ditën e fundit, atë ditë të madhe»? Sepse edhe dita e parë edhe e fundit ishin «të mëdha», kurse ditët e ndërmjetme i kalonin më tepër në argëtim. Përse, pra, thotë: «në ditën e fundit»? Sepse atë ditë ishin mbledhur të gjithë bashkë. Sepse ditën e parë nuk erdhi, edhe ua tha arsyen vëllezërve të tij, as ditën e dytë a të tretë nuk thotë gjë të tillë, që të mos i shkonin kot fjalët, ngaqë dëgjuesit ishin gati të jepeshin pas argëtimit. Po ditën e fundit, kur po ktheheshin në shtëpi, u jep mjetet e nevojshme për shpëtimin e tyre dhe thërret me zë të lartë; këtë e bën pjesërisht për të na treguar guximin e tij, e pjesërisht për shkak të madhësisë së turmës. Edhe për të treguar se nuk fliste për pije trupore, shton: «Ai që beson tek unë, siç ka thënë Shkrimi, nga barku i tij do të rrjedhin lumenj uji të gjallë.» Me fjalën «bark» këtu nënkupton zemrën, siç thotë edhe në një vend tjetër: «Edhe ligji yt është në mes të barkut tim» (Psalmi 40:10; Theodotioni). Po ku e ka thënë Shkrimi se «nga barku i tij do të rrjedhin lumenj uji të gjallë»? Askund. Ç'do të thotë atëherë: «Ai që beson tek unë, siç thotë Shkrimi»? Këtu duhet të bëjmë një ndalesë, që fjalët «nga barku i tij do të rrjedhin lumenj» të jenë pohim i Krishtit. Sepse, meqë shumë veta thoshin: «Ky është Krishti»; edhe: «Kur të vijë Krishti, a do të bëjë më shumë mrekulli?», ai tregon se duhet të kesh njohje të saktë dhe të bindesh jo aq nga mrekullitë, sa nga Shkrimet. Në të vërtetë, shumë veta, që edhe e panë duke bërë mrekulli, nuk e pritën si Krisht, po ishin gati të thoshin: «A nuk thonë Shkrimet se Krishti vjen prej farës së Davidit?», dhe pikërisht mbi këtë ndaleshin vazhdimisht. Ai, pra, duke dashur të tregonte se nuk shmangej nga prova e Shkrimeve, i drejton përsëri te Shkrimet. Kishte thënë më parë: «Hetoni Shkrimet» (Joani 5:39); edhe përsëri: «Është shkruar te profetët: Edhe do të mësohen prej Perëndisë» (Joani 6:45); edhe: «Moisiu ju padit» (Joani 5:45); edhe këtu: «Siç ka thënë Shkrimi, nga barku i tij do të rrjedhin lumenj», duke aluduar për bollëkun dhe begatinë e hirit. Ashtu si thotë në një vend tjetër: «Një burim uji që buron për jetë të përjetshme» (Joani 4:14), domethënë «do të ketë shumë hir»; edhe diku tjetër e quan «jetë të përjetshme», kurse këtu «ujë të gjallë». «Të gjallë» e quan atë që punon gjithnjë; sepse hiri i Frymës, kur ka hyrë në mendje dhe është ngulitur aty, buron më tepër se çdo burim, nuk shteret, nuk zbrazet, nuk ndalet. Për të treguar, pra, njëherësh edhe bollëkun e tij të pashtershëm edhe veprimin e pakufishëm, e ka quajtur «burim» dhe «lumenj», jo një lumë po të panumërt; edhe në rastin e parë begatinë e tij e ka paraqitur me fjalën «buron». Edhe mund ta kuptojë qartë kushdo se ç'nënkuptohet, po të vërë në mendje urtësinë e Stefanit, gjuhën e Pjetrit, vrullin e Pavlit: si asgjë nuk i pengoi, asgjë nuk u qëndroi përballë, as zemërimi i turmave, as ngritjet e tiranëve, as kurthet e demonëve, as vdekjet e përditshme, po, si lumenj që rrjedhin me gjëmim të madh, ashtu ata ecnin në udhën e tyre, duke tërhequr gjithçka me vete.

Vargu 39. «Por këtë e tha për Frymën, që do ta merrnin ata që besojnë tek ai; sepse Fryma e Shenjtë nuk ishte dhënë ende.»

[2.] Si profetizuan atëherë profetët dhe bënë ato mrekulli të panumërta? Sepse apostujt nuk i dëbonin demonët me anë të Frymës, po me anë të fuqisë që morën prej tij; siç thotë ai vetë: «Në qoftë se unë i dëboj demonët me anë të Beelzebubit, me anë të kujt i dëbojnë bijtë tuaj?» (Mateu 12:27). Këtë e tha, duke treguar se para kryqëzimit jo të gjithë i dëbonin demonët me anë të Frymës, po disa e bënin këtë me fuqinë e marrë prej tij. Prandaj, kur ishte gati t'i dërgonte, u tha: «Merrni Frymën e Shenjtë» (Joani 20:22); edhe përsëri: «Fryma e Shenjtë erdhi mbi ta» (Veprat 19:6), edhe atëherë bënë mrekulli. Po kur i dërgonte, Shkrimi nuk tha se «u dha atyre Frymën e Shenjtë», po se u dha «pushtet», duke thënë: «Pastroni lebrosët, dëboni demonët, ngjallni të vdekurit; falas morët, falas jepni» (Mateu 10:1,8). Po për profetët, të gjithë pranojnë se Dhurata ishte ajo e Frymës së Shenjtë. Po ky hir u pakësua, u largua dhe u shua nga toka, që nga dita kur u tha: «Shtëpia juaj po ju lihet e shkretë» (Mateu 23:38); edhe para asaj dite kishte nisur mungesa e tij, sepse nuk kishte më asnjë profet ndër ta, as hiri nuk ua vizitonte gjërat e shenjta. Fryma e Shenjtë, pra, ishte mbajtur mënjanë deri atëherë, po në të ardhmen do të derdhej me bollëk; dhe fillimi i kësaj dhënieje ishte pas kryqëzimit, jo vetëm për nga bollëku, po edhe për nga madhështia e shtuar e dhuratave. (Sepse Dhurata ishte më e mrekullueshme, siç thotë: «Nuk e dini nga ç'frymë jeni» (Lluka 9:55); edhe përsëri: «Sepse nuk keni marrë frymën e skllavërisë, po Frymën e birësimit» (Romakët 8:15); edhe njerëzit e lashtë e kishin Frymën për vete, po nuk ua jepnin të tjerëve, kurse apostujt mbushën me të dhjetëra mijëra.) Meqë, pra, do ta merrnin këtë Dhuratë, po ende nuk ishte dhënë, prandaj shton: «Fryma e Shenjtë nuk ishte ende.» Dhe meqë Zoti fliste për këtë hir, Ungjillori tha: «Sepse Fryma e Shenjtë nuk ishte ende», domethënë, «nuk ishte dhënë ende»,

«Sepse Jisui nuk ishte lavdëruar ende.»

Kryqin e quan «lavdi». Sepse ne ishim armiq, kishim mëkatuar, kishim mbetur pa dhuratën e Perëndisë dhe e urrenim Perëndinë. Dhe meqë hiri ishte dëshmi e pajtimit tonë, dhe meqë dhurata nuk u jepet atyre që urrehen, po miqve dhe atyre që i kanë pëlqyer Perëndisë, ishte e nevojshme që flijimi të ofrohej më parë për ne: që të hiqej armiqësia (kundër Perëndisë) që ishte në mishin tonë, që të bëheshim miq të Perëndisë dhe kështu të merrnim Dhuratën. Sepse, nëse kjo ndodhi për premtimin e bërë Abrahamit, aq më tepër për hirin. Këtë e ka shpallur Pavli, duke thënë: «Në qoftë se trashëgimtarë janë ata që janë prej ligjit, atëherë besimi bëhet i kotë, sepse ligji sjell zemërim» (Romakët 4:14,15). Kuptimi është ky: Perëndia premtoi se do t'i jepte tokën Abrahamit dhe farës së tij; po pasardhësit e tij ishin të padenjë për premtimin dhe me veprat e veta nuk mund t'i pëlqenin Perëndisë. Prandaj hyri besimi, një veprim i lehtë, që të tërhiqte hirin dhe që premtimi të mos binte poshtë. Edhe thotë:

«Prandaj është prej besimit, që të jetë me anë të hirit, me qëllim që premtimi të jetë i sigurt» (Romakët 4:16). Prandaj është me anë të hirit, sepse me mundimet e veta nuk ia dolën.

Po përse, pasi tha «siç thotë Shkrimi», nuk e shtoi dëshminë? Sepse mendja e tyre ishte e prishur; sepse,

Vargjet 40-42. «Disa thoshin: ‹Ky është profeti.› Të tjerë thoshin: ‹Ai e mashtron popullin›; të tjerë thoshin: ‹Krishti nuk vjen nga Galilea, po nga fshati Betlehem.›»

Të tjerë thoshin: «Kur të vijë Krishti, askush nuk e di se nga është» (vargu 27); edhe kishte mospajtim mendimesh, siç mund të pritej në një turmë të hutuar; sepse nuk i dëgjonin fjalët e tij me vëmendje, as për të mësuar. Prandaj ai nuk u përgjigjet; e megjithatë thoshin: «A vjen Krishti nga Galilea?» Kurse Natanaelin e kishte lavdëruar si «izraelit të vërtetë», atë që kishte thënë në mënyrë më të fortë e më goditëse: «A mund të dalë gjë e mirë nga Nazareti?» (Joani 1:46). Po këta njerëz, dhe ata që i thanë Nikodimit: «Heto e shiko, sepse nga Galilea nuk ngrihet profet» (vargu 52), nuk e thoshin për të mësuar, po vetëm për të rrëzuar mendimin për Krishtin. Natanaeli e tha këtë si njeri që e donte të vërtetën dhe që i njihte mirë të gjitha historitë e lashta; kurse ata shikonin vetëm një gjë, të hiqnin mendimin se ai ishte Krishti, prandaj ai nuk u zbuloi asgjë. Sepse ata që edhe e kundërshtonin veten, duke thënë një herë: «Askush nuk e di nga vjen», e një herë tjetër: «Nga Betlehemi», do ta kishin kundërshtuar padyshim edhe sikur t'u ishte thënë. Le të pranojmë se nuk e dinin vendin e lindjes së tij, se ishte nga Betlehemi, për shkak se banonte në Nazaret (megjithëse kjo s'mund të pranohet, sepse ai nuk kishte lindur atje); po a nuk e dinin edhe prejardhjen e tij, se ishte prej shtëpisë dhe fisit të Davidit? Si thoshin atëherë: «A nuk vjen Krishti prej farës së Davidit?» (Vargu 42). Sepse me atë pyetje donin të fshihnin edhe këtë të vërtetë, duke thënë gjithçka me qëllim të lig. Përse nuk erdhën tek ai e t'i thoshin: «Meqë të çmojmë për gjëra të tjera, dhe ti na urdhëron të të besojmë sipas Shkrimeve, na thuaj si shpjegohet që Shkrimet thonë se Krishti duhet të vijë nga Betlehemi, kurse ti ke ardhur nga Galilea?» Por ata nuk thanë asgjë të tillë, veçse gjithçka e thanë me ligësi. Edhe për të treguar se nuk flisnin për të pyetur, as si të donin të mësonin, Ungjillori menjëherë shtoi se,

Vargu 44. «Disa nga ata donin ta zinin, po askush nuk vuri dorë mbi të.»

Kjo, po të mos kishte asgjë tjetër, do të mjaftonte për t'i prekur thellë në zemër, po ata nuk e ndien, siç thotë profeti: «U copëtuan, po nuk u prekën në zemër» (Psalmi 35:15, LXX).

[3.] E tillë është ligësia! Nuk i lëshon pe asgjëje, shikon vetëm një gjë: të shkatërrojë atë kundër të cilit kurdis. Po ç'thotë Shkrimi? «Kush hap gropë për të afërmin e tij, do të bjerë vetë në të» (Fjalët e Urta 26:27). Kështu ndodhi edhe atëherë. Sepse deshën ta vrisnin, që të ndalnin, siç mendonin, predikimin e tij; po doli e kundërta. Sepse predikimi lulëzon me hirin e Krishtit, kurse gjithçka që ishte e tyre u shua dhe u zhduk: humbën atdheun, lirinë, sigurinë, adhurimin e tyre; u privuan nga gjithë begatia dhe u bënë skllevër e robër.

Duke e ditur këtë, pra, le të mos kurdisim kurrë kundër të tjerëve, të vetëdijshëm se, duke bërë kështu, mprehim shpatën kundër vetes dhe i shkaktojmë vetes plagën më të thellë. Të ka hidhëruar dikush dhe dëshiron të hakmerresh kundër tij? Mos u hakmerr, dhe kështu do të të merret haku; po në qoftë se hakmerresh vetë, nuk do të të merret. Mos mendo se kjo është gjëegjëzë, po fjalë e vërtetë. «Si, dhe në ç'mënyrë?» Sepse, po të mos hakmerresh kundër tij, ia bën Perëndinë armik; po në qoftë se hakmerresh, nuk është më kështu. «Imja është hakmarrja, unë do ta shpaguaj, thotë Zoti» (Romakët 12:19). Sepse, po të kemi shërbëtorë dhe ata, kur grinden me njëri-tjetrin, nuk na e lënë neve gjyqin dhe ndëshkimin, po e marrin vetë në dorë, atëherë, edhe sikur të vijnë tek ne mijëra herë, jo vetëm që nuk do t'ua marrim hakun, po do të zemërohemi me ta e do t'u themi: «O i arratisur, o mish për kamxhik, ti duhej të na i kishe lënë të gjitha neve, po meqë na dole përpara dhe u hakmore vetë, mos na bezdis më.» Aq më tepër do ta thotë këtë Perëndia, që na ka urdhëruar t'ia lëmë të gjitha atij. Sepse, si mund të mos jetë e pakuptimtë që nga shërbëtorët tanë kërkojmë kaq shumë kujdes për urtësi e bindje, po nuk i nënshtrohemi Zotit tonë pikërisht në ato gjëra në të cilat duam që shtëpiakët tanë të na nënshtrohen neve? Këtë e them për shkak të gatishmërisë suaj për ta ndëshkuar njëri-tjetrin. Njeriu vërtet i urtë nuk duhet ta bëjë as këtë, po t'i falë e t'i harrojë fyerjet, edhe sikur të mos ishte premtuar ai shpërblim i madh, që të falet ai vetë në këmbim. Sepse, më thuaj, po të dënosh atë që ka mëkatuar, përse mëkaton vetë e bie në të njëjtin faj? Të fyeu? Mos e fyej edhe ti, përndryshe ke fyer veten. Të goditi? Mos godit edhe ti, sepse atëherë s'ka asnjë ndryshim mes jush. Të bezdisi? Mos e bezdis edhe ti, sepse s'ka asnjë dobi, dhe ti me radhë do të barazohesh me ata që të kanë bërë padrejtësi. Kështu, po të durosh me butësi e me zemërbutësi, do të mundesh ta qortosh armikun tënd, ta turpërosh, ta lodhësh nga zemërimi. Askush nuk e shëron të keqen me të keqe, po të keqen me të mirë. Këto rregulla urtësie i japin disa nga paganët; e në qoftë se gjendet një urtësi e tillë ndër paganët e marrë, le të na vijë turp që dalim më poshtë se ata. Shumë prej tyre janë dëmtuar dhe e kanë duruar; shumë janë padituar me ligësi dhe nuk e kanë mbrojtur veten; kanë kurdisur kundër tyre, dhe ata kanë shpërblyer me të mira. Edhe s'është frikë e vogël se mos disa prej tyre gjenden në jetën e tyre më të mëdhenj se ne, e kështu na e bëjnë ndëshkimin më të rëndë. Sepse ne, që kemi marrë pjesë në Frymën, që presim Mbretërinë, që ndjekim urtësinë për hir të gjërave qiellore, që (nuk) kemi frikë nga ferri, që jemi urdhëruar të bëhemi engjëj, që gëzojmë Misteret, kur nuk e arrijmë virtytin që ata e arritën, çfarë faljeje do të kemi? Në qoftë se duhet t'i kalojmë hebrenjtë (sepse: «Në mos e kaloftë drejtësia juaj drejtësinë e skribëve dhe të farisenjve, kurrsesi nuk do të hyni në mbretërinë e qiejve», Mateu 5:20), aq më tepër paganët; në qoftë se farisenjtë, aq më tepër jobesimtarët. Sepse, po të mos e kalojmë drejtësinë e hebrenjve dhe Mbretëria të na mbetet e mbyllur, si do të mund ta arrijmë kur tregohemi më të këqij se paganët? Le të flakim tej, pra, çdo hidhërim, mëri e zemërim. Të them të njëjtat gjëra, «për mua nuk është e rëndë, po për ju është e sigurt» (Filipianët 3:1). Sepse edhe mjekët shpesh përdorin të njëjtin ilaç, edhe ne nuk do të pushojmë së përsërituri të njëjtat gjëra në veshët tuaj, duke ju kujtuar, mësuar e nxitur; sepse e madhe është rrëmuja e gjërave të kësaj bote, edhe kjo na sjell harresë, edhe kemi nevojë për mësim të pandërprerë. Le të tregojmë, pra, dëshminë që jepet me anë të veprave, që të mos mblidhemi kot e më kot në këtë vend, që kështu të fitojmë të mirat që do të vijnë, me anë të hirit dhe të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet tij dhe bashkë me të i qoftë lavdia Atit dhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.