Joani 7:45, 46

«Atëherë shërbëtorët erdhën te kryepriftërinjtë dhe te farisenjtë, edhe këta u thanë: ‹Përse nuk e sollët?› Shërbëtorët u përgjigjën: ‹Kurrë njeri nuk ka folur si ky njeri.›»

[1.] Nuk ka gjë më të kthjellët, nuk ka gjë më të thjeshtë se e vërteta, po të mos veprojmë me shtrembëri; kurse, po të veprojmë me shtrembëri, asgjë nuk është më e vështirë. Ja, për shembull: skribët dhe farisenjtë, që gjoja dukeshin më të urtë se njerëzit e tjerë, rrinin përherë pranë Krishtit, e ndiqnin për ta zënë në kurth, shihnin çudirat e tij, lexonin Shkrimet, e megjithatë s'nxorën asnjë dobi, madje dolën të dëmtuar; kurse shërbëtorët, që s'gëzonin asnjë nga këto përparësi, i nënshtroi një fjalim i vetëm, dhe ata që kishin dalë për ta lidhur, u kthyen vetë të lidhur nga habia. Duhet të mahnitemi jo vetëm për mendjen e tyre, që s'patën nevojë për shenja, po u fituan vetëm nga mësimi (sepse nuk thanë: «Kurrë njeri nuk ka bërë çudira kështu», po: «Kurrë njeri nuk ka folur kështu»); po e them, të mos mahnitemi vetëm për mendjen e tyre, po edhe për guximin e tyre, që u folën kështu atyre që i kishin dërguar, farisenjve, armiqve të tij, njerëzve që gjithçka e bënin për të kënaqur armiqësinë e tyre. «Shërbëtorët», thotë Ungjillori, «erdhën, edhe farisenjtë u thanë: ‹Përse nuk e sollët?›» Të vinin ishte vepër shumë më e madhe se të kishin mbetur atje; sepse, po të mbeteshin, do të shpëtonin nga bezdisja e këtyre njerëzve, kurse tani u bënë lajmëtarë të urtësisë së Krishtit dhe e treguan guximin e tyre në shkallë më të lartë. Dhe nuk thanë: «S'mundëm t'ia dilnim për shkak të turmës, sepse ajo i vinte veshin si një profeti»; po ç'thanë? «Kurrë njeri nuk ka folur si ky njeri.» Megjithëse mund ta kishin thënë këtë si shfajësim, ata dëftuan ndjenjën e tyre të drejtë. Sepse fjala e tyre s'ishte vetëm fjalë njerëzish që e admironin, po edhe që qortonin zotërinjtë e tyre, të cilët i kishin dërguar për të lidhur atë që më fort duhej dëgjuar. E megjithatë, as ata s'kishin dëgjuar një fjalim të gjatë, po vetëm një të shkurtër; sepse, kur mendja është e paanshme, s'duhen fjalë të gjata. E tillë është e vërteta. Ç'thonë atëherë farisenjtë? Kur duhej të ishin therur në zemër, ata, përkundrazi, ua kthejnë fajin shërbëtorëve, duke thënë:

Vargu 47. «Mos u gënjyet edhe ju?»

Ende u flasin butë dhe nuk shprehen ashpër, nga frika se mos ata shkëputen fare prej tyre; megjithatë tregojnë shenja zemërimi dhe flasin me kursim. Sepse, kur duhej të pyetnin çfarë kishte thënë ai dhe të mrekulloheshin me fjalët e tij, nuk e bëjnë këtë (ngaqë e dinin se mund të rrëmbeheshin edhe vetë), po arsyetojnë me ta nga një argument tejet i marrë:

Vargu 48. «Përse», thotë ndonjëri, «nuk ka besuar në të asnjë nga të parët?»

Pra, a ia ngarkon këtë faj Krishtit, thuamë, e jo mosbesimtarëve?

Vargu 49. «Po ky popull», thotë ndonjëri, «që nuk e di ligjin, është i mallkuar.»

Atëherë faji bie më rëndë mbi ju, sepse populli besoi, kurse ju nuk besuat. Ata vepruan si njerëz që e dinin ligjin; si janë pra të mallkuar? Të mallkuar jeni ju, që nuk e zbatoni ligjin, jo ata, që i binden ligjit. As nuk ishte e drejtë të njollosej, mbi dëshminë e mosbesimtarëve, ai në të cilin ata nuk besonin; sepse kjo është mënyrë e padrejtë veprimi. Sepse edhe ju nuk i besuat Perëndisë, siç thotë Pavli: «Ç'ka nëse disa nuk besuan? Mos vallë mosbesimi i tyre do ta prishë besnikërinë e Perëndisë? Kurrsesi!» (Rom. 3:3, 4). Sepse profetët gjithnjë i qortonin, duke thënë: «Dëgjoni, o të parë të Sodomës»; edhe: «Të parët e tu janë të pabindur» (Isa. 1:10, 23); edhe përsëri: «A nuk ju takon juve të njihni drejtësinë?» (Mik. 3:1). Dhe kudo i sulmojnë ashpër. Ç'të themi pra? A do ta fajësojmë Perëndinë për këtë? Larg qoftë! Ky faj është i tyre. E ç'provë tjetër mund të sjellë njeriu se ju nuk e njihni ligjin, veç asaj që nuk i bindeni? Sepse, kur ata thanë: «A ka besuar në të ndonjë nga të parët?» dhe: «Ky popull që s'e di ligjin», Nikodimi me të drejtë i qorton, duke thënë:

Vargu 51. «Mos gjykon ligji ynë ndonjë njeri para se ta dëgjojë?»

Ai tregon se ata as nuk e njohin ligjin, as nuk e zbatojnë ligjin; sepse, në qoftë se ai ligj urdhëron të mos vritet asnjeri pa u dëgjuar më parë, kurse ata, pa e dëgjuar, ishin të etur për këtë vepër, atëherë ishin shkelës të ligjit. Dhe ngaqë ata thanë: «Asnjë nga të parët nuk ka besuar në të» (vargu 50), Ungjillori na njofton se Nikodimi ishte «një prej tyre», për të treguar se edhe të parët besuan në të; sepse, ndonëse ende s'tregonin guximin e duhur, prapëseprapë po lidheshin me Krishtin. Vini re me sa kujdes i qorton: nuk tha: «Ju doni ta vrisni dhe e dënoni këtë njeri si mashtrues pa asnjë provë»; po foli në mënyrë më të butë, duke frenuar dhunën e tyre të tepruar dhe prirjen e tyre të nxituar e gjakatare. Prandaj e kthen fjalën nga ligji, duke thënë: «Veç në e dëgjoftë me kujdes dhe në e marrtë vesh se ç'bën.» Kështu që s'kërkohet një «dëgjim» i thjeshtë, po një «dëgjim me kujdes». Sepse kuptimi i fjalëve «të marrësh vesh se ç'bën» është: «ç'ka ndër mend», «për ç'arsye», «me ç'qëllim», «a mos vallë për të përmbysur rendin e gjërave dhe si armik». Ngaqë pra u ngatërruan, sepse kishin thënë: «Asnjë nga të parët nuk ka besuar në të», iu drejtuan atij as ashpër, as me durim. Sepse, thuamë, pasi ai tha: «Ligji nuk gjykon asnjeri», si vjen që ata të thonë:

Vargu 52. «Mos je edhe ti nga Galilea?»

[2.] Kur duhej të tregonin se nuk kishin dërguar njeri ta thërriste pa gjyq, ose se s'ishte e udhës t'i lejohej fjala, ata, përkundrazi, përgjigjen vrazhdë e me zemërim.

«Heto e shiko, sepse prej Galilesë nuk ngrihet profet.»

Po ç'kishte thënë ky njeri? Se Krishti ishte profet? Jo; tha se s'duhej vrarë pa u gjykuar; po ata iu përgjigjën me paturpësi, sikur t'i flisnin dikujt që s'dinte asgjë nga Shkrimet, sikur t'i thoshin: «Shko e mëso»; sepse ky është kuptimi i fjalëve «Heto e shiko». Ç'bëri atëherë Krishti? Meqë ata rrinin gjithnjë ngulur te Galilea dhe te «Profeti», për t'i çliruar të gjithë nga ky dyshim i gabuar dhe për të treguar se ai s'ishte një nga profetët, po Zotëruesi i botës, tha:

Kreu 8, vargu 12. «Unë jam drita e botës.»

Jo «i Galilesë», jo i Palestinës, as i Judesë. Ç'thonë atëherë hebrenjtë?

Vargu 13. «Ti dëshmon për veten tënde; dëshmia jote nuk është e vërtetë.»

Mjerë marrëzia e tyre! Ai vazhdimisht i dërgonte te Shkrimet, e tani thonë: «Ti dëshmon për veten tënde.» Ç'dëshmi dha ai? «Unë jam drita e botës.» Fjalë e madhe për t'u thënë, e madhe me të vërtetë, po s'i habiti fort, sepse ai për çastin nuk e bënte veten të barabartë me Atin, as nuk pohonte se ishte Biri i tij, as se ishte Perëndi, po vetëm e quante veten «dritë». Ata deshën ta hidhnin poshtë edhe këtë, ndonëse kjo ishte gjë shumë më e madhe se të thoshte:

«Ai që më ndjek mua, s'do të ecë në errësirë.»

Ai i përdor fjalët «dritë» dhe «errësirë» në kuptim shpirtëror, duke nënkuptuar me to «nuk mbetet në gabim». Këtu ai tërheq Nikodimin dhe e sjell si dikë që kishte folur me shumë guxim, dhe lëvdon shërbëtorët që kishin vepruar po ashtu. Sepse «të thërrasësh me zë të lartë» është vepër e atij që dëshiron t'i bëjë edhe këta të dëgjojnë. Njëkohësisht bën me shenjë për ata që fshehurazi thurnin tradhti, që ishin edhe në errësirë edhe në gabim, po që s'do të ngadhënjenin mbi dritën. Dhe ia kujton Nikodimit fjalët që kishte thënë më parë: «Kushdo që bën të keqen, e urren dritën dhe nuk vjen te drita, që të mos qortohen veprat e tij» (kreu 3:20). Meqë ata kishin pohuar se asnjë nga të parët nuk kishte besuar në të, prandaj ai thotë se «ai që bën të keqen nuk vjen te drita», për të treguar se mosardhja e tyre s'buron nga dobësia e dritës, po nga vullneti i tyre i shtrembër.

«Ata u përgjigjën e i thanë: ‹Ti dëshmon për veten tënde?›»

Ç'thotë atëherë ai?

Vargu 14. «Ndonëse dëshmoj për veten time, dëshmia ime është e vërtetë; sepse e di nga vij dhe ku shkoj; po ju s'dini nga vij.»

Atë që kishte thënë më parë, këta e nxjerrin sikur ta kishte pohuar posaçërisht. Ç'bën atëherë Krishti? Për ta përgënjeshtruar këtë dhe për të treguar se ato shprehje i përdori si të përshtatshme për ata dhe për dyshimet e tyre, sepse e merrnin për një njeri të thjeshtë, thotë: «Ndonëse dëshmoj për veten time, dëshmia ime është e vërtetë, sepse e di nga vij.» Ç'do të thotë kjo? «Unë jam prej Perëndisë, jam Perëndi, Biri i Perëndisë, dhe vetë Perëndia është dëshmitar besnik për veten e tij, po ju s'e njihni; ju gaboni me dashje: e dini, po shtireni sikur s'e dini, dhe gjithçka që thoni, e thoni sipas përfytyrimit të thjeshtë njerëzor, duke zgjedhur të mos kuptoni asgjë përtej asaj që shihet.»

Vargu 15. «Ju gjykoni sipas mishit.»

Ashtu si të jetosh sipas mishit do të thotë të jetosh keq, po ashtu të gjykosh sipas mishit do të thotë të gjykosh padrejtësisht. «Po unë nuk gjykoj asnjeri.»

Vargu 16. «Edhe po të gjykoj, gjykimi im është i vërtetë.»

Ajo që thotë është kështu: «Ju gjykoni padrejtësisht.» «E po të gjykojmë padrejtësisht», thotë ndonjëri, «përse nuk na qorton? Përse nuk na ndëshkon? Përse nuk na dënon?» «Sepse», thotë ai, «nuk erdha për këtë.» Ky është kuptimi i fjalëve: «Nuk gjykoj asnjeri; e megjithatë, po të gjykoj, gjykimi im është i vërtetë.» «Sepse, po të kisha dashur të gjykoja, ju do të ishit ndër të dënuarit. Dhe këtë e them pa ju gjykuar. Prapëseprapë, kur po them se s'po ju gjykoj, s'e them sepse gjoja s'jam i bindur se, po t'ju kisha gjykuar, do t'ju kisha nxjerrë fajtorë; sepse, po t'ju kisha gjykuar, do t'ju kisha dënuar me të drejtë. Po tani nuk ka ardhur ende koha e gjyqit.» Ai bëri me shenjë edhe për gjyqin që do të vijë, duke thënë:

«Nuk jam vetëm, po jam unë dhe Ati që më dërgoi.»

Këtu la të kuptohej se s'i dënon vetëm ai, po edhe Ati. Pastaj e fshehu këtë, duke i shpënë te dëshmia e vet.

Vargu 17. «Është shkruar në ligjin tuaj se dëshmia e dy njerëzve është e vërtetë.»

[3.] Ç'do të thoshin heretikët këtu? (Do të thoshin:) «Si është ai më i lartë se njeriu, po ta marrim thjesht atë që tha? Sepse ky rregull vihet për njerëzit, ngaqë asnjë njeri nuk është i besueshëm vetëm me fjalën e vet. Po kur bëhet fjalë për Perëndinë, si mund ta durojë njeriu një mënyrë të tillë të foluri? Si përdoret pra fjala ‹dy›? A ngaqë janë dy, apo ngaqë, duke qenë njerëz, prandaj janë dy? Po të jetë ngaqë janë dy, përse nuk iu drejtua Joanit, e të thoshte: ‹Unë dëshmoj për veten time, dhe Joani dëshmon për mua›? Përse jo engjëjve? Përse jo profetëve? Sepse mund të kishte gjetur dhjetë mijë dëshmi të tjera.» Po ai dëshiron të tregojë jo vetëm këtë, se janë Dy, po edhe se janë të një qenieje.

Vargu 19. «Atëherë i thanë: ‹Kush është yt atë?› Jisui u përgjigj: ‹As mua s'më njihni, as Atin tim.›»

Ngaqë, ndonëse e dinin, flisnin sikur s'e dinin, dhe sikur po e vinin në provë, ai s'i quan as të denjë për një përgjigje. Prandaj që këtej e tutje flet gjithçka më qartë e me më guxim, duke e marrë dëshminë nga shenjat, nga mësimi që u jepte atyre që e ndiqnin, edhe nga afrimi i Kryqit. Sepse, «Unë e di», thotë, «nga vij». Kjo s'do t'i prekte fort, po shtesa «edhe ku shkoj» më tepër do t'i tmerronte, sepse ai s'do të mbetej në vdekje. Po përse nuk tha: «E di se jam Perëndi», në vend të «E di nga vij»? Ai gjithnjë i përzien fjalët e përulura me të lartat, madje edhe këto i mbulon me vello. Sepse, pasi tha: «Unë dëshmoj për veten time», dhe e vërtetoi këtë, zbret në një ton më të përulur. Sikur të kishte thënë: «E di prej kujt jam dërguar dhe te kush shkoj.» Sepse kështu ata s'do të kishin ç'të thoshin kundër, kur dëgjonin se ishte dërguar prej tij dhe se do të kthehej tek ai. «Unë s'do të mund të kisha thënë asnjë gënjeshtër», thotë, «unë që kam ardhur prej andej dhe shkoj atje, te Perëndia i vërtetë. Po ju s'e njihni Perëndinë, prandaj gjykoni sipas mishit. Sepse, po të keni dëgjuar aq shumë shenja e prova të sigurta e prapë thoni: ‹Dëshmia jote s'është e vërtetë›; po ta çmoni Moisiun të denjë për besim, si për atë që thotë për të tjerët, ashtu edhe për atë që thotë për veten, kurse Krishtin jo, kjo është të gjykosh sipas mishit.» «Po unë nuk gjykoj asnjeri.» Ai thotë vërtet edhe se «Ati nuk gjykon asnjeri» (kreu 5:22). Si e shpall pra këtu se: «Po të gjykoj, gjykimi im është i drejtë, sepse s'jam vetëm»? Ai përsëri flet si përgjigje ndaj mendimeve të tyre. «Gjykimi që është imi është gjykimi i Atit. Ati, kur të gjykonte, s'do të gjykonte ndryshe nga ç'gjykoj unë, dhe unë s'do të gjykoja ndryshe nga Ati.» Përse e përmendi Atin? Sepse ata s'do të kishin menduar se Birit duhej t'i besohej, po të mos merrte dëshminë e Atit. Për më tepër, thënia as nuk qëndron. Sepse te njerëzit, kur dy dëshmojnë për një çështje që i përket dikujt tjetër, atëherë dëshmia e tyre është e vërtetë (kjo do të thotë të dëshmojnë dy); po nëse dikush dëshmon për veten e tij, atëherë s'janë më dy. E sheh se ai s'e tha këtë për gjë tjetër, veçse për të treguar se ishte i një qenieje, se s'kishte nevojë për dëshmitar tjetër dhe s'ishte aspak më i ulët se Ati? Vër re të paktën pavarësinë e tij:

Vargu 18. «Unë jam një që dëshmoj për veten time; edhe Ati që më dërgoi dëshmon për mua.»

Po të ishte i një qenieje më të ulët, s'do ta kishte thënë këtë. Po tani, që ti të mos mendosh se Ati përmendet vetëm për të plotësuar numrin (e dyve), vër re se fuqia e tij s'ka asgjë të ndryshme nga e Atit. Njeriu dëshmon kur është vetë i besueshëm, jo kur ka nevojë ai vetë për dëshmi, dhe kjo për një çështje që i përket dikujt tjetër; po në një çështje të vetën, ku ka nevojë për dëshminë e tjetrit, ai s'është i besueshëm. Po në këtë rast, gjithçka është e kundërta. Sepse ai, ndonëse dëshmon për një çështje të vetën dhe thotë se dëshmon për të edhe një tjetër, pohon se është i besueshëm, duke e shfaqur në çdo mënyrë pavarësinë e tij. Sepse përse, pasi tha: «Nuk jam vetëm, po jam unë dhe Ati që më dërgoi», dhe: «Dëshmia e dy njerëzve është e vërtetë», nuk heshti, po shtoi: «Unë jam një që dëshmoj për veten time»? Kjo qe qartë për të treguar pavarësinë e tij. Dhe e vë veten të parën: «Unë jam një që dëshmoj për veten time.» Këtu tregon barazinë e tij në nder, dhe se s'nxirrnin asnjë dobi duke thënë se e njihnin Perëndinë Atë, ndërkohë që s'e njihnin atë. Dhe thotë se shkaku i kësaj mosnjohjeje ishte se s'donin ta njihnin atë. Prandaj u thotë se s'ishte e mundur ta njihnin Atin pa e njohur atë, që kështu t'i tërhiqte drejt njohjes së tij. Meqë, duke e lënë atë, kërkonin të fitonin njohjen e Atit, ai thotë: «Nuk mund ta njihni Atin pa mua» (vargu 19). Kështu që ata që blasfemojnë Birin, nuk blasfemojnë vetëm Birin, po edhe atë që e lindi.

[4.] Le ta shmangim këtë dhe le ta lavdërojmë Birin. Po të mos ishte i së njëjtës natyrë, s'do të kishte folur kështu. Sepse, po të kishte vetëm mësuar, po të ishte i një qenieje tjetër, njeriu mund të mos e njihte atë, e prapë të njihte Atin; e përsëri, s'do të ndodhte që ai që e njeh atë, të njihte tërësisht Atin; sepse as ai që njeh një njeri, s'njeh një engjëll. «Po», përgjigjet ndonjëri, «ai që njeh krijimin, njeh Perëndinë.» Kurrsesi. Shumë veta, madje, më mirë të them, të gjithë njerëzit e njohin krijimin (sepse e shohin), po nuk e njohin Perëndinë. Le ta lavdërojmë pra Birin e Perëndisë jo vetëm me këtë lavdërim me fjalë, po edhe me atë që bëhet me vepra. Sepse i pari pa të fundit s'është asgjë. «Ja», thotë Shën Pavli, «ti quhesh hebre, e prehesh mbi ligjin, e mburresh me Perëndinë; ti pra që mëson tjetrin, s'e mëson veten? Ti që mburresh me ligjin, duke e shkelur ligjin, e çnderon Perëndinë?» (Rom. 2:17, 21, 23). Le të kemi kujdes se mos edhe ne, që mburremi për drejtësinë e besimit tonë, e çnderojmë Perëndinë duke mos treguar një jetë në pajtim me besimin, e kështu bëjmë që ai të blasfemohet. Sepse ai do që i krishteri të jetë mësuesi i botës, tharmi i saj, kripa e saj, drita e saj. E ç'është ajo dritë? Është një jetë që shndrit, dhe s'ka në vetvete asgjë të errët. Drita s'i hyn në punë vetvetes, as tharmi, as kripa, po e tregon dobinë e vet ndaj të tjerëve; kështu edhe nga ne kërkohet të bëjmë mirë jo vetëm për veten, po edhe për të tjerët. Sepse kripa, po të mos kripojë, s'është kripë. Për më tepër, është e qartë edhe kjo: po të jemi të drejtë, edhe të tjerët do të jenë patjetër të tillë; po sa kohë që ne s'jemi të drejtë, s'do të mund t'i ndihmojmë të tjerët. Le të mos ketë ndër ne asgjë të marrë a të kotë; të tilla janë punët e kësaj bote, të tilla janë brengat e kësaj jete. Prandaj virgjëreshat u quajtën të marra, sepse merreshin me punë të marra e të kësaj bote, duke grumbulluar gjëra këtu, po pa vënë thesar atje ku duhej. Kemi frikë se mos kjo është edhe gjendja jonë, se mos edhe ne nisemi veshur me rroba të ndyra drejt atij vendi ku të gjithë i kanë të ndritshme e të shkëlqyera. Sepse asgjë s'është më e ndyrë, asgjë më e papastër, se mëkati. Prandaj profeti, duke shpallur natyrën e tij, thirri: «Plagët e mia qelbin dhe janë kalbur» (Ps. 38:5). Dhe po të duash ta mësosh plotësisht sa erëkeq është mëkati, vështroje pasi të jetë kryer; kur të jesh çliruar nga dëshira, kur zjarri s'të mundon më, atëherë do të shohësh se ç'është mëkati. Vështroje zemërimin kur je i qetë; vështroje lakminë kur s'e ndien. S'ka gjë më të turpshme, s'ka gjë më të mallkuar, se grabitja dhe lakmia. Këtë e themi vazhdimisht, jo se duam t'ju mërzitim, po që të fitojmë ndonjë dobi të madhe e të mrekullueshme. Sepse ai që s'ka vepruar drejt pasi dëgjoi një herë, mbase do të veprojë drejt pasi ta dëgjojë të dytën herë; dhe ai që e la pas dore të dytën herë, mund të veprojë drejt pas së tretës. Dhëntë Perëndia që ne, të çliruar nga çdo e keqe, të kemi erën e ëmbël të Krishtit; sepse atij i qoftë lavdia, bashkë me Atin dhe Frymën e Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.